عفو بینالملل خواستار آزادی فوری و بیقید و شرط رحیم سعیدی، تهیهکننده برنامههای تلویزیونی از زندان طالبان شد. این سازمان میگوید که آقای سعیدی از دسترسی به امکانات بهداشتی و دارو در زندان طالبان محروم است.
عفو بینالملل روز جمعه، پنجم دلو در بیانیهای نوشت که طالبان رحیم سعیدی را بهطور خودسرانه بازداشت کرده است. این سازمان وضعیت صحی سعیدی را در زندان طالبان وخیم توصیف کرده است.
منابع از کابل در ۳۰ سرطان به افغانستان اینترنشنال خبر دادند که استخبارات طالبان رحیم سعیدی، تهیهکننده برنامههای تلویزیونی را بازداشت کرده است. سعیدی، بهعنوان تولیدکننده در تلویزیونهای خصوصی کار کرده و عضو اتحادیه سینماگران افغانستان بوده است.
طالبان تاکنون بهطور رسمی دلیل بازداشت رحیم سعیدی را اعلام نکرده است. نزدیکان سعیدی قبلا به افغانستان اینترنشنال گفته بودند که او هیچگونه فعالیت سیاسی نداشته و به کارهای فرهنگی مشغول بوده است.
منابع در ولایت غور به افغانستان اینترنشنال گفتند که استخبارات طالبان از ابتدای ماه جنوری تاکنون دهها نفر را در این ولایت به اتهام عضویت در حزبالتحریر بازداشت کرده است. به گفته منابع، طالبان این افراد را به مکانهای نامعلومی منتقل کرده است.
دست کم سه منبع محلی به افغانستان اینترنشنال گفتهاند افراد بازداشت شده شامل جوانان، معلمان مکاتب و استادان دانشگاهها، و برخی ملا امامان مساجد هستند که به اتهام ارتباط با این حزبالتحریر بازداشت شدهاند.
به گفته منابع محلی، این بازداشتها پس از آن صورت گرفت که طالبان در اوایل ماه جنوری در یک کنفرانس، اعضای حزبالتحریر را به عنوان «خوارج» معرفی کرد و کشتن آنان را «مباح» اعلام کرد.
استخبارات طالبان در سال ۱۴۰۱ فعالیت حزبالتحریر را ممنوع اعلام کرد.
در جریان دو سال گذشته طالبان شماری از افراد را در ولایتهای مختلف به اتهام عضویت در این حزب بازداشت کرده است.
پس از آنکه کریم خان، دادستان ارشد دیوان کیفری بینالمللی اعلام کرد که رسما خواهان صدور حکم بازداشت رهبر و قاضیالقضات طالبان شده است، این سوال مطرح شده است که این درخواست چگونه طی مراحل میشود.
دیوان کیفری بینالمللی (آیسیسی) به عنوان نهاد قضائی جهانی مسئول رسیدگی به جرایم جدی بینالمللی همچون جنایات جنگی، جنایات علیه بشریت و نسلکشی است.
فرآیند رسیدگی به این جرایم پیچیده و دقیق است و شامل پنج گام اساسی میشود: جمعآوری و تحلیل شواهد، درخواست رسمی به پیشدادگاه، صدور حکم بازداشت توسط پیشدادگاه، ابلاغ و اجرای حکم بازداشت و در نهایت محاکمه در دیوان کیفری بینالمللی.
در پرونده هبتالله آخندزاده و عبدالحکیم حقانی، رهبر و قاضیالقضات طالبان، دو گام ابتدایی این فرآیند بهطور کامل برداشته شده است. دفتر دادستان ویژه آیسیسی با استفاده از تیمهای تخصصی و شواهد مختلف از جمله شهادت قربانیان، گزارشهای پزشکی قانونی، مدارک صوتی-تصویری و سایر مستندات جمعآوریشده، بررسیهای جامعی را انجام داده است. علاوه بر این، دادستان کریم خان درخواستهای رسمی برای صدور حکم بازداشت علیه این دو نفر را به پیشدادگاه ارسال کرده است.
بیشتر بخوانید: درخواست بازداشت هبتالله آخندزاده و عبدالحکیم حقانی چه معنایی دارد؟
اقدام بعدی، بررسی در پیشدادگاه
در حال حاضر، این پرونده در مرحله سوم، یعنی بررسی درخواستها توسط پیشدادگاه، قرار دارد. دادگاه پس از ارزیابی شواهد و مدارک ارائهشده، تصمیم میگیرد که آیا دلایل کافی برای صدور حکم بازداشت وجود دارد یا خیر.
پیشدادگاه (Pre-Trial Chamber) در دیوان کیفری بینالمللی نقشی حیاتی در تصمیمگیری درباره صدور حکم بازداشت ایفا میکند. پس از اینکه دادستان درخواست صدور حکم بازداشت را همراه با شواهد و مدارک به پیشدادگاه ارائه میدهد، این شعبه مسئول ارزیابی و بررسی این درخواستهاست.
