گزارشگران بدون مرز: طالبان خبرنگاران را مثل جنایتکاران به زندان می‌اندازد

شورای هماهنگی نمایندگی‌های دیپلوماتیک افغانستان به مناسبت سومین سالروز ورود طالبان به کابل در بیانیه‌ای گفت: «به تقویت گفت‌و‌گوهای معنادار در یک روند سیاسی که به خواست و حقوق همه افغان‌ها احترام بگذارد و به صلح پایدار و فراگیر منجر شود، نیاز فوری وجود دارد.»

۲۴ اسد ۱۴۰۳ مصادف است با سومین سال ورود طالبان به کابل. طالبان با برگزاری رژه‌های نظامی در شهرهای مختلف این روز را جشن گرفتند. گروه‌های حامی حقوق زنان اما ۲۴ اسد را «یک روز سیاه» در تقویم افغانستان خواندند.

شورای هماهنگی نمایندگی‌های دیپلوماتیک افغانستان در بیانیه‌ای که به مناسبت این روز پخش کرد، از جامعه جهانی خواسته است تا برای دفاع از حقوق مردم افغانستان بیشتر تلاش کنند.

این دفتر می‌گوید طالبان در طول سه سال گذشته به گونه گسترده حقوق شهروندان به ویژه زنان و دختران را نقض کرده است.

در بیانیه این شورا همچنین از سرکوب آزادی بیان و رسانه‌ها، بازداشت‌های خودسرانه، اجرای مجازات بدنی، آزار و اذیت اقلیت‌های قومی و حملات هدفمند علیه آن‌ها ابراز نگرانی شده است.

در بیانیه آمده است: «طالبان در ایجاد یک حکومت قانونی که بتوان آن را به رسمیت شناخت، شکست خورد. این امر مسیر افغانستان به سوی صلح، رفاه، توسعه و وحدت ملی را پیچیده‌تر می‌کند.»

طبق اعلامیه، در طول سه سال حاکمیت طالبان بر افغانستان به دلیل بحران چندجانبه حاکمیت این گروه حدود هشت میلیون افغان مجبور به ترک کشور شده‌اند که در کشورهای مختلف با چالش‌های متعدد دست‌و‌پنجه نرم می‌کنند.

شورای هماهنگی نمایندگی‌های دیپلوماتیک افغانستان با اشاره به وضعیت زنان و دختران درافغانستان نوشته است که عقب‌نشینی حقوق زنان «نگران کننده» است و براساس گزارش‌ها ۱.۴ میلیون دختر از تحصیل محروم شده‌اند.

پیشتر سازمان عفو بین‌الملل نیز این طالبان را به نقض گسترده حقوق بشر به‌ویژه حقوق زنان متهم کرد.

بخش آسیا-پاسفیک سازمان ملل روز پنجشنبه در یادداشتی در شبکه اجتماعی اکس، خواستار توجه جهان به دختران افغان شد.

در مدت سه سال حکومت طالبان، این گروه ده‌ها فرمان صادر کرده که زنان را هدف قرار می‌دهد.

طالبان دختران را از مکاتب بالاتر از صنف شش و دانشگاه محروم کرده است. همچنان زنان از حقوق اولیه‌ای مثل ورزش، رفتن به پارک‌ها و تفریحگاه‌ها، پرداختن به کار اجتماعی و سیاسی و سفر محروم شده‌اند.

این گذرگاه یک روز پس از درگیری به روی مسافران و کالاهای تجاری باز شد، اما به دلیل عدم اشتراک طالبان در نشست میان دو کشور دوباره مسدود شد.

منابع به افغانستان اینترنشنال گفتند که نشست مشترک میان طالبان و پاکستان شام روز چهارشنبه، ۲۴ اسد برگزار شد و در این نشست دو طرف تصمیم گرفتند که مرز را باز کنند.

تصاویر و ویدیوهایی که از تورخم به افغانستان اینترنشنال رسیده، نشان می‌دهند که عبور و مرور مسافران و بررسی اسنادشان به صورت عادی جریان دارد.

نیروهای مرزی طالبان و مرزبانان پاکستان روز دوشنبه، ۲۲ اسد، باهم درگیر شدند.

خبرگزاری باختر تحت کنترول طالبان به نقل از مقام‌های طالبان نوشت که نظامیان طالبان «در حال کار روی توسعه یک پاسگاه امنیتی در منطقه بوکلین پرمت نزدیک خط فرضی [سرحد] بودند که نیروهای پاکستانی، بر آنان تیراندازی کردند.»

وزارت داخله طالبان اعلام کرد که مرزبانان طالبان در این درگیری دو پاسگاه مرزی پاکستان را منهدم کردند.

در همین حال، منابع محلی روز دوشنبه به افغانستان اینترنشنال گفتند که به دنبال درگیری نیروهای مرزی طالبان و پاکستان در ولسوالی مومند‌دره ننگرهار، «یک زن و سه پسرش کشته شدند.»

ظاهراً، آنها پس از اصابت هاوان به خانه‌شان در این ولسوالی جان باختند.

عفو بین‌الملل افزود در حالی که مردم افغانستان با ناامیدی دست و پنجه نرم می‌کنند، سه سال حاکمیت طالبان و انفعال جامعه بین‌المللی امید چندانی برای آن‌ها نگذاشته است.

