عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی صبح یکشنبه هفتم دلو در راس یک هیئت سیاسی و اقتصادی وارد کابل شد. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، سفر عباس عراقچی به کابل را در راستای پیگیری منافع ایران خوانده است.
او در اکس نوشت: این سفر «در چارچوب سیاست همسایگی و در راستای مأموریت ذاتی وزارت امور خارجه برای پیگیری منافع ملی کشورمان از طریق تعامل و چارهاندیشی در مورد علائق و نگرانیهای مشترک است.»
این اولین سفر عباس عراقچی به عنوان وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران به افغانستان است.
اسماعیل بقایی گفته در این سفر تیمی از فعالان اقتصادی وزیر خارجه جمهوری اسلامی را همراهی میکند.
به گفته وی، «این سفر میتواند نقطه عطفی در بهرهگیری از پیوندهای فراوان دو ملت برای تأمین منافع متقابل دو کشور باشد.»
حقابه همواره از جمله موضوعات گفتوگوی مقامات جمهوری اسلامی و طالبان در مذاکرات بوده است.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران روز جمعه ۲۱ جدی اعلام کرد: حقابه سیستان و بلوچستان ایران را در گفتوگو با طالبان پیگیری میکنیم.
وزیر خارجه امریکا میگوید بیش از آنچه گزارش شده است، طالبان شهروندان امریکایی را به گروگان گرفتهاند.
مارکو روبیو گفت «اگر این واقعیت داشته باشد، ما باید فورا یک جایزه بسیار بزرگ بر سر رهبران ارشد طالبان اختصاص دهیم، شاید حتی بیشتر از آنچه برای اسامه بن لادن تعیین کرده بودیم.»
وزیر خارجه جدید ایالات متحده روز شنبه ۶ دلو در اکس نوشت مطلع شده است که طالبان نسبت به آنچه تاکنون اعلام شده، شمار بیشتر شهروندان امریکایی را به گروگان گفتهاند.
در آخرین روز ریاستجمهوری جو بایدن، طالبان در بدل آزادی یک عضو خود، دو زندانی امریکایی را آزاد کردند. رایان کوربت و ویلیام مکنتی اوایل ماه دلو از بند طالبان آزاد و به ایالات متحده بازگشتند.
طبق اعلام طالبان، خان محمد، عضو گروه طالبان، به دنبال «مذاکرات طولانی و مفید» با امریکا از زندان آزاد گردید.
پیشتر وزارت خارجه امریکا تایید کرده بود که سه شهروند امریکایی به نامهای جورج گلزمن، محمود حبیبی و رایان کوربت در بازداشت طالبان به سر میبرند، اما طالبان همچنان تأکید دارند که دو نفر از این افراد در بازداشت آنها بودهاند. طالبان بازداشت محمودشاه حبیبی، شهروند افغان-امریکایی را انکار کردهاند، اما خانواده وی و مقامات امریکایی تأکید دارند که حبیبی در زندان طالبان به سر میبرد.
محمود حبیبی، که پیشتر رئیس اداره هوانوردی ملکی افغانستان بود، در ۱۰ اگست ۲۰۲۲ همراه با ۲۹ کارمند دیگر از شرکت «ایآراکس کمیونیکیشن» توسط طالبان بازداشت شد. خانواده حبیبی اعلام کردند که وی یک روز پس از کشته شدن ایمنالظواهری، رهبر سابق القاعده، در شیرپور کابل دستگیر شد. طالبان این شرکت را متهم به دست داشتن در هدف قرار دادن ایمنالظواهری کردهاند.
رایان کوربت در جولای ۲۰۲۲ هنگام سفر به افغانستان توسط طالبان بازداشت شده بود. جورج گلزمن، سومین شهروند امریکایی، نیز در ۵ دسامبر ۲۰۲۲ توسط طالبان بازداشت شده بود.
وزیر خارجه امریکا در یادداشت خود شمار شهروندان امریکایی در بازداشت طالبان را اعلام نکرده است.
پولیس فدرال امریکا (افبیآی) برای اطلاعاتی که منجر به دستگیری سراجالدین حقانی، وزیر داخله طالبان شود، پنج میلیون دالر پاداش گذاشته بود؛ اما پس از خروج نیروهای امریکایی و افتادن کابل به دست طالبان، این جایزه دو برابر شد.
