تصاویری از سوریه در روز سقوط اسد

دفتر ریاست‌جمهوری سوریه خروج اسد از دمشق را تکذیب کرده است. مقامات ایرانی نیز گزارش‌ها درباره فرار بشار اسد را رد کرده‌اند. با این حال، سی‌ان‌ان به نقل از منابع خود نوشت کرده که اسد در دمشق پیدا نشده است.

منابع آگاه به سی‌ان‌ان گفته‌اند که رئیس‌جمهور سوریه در هیچ یک از مکان‌های معمول در شهر حضور ندارد. منابع افزودند که گارد ریاست‌جمهوری نیز دیگر در محل اقامت معمول او مستقر نیست؛ امری که نشان می‌دهد اسد در آنجا نباشد.

دیروز گزارش‌هایی منتشر شد که خانواده اسد به روسیه رفته است.

شایعات خروج اسد از دمشق همزمان با پیشروی شورشیان مسلح بالا گرفته است. شورشیان مسلح مخالف دولت اسد اعلام کرده‌اند که به حومه دمشق نزدیک شده‌اند.

هنوز مشخص نیست اسد به کجا پناه برده است. مقامات امریکایی پیش‌بینی کرده‌اند که رژیم بشار اسد تا ساعات و یا روزهای دیگر سقوط کند.

در همین حال، مقامات ایرانی گزارش‌ها مبنی بر تخلیه کارکنان سفارت ایران در دمشق را نیز تکذیب کرده‌اند.

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، تأکید کرده است: «این ادعاها صحت ندارد. سفارت ایران در دمشق همچنان به فعالیت‌های روزمره خود ادامه می‌دهد.»

او در مصاحبه با سی‌ان‌ان گفت که تحریر شام از تمامی امکانات برای سرنگونی حکومت بشار اسد استفاده خواهد کرد.

برخی کارشناسان می‌گویند با توجه به این که الجولانی عضویت گروه تروریستی القاعده را داشت و سخنان تازه او نشان می‌دهد این رهبر جهادی دچار تحول فکری و سیاسی شده است.

او گفته در صورت موفقیت در سرنگونی رژیم اسد، هیئت تحریر شام از میان خواهد رفت و مسئولیت اداره کشور به دیگران سپرده خواهد شد.
یکی از نکات مهمی که در این مصاحبه مطرح شد، تفاوت دیدگاه‌های الجولانی با طالبان افغانستان بود.
او برخلاف رهبر طالبان، ملا هبت‌الله، که بر حاکمیت فردی تأکید دارد، گفت که گروه او به حاکمیت نهادها و مؤسسات باور دارد.
الجولانی افزود که برداشت‌های غلطی از اسلام در میان برخی گروه‌ها وجود دارد و هدف گروه او بر اساس اصول اسلامی و دینی است.
الجولانی در این مصاحبه که برای نخستین‌بار در چند سال اخیر انجام شد، در کنار تأکید بر تغییرات مثبت در گروهش گفت که گروه او سعی دارد تصویر متفاوتی از خود به نمایش بگذارد.
او همچنین تصریح کرد که اگر نیروهای مخالف بشار اسد موفق به سرنگونی حکومت سوریه شوند، دولت جدیدی بر اساس مؤسسات و نظام اداری به وجود خواهد آمد و مردم و اقلیت‌ها از امنیت و حقوق خود برخوردار خواهند شد.
ابومحمد الجولانی، فرمانده گروه هیئت تحریر شام (HTS) که ابتدا به عنوان شاخه‌ای از القاعده در سوریه فعالیت می‌کرد، اکنون به یکی از شناخته‌شده‌ترین چهره‌های مخالف بشار اسد تبدیل شده است.

