«تلسکوپ بسیار بزرگ» یا «ایالتی» در سال ۲۰۲۸ کار خود را آغاز خواهد کرد و به یکی از برجستهترین دستاوردهای بشر در علم تبدیل خواهد شد. آینه اصلی این تلسکوپ چهار برابر یک زمین تنیس و توان جمع آوری نور آن ۴۰ بار بیشتر از تلسکوپ فضایی جیمز وب است.
به گزارش ایبیسی نیوز این تلسکوپ پس از بهرهبرداری به عنوان قدرتمندترین تلسکوپ نوری جهان شناخته خواهد شد.
به گفته داویده دیانا، یکی از مدیران پروژه ایالتی، این تلسکوپ نه تنها یک سازه عظیم، بلکه یک ابزار علمی بسیار حساس است. او با تاکید بر اینکه برای چنین پروژهای همه چیز باید بینقص کار کند، گفت: «ما در حال فشار آوردن به مرزهای فعلی مهندسی هستیم.»
مشخصات تلسکوپ ایالتی
گنبد رصدخانه این تلسکوپ ۷۴ متر (۲۲ طبقه) ارتفاع دارد و قطر آن به ۸۷ متر میرسد. وزن این سازه غولپیکر ۶۰۰۰ تن است و قابلیت چرخش تا یک و نیم دور کامل را دارد.
درون این گنبد، تلسکوپی با آینه اصلی ۳۹ متری قرار میگیرد که تقریبا چهار برابر یک زمین تنیس است.
آینه این تلسکوپ حاصل ترکیب ۷۹۸ پنل ششضلعی است؛ که بهصورت مستقل و با دقت میکروسکوپی، بر روی لایهای به ضخامت یک تار مو از روغن میلغزد. هر پنل به پیستونها و حسگرهای دقیق مجهز است تا شکل دقیق سهمیوار آینه حفظ شود.
مکان بینظیر برای رصد کیهان
از آنجایی که این تلسکوپ در منطقهای زلزلهخیز قرار دارد، سازندگان آن از سیستمهای لرزهنگاری پیشرفتهای استفاده کردهاند تا از این سازه ۲/۴ میلیارد دالری در برابر زلزلههای قوی شیلی محافظت کنند.
ساختمان این تلسکوپ در ارتفاع ۲۵۰۰ متری از سطح دریا در قلب صحرای آتاکاما در این کشور و در نزدیکی تلسکوپ ویالتی واقع شده است.
موفقیت این تلسکوپ تا حد زیادی به محل قرارگیری آن بستگی دارد. این منطقه به دلیل خشکی فوقالعاده و تاریکی کامل، یکی از بهترین مکانهای جهان برای رصد آسمان به شمار میرود.
پیشرفتی انقلابی در علم نجوم
توانایی این تلسکوپ در جذب نور ۴۰ برابر بیشتر از تلسکوپ فضایی جیمز و ۱۵ برابر بیشتر از تلسکوپهای کنونی زمین است؛ سازندگان ایالتی وعده دادهاند این تلسکوپ مشاهداتی با دقت و جزییاتی بیسابقه ارائه دهد.
ایالتی با استفاده از فناوریها پیشرفته میتواند لرزشهای جو زمین را با استفاده از پرتوهای لیزری از بین ببرد و به این ترتیب تصاویری با وضوحی بینظیر از کهکشانها و سیارات دوردست ثبت کند.
کشف سیارات فرازمینی
یکی از اهداف کلیدی ایالتی شناسایی سیارات مشابه زمین در کهکشانهای نزدیک است.
متیو کولس، ستارهشناس دانشگاه ملی استرالیا درباره انتظارات خود از این تلسکوپ گفت: «برای اولین بار باید بتوانیم سیارات شبیه به زمین را در مدارهایی مشابه مدار زمین در اطراف ستارگانی مشابه خورشیدمان شناسایی کنیم. این کشف نه تنها میتواند دانش ما را از جهانهای فرازمینی متحول کند، بلکه به ما این امکان را میدهد که به دنبال نشانههایی از حیات در سیارات دیگر باشیم.»
رصدخانههای رقیب
در حالی که ایالتی به سمت تکمیل پیش میرود، دیگر پروژههای تلسکوپی غولپیکر با چالشهای بزرگی مواجهاند. تلسکوپ غولپیکر ماژلان که قرار است در نزدیکی ایالتی در شیلی ساخته شود، هنوز در مراحل ابتدایی ساخت قرار دارد و در حال تلاش برای دریافت بودجه است.