اسامه بن لادن، رهبر سابق شبکه القاعده در سال ۲۰۱۱ در حمله یگان ویژه نیروی دریایی امریکا در مخفیگاهش در شهر ابیتآباد پاکستان کشته شد. امریکا حدود ۲۷ میلیون دالر پاداش بر سر او تعیین کرده بود.
مارکو روبیو از سرسختترین منتقدان طالبان در ایالات متحده شناخته میشود. او پس از فروپاشی جمهوری اسلامی افغانستان در اگست ۲۰۲۱، مواضع قاطعی در برابر طالبان و حامیان این گروه اتخاذ کرده است.
بررسی اظهارات وزیر خارجه جدید امریکا نشان میدهد که او دستکم در ۱۰ سال گذشته از برخورد آشتیجویانه کشورش در قبال طالبان به شدت ناراضی بوده است. مارکو روبیو در ۲۰۱۴ از تبادل یک زندانی امریکایی در بدل پنج عضو طالبان انتقاد کرد. انتقادهای او اما پس از اگست ۲۰۲۱ اوج گرفت.
مارکو روبیو از جمله سیاستمدارانی است که پیگیر توقف کمکهای مالی امریکا به افغانستان بوده است. او در لایحهای که تحت عنوان «قانون جلوگیری از تمویل تروریستها» ارائه کرد، خواستار تعلیق تمامی کمکهای بشردوستانه به افغانستان شد تا زمانی که اطمینان حاصل شود که این کمکها به دست طالبان نمیرسد.
او پس از ورود به دفتر کارش در وزارت خارجه امریکا، کمکهای خارجی ایالات متحده را تعلیق کرد. به این ترتیب کمکهای امریکا دستکم تا سه ماه دیگر به افغانستان تحت کنترول طالبان قطع شده است.
یک مقام ایالات متحده به رویترز تایید کرد که فرمان دونالد ترامپ مبنی بر توقف کمکهای خارجی، موجب تعلیق پرواز بیش از ۴۰ هزار افغان واجد شرایط انتقال به ایالات متحده شده است. ترامپ دستور داده است که کمکهای خارجی امریکا به مدت ۹۰ روز تعلیق شود.
دفتر بازرس ویژه امریکا برای بازسازی افغانستان در گزارش اخیر خود گفت که واشنگتن از سال ۱۴۰۰ پس از تسلط طالبان حدود ۲۱ میلیارد دالر به افغانستان کمک کرده است. این پول صرف کمکهای بشردوستانه، انتقال و اسکان پناهجویان به امریکا و بازپرداخت دارایی ارزی افغانستان شده است.
ترامپ در طول کمپین انتخاباتی خود در سال ۲۰۲۴ وعده داده بود که قوانین مهاجرت را سختگیرانهتر کند.
شاون وندیور، یکی از کهنهسربازان فعال در زمینه تخلیه پناهندگان افغان، گفت که او باور ندارد که تعلیق پروازها عمدی بوده باشد. وی افزود: «ما فکر میکنیم که این یک اشتباه بوده است.»
او اظهار داشت که امیدوار است دولت ایالات متحده معافیتهایی برای افغانهای تایید شده برای ویزاهای ویژه مهاجرت اعطا کند، زیرا آنها در طول جنگ ۲۰ سالهای که با خروج نهایی نیروهای امریکایی از افغانستان در اگست ۲۰۲۱ به پایان رسید، برای دولت ایالات متحده کار کردند.
وندیور گفت: «آنها در کنار ما جنگیدند. آنها در کنار ما خون ریختند.» او همچنین اشاره کرد که دهها هزار افغان دیگر منتظر پردازش درخواستهای ویزای مهاجرتی خود هستند.
رویترز نوشت که کاخ سفید و وزارت امور خارجه ایالات متحده به درخواستها برای اظهار نظر پاسخ ندادند.
افغانهای واجد شرایط مجوز پرواز به ایالات متحده، در معرض خطر انتقامگیری طالبان قرار دارند.
گزارشهای نهادهای بینالمللی از جمله دفتر سازمان ملل متحد در کابل نشان میدهند که سربازان سابق و مقامات دولت پیشین تحت حمایت ایالات متحده در معرض انتقامگیری طالبان قرار دارند و در سه سال گذشته شماری از آنها دستگیر، شکنجه و کشته شدهاند.
