وزیر پیشین ارتباطات جمهوری اسلامی: نمی‌گذاریم ایران به‌دست طالبان بیفتد

علی‌رضا زاکانی، شهردار تهران و از نامزدان انتخابات ریاست‌جمهوری ایران در پی انصراف از نامزدی خود، تاکید کرد که جلیلی و قالیباف وحدت کنند و مانع تشکیل دولت سوم روحانی شوند.

زاکانی در حالی از نامزدی خود در انتخابات ریاست‌جمهوری ایران کنار می‌رود که تنها یک روز به برگزاری انتخابات در این کشور باقی مانده است.

این نامزد انتخابات ریاست‌جمهوری ایران هرچند تاکنون متن کامل بیانیه انصراف خود را صادر نکرده، اما او در صفحه اکس خود نوشت: «تا پایان زمان قانونی رقابت ماندم، اما ادامه راه رئیسی مهم‌تر است.»

پیش از این، قاضی‌زاده هاشمی از نامزدان اصول‌گرا دو روز پیش از برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری از نامزدی خود در انتخابات انصراف داد.

آقای هاشمی گفت که «به منظور حفظ انسجام نیروهای انقلاب و در پاسخ به درخواست شورای عالی اجماع نیرهای انقلاب و برخی از علما» از ادامه مسیر انصراف می‌دهد. او همچنان تاکید کرد که دیگر نامزدان طیف اصول‌گرا نیز، در فرصت باقی مانده با هم اجماع کرده و جبهه انقلاب را تقویت کنند.

این در حالی است که شورای نگهبان جمهوری اسلامی شمار زیادی از نامزدان ریاست‌جمهوری ایران را رد صلاحیت کرده و تنها شش نامزد را برای شرکت در انتخابات ریاست‌جمهوری این کشور تایید کرد.

با کناره‌گیری قاضی‌زاده هاشمی و علی‌زضا زاکانی از ادامه رقابت‌های انتخاباتی، تنها چهار نامزد در انتخابات هشتم سرطان برای احراز کرسی ریاست‌جمهوری این کشور با هم رقابت خواهند کرد.

حسن روحانی روز چهارشنبه، ۶ سرطان با نشر یک پیام ویدیویی گفت که مردم ایران به کسی رای دهند که مصمم است سایه تحریم را از سر ایران بردارد، شجاعانه برجام را احیا کند، به پیمان گروه ویژه اقدام مالی(FATF) ملحق شده تا مشکلات بانکی و روابط بانکی ایران را حل‌وفصل کند.

روحانی گفت که مسعود پزشکیان لیاقت انجام این کار را دارد و می‌تواند مسئولیت این کار را بدوش بگیرد.

اصلاح طلبان در حالی از نامزدی پزشکیان در برابر کاندیدان اصولگرای نزدیک به خامنه‌ای و سپاه پاسداران حمایت می‌کنند که کارزراری برای تحریم انتخابات ریاست جمهوری راه افتاده است. منتقدان شرکت در انتخابات را بی‌فایده دانسته و آن را «انتصابات» توصیف کرده‌اند.

سیاستمدارانی با محبوبیت عمومی نیز زمانی در انتخابات نامزد شده می‌توانند که شورای نگهبان «صلاحیت» آنان را تایید کنند. منتقدان می‌گویند که شورای غیرمنتخب نگهبان تنها کاندیدی را تایید می‌کند که رهبر ایران و نهادهای امنیتی و نظامی با او مشکلی نداشته باشند.

روحانی مانند اصلاح‌طلبان از مردم ایران خواسته است که به پای صندوق‌های رای بروند و به مسعود پزشکیان رای بدهند.

مقام های ارشد جمهوری اسلامی، از جمله علی خامنه‌ای شرکت رای دهندگان در انتخابات را مهم می‌دانند و در گذشته از آن به عنوان نشانه حمایت مردمی و مشروعیت نظام جمهوری اسلامی که آیت‌الله خمینی آن را در ۱۳۵۷ بنیان گذاشت، تعبیر و تبلیغ کرده‌اند.

