وزیر عدلیه پیشین افغانستان میگوید طالبان خانه او را در زادگاهش در پنجشیر قرارگاه نظامی ساخته و اموال آن را «غارت» کردهاند. فضل احمد معنوی گفته طالبان پارسال کتابخانه او را در پنجشیر آتش زدند و روز جمعه (۱۴ ثور) اموال منقول او را تاراج کردند.
مقامهای طالبان تاکنون در این مورد چیزی نگفتهاند.
آقای معنوی در حساب کاربری خود در اکس طالبان را گروه «غدار و ظالم» خطاب کرده و نوشته است که این گروه به «چپاول اموال مردم ادامه میدهد.»
او افزوده است که «داراییهای مادی و معنوی کشور به یغما رفته است و باید به افغانستان پساطالب با دقت اندیشید.»
آقای معنوی در سال ۱۴۰۱ گفته بود که طالبان خانه و کتابخانه او را در پنجشیر آتش زدهاند. آقای معنوی به افغانستان اینترنشنال گفته بود که «کتابهای بسیار قدیمی و با ارزش در آنجا بود.»
خبرنگاران افغان در تبعید گفته طالبان از زمان بازگشت به قدرت، در هر پنج روز یک خبرنگار را بازداشت کرده و حدود ۲۳۰۰ خبرنگار افغانستان را ترک کردهاند. طبق آمار خبرنگاران در تبعید، از ۲۴ اسد ۱۴۰۰ تا ۱۱ ثور ۱۴۰۳، طالبان حدود ۲۰۰ خبرنگار و کارمند رسانه را بازداشت کرده است.
این خبرنگاران روز جمعه (۱۴ ثور) به مناسبت روز جهانی مطبوعات، گزارش داد که طالبان تا پایان سال ۲۰۲۱ چهل و شش خبرنگار، در سال ۲۰۲۲ هفتاد و سه خبرنگار، در ۲۰۲۳ پنجاه و چهار خبرنگار و در چهار ماه اول سال ۲۰۲۴ بیست و چهار خبرنگار و کارمند رسانه را زندانی کرده است.
خبرنگاران در تبعید با استناد به دادههای خود گفته که طالبان از بدو ورود به کابل در سال ۲۰۲۱ تا پایان همان سال در هر سه روز یک خبرنگار و کارمند رسانه را زندانی کرده، در سال ۲۰۲۲ در هر پنج روز یک خبرنگار، در سال ۲۰۲۳ در هر هفت روز یک خبرنگار و در سال روان میلادی، این روند شدت یافته و تا پایان اپریل، طالبان در هر پنج روز یک خبرنگار و کارمند رسانه را بازداشت کرده است.
طبق این دادهها، حدود ۱۰۰ خبرنگار و کارمند رسانهای بازداشت شده، کارمندان رسانههای تصویری یا تلویزیونها بودند، حدود ۵۰ نفر آن کارمندان رادیوها و حدود ۴۰ خبرنگار دیگر کارمندان رسانههای چاپی و حدود ۱۰ نفر کارمندان آژانسهای خبری بودند.
خبرنگاران افغانستان در تبعید، در اروپا و امریکای شمالی گفته که بهدلیل حساسیتهای امنیتی و فرهنگی، در مورد محل بازداشت و همچنین جنسیت خبرنگاران و کارمندان رسانهای بازداشت شده، ابراز نظر نمیکند.
طبق این گزارش، هنوز چهار خبرنگار در زندانهای طالبان بهسر میبرند و بقیه آزاد شدهاند.
گزارش افزود که از ۱۹۸ خبرنگار و کارمند رسانهای بازداشت شده توسط طالبان، بیشتر ۱۷۰ نفر آنها افغانستان را ترک کردهاند.
خبرنگاران در تبعید میگویند از ۱۵ آگست ۲۰۲۱ تا اکنون حدود ۲۳۰۰ خبرنگار و کارمند رسانه افغانستان را ترک کردهاند.
