مهاجران افغان در پاکستان: یک مکتب دخترانه افغان‌ها در اسلام‌آباد بسته شد

این کارزار از روز پنجشنبه ۱۸ اسد شروع شده و در کمتر از دو روز بیش از ۳۵۰۰ امضا جمع‌آوری کرده است. روند جمع‌آوری امضا تا ۱۸ سنبله ادامه خواهد داشت.

این کارزار در نامه سرگشاده‌ای از مسعود پزشکیان رئیس‌جمهور ایران، عبدالله مبینی رئیس سازمان ملی مهاجرت و نمایندگان مجلس شورای اسلامی می‌خواهد به وضعیت مهاجران افغان در ایران رسیدگی کنند.

امضاکنندگان نامه خواهان «اعطای تابعیت به مهاجران نسل دوم به بعد» شده‌اند. آن‌ها معتقدند که برای این کار باید برای بند ۴ و ۵ ماده ۹۷۶ قانون مدنی، آیین‌نامه اجرایی تدوین شود.

دسترسی عادلانه‌ی مهاجران به تسهیلات اساسی زندگی مثل آموزش، بهداشت، اشتغال و... و دسترسی تمامی کودکان مهاجر به خدمات آموزش و بهداشت رایگان بر اساس قانون حمایت از اطفال از دیگر خواست‌های مطرح شده در این نامه سرگشاده است.

تاکنون مقامات ایرانی به مطالبات این کارزار پاسخ نداده‌اند.

کارزار همچنین از دولت ایران می‌خواهد یک پایگاه اطلاعاتی یکپارچه و متمرکز برای مهاجران بسازد و آنرا به‌روز رسانی کند.

آن‌ها همچنین می‌گویند باید یک پایگاه متولی مشخص و پاسخگو برای امور مهاجرین ساخته شود. در ماه‌های گذشته افغانستان اینترنشنال ویدیوهای گسترده‌ای دریافت کرده است که در آن‌ها مهاجران از انتظار طولانی پشت در اداره اتباع و مهاجرین ایران برای رسیدگی به مشکلات خود شکایت می‌کنند.

نویسندگان نامه به دولت ایران پیشنهاد داده‌اند که برای رسیدگی به مشکلات مهاجران، سازمان ملی مهاجرت را تقویت کند.

این کارزار از دولت ایران می‌خواهد به برخوردهای خشونت‌آمیز رسمی و غیررسمی علیه مهاجران واکنش قاطع نشان دهد و سازوکار نظارتی ایجاد تا از رفتارهای مشابه در آینده جلوگیری شود.

کارزار همچنین از جمهوری اسلامی می‌خواهد با موج‌ افغان‌هراسی و نفرت‌پراکنی در رسانه‌های رسمی مقابله کند.

این انجمن از جامعه جهانی انتقاد کرد که از گزارش‌ این کشتارها مطلع است، اما هیچ اقدامی نمی‌کند.

انجمن شوراهای ولایتی در بیانیه‌ای نوشته است که روزانه گزارش‌هایی دریافت می‌کند که حاکی است طالبان نظامیان و کارمندان حکومت پیشین و همچنین فعالان مدنی را بازداشت کرده و سپس اجساد آنها را به خانواده‌های‌شان تحویل می‌دهد.

انجمن شوراهای ولایتی افغانستان می‌گوید جامعه‌ جهانی با وجود این‌که از این گزارش‌ها آگاه است، هیچ اقدام قاطعانه نکرده و به صدور بیانیه‌های «میان‌تهی» بسنده کرده است.

در بیانیه، موضع امریکا در قبال طالبان نیز «ناجوانمردانه» و ناقض حقوق بشر خوانده شده و آمده که ایالات متحده از سویی طالبان را در فهرست گروه‌های تروریستی گنجانیده و از سویی هم هر هفته بسته‌های دالری را به این گروه ارسال می‌کند.

این انجمن از سازمان ملل و امریکا خواسته است که توافقنامه دوحه با طالبان را بار دیگر مورد بازنگری قرار داده و در راستای ایجاد حکومت فراگیر که خواست مردم افغانستان است، تلاش کنند.

انجمن شورای‌های ولایتی از از طالبان هم خواسته که بر مردم افغانسان «رحم» کنند، زمینه انتخابات را فراهم کنند و دست به کاری نزنند که به سرنوشت مقام‌های بنگلادش دچار شوند.

پیشتر یوناما، دفتر نمایندگی ملل متحد نیز گزارش داد که طالبان به بازداشت، شکنجه و قتل نظامیان و کارمندان حکومت پیشین ادامه داده است.