این نهاد حقوق بشری گزارشی براساس گفت‌وگو با ۱۵۰ فرد افغان شامل مدافعان حقوق زنان، دانشگاهیان، زنان معترض و فعال، جوانان، جامعه مدنی، روزنامه‌نگاران تهیه کرده و نوشته که پاسخ و نگرانی‌های جامعه بین‌المللی را در مورد آینده افغانستان در آن آورده است.

سمیرا حمیدی، از مسئولان این سازمان در جنوب آسیا گفت: «ما با افرادی صحبت کردیم که از بخش‌های گوناگون جامعه افغانستان در سراسر جهان نمایندگی می‌کنند. بیشتر آن‌ها معتقدند که جامعه بین‌المللی مردم افغانستان را ناامید کرده است. جامعه بین‌المللی نه تنها نتوانست طالبان را در برابر ارتکاب جنایات و نقض حقوق بشر پاسخگو کند، بلکه راهبردی هم نتوانست تدوین کند که از رسیدن آسیب بیشتر جلوگیری کند.»

او افزود: «پس از سه سال فقدان هیچ‌گونه اقدام مشخص برای رسیدگی به فاجعه حقوق بشری در افغانستان مایه شرمساری جهان است.»

اعلامیه عفو بین‌الملل افزوده که این گفت‌وگوها را در ۲۱ ولایت افغانستان و ۱۰ کشور جهان از جمله امریکا، بریتانیا، آلمان، فرانسه، بلجیم، اسپانیا، سوئیس، ایتالیا، کانادا و پاکستان انجام داده است.

طبق این گزارش، بیش از ۲۰ فعال حقوق زن در ۲۱ ولایت افغانستان گفتند که کار خود را در بخش‌های گوناگون از دست داده‌اند. در حالی که آن‌ها در گذشته سیاستمدار، روزنامه‌نگار، آموزگار و حقوقدان بوده‌اند، حالا احساس می‌کنند که «کسی نیستند» و امیدی به اشتغال ندارند.

عفو بین‌الملل از قول زنی به نام راضیه نوشته است: «به زنانی که نمایندگی، شغل و موقعیت اقتصادی خود را از دست داده‌اند، گفته می‌شود که این حق آن‌ها است و بازگشت طالبان گامی مثبت برای ساکت کردن کسانی است که به نام حقوق بشر و حقوق زنان فحشا را ترویج می‌کردند.»

این سازمان افزوده که پس از دستیابی طالبان به قدرت، نظام قضایی افغانستان فروپاشیده است و رهبر این گروه در خزان ۱۴۰۱ دستور داد که شریعت به صورت کامل اجرا شود.

به گزارش عفو بین‌الملل، احمد احمدی، وکیل مدافع پیشین، گفت: «طالبان اعلام کردند که دیگر نیازی به حضور وکلا در جریان دادرسی نیست. آن‌ها به نظام قضایی باور ندارند، به شریعت مطابق تفسیر خود عمیقا باور دارند.»

عفو بین‌الملل افزوده که طالبان چون فعالان حقوق بشر، زنان معترض، روزنامه‌نگاران و فعالان سیاسی را «دشمن» می‌دانستند، آن‌ها به تدریج از صحنه کنار رفتند. به گزارش این سازمان، برخی از آن‌ها به صورت اجباری ناپدید شدند، به صورت خودسرانه بازداشت و زندانی شدند، برخی دیگر شکنجه شدند و شمار بیشتری فرار کردند و گروه بزرگی از آن‌ها در ایران، پاکستان و ترکیه گیر ماندند.

با این حال، به نوشته عفو بین‌الملل، فضای مدنی در افغانستان بسیار کوچک شده است.

به باور عفو بین‌الملل، طالبان «فضای ترس و کنترول مطلق» را فراهم کرده است. این سازمان از قول یک فعال حقوق زنان نوشت کسانی که بمبگذاری انتحاری می‌کردند و غیرنظامیان را می‌کشتند، حالا بر سرقدرت هستند.

ذبیح‌الله مجاهد در مصاحبه با رسانه ایرانی «ایراف» که روز سه‌شنبه، ۲۳ اسد منتشر شد، گفت: «شاید ۱۰۰ الی ۲۰۰ نفر در کوه‌ها یا مکان‌های صعب‌العبور متواری باشند؛ ولی تحت تعقیب نیروهای ما قرار دارند و تهدیدی وجود ندارد و نمی‌‎توانند فعالیتی بکنند.»

سخنگوی طالبان در حالی از جلوگیری کامل فعالیت داعش در افغانستان سخن گفته است که شاخه خراسان گروه داعش مسئولیت انفجار یکشنبه، ۲۱ اسد، در دشت برچی در غرب کابل را به عهده گرفت.

در خبرنامه‌ای که داعش در کانال تلگرامی اعماق پخش کرد، آمده که در این حمله «شیعیان» را هدف قرار داده است که در نتیجه آن «حدود ۱۳ نفر کشته و زخمی شدند.»‌

پیش از هم داعش مسئولیت چندین حمله در کابل و ولایات را به عهده گرفته است.

هفته گذشته، ولادیمیر ورونکوف، معاون دبیرکل سازمان ملل در امور ضدتروریسم هم به شورای امنیت گزارش داد که در شش ماه گذشته «توانایی مالی و لجستیکی داعش خراسان» بهبود یافته و این گروه تلاش‌های خود را برای جذب نیرو افزایش داده است.

در واکنش مجاهد آن را «تبلیغات» خواند.