تلسکوپ سیمتری که در هاوایی قرار داشت هم با اعتراضات شدید بومیان هاوایی روبهرو شده و احتمالا مجبور به تغییر مکان میشود.
در این میان، سازمان فضایی اروپا با حمایت ۱۶ کشور عضو خود به مسیر ساخت ایالتی با موفقیت ادامه میدهد.
با تکمیل این تلسکوپ غولپیکر، جهان منتظر خواهد بود تا دریچهای جدید به سوی کیهان باز شود؛ دریچهای که شاید پاسخ برخی از بزرگترین سوالات بشر درباره جهان و حیات را بدهد.
در حملات هوایی کنونی ارتش اسرائيل به لبنان، در چند روز گذشته صدها نفر کشته شدند که بالاترین رقم تلفات در لبنان پس از جنگ داخلی عنوان شده است.
در این مطلب، به ترتیب تاریچه درگیریهای مرز اسرائیل و لبنان را بخوانید:
۱۹۴۸
پس از ختم سلطه بریتانیا بر فلسطین، اسرائيل در سال ۱۹۴۸ به عنوان یک کشور جدید مستقل اعلام موجودیت کرد. پس از استقلال اسرائيل، کشورهای عربی چون مصر، عراق، سوریه و اردن با اسرائيل وارد شدند. لبنان هم در کنار کشورهای عربی با اسرائیل وارد جنگ شد. در پی این درگیریها، حدود ۱۰۰ هزار آواره فلسطینی که از زیر سلطه بریتانیا گریخته بودند و یا هم از منطقهشان رانده شده بودند، به عنوان پناهنده وارد لبنان شدند. این درگیری با توافقنامه آتشبس در سال ۱۹۴۹ میلادی پایان یافت.
۱۹۸۶
جنگ سال ۱۹۸۶ میلادی میان اسرائيل و لبنان پس از آن آغاز شد که کماندوهای اسرائیلی در پاسخ به حمله چریکهای فلسطینی به هواپیمای مسافربری اسرائیل، ده هواپیمای مسافربری لبنان را در فرودگاه بیروت منهدم کردند. سازمان آزادیبخش فلسطین (ساف) دو سال بعد پس از اخراج از اردن به لبنان نقل مکان کرد که منجر به شعلهور تنشهای مرزی شد.
۱۹۷۳
این درگیری در پی قتل وزرشکاران اسرائيلی در بازیهای المپیک ۱۹۷۲ مونیخ آغاز شد. نیروهای ویژه اسرائیلی برای تلافی قتل ورزشکاران، سه رهبر چریکهای فلسطینی را در بیروت به ضرب گلوله کشتند.
در دهه ۱۹۷۰ میلادی حملات چریکهای فلسطینی به اسرائيل و حملات انتقامجویانه اسرائیل به اهدافی در لبنان شدت گرفت. در نتیجه این درگیریها شماری زیادی از باشندگان جنوب لبنان آواره شدند. این درگیری در نهایت تبدیل به جنگ فرقهای شد که سرآغاز جنگ داخلی در این کشور بود.
۱۹۷۸
در این سال چریکهای فلسطینی یک عملیات را در نزدیکی تلآویو انجام دادند. در پی این حلمات ارتش اسرائيل به جنوب لبنان حمله کرده و یک منطقه اشغالی ایجاد گرد. در این درگیری، اسرائیل از یک گروه شبهنظامی مسیحی محلی به نام ارتش لبنان جنوبی حمایت کرد.
۱۹۸۲
در نتیجه درگیریهای مرزی، ارتش اسرائیل در سال ۱۹۸۲ به جنوب شهر بیروت پایتخت لبنان حمله کرد.
هزاران جنگجوی فلسطینی پس از محاصره خونین ۱۰ هفتهای پایتخت لبنان که شامل بمباران شدید غرب بیروت توسط اسرائیل میشد، از طریق دریا تخلیه شدند.
پس از کشتهشدن بشیر جمیل، رئیسجمهور تازهمنتخب مسیحی لبنان در انفجار یک موتر بمگذاریشده، صدها غیرنظامی در اردوگاههای آوارگان فلسطینی صبرا و شتیلا توسط شبهنظامیان مسیحی با حمایت ارتش اسرائیل قتل عام شدند.
همزمان، گروه مسلح شیعه حزبالله با حمایت سپاه پاسداران برای مقابله با تهاجم اسرائیل تأسیس شد.