یوناما گفته از ماه اپریل تا جون سال جاری میلادی دست‌کم ۶۰ مورد بازداشت خودسرانه، ۱۰ مورد شکنجه و بدرفتاری، پنج مورد قتل مقام‌های حکومت پیشین و اعضای سابق نیروهای امنیتی افغانستان را مستند کرده است.

در حدود سه سال حکومت طالبان همواره از ولایت‌های مختلف افغانستان گزارش‌ها از بازداشت و قتل نظامیان و کارمندان حکومت پیشین رسیده است.

پیشتر منابع به افغانستان اینترنشنال تایید کرده‌اند که در سه سال گذشته، ۸۷ نفر در اثر شکنجه در زندان‌های استخبارات طالبان جان باخته‌اند.

بیشتر زندانیان طالبان، نظامیان پیشین، اعضای منتسب به جبهه مقاومت ملی و فعالان اجتماعی مخالف طالبان هستند.

وزیر امور ایالتی پاکستان همچنان در این دیدار خواستار ایجاد شرایط مساعد در افغانستان شد تا امکان بازگرداندن مهاجران افغان مهیا شود.

امیر مقیم به دونالد بروم، سفیر ایالات متحده امریکا تاکید کرد که باید حجم کمک‌های امریکا و جامعه جهانی به جامعه میزبان مهاجران افغان افزایش یابد.

به گزارش رسانه‌های پاکستانی، سفیر ایالات متحده امریکا با وزیر ایالتی و مناطق مرزی پاکستان روی همکاری‌های مشترک دو کشور برای افزایش رفاه افغان‌های مقیم پاکستان گفت‌وگو کرده‌اند.

دونالد بروم در این دیدار، ضمن قدردانی از میزبانی پاکستان از مهاجران افغان گفت دولت امریکا تمایل دارد برای بهبود وضعیت مهاجران افغان در پاکستان به جامعه میزبان کمک کند.

سفیر امریکا همچنان نگرانی خود را از افزایش فعالیت‌های تروریستی در ایالت خیبرپختونخوا و مناطق مرزی این کشور با افغانستان ابراز کرد.

وزیر امور ایالتی و مناطق مرزی پاکستان در حالی از تلاش مشترک برای یافتن راه‌حل پایدار به مشکلات مهاجران افغان در این کشور سخن می‌گوید که پاکستان روزانه مهاجران افغان را اخراج می‌کند.

پیش از این، فیلیپو گراندی، رئیس کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان در ۱۹ اسد در پایان سفر سه روزه خود به پیشاور و اسلام‌آباد از توافق برای تعلیق اخراج مهاجران افغان خبر داد.

اما ممتاز زهرا بلوچ، سخنگوی وزارت خارجه پاکستان در ۲۱ اسد در یک نشست خبری ادعای آژانس پناهندگان سازمان ملل مبنی بر تعلیق روند اخراج مهاجران فاقد مدرک اقامتی در این کشور را رد کرد. سخنگوی وزارت خارجه پاکستان گفت طرح بازگرداندن مهاجران بدون مدرک پابرجاست و به صورت منظم و مرحله به مرحله اجرا خواهد شد.

خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) روز جمعه، ۱۹ اسد، به نقل از استاندار تهران نوشت: «اگر کسی توانست به هر دلیلی از نقاط خلائی که وجود دارد، وارد کشور شود، این گونه نیست که از تور کنترولی و میدانی خارج باشد. مسئولان با تمام هوش، حواس و دقت نظر رفتار و کردار اتباع را زیر نظر قرار می‌دهند.»

استاندار تهران در حالی از رصد فعالیت‌های اتباع خبر داده که اخیرا فشارهای ایران بر مهاجران افغان در این کشور به گونه بی‌پیشنیه افزایش یافته است.

در روزهای اخیر انتقادهای گسترده از رفتار خشونت‌آمیز ماموران پولیس ایران در روستای آب‌سرد شهرستان دماوند تهران با مهدی موسوی، مهاجر ناشنوای افغان بالا گرفته است. منابع به افغانستان اینترنشنال گفته بود که گردن مهدی براثر فشار زانوی یک مامور پولیس آسیب دیده است.

دو روز پیش احمدرضا رادان، فرمانده کل نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران هم اعلام کرد که شهروندان خارجی بدون مدرک باید تا پایان سال جاری ایران را ترک کنند و به کشور خودشان بازگردند. او برگشت مهاجران را سیاست و برنامه جمهوری اسلامی خواند.