در دو دهه گذشته، رای‌دهندگان مخالف و منتقد جمهوری اسلامی غالباً به نامزدان اصلاح‌طلب به امید اصلاحات در دولت ایران رای داده‌اند. اما، اکنون رای دهندگان ناراضی می‌گویند که رئیس‌جمهوران اصلاح طلب به دلیل صلاحیت‌های محدود و مداخله رهبر مذهبی و نهادهای نظامی در تصمیم‌گیری‌های دولت، در آوردن تغییر و بهبود وضعیت مردم ناکام مانده‌اند.

همچنین، شماری از رای دهندگان می‌گویند که به دنبال سرکوب خونین معترضان در چندین تظاهرات علیه وضعیت بد اقتصادی کشور و خشونت پولیس علیه زنان به علت نوع پوشش، شرکت در انتخابات را «خیانت به خون کشته‌های سرکوب جمهوری اسلامی» می‌دانند.

این سیاستمدار سرشناس اصلاح‌طلب روز سه‌شنبه گفت که در انتخابات گذشته ریاست جمهوری که منجر به پیروزی ابراهیم رئیسی شد، با اکثریت ناراض جامعه ایران همصدا شده و از رای دادن خودداری کرد.

او گفت که حضور پزشکیان «روزنه‌ای» برای شنیده شدن صدای اکثریت ایجاد کرده است.

خاتمی افزود در حال حاضر ایران نیاز به تغییر و تحول در عرصه حکمروایی دارد، اما «این تغییر و تحول با براندازی که نه ممکن است و نه مطلوب، حاصل نمی‌شود.»

خاتمی پزشکیان را «مردم‌خواه، عدالتخواه، فساد ستیز و شایسته‌سالار» توصیف کرده و گفت که حضور او در انتخابات امید ایجاد کند.

برخی از نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد که شمار زیادی از رای دهندگان در انتخابات ریاست‌جمهوری شرکت نخواهند کرد. شماری از مردم انتخابات ایران را به دلیل دخالت شورای نگهبان در گزینش نامزدان و نفوذ گسترده نهادها و چهره‌های غیرمنتخب در دولت، آزاد نمی‌دانند.

آنها می‌گویند که صلاحیت‌های رئیس‌جمهور در نظام جمهوری اسلامی محدود است و او توان تصمیم‌گیری را در حوزه سیاست‌های کلان مانند سیاست خارجی ندارد.

اصلاح‌طلبان که در دهه هفتاد خورشیدی از نفوذ زیادی برخوردار بودند، از مسعود پزشکیان در برابر چهره‌های متعلق به جریان اصولگرا مانند قالیباف و جلیلی حمایت می‌کنند. اما، پزشکیان گفته‌ است که در صورت پیروزی، از سیاست‌های کلی نظام که توسط آیت‌الله خامنه‌ای تعیین شده، پیروی خواهد کرد.

منتقدان سیاست‌ها و دخالت‌های رهبر جمهوری اسلامی را باعث مشکلات بنیادین اقتصادی و اجتماعی مردم و همچنین تحریم‌های سنگین و کمرشکن بین‌المللی علیه ایران می‌دانند.

سید محمد خاتمی برای دو دور از سال ۱۳۷۶ خورشیدی تا ۱۳۸۴ خورشیدی رئیس جمهور ایران بود. او در نیمه دوم دهه هفتاد خورشیدی از چهره‌های محبوب و پرنفوذ اصلاح‌طلب به حساب می‌آمد.

رهبر جمهوری اسلامی به دنبال مشارکت بالای رای‌دهندگان است؛ او می‌گوید در هر انتخاباتی که مشارکت پایین بوده، زبان بدگویان دراز شده و دشمن شاد شده است. او به خوبی می‌داند که با گزینه‌های آزموده شده‌ای مانند سعید جلیلی و باقر قالیباف نمی‌تواند انتظار مشارکت بیشتر از انتخابات قبلی داشته باشد.