۱۹۸۵
در سال ۱۹۸۳ میلادی اسرائیل نیروهای خود را از مناطق مرکزی لبنان خارج اما بخشی از آنها را در جنوب این کشور حفظ کرد. اسرائيل بهصورت رسمی یک منطقه حدود ۱۵ کیلومتری را در جنوب لبنان در اشغال خود نگه داشت و آن را به گروه شبهنظامی متحد خود یعنی ارتش لبنان جنوبی واگذار کرد.
در این زمان، حزبالله که به حمایت ایران تشکیل شده بود، با نیروهای اسرائيلی در این منطقه وارد جنگ چریکی شد.
۱۹۹۳
در این سال اسرائیل یک عملیات نظامی یک هفتهای موسم به «عملیات پاسخگویی» را علیه لبنان آغاز کرد.
اسرائیل اعلام کرد که هدف اصلی این عملیات وارد کردن ضربه مستقیم به حزب الله است تا استفاده از جنوب لبنان به عنوان پایگاهی برای حمله به اسرائیل برای این گروه دشوار شود و دولت لبنان برای مداخله علیه این گروه تحت فشار قرار گیرد.
۱۹۹۶
در پی حملات منظم حزبالله به نیروهای اسرائیلی در جنوب لبنان و شلیک موشک به شمال اسرائیل، ارتش اسرائیل یک عملیات ۱۷ روزه موسوم به «خوشههای خشم» را در خاک لبنان آغاز کرد. در این عملیات بیش از ۲۰۰ لبنانی به شمول ۱۰۲ نفر که در پایگاه سازمان ملل در قانا مستقر بودند، کشته شدند.
۲۰۰۰
در پی حملات مکرر حزب الله به مواضع ارتش اسرائیل در جنوب لبنان، نیروهای اسرائیلی پس از ۲۲ سال اشغال، از جنوب لبنان خارج شدند.
۲۰۰۶
در ماه جولای سال ۲۰۰۶ میلادی نیروهای حزبالله از مرز مشترک دو کشور عبور کرده و دو سرباز اسرائیلی را ربوده و شماری دیگری از آنها کشتند. این حمله حزبالله، پنج هفته جنگ شدید را در پی داشت. در این پنج هفته، ارتش اسرائيل حملات شدیدی را به مواضع حزبالله و زیرساختهای لبنان آغاز کرد.
نیروهای زمینی اسرائیل هم به جنوب لبنان حمله کردند. در این زمان بیشتر درگیریها با حملات هوایی ارتش اسرائیل و شلیک موشک از سوی حزبالله رخ دادند. این جنگ پیش از رسیدن اسرائيل به اهدافش در لبنان، خاتمه یافت. در آن زمان حزبالله آنرا «پیروزی الهی» خواند.
در این درگیریها، دستکم یک هزار و ۲۰۰ لبنانی که بیشترشان غیرنظامیان بودند، و ۱۵۸ اسرائيلی که اکثرشان سرباز بودند، کشته شدند.
جنگ سال ۲۰۲۴ میلادی
پس از حدود یک سال تنشهای مرزی میان اسرائيل و حزب الله، در تاریخ ۲۳ سپتامبر سال جاری ارتش اسرائیل همزمان با جنگ در غزه، یک عملیات نظامی موسوم به «عملیات شمال» را علیه حزب الله آغاز کرد. این حملات در حال حاضر نیز جریان دارد و صدها کشته در لبنان برجا گذاشته است.
این عملیات در پی انفجارهای زنجیرهای پیجرها و مخابرههای واکیتاکی حزبالله صورت گرفت. حزبالله اسرائیل را مسئول این انفجارها اعلام کرد.
درگیریها میان دو طرف تاحال شامل حملات هوایی و موشکی بوده است. افزایش درگیری نگرانیها را در مورد حمله زمینی اسرائیل به لبنان هم افزایش داده است. با وجود فشارهای جهانی، اسرائيل هنوز این حملات را متوقف نکرده است.
تلآویو میگوید توقف حملاتش به بازگشت مصون باشندگان شمال اسرائیل به خانههای شان بستگی دارد. این خواست اسرائیل به نحوی متوقف شدن حملات موشکی حزبالله است. اما حزبالله میگوید تا زمان آتشبس در غزه حملات موشکی خود به خاک اسرائیل را متوقف نمیکند.
درگیری میان اسرائيل و حزبالله هم پس از آغاز جنگ غزه از سر گرفته شد.