در همین روز، علی‌رضا فاتحی‌نژاد، فرماندار شهرستان شهریار تهران هم از آغاز «طرح ضربتی جمع‌آوری مهاجرین غیرقانونی» در این شهرستان خبر داد.

او در جلسه‌ای با مسئولان ایرانی در تهران تاکید کرد که در این طرح ضربتی افغان‌های بدون مدارک به کشورشان بازگردانده می‌شوند.

عبدالعزیز محبی، رئیس پیشین دانشگاه بامیان و نوع کوبورن استاد دانشگاه بنینگتون در این مقاله که روز پنجشنبه (۱۷ اسد) در وبگاه دیپلومات پخش شد، نوشتند که طالبان تلاش دارد جامعه افغانستان را از «نو بسازد».

نویسندگان مطلب افزودند: «سیاست‌ها و سرکوب طالبان بیشتر گشایش آموزش عالی در سال‌های ۲۰۰۱ تا ۲۰۲۱ را به‌تدریج اما به گونه موثری از بین برده و دیدگاه یک نسل از افغان‌ها را در مورد آینده دیگرگون کرده است.»

برپایه این مطلب، در حالی که رسانه‌های بین‌المللی بر ممنوعیت آموزش دختران در مقطع متوسطه متمرکز است، طالبان به آموزش‌های عالی به عنوان اولویتی در کار خود برای «از نو ساختن جامعه افغانستان» نگاه می‌کند.

نویسندگان نشریه دیپلومات ندامحمد ندیم، وزیر تحصیلات عالی طالبان و از افراد نزدیک به هبت‌الله آخندزاده و عبدالباقی حقانی، رئیس کمیته امتحانات و از افراد عمده شبکه حقانی، را از افراد کلیدی طالبان در راستای تغییر نظام تحصیلات عالی دانسته‌اند.

مجله دیپلومات مستقر در واشنگتن نتایج برنامه‌های طالبان در راستای تغییر آموزش‌های عالی را «تغییر جهت شدیدی» در تحصیلات عالی حکومت پیشین افغانستان دانسته است که شمار دانشجویان دانشگاه‌ها را در فاصله سال‌های ۲۰۰۱ تا ۲۰۲۱ به حدود نیم میلیون نفر رسانده بود.

برپایه این مقاله، طالبان برنامه‌ درسی دانشگاه‌ها را به گونه آهسته اما پیوسته تغییر داده است. این گروه شمار درس‌های دینی را در دانشکده‌ها افزایش داده و درس‌هایی را که «دارای گرایش بسیار غربی» می‌دانست، حذف کرده است. مقاله افزوده است که طالبان مضامین دیگر به ویژه مضامین علوم اجتماعی را هم تغییر می‌دهد.

مقاله دیپلومات همچنین افزوده که طالبان با سرمایه‌گذاری روی آموزش‌های دینی، شمار مدارس دینی را از یک‌هزار و ۲۱۲ در زمان حکومت پیشین به پنج هزار و ۶۱۸ رسانده است. برپایه مقاله، این در حالی است که در تحصیلات عالی طالبان تنها کسانی می‌توانند شغل پیدا کنند که آموزش دینی دیده باشند.

مقاله افزوده در نظام منتخب پیشین با وجود ناکامی در تامین امنیت و توسعه اقتصادی، آموزش‌های عالی عرصه‌ای بود که به رشد چشمگیری رسید، حالا اما پیشرفت‌ها در این زمینه به آهستگی اما عامدانه به عقب برگردانده می‌شود.

به باور نویسندگان مقاله، این وضعیت نه تنها دختران را از نظام آموزش‌های عالی بیرون کرد، بلکه پسران را هم ناامید کرده است؛ به گونه‌ای که آنها فکر می‌کنند «مهاجرت» راهبرد بهتری است در مقایسه با آموزش در افغانستان تحت کنترول طالبان.

نویسندگان مقاله افزوده‌اند در حالی که در آزمون کانکور سال ۲۰۲۰ بیش از ۲۰۰ هزار داوطلب شرکت کردند که فرد اول آن یک دختر بود، در سال گذشته تنها ۹۷ هزار نفر امتحان دادند.

گروه طالبان پس از آن که قدرت را در ۱۵ آگست ۲۰۲۱ به دست گرفت، دستور داد دختران و پسران جدا از هم آموزش ببیند، اما در دسامبر ۲۰۲۲ دختران را از ورود به دانشگاه‌ها به طور کامل منع کرد. اعتراضات داخلی و بین‌المللی در این زمینه تاثیری بر تغییر نظر طالبان نداشته است.