خبرنگاران در تبعید در گزارش نوشت: خبرنگاران و کارمندان رسانهای در گفتوگوهای شان تصویری از زندانها و بازداشتگاههای طالبان ترسیم کردهاند که یادآور زندانهای مخوف نیروهای نازی در جنگ جهانی دوم است.
خبرنگاران در تبعید در پایان گزارش خود از سازمان ملل، اتحادیه اروپا و کمیته بینالمللی صلیب سرخ خواسته در آزادسازی خبرنگاران و کارمندان رسانهای که در زندانهای طالبان بهسر میبرند، از هر طریق ممکن اقدام کنند.
در این گزارش همچنین از این نهادها خواسته شده تا در تهیه لیست خبرنگاران و کارمندان رسانهای که در زندانهای طالبان «بهگونهای که هنوز بازداشت شان اعلام نشده،» بهسر میبرند اقدام کرده و در زمینه رهایی آنها اقدامات لازم را انجام دهند.
خواست دیگر خبرنگاران در تبعید این است که جلوی سلب آزادی خبرنگاران و کارمندان رسانهای افغانستان از سوی طالبان را بگیرند.
پژوهشگر دیدبان حقوقبشر در مقالهای نوشت با قدرتگیری طالبان، داعش خراسان نیز رشد کرد و بر مساجد و مکاتب در مناطق عمدتا هزارهنشین و شیعه حمله کرد. فرشته عباسی نوشته طالبان مانند حکومت پیشین اقدامات لازم را برای محافظت از هزارهها و سایر اقشار آسیبپذیر جامعه انجام نداده است.
این پژوهشگر دیدبان حقوقبشر در مطلبی که روز جمعه (۱۴ ثور) در ویبسایت سازمان دیدبان حقوقبشر منتشر شد، بر تداوم حملات هدفمند داعش در مناطق عمدتا هزارهنشین و شیعه اشاره کرده است.
خانم عباسی نوشته است که پس از حمله شاخه خراسان داعش در مسکو که منجر به کشتهشدن دستکم ۱۴۳ نفر شد، توجه جهانیان بار دیگر به داعش جلب شد.
به گفته خانم عباسی، داعش خراسان از سال ۲۰۱۵ بدینسو کارزار خونین را در مساجد، مکاتب و دیگر مکانهای عمومی در مناطق شیعه و هزارهنشین انجام داده است.
اخیرا افراد مسلح بر نمازگزاران هزاره در ولایت هرات تیراندازی کرد که در اثر آن دستکم شش نفر از جمله یک کودک جان باختند. داعش مسئولیت این حمله را بر عهده گرفت.
در ۲۰ اپریل یک بمب مغناطیسی در موتری مسافربری شهری در منطقه هزارهنشین در غرب کابل منفجر شد. در این حادثه یک نفر کشته و ۱۰ زخمی شدند.
در مقاله فرشته عباسی آمده است که در شش جنوری امسال نیز در حمله مشابه در دشتبرچی، محله عمدتا هزارهنشین در غرب کابل، پنج نفر کشته شدند.
غرب کابل پیش از این نیز بارها هدف حملات داعش و دیگر گروههای شبهنظامی قرار گرفته است.
بر اساس آمار دیدبان حقوقبشر، در پی حملات متعدد داعش از سال ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۱، بیش از ۲۰۰۰ غیرنظامی در کابل، جلالآباد و قندهار کشته شدهاند.
پس از تسلط طالبان بر افغانستان، داعش به حملات خود ادامه داده و این گروه از آگست ۲۰۲۱ تاکنون بیش از ۷۰۰ نفر را کشته و زخمی کرده است.
با اینحال این گروه علاوه بر هزارهها و شیعیان افغانستان، در ۲۱ مارچ سال جاری میلادی پرسونل طالبان را نیز مقابل بانکی در قندهار هدف قرار داد که در نتیجه آن ۲۱ کشته و ۵۰ نفر زخمی شدند.
آن زمان منابع به افغانستان اینترنشنال گفتند در این حمله بیش از ۴۰ نفر کشته شدند.
گفته میشود بسیاری قربانیان کارمندان وزارت داخله طالبان بودند که برای دریافت معاش به بانک مراجعه کرده بودند.