در این مرحله، پیشدادگاه به طور دقیق شواهد موجود، شامل شهادتها، گزارشهای پزشکی، مدارک صوتی-تصویری و سایر مستندات را بررسی میکند تا ببیند آیا دلایل کافی برای صدور حکم بازداشت وجود دارد یا نه.
در صورت صدور حکم بازداشت، پرونده وارد مرحله چهارم خواهد شد.
اعلام تصمیم دادگاه چقدر زمان میبرد؟
در مورد پرونده ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه و ماریا لووا-بلوا، کمیشنر حقوق کودکان در دفتر رئیسجمهور فدراسیون روسیه حدود ۲۶ روز طول کشید تا دادگاه تصمیم بگیرد.
دفتر کریم خان، دادستان ویژه پیشنهاد بازداشت این دو مقام روسی را در ۲۲ فبروری ۲۰۲۳ به پیشدادگاه فرستاد و این دادگاه در ۱۷ مارچ همین سال تصمیم خود را اعلام کرد.
زمان قطعی شدن تصمیم بازداشت برای رهبران طالبان ممکن است به عوامل مختلفی بستگی داشته باشد. این تصمیم به دلایل پیچیده و مختلفی بستگی دارد. مانند میزان همکاری دولتهای مختلف، شرایط شواهد موجود، و وضعیت سیاسی یا امنیتی منطقه.
دفتر دادستانی آیسیسی به سرویس جهانی بیبیسی گفته است که در قضیه افغانستان، عواملی وجود دارد که روند تحقیق را کند کردهاند، از جمله «عدم همکاری» از سوی مقامات طالبان.
این دفتر افزود که «به دلیل ترس، افرادی که اطلاعات مهمی برای تحقیق دارند، اغلب از ارائه آن خودداری میکنند».
بیشتر بخوانید: در تیررس دادگاه بینالمللی کیفری؛ عبدالحکیم حقانی، قاضی القضات طالبان کیست؟
ابلاغ و اجرای حکم بازداشت
اگر پیشدادگاه متقاعد شود که شواهد کافی برای صدور حکم بازداشت وجود دارد، دستور بازداشت متهمان صادر خواهد شد.
پس از صدور حکم بازداشت، این حکم به کشورهای عضو دادگاه آیسیسی ابلاغ میشود تا در صورت امکان، متهمین را دستگیر و به دیوان کیفری بینالمللی تحویل دهند.
در حال حاضر، ۱۲۳ کشور عضو دیوان کیفری بینالمللی (آیسیسی) هستند. این کشورها موظف به همکاری با دیوان کیفری بینالمللی در راستای اجرای تصمیمات و احکام آن میباشند، از جمله صدور احکام بازداشت و تحویل متهمین به دادگاه.
در مورد پرونده هبتالله آخندزاده و عبدالحکیم شرعی، همکاری کشورهای عضو میتواند در صورتی که این دو نفر به کشورهای عضو دیوان پناه ببرند یا در این کشورها حضور داشته باشند، نقشی حیاتی در فرآیند بازداشت آنها ایفا کند.
البته، باید این نکته را هم در نظر داشت که هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان، در سه سال و اندی گذشته به خارج از افغانستان سفر نکرده و از نظر روابط بینالمللی یک چهره منزوی به شمار میرود.
محاکمه در دیوان کیفری بینالمللی
در صورت صدور حکم بازداشت و اگر هبتالله آخندزاده و عبدالحکیم شرعی به یکی از کشورهای عضو دیوان کیفری بینالمللی کنند و عضو آیسیسی موفق به بازداشت او شود، باید او را به دیوان کیفری بینالمللی تحویل دهد.
پس از دستگیری متهمین و انتقال آنها به دادگاه، محاکمه در دیوان کیفری بینالمللی آغاز میشود. در این مرحله، متهمین در برابر دادگاه قرار میگیرند و شواهد علیه آنها بررسی میشود. دادگاه برای رسیدگی به پرونده و تصمیمگیری در مورد مسئولیت کیفری متهمین، از شواهد مختلف و دفاعیات آنها استفاده میکند.
بیشتر بخوانید: پرونده طالبان در دادگاه لاهه؛ گاهشمار فرمانهای ضد زن هبتالله آخندزاده
ریاست اطلاعات و فرهنگ طالبان در هرات اعلام کرد که مالکان زمینهای تحت استملاک خطآهن خواف-هرات، غرامت دریافت میکنند. طبق سنجش طالبان، مشخص شده که ملک شخصی ۱۳۵ نفر در مسیر خطآهن خواف-هرات قرار داشته است.
طالبان میگوید برای این افراد در مجموع ۱۴۱ میلیون و ۶۴۶ هزار و ۱۷۱ افغانی جبران خسارت در نظر گرفته شده است.
