توافقنامه دوحه در دور اول ریاست جمهوری ترامپ میان امریکا و طالبان در سال ۲۰۲۰ امضا شد. بر اساس این توافقنامه، ایالات متحده نیروهایش را از افغانستان خارج کرد و به دنبال آن دولت افغانستان سقوط و طالبان بار دیگر به قدرت بازگشتند.
۲۵ نهاد مدافع حقوق زنان و حقوق بشر در این نامه خطاب به دونالد ترامپ نوشتهاند که توافقنامه دوحه عامل تشدید خشونت، گسترش افراطگرایی، و صدور تروریسم به کشورهای منطقه و جهان است.
در این نامه، از دولت آینده امریکا خواسته شده است تا علاوه بر افزایش فشارهای دیپلوماتیک، رهبران طالبان را به دلیل «جنایات جنگی» و نقض گسترده حقوق بشر در دادگاههای بینالمللی محاکمه کند.
فعالان حقوق بشر گفتهاند که «سیاستهای سرکوبگرانه طالبان، زنان و دختران را از ابتداییترین حقوقشان، از جمله حق تحصیل، کار، و آزادیهای شخصی، محروم کرده است.» به گفته آنها، موارد شکنجه، ضربوشتم، ازدواجهای اجباری، و زندانی کردن زنان معترض به قوانین طالبان به شکل چشمگیری افزایش یافته است.
این فعالان همچنین رهبران طالبان را مسئول قتلهای غیرقانونی، آزار و اذیت اقلیتهای قومی و مذهبی، و ناپدید شدن اجباری افراد دانستهاند.
در این نامه همچنین آمده است که توافق دوحه و حاکمیت سهساله طالبان منجر به افزایش موج مهاجرت و جابهجاییهای اجباری شده و بسیاری از افغانها را به شرایط وخیم انسانی سوق داده است.
آنان نسبت به افزایش تولید و قاچاق مواد مخدر توسط طالبان هشدار داده و گفتهاند: «طالبان از تولید و قاچاق مواد مخدر برای تأمین مالی رژیم خود استفاده میکند که تهدیدی جدی برای سلامت عمومی جهان و اقتصادهای منطقهای بهشمار میرود.»
فعالان حقوق بشر و زنان معترض تأکید کردهاند که بحران انسانی و جابهجاییهای اجباری تحت حاکمیت طالبان میتواند موجی از مهاجرت به کشورهای همسایه و اروپا را به همراه داشته باشد که چالشهای سیاسی و انسانی جدیدی را ایجاد خواهد کرد.
دونالد ترامپ در یکی از مناظرههای انتخاباتی با کامالا هریس گفته بود توافقنامه به دلیل عدم تعهد طالبان لغو شده است. او گفته بود «توافقنامه دوحه توسط ما فسخ شد، زیرا آنها (طالبان) آنچه را که قرار بود انجام دهند، انجام ندادند.»
بندهای اساسی این توافقنامه بهویژه درباره گفتوگوهای بینالافغانی و تشکیل دولت فراگیر ملی در افغانستان عملی نشده است.
شماری از مقامات پیشین دولت امریکا و افغانستان معتقدند که این توافق دولت افغانستان را تضعیف و زمینه فروپاشی آن را فراهم کرد.
زلمی خلیلزاد، نماینده پیشین امریکا در امور افغانستان، که این توافقنامه را با ملا برادر، معاون اقتصادی رئیسالوزرای طالبان امضا کرده بود، در تازهترین اظهارنظر گفت که با بازگشت ترامپ به کاخ سفید، فرصت اجرای کامل توافقنامه دوحه فراهم شده است.