به نوشته فرشته عباسی، حملات به هزارهها و دیگر اقلیتهای مذهبی، ناقض قوانین بینالمللی بشردوستانه است. او حملات عمدی به غیرنظامیان را جنایت جنگی خوانده و بر پیامدهای جانی، روحی و روانی، اقتصادی و آموزشی آن اشاره کرده است.
خانم عباسی نوشته است «چنین حملاتی آسیبهای پایداری به سلامت جسمی و روانی وارد میکند، مشکلات اقتصادی طولانیمدت ایجاد میکند و منجر به موانع جدیتی برای آموزش و زندگی عمومی میشود.»
پژوهشگر دیدبان حقوقبشر در این مقاله طالبان را نیز مانند دولت پیشین افغانستان به عدم ارائه اقدامات حفاظتی از هزارهها و سایر گروههای آسیبپذیر متهم کرده است. فرشته عباسی نوشته است که طالبان «مسئول تامین امنیت همه شهروندان افغان هستند.»
شماری از جنبشهای اعتراضی زنان گفتند آزادی بیان در افغانستان عقبگرد داشته و طالبان محدودیتهای شدید بر رسانهها و زنان خبرنگار وضع کرده است. این جنبشها از سازمان ملل و جامعه جهانی خواستند در برابر اقدامات طالبان علیه آزادی بیان وارد عمل شوند.
جنبش اعتراضی زنان برای عدالت و آزادی، شبکه مشارکت سیاسی زنان و جنبش زنان برای صلح و آزادی در بیانیههای جداگانه به مناسبت روز جهانی مطبوعات، از جامعه جهانی خواستند که طالبان را در برابر وضعیت کار رسانهای در افغانستان پاسخگو کنند.
شبکه مشارکت سیاسی زنان افغانستان گفته طالبان آزادی بیان را محدود کرده، دسترسی به اطلاعات وجود ندارد و این گروه رسانهها را سانسور میکند و خبرنگاران زن با مشکلات بسیاری از جمله پوشش اجباری مواجهاند.
جنبش زنان افغانستان برای عدالت و آزادی هم در بیانیهای گفته است که آزادی بیان در افغانستان تحت کنترول طالبان با عقبگرد مواجه شده با آینده مبهم و نا معلوم روبهرو است.
این جنبش گفته از زمان تسلط گروه طالبان بر افغانستان، آزادی بیان در این کشور تضعیف شده و گزارش دادن وضعیت عینی جامعه جرم پنداشته میشود.
این جنبش با بر شمردن محدودیتهای طالبان بر رسانهها گفته است که طالبان زنان خبرنگار را مجبور به پوشیدن ماسک و «حجاب طالبانی» کرده و حضور آنها را در پرده تلویزیون منع کرده است.
جنبش زنان برای عدالت و آزادی تاکید کرده است که طالبان آزادی را از رسانههای که تحت کنترول این گروه فعالیت میکنند گرفته است و تمام رسانههای داخلی تحت سانسور و کنترول طالب قرار دارند.
جنبش زنان برای صلح و آزادی نیز در بیانیهای گفته است که گروه طالبان آزادی بیان را «تهدید» میشمارد و این گروه در سه سال گذشته به گونه بیپیشینه حق شهروندان برای دسترسی به اطلاعات را محدود، «دهها خبرنگار را توقیف، شکنجه و به گونههای مرموز به قتل رساندهاند.»
این جنبش افزوده است که طالبان زنان را از کار رسانهای به حاشیه رانده و طالبان رسانههای داخلی را به به ابزار تبلیغاتی خود بدل کرده است.
در بیانیه این جنبش آمده است «تلاش طالبان برای کنترول رسانهها تا آنجا است که رهبر و ادارات این گروه هر روز به گونه علنی به نحوه فعالیت رسانهها، کارکنان زن و پوشش آنان خط و نشان میکشند.»
این جنبشها از سازمان ملل و جامعه جهانی خواستهاند که از آزادی بیان در افغانستان حمایت کنند و در برابر اقدامات طالبان علیه آزادی بیان وارد عمل شده و این گروه را پاسخگو قرار دهد.