به همین دلیل با وجود اینکه مسعود پزشکیان در انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۴۰۰ رد صلاحیت شده بود، این بار تایید شد تا بتواند در کنار رای قومی خود در میان ترک‌تباران، کسانی را که هنوز به اصلاحات باور دارند به پای صندوق‌های رای بکشاند. هرچند بسیاری در ایران باور خود به صندوق رای و انتخابات را از دست داده و این رای‌گیری را یک انتصابات دیگر می‌دانند.

چینش به نفع پزشکیان

با رد صلاحیت افرادی مانند علی لاریجانی که ممکن بود به عنوان چهره‌ای معتدل و نزدیک به حسن روحانی، باعث پراکنده شدن آرای اصلاح‌طلبان شود، چینش نامزدها به نفع مسعود پزشکیان رقم خورده است.

100%

در ساختار رهبرمحوری که قانون اساسی جمهوری اسلامی پیشبینی کرده است، کسی نمی‌تواند بدون تامین نظر علی خامنه‌ای به مقام‌ ریاست‌جمهوری برسد. رهبر جمهوری اسلامی این نظر را از طریق شورای نگهبان اعمال می‌کند؛ این شورای ۱۲ نفره از شش عالم دین (فقیه) و شش حقوقدان تشکیل شده است. شش فقیه مستقیماً توسط خود رهبر منصوب می‌شوند و شش حقوقدان را رئیس قوه قضائيه – که خود منصوب رهبر است – برای تایید به مجلس (پارلمان) پیشنهاد می‌کند که اعضای آن نهاد هم از فیلتر همین شورا گذشته‌اند.

قانون نانوشته‌ای وجود دارد که نامزدهای برجسته و صاحب‌نام، پیش از اینکه شناسنامه به‌دست در ستاد انتخابات کشور حاضر شوند، از «بیت» چراغ سبز دریافت می‌کنند و منظور از بیت، دم و دستگاه رهبراست.

رهبر به عده‌ای «توصیه» می‌کند نامزد نشوند، چنان‌که در سال ۱۳۹۵ به محمود احمدی‌نژاد توصیه کرده بود و او نادیده گرفت و در شورای نگهبان رد صلاحیت شد. گاهی هم مخالفتی نشان نمی‌دهد و حتی پس از رد صلاحیت، از آن‌ها دلجویی می‌کند، اما پشت پرده به شورای نگهبان می‌گوید کار خود را انجام دهند. همانطور که در یک سخنرانی پس از رد صلاحیت علی لاریجانی در انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۴۰۰، از او و خانواده‌اش دلجویی کرد، ولی این بار که لاریجانی بار دیگر پا پیش گذاشت، به دلایلی که هیچ‌وقت علنی نمی‌شود، رد صلاحیت شد.

'شیر بی‌یال و اشکم و دم' اصلاحات

علی خامنه‌ای در ۱۵ سال گذشته، اصلاح‌طلبان را قلع و قمع کرده و رهبران آن‌ها را حصر، زندانی یا ممنوع‌التصویر کرده است. بیشتر کسانی که پس از انتخابات جنجالی ۱۳۸۸ به نام جنبش سبز به خیابان‌ها ریختند، یا چهار سال پس از آن، به روبان بنفش حسن روحانی چنگ انداختند،‌ اکنون به تعبیری برانداز شده‌اند و به چیزی جز رفتن خامنه‌ای و سرنگونی جمهوری اسلامی رضایت نمی‌دهند.