او پس از قطع روابط خود با القاعده در سال ۲۰۱۶، گروه خود را از «جبهه النصره» به «هیئت تحریر شام» تغییر نام داد و به تدریج به عنوان یک رهبر تأثیرگذار در مناطق شمال غرب سوریه شناخته شد.
جولانی که زمانی چهره‌ای در سایه بود، اکنون به یک شخصیت برجسته تبدیل شده است. او و جنگجویانش در روزهای اخیر موفق شدند شهرهای حلب، ادلب و حما را از کنترول ارتش سوریه خارج کنند.
پس از ورود شورشیان به حلب، جولانی شخصاً دستوراتی مبنی بر حفاظت از مردم و جلوگیری از ورود به خانه‌ها صادر کرد و با این اقدامات، وجهه‌ای جدید از خود به نمایش گذاشت.
برخی تحلیلگران معتقدند که محمد الجولانی با استفاده از تجربیات طالبان افغانستان در زمینه رویکرد به اقلیت‌ها و مخالفان، سعی در تغییر تصویر گروه خود دارد.
پرچم تحریر شام و طالبان باهم شباهت‌های دارد.
ملا هبت‌الله آخندزاده، رهبر گروه طالبان، نظام خودکامه‌ای بر پایه تصمیم‌های فردی خود بنا کرده که در آن هیچ‌گونه نهاد دموکراتیکی وجود ندارد.
او قانون اساسی، پارلمان، کمیسیون انتخابات، کمیسیون حقوق بشر و سایر نهادهای دموکراتیک را حذف کرده و جایگزین آن‌ها، فرمان‌های فردی خود را ساخته است که این فرمان‌ها بدون هیچ نظارت یا مشارکت مردمی صادر می‌شود.

این منطقه در مسیر دمشق قرار دارد و از اهمیت راهبردی برخوردار است.

دیده‌بان حقوق بشر سوریه خبر داد عصر پنج‌شنبه بیش از ۲۰۰ دستگاه خودروی نظامی ارتش سوریه از جنوب حومه حما به سمت حمص عقب‌نشینی کردند.

حمص سومین شهر بزرگ سوریه به حساب می‌آید.

همچنین آکسیوس پنج‌شنبه ۱۵ قوس به نقل از دو مقام ارشد اسرائیلی گزارش داد مقام‌های اطلاعاتی اسرائیل از شکست‌های فراتر از انتظار ارتش بشار اسد طی ۲۴ ساعت گذشته شگفت‌زده شده‌اند.

هم‌زمان، رسانه‌ها از پیشروی نیروهای مخالف اسد در روسیه خبر می‌دهد.

العربیه پیشتر گزارش داد که گروه‌های مسلح مخالف دولت بشار اسد در سوریه، کنترول کاخ فرمانداری در شهر حماه را به دست گرفته‌اند.

تحریر شام نیز اعلام کرد کنترول منطقه عقيربات در حومه شرقی حماه را به دست گرفته است.

با تشدید پیشروی‌های مخالفان، خبرگزاری دولتی عراق گزارش کرد که وزیران امور خارجه این کشور، جمهوری اسلامی و سوریه در نشست روز جمعه خود در بغداد درباره وضعیت سوریه گفت‌وگو خواهند کرد.

جولانی کیست و چطور به تاثیر‌گذارترین رهبر مخالفان بشار اسد تبدیل شد؟

جولانی به عنوان فرمانده شاخه القاعده در سوریه، چهره‌ای در سایه بود که حتی زمانی که گروهش قدرتمندترین جناحی بود که با ارتش سوریه می‌جنگید، از انظار عمومی دور بود.

او پس از قطع رابطه با القاعده در سال ۲۰۱۶، به تدریج در کانون توجه قرار گرفت، نام گروه خود را از جبهه النصره به هیئت تحریر شام تغییر داد و به عنوان جریان پیشتاز در مناطق شمال غرب سوریه ظاهر شد.

این تحول زمانی جلب توجه کرد که هیئت تحریر الشام به رهبری جولانی حلب را در هفته گذشته تصرف کرد و اکنون مخالفان وارد حما، دومین شهر مهم سوریه شده‌اند.

با ورود شورشیان به حلب، بزرگترین شهر سوریه قبل از جنگ، ویدئویی نشان می‌دهد که او دستور محافظت از مردم را به جنگجویان می‌دهد و آنها را از ورود به خانه‌ها منع می‌کند.

ویدئوی دیگری نشان می‌دهد که روز چهارشنبه هنگام بازدید او از ارگ حلب، یک جنگجوی او پرچم انقلاب سوریه را به اهتزاز درمی‌آورد که زمانی توسط جبهه النصره به عنوان نمادی از ارتداد شناخته می‌شد.

جولانی از زمان شروع تهاجم، بیانیه‌هایی را به نام واقعی خود، احمد الشرع، صادر کرده است.

جاشوا لندیس، کارشناس سوریه و رئیس مرکز مطالعات خاورمیانه در دانشگاه اوکلاهاما به رویترز گفت: «جولانی باهوش‌تر از اسد است. او از خود چهره‌ای جدید ترسیم کرده است، متحدان جدیدی پیدا کرده و به اقلیت‌ها رو کرده است.»