سفیر و نماینده دایمی افغانستان در مقر سازمان ملل در ژنو، جلسه دورهای شورای حقوق بشر سازمان ملل برای بررسی گزارشهای حقوق بشری افغانستان را موفق ارزیابی کرد. نصیر احمد اندیشه گفت که هفتاد کشور دیدگاههایشان را درباره افغانستان ابراز کردهاند.
در اجلاس گروه کاری بررسی که از ۲۹ اپریل تا ۱۰ می ۲۰۲۴ در ژنو برگزار میشود، سوابق حقوق بشری ۱۴ کشور از جمله افغانستان مورد بررسی قرار میگیرد.
در نشست روز دوشنبه، ۲۹ اپریل آقای اندیشه گزارش ملی درباره افغانستان را ارائه کرد. آقای اندیشه در آن نشست گفت که افغانستان در زمینه حقوق بشر، از جمله حقوق مدنی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی مردم دچار عقبگرد شدید شده است.
در اعلامیه تازهای که سفارت افغانستان در ژنو منتشر کرد، آمده که گزارش ملی، گزارش آژانسهای سازمان ملل و سازمانهای مختلف بینالمللی چالشهای شدیدی حقوق بشری را در افغانستان نشان میدهد.
طبق این گزارشها، رهبری طالبان با صدور بیش از ۲۰۰ فرمان آزادی اساسی مردم، به خصوص زنان را که به حذف آنها از جامعه انجامیده است، صادر کرده است.
نمایندگی افغانستان در ژنو گفته که بهدنبال برگزاری اجلاس گروه کاری شورای حقوق بشر سازمان ملل، ترویکا، متشکل از کشورهای هند، هالند و بروندی روز جمعه اعلام کردند که جلسه بررسی وضعیت حقوق بشری افغانستان ۲۴۳ نظر از ۷۰ کشور جهان را دریافت کرده است.
نمایندگی افغانستان گفته که در مشورت با دیگر کشورها این دیدگاه را بررسی میکند و پیش از برگزاری پنجاه و هفتمین اجلاس شورای حقوق بشر سازمان ملل، گزارشی را به این شورا میفرستد.
نمایندگی افغانستان ابراز امیدواری کرده که بررسی وضعیت حقوق بشری افغانستان در شکل دهی واکنش بینالمللی به بحران جاری افغانستان نقش مهمی ایفا کند.
گزارشگر ویژه سازمان ملل برای افغانستان به مناسبت روز جهانی مطبوعات گفته که نگران محدودیت روزافزون بر کار رسانهای در افغانستان و بازداشتهای خودسرانه روزنامهنگاران است. ریچارت بنت از جامعه جهانی خواست که از خبرنگاران در افغانستان حمایت کند.
آقای بنت در پستی در حساب کاربری خود در اکس نوشت: «خبرنگاری در افغانستان ضروری است.»
پیشتر، روزا اوتونبایوا، رئیس نمایندگی سازمان ملل در افغانستان، یوناما نیز گفت که کار خبرنگاران برای یک ملت «آگاه، مرفه و پیشرفته» ضروری است.
او هنگام بازدید از یک رادیوی محلی در لوگر، خواهان تشویق، حمایت و محفاظت از خبرنگاران در افغانستان شد.
طبق تازهترین ردهبندی گزارشگران بدون مرز، از میان ۱۸۰ کشور، افغانستان در میان یکی از خطرناکترین کشورها برای خبرنگاری شناخته شده و از جایگاه ۱۵۲ به رده ۱۷۸ سقوط کرده است.
براساس این گزارش، افغانستان تحت کنترول طالبان در میان پنج کشور خطرناک جهان از جمله ایران، کوریای شمالی، ایتره، و سوریه قرار گرفته است.
بخش زنان سازمان ملل نیز روز جمعه در پیامی اعلام کرد که ۸۰ درصد از زنان خبرنگار در افغانستان به دلیل محدودیتها، آزار و اذیت و ترس مجبور شدهاند کار خود را ترک کردهاند.