کسانی که به نام اصلاح‌طلب هنوز در ساختار سیاسی ایران باقی مانده و تحمل می‌شوند، تبدیل به شیر بی‌یال و اشک و دم شده‌اند. آن‌ها خط قرمزهای مورد نظر علی خامنه‌ای در عرصه سیاست داخلی و خارجی را پذیرفته و هیچ قصد و غرضی برای به چالش کشیدن جایگاه او در نظام جمهوری اسلامی ندارند.

100%

اکنون و با وجود سال‌ها ممنوع‌التصویر بودن محمد خاتمی، رئيس‌جمهور دوره اصلاحات، عکس و نام او به همراه مسعود پزشکیان در تلویزیون جمهوری اسلامی دیده و شنیده می‌شود.

آقای خاتمی هم که در انتخابات گذشته به قول خودش در کنار اکثریت ناراضی ایستاده و رای نداده بود، این بار از مسعود پزشکیان حمایت کرد و از مردم خواست با صندوق رای آشتی کنند.

با کوچک‌تر شدن حلقه حامیان سنتی خامنه‌ای – که نمونه‌اش را در انتخابات گذشته مجلس و راهپیمایی سالگرد انقلاب دیدیم – رهبر جمهوری اسلامی بیش از گذشته احساس نیاز می‌کند که به فضای مرده انتخابات، نفس تازه‌ای بدمد و ظاهر جمهوریت نظام را حفظ کند. او می‌گوید «یکی از چیزهایی که جمهوری اسلامی را بر دشمنان فایق می‌کند،‌ انتخابات است.» او می‌خواهد این مشارکت بالا را با فضا دادن به اصلاح‌طلبان به‌دست آورد.

با افزایش احتمال بازگشت دانلد ترامپ به کاخ سفید و موج راستگرایی در اروپا، جمهوری اسلامی به چهره‌هایی در عرصه سیاست خارجی خود نیاز دارد تا بتوانند پنجره گفت‌وگو با غرب را باز نگه دارند و تنش‌زدایی کنند.

در کنار مسعود پزشکیان و علی جلیلی، چهار نامزد دیگر، محمدباقر قالیباف، علیرضا زاکانی،‌ امیرحسین قاضی‌زاده هاشمی و مصطفی پورمحمدی هم حضور دارند.

دور از ذهن نیست که زاکانی و قاضی‌زاده هاشمی، در روزهای مانده به انتخابات به نفع یکی از دو نامزد باقیمانده محافظه‌کاران (قالیباف یا جلیلی) کنار بروند. مصطفی پورمحمدی هم به نفع مسعود پزشکیان کنار خواهد رفت و چه بسا در دولت آینده او، به پستی مانند وزارت دادگستری دست یابد. به این ترتیب، مسعود پزشکیان که در مناظره‌ها گفته است در دولت خود به سوی همه طیف‌های سیاسی و فکری دست دراز خواهد کرد،‌ یک وزیر از جامعه روحانیت مبارز خواهد داشت که پیشینه وزارت در دولت حسن روحانی دارد.

به گزارش ایران اینترنشنال، این موسسه مستقر در هلند، روز یکشنبه نتایج نظرسنجی خود درباره انتخابات پیش‌رو در ایران را که قرار است روز جمعه هشتم سرطان برگزار شود، منتشر کرد.

بر اساس این نظرسنجی موسسه گمان، فقط حدود ۲۲ درصد شرکت‌کنندگان اعلام کردند که در انتخابات ریاست جمهوری شرکت خواهند کرد و رای‌ خواهند داد.

بیش از ۷۷ هزار نفر از داخل ایران در نظرسنجی موسسه گمان شرکت کرده‌اند و به نوشته این موسسه، این نظرسنجی دیدگاه افراد باسواد بالای ۱۹ سال ساکن ایران را که برابر با ۹۰ درصد جمعیت بزرگسال این کشور است، بازتاب می‌دهد.

در دلو سال گذشته نیز نتایج نظرسنجی این موسسه درباره انتخابات مجلس شورای اسلامی نشان می‌داد بیش از سه چهارم مردم ایران قصد شرکت در این انتخابات را نداشتند و حدود ۷۵ درصد پاسخ‌دهندگان خواستار سرنگونی جمهوری اسلامی شده بودند.