ریاست اطلاعات و فرهنگ طالبان در هرات اعلام کرده که پرداخت جبران خسارت ۱۰۶ نفر از این افراد که مجموعا ۱۲۸ میلیون و ۵۷۳ هزار و ۸۱۳ افغانی میشود، انجام شده است.
این اداره در عین حال نوشته است که «۲۹ نفر از متضررین به دلیل غیبت و عدم حضور در پروسه، از پرداختها که مبلغ ۱۳ میلیون و ۷۳ هزار و ۳۵۸ افغانی میشود، باز ماندهاند.»
بر اساس جزئیاتی که ارائه شده، اراضی این افراد در مسیر فاز اول قطعه چهارم خط آهن خواف-هرات قرار داشته است.
گفته شده زمینهای تحت استملاک، در ولسوالیهای غوریان و ولسوالی زندهجان موقعیت دارند.
در این گزارش که روز جمعه پنجم دلو منتشر شده، آمده است که طرح پرداخت غرامت به مالکان زمینهای تحت استملاک نهایی شده است.
شماری از خبرنگاران افغان در تبعید از تاسیس و آغاز فعالیت رسانه توازن خبر دادند. این رسانه اعلام کرد که ۷۰ درصد فعالیتهایش بر پوشش مسائل مرتبط به حقوق بشر در افغانستان متمرکز خواهد بود.
رسانه توازن روز جمعه پنجم دلو در بیانیهای نوشت که این رسانه از سوی خبرنگاران در تبعید تاسیس شده و کارکنان آن بهطور داوطلبانه و بدون امتیاز مالی کار میکنند. بر اساس این بیانیه توازن یک رسانه مستقل و بیطرف است که در حال حاضر به گونه دیجیتال و از طریق شبکههای اجتماعی و یوتیوب فعالیت میکند.
رسانه توازن اعلام کرد که قرار است به زبانهای پشتو، فارسی و انگلیسی نشرات داشته باشد. این رسانه گفته مسائل بشری جاری در افغانستان را به همکاری خبرنگاران خود در ۲۰ ولایت پوشش خواهد داد.
در بیانیه این رسانه آمده است که این رسانه توسط شماری از خبرنگاران حرفهای در تبعید مدیریت میشود و تلاش دارد به مسائلی بپردازد که تاکنون پوشش داده نشدهاند.
وزارت خارجه پاکستان اعلام کرد که براساس توافق میان واشنگتن و اسلامآباد، تمام مهاجران افغان مقیم پاکستان که پروندههای مهاجرتی امریکا را دارند تا ماه سپتامبر ۲۰۲۵ به ایالات متحده منتقل میشوند. سخنگوی این وزارت گفته که این توافق هنوز پابرجاست.
این درحالی است که وزارت خارجه امریکا پیشتر گفت که پس از صدور فرمان اجرایی ترامپ، برنامه پذیرش پناهندگان ایالات متحده تا اطلاع بعدی به حالت تعلیق درآمده است.
به گزارش روزنامه اکسپرس تریبون، شفقت علی خان، سخنگوی وزارت خارجه پاکستان روز پنجشبنه، ۴ دلو در واکنش به تعلیق شدن برنامه مهاجرتی امریکا از سوی ترامپ، گفته است: «تاکنون به طور رسمی هیچ اطلاعات جدیدی در مورد این مسئله (توقف برنامه) دریافت نکردهایم. بنابراین، تنها چیزی که میتوانم بگویم این است که از نظر ما، این توافق همچنان برقرار است.»
سخنگوی وزارت خارجه پاکستان در یک نشست خبری، از کندی رود انتقال پناهجویان افغانستان انتقاد کرده و خواهان تسریع این روند شد.
براساس آماری که سفارت امریکا سال گذشته در اختیار وزارت خارجه پاکستان قرار داده بود، حدود ۲۵ هزار مهاجر و پناهجوی افغان واجد شرایط انتقال به امریکا، در پاکستان حضور دارند. در جریان یک سال گذشته، صدها خانواده پناهجویان افغان به امریکا منتقل شدهاند.
هزاران پناهجوی دیگر افغان واجد شرایط انتقال به امریکا، هنوز در بیسرنوشتی به سر میبرند و با مشکلات جدی اقتصادی، امنیتی، روحی و ترس از دستگیری و اخراج، در پاکستان به سر میبرند.
سازمان حامی انتقال پناهجویان افغان به امریکا روز چهارشنبه ایمیل وزارت خارجه امریکا را منتشر کرد.
این وزارت گفته تمام سفرهای برنامهریزی شده پناهندگان به امریکا لغو شده و هیچ سفری به این کشور انجام نمیشود.
با این حال، وزارت خارجه امریکا گفته است که این دستورالعمل برای دارندگان برنامه ویزای ویژه مهاجرت (SIV) اعمال نمیشود.