آرون لاند، یکی از اندیشکده سنچری اینترنشنال هم گفت که جولانی و هیئت تحریر شام به وضوح تغییر کرده‌اند. با این حال، لاند گفت که جولانی و گروهش "تا حدی تندرو" باقی مانده‌اند.

این کارشناس گفت: «آنها به بازی تبلیغاتی رو آورده و نشان دهند که مانند گذشته متعصب نیستند. القاعده قدیمی یا داعش هرگز این کار را نکرده است.»

برخی تحلیلگران باور دارند که جولانی احتمالا از طالبان افغان یاد گرفته است، گروهی که پس از پیروزی در افغانستان رویکرد متفاوتی در برابر مردم، مخالفان گذشته و اقلیت‌های مذهبی و قومی در افغانستان پیش گرفته است.

100%

جولانی و القاعده

جولانی قبل از تاسیس جبهه النصره برای القاعده در عراق جنگیده بود و در آنجا پنج سال را در یک زندان امریکایی‌ها گذراند.

امریکا جولانی را در سال ۲۰۱۳ به عنوان تروریست معرفی کرد و گفت که القاعده در عراق او را موظف به سرنگونی حکومت اسد و استقرار قوانین شریعت اسلامی در سوریه کرده است. به گفته مقام‌های امریکایی النصره حملات انتحاری انجام داده است که غیرنظامیان را کشته و از دیدگاه فرقه‌ای خشونت‌آمیز حمایت کرده است.

ترکیه، اصلی ترین حامی خارجی مخالفان سوریه، هیئت تحریر شام را به عنوان یک گروه تروریستی معرفی کرده است. با این حال، ترکیه از برخی دیگر از گروه‌هایی که در شمال غرب سوریه می‌جنگند، حمایت می‌کند.

جولانی اولین مصاحبه با یک رسانه‌ را در سال ۲۰۱۳ انجام داد، در حالی که صورتش در یک دستمال تیره پیچیده شده بود پشت خود را به دوربین کرده صحبت کرد. او در گفت‌وگو با الجزیره خواستار اداره سوریه بر اساس قوانین شرعی شده بود.

حدود هشت سال بعد، او برای مصاحبه با شبکه امریکایی فرانت‌لاین حاضر شد روبه روی دوربین و با پیراهن و جاکت قرار بگیرد.

جولانی گفت که تروریستی خواندن گروه او ناعادلانه است و او با کشتار مردم بیگناه مخالف است.

او توضیح داد که چگونه جبهه النصره از شش نفری که او را از عراق همراهی می‌کردند به پنج هزار نفر در عرض یک سال افزایش یافت.

اما او گفت که گروهش هرگز تهدیدی برای غرب نبوده است. جولانی گفت: «همکاری ما با القاعده پایان یافته است و حتی زمانی که با القاعده بودیم، مخالف انجام عملیات در خارج از سوریه بودیم و انجام اقدامات خارجی کاملاً خلاف سیاست ما است.»

جولانی پس از اینکه داعش در سال ۲۰۱۳ به دنبال کنترول کامل بر جبهه النصره بود، جنگ خونینی را علیه متحد قدیمی خود بغدادی انجام داد. داعش متعاقباً از قلمروی که در سوریه و عراق در اختیار داشت توسط ائتلافی به رهبری امریکا شکست خورد.

در حالی که داعش در حال فروپاشی بود، جولانی کنترول هیئت تحریر شام را در استان ادلب در شمال غربی سوریه مستحکم کرد و یک اداره مدنی به نام دولت نجات ایجاد کرد.

دولت اسد، هیئت تحریر شام را به همراه بقیه شورشیانی که علیه دمشق قیام کردند، تروریست می‌داند.

همزمان با پیشروی شورشیان، هیئت تحریر شام بیانیه‌های متعددی را صادر کرده است تا به علوی‌های شیعه و دیگر اقلیت‌های سوریه اطمینان دهد. در یکی از بیانیه‌ها از علوی‌ها خواسته است که از دولت اسد جدا شوند و بخشی از سوریه آینده باشند که «فرقه‌گرایی را به رسمیت نمی‌شناسد.»

جولانی روز چهارشنبه در پیامی به ساکنان یک شهر مسیحی‌نشین در جنوب حلب گفت که از آنها و از اموال آنها محافظت می‌شود و از آنها خواست در خانه‌های خود بمانند و به «جنگ روانی» دولت سوریه توجه نکنند.