واندیور و یک مقام امریکایی که خواست نامش فاش نشود، گفتند که تعلیق پروازها بیش از ۴۰ هزار افغان را سرگردان کرده است. این تعداد شامل دارندگان ویزای مهاجرتی ویژه هستند که در انتظار پرواز به ایالات متحده از مراکز پردازش ویزا در قطر و آلبانیا بودهاند. همچنین شامل افغانهایی میشود که در افغانستان و پاکستان منتظر بودهاند تا در پروازهای ویژه توسط ایالات متحده به مراکز پردازش دوحه و البانیا منتقل شوند.
از زمان خروج پر هرج و مرج ایالات متحده در سال ۲۰۲۱، نزدیک به ۲۰۰ هزار افغان با ویزای ویژه مهاجرت یا به عنوان پناهنده در ایالات متحده اسکان داده شدهاند.
سیگار افزوده بود که مبلغ ۸.۷ میلیارد دالر برای عملیات انتقال و اسکان همکاران محلی امریکا از افغانستان به ایالات متحده هزینه شده است.
ترامپ ساعاتی پس از مراسم تحلیف تمامی برنامههای اسکان پناهندگان در ایالات متحده را به حالت تعلیق درآورد. این دستور منجر به توقف پرواز صدها پناهنده افغان از جمله اعضای خانوادههای پرسنل نظامی افغان-امریکایی فعال، سربازان سابق افغان و کودکان بدون سرپرست شد.
کارشناسان میگویند که توقف کمکهای خارجی امریکا، موجب هرج و مرج در عملیاتهای کمکرسانی بینالمللی در زمینههای تغذیه، بهداشت، واکسیناسیون و سایر برنامهها شده است.
در پی بازداشت یک افغان به اتهام قتل دو نفر در شهر آشفنبورگ آلمان، فعالان افغان در این کشور خواهان اجرای عدالت شدند. دیاسپورای افغان در آلمان، ضمن محکومیت شدید این حادثه نگرانی خود را از پیامدهای آن هم ابراز کردند.
پولیس آلمان هفته گذشته یک پناهنده افغان را در شهر آشفنبورگ ایالت بایرن، به اتهام قتل قتل یک کودک ۲ ساله مراکشی و یک مرد ۴۱ ساله آلمانی بازداشت کرد.
در نتیجه تحقیقات مشخص شد که انعامالله ۲۸ ساله، دچار بیماری روانی بوده و پروندههای جرمی متعدد داشته است. این حادثه موجی از اعتراضها را در آلمان به ویژه در آستانه انتخابات حساس این کشور برانگیخته است.
بیش از ۱۴۰ فعال سیاسی، روزنامهنگار، فعال حقوق بشر و فعال حقوق زنان افغانستان، با توجه به حساسیتهای شکل گرفته، در نامهای تاکید کردهاند که «چنین اقدامات خشونتباری، بدون در نظر گرفتن ملیت، پیشینه یا عقیده، غیرانسانی و نابخشودنی است.»
آنان بر اجرای عدالت و محاکمه عاملان اینگونه جنایات، بر اساس قوانین دولت فدرال آلمان، تاکید کردهاند.
دیاسپورای افغان در آلمان گفته است که «این حادثه تأثیرات عمیقی بر جامعه مهاجر افغانستان در آلمان داشته است. ما نیز همچون دیگران از وقوع چنین حوادثی شوکه و مبهوت هستیم. با این حال، تأکید میکنیم که این رویدادها هیچ ارتباطی با هویت جمعی پناهندگان افغانستان ندارد.»
در این نامه، مهاجران افغان خواستار عدم تعمیم رفتار مجرمانه یک فرد به کل جامعه پناهندگان افغانستان شدند. آنان ابراز امیدواری کردند که دستاوردها و تلاشهای مهاجران افغان در آلمان تحت تأثیر چنین وقایعی نادیده گرفته نشود.
فعالان افغان همچنین از حمایتهای دولت آلمان از پناهندگان قدردانی کرده و تأکید کردند: «دولت آلمان در روزهای دشوار، پناهگاه و زندگی امنی را برای فعالان حقوق بشر، خبرنگاران و دیگر افرادی که در معرض خطر قرار داشتند، فراهم کرده است.»