پس از برگزاری انتخابات مجلس، حکومت ایران اعلام کرد که حدود ۴۱ درصد در انتخابات شرکت کردند که این رقم از سوی نهادها و رسانه‌های مستقل قابل تایید نبود.

با این حال، این رقم پایین‌ترین رقم رسمی میزان مشارکت در انتخابات در دوران جمهوری اسلامی را نشان می‌دهد.

موسسه گمان از پاسخ‌دهندگان نظرسنجی پرسیده که اگر در انتخابات رای نمی‌دهند، دلیل اصلی‌شان برای این تصمیم چیست؟

بیش از ۶۷ درصد پاسخ‌دهندگان گزینه «مخالفت با کلیت جمهوری اسلامی» را انتخاب کرده‌اند و بیش از ۱۸ درصد نیز به «کم اختیار بودن مقام ریاست جمهوری اسلامی» معتقدند.

رد صلاحیت شدن کاندیدای مورد نظر مردم در انتخابات از دیگر دلایل تحریم انتخابات است.

نکته مهم دیگر این نظرسنجی، بی‌اطلاعی بخشی از مردم از زمان برگزاری انتخابات است؛ به طوری که ۳۴ درصد مردم هنوز نمی‌دانند که اساسا انتخابات ریاست جمهوری در چه زمانی برگزار می‌شود.

در جریان انتخابات مجلس نیز نظرسنجی گمان نشان می‌داد حدود ۳۸ درصد جامعه ایران از زمان برگزاری انتخابات مجلس شورای اسلامی در ماه اسفند اطلاعی نداشتند.

موسسه گمان از پاسخ‌دهندگان درباره گمانه‌زنی‌های مختلف در مورد سقوط بالگرد رئیسی پرسیده که بیش از نیمی از پاسخ‌دهندگان گفته‌اند که این حادثه به «جنگ قدرت درون حکومت» مربوط است.

در روزهای اخیر بسیاری از چهره‌های سیاسی و مدنی و فعالان زن و همچنین تشکل‌های مدنی خواستار تحریم انتخابات شدند.

۱۰ تشکل دانشجویی، دو تشکل دانش‌آموزی و گروهی از دانشجویان و فعالان مدنی، صنفی و سیاسی در بیانیه‌ای مشترک، خواستار تحریم انتخابات ریاست‌جمهوری شدند.

ده‌ها شهروند نیز در پیام‌هایی به ایران‌اینترنشنال گفتند در انتخابات شرکت نمی‌کنند.

صدیقه وسمقی، نویسنده و اسلام‌پژوه، خواستار تحریم انتخابات پیش‌رو در جمهوری اسلامی شد و اعلام کرد که شرکت در انتخابات یعنی «آب به آسیاب حکومت ریختن».

گلرخ ایرایی، زندانی سیاسی در نامه‌ای از زندان اوین و با استفاده از هشتگ رای بی رای، اصلاح‌طلبان را برای تشویق مردم به شرکت در انتخابات شماتت کرد و این رویکرد را خیانت نامید.

محبوبه رضائی، زندانی سیاسی هم در نامه‌ای از اوین گفت اگر در حکومت‌های دیکتاتوری و توتالیتر انتخابات تاثیرگذار بود، قطعا حق انتخاب به مردم داده نمی‌شد.

ابوالفضل قدیانی، زندانی سیاسی پیشین و فعال سیاسی مخالف جمهوری اسلامی، نیز با انتشار تحلیلی در سایت زیتون، با اشاره به این‌که ادعای «بهبود تدریجی امور بدون تغییر نظام حاکم» ادعایی رسوا است، گفته تحریم این انتخابات نمایشی-فرمایشی، کنشی مدنی و موثر است و بسترساز کنشگری‌های آینده است.