پیشتر، سلیمان عطایی، یک جوان ۲۵ ساله دیگر افغان هم متهم به قتل شد. طبق گزارشها، او در اواسط ماه جوزای سال جاری با حمله به تجمع مخالفان اسلام در مانهایم، یک پولیس را کشت و پنج غیرنظامی را زخمی کرد. همچنین، یک جوان ۲۲ ساله افغان در اواسط ماه جوزا در جزیره روگن در شمال شرق این کشور متهم به حمله به پولیس با چاقو شد.
در پی این حوادث گروهی از پناهجویان افغان از آلمان به افغانستان اخراج شدند. اکنون، باردیگر دولت آلمان تصمیم به از سرگیری اخراج پناهجویان افغان گرفته است.
این حوادث در شرایطی رخ داده که توجه به مساله پناهندگان و سیاستهای مهاجرتی در آلمان، بهویژه در آستانه انتخابات، به شدت افزایش یافته است.
کانون مطالعات و پژوهشهای حقوقی افغانستان میگوید درخواست حکم بازداشت رهبران طالبان، گام حیاتی در راستای تحقق عدالت برای قربانیان نقض حقوق بشر در افغانستان است.
این نهاد معتقد است که اقدام دیوان کیفری بینالمللی، نمایانگر اراده جدی جامعه بینالمللی برای برخورد با مرتکبان جنایات علیه بشریت و نقض حقوق زنان است.
اشرف رسولی از اعضای این کانون به افغانستان اینترنشنال گفت که درخواست دادستان دادگاه لاهه، گامی بیسابقه در زمینه عدالت انتقالی است.
دادستان ارشد دیوان کیفری بینالمللی اخیراً درخواست حکم بازداشت ملا هبتالله، رهبر طالبان، و عبدالحکیم حقانی، قاضیالقضات این گروه را به اتهام جنایات علیه بشریت و سرکوب سیستماتیک زنان ارایه کرد. این اقدام در راستای تلاش برای تأمین عدالت و پاسخگویی به نقضهای حقوق بشر در افغانستان صورت گرفته است.
کانون مطالعات و پژوهشهای حقوقی افغانستان در بیانیهای گفت که این گام میتواند امید را برای قربانیان این جنایات تقویت کرده و بر لزوم رسیدگی به مسئولیتهای حقوقی افراد در سطح بینالمللی تأکید کند. همچنین، این کانون از این درخواست به عنوان هشداری به مرتکبان جنایات علیه بشریت یاد کرده و افزوده است که هیچ فردی از تعقیب عدالت در امان نخواهد بود.
کانون مطالعات و پژوهشهای حقوقی افغانستان گفته چشمپوشی از تأمین عدالت در گذشته، موجب برجا ماندن نقاط تاریک و آسیبهای غیرقابل جبرانی شده است. این نهاد تأکید کرده که درخواست بازداشت رهبران طالبان باید آغاز یک تاریخ جدید برای تحقق عدالت و پرهیز از اشتباهات گذشته باشد.
این نهاد گفته که همکاری بینالمللی در زمینه دسترسی به عدالت و تأمین حقوق بشر در افغانستان ضروری است.
محمد اشرف رسولی، از اعضای این کانون در مصاحبه با افغانستان اینترنشنال، این اقدام را تاریخی و بیسابقه عنوان کرد. وی با اشاره به بحث عدالت انتقالی در افغانستان گفت که تاکنون محاکم بینالمللی در این زمینه هیچگونه رسیدگی نکرده بودند. او اظهار داشت که دیوان کیفری بینالمللی با توجه به اسناد و شواهد موجود، باید حکم جلب سایر مقامات طالبان را نیز صادر میکرد. این حقوقدان افزود که چهرههایی چون خالد حنفی و ندامحمد ندیم، وزیران امر به معروف و تحصیلات عالی طالبان بیشترین نقض حقوق بشر را مرتکب شدهاند و باید مورد تعقیب قرار گیرند.
پایان به رسمیت شناسی طالبان
اشرف رسولی گفت که طالبان اخیراً مدعی بودند که روابط دیپلوماتیک خود را با بیش از ۴۰ کشور برقرار کرده و امیدوار بودند که برخی از کشورها رژیم آنان را به رسمیت بشناسند. اما به گفته وی، با درخواست جلب رهبران طالبان، این امیدواریها به ناامیدی تبدیل شده است. او افزود که با توجه به اتهامات علیه رهبران طالبان، هیچ کشوری نمیتواند آنها را به رسمیت بشناسد.
رسولی در ادامه تأکید کرد که اگر جامعه بینالمللی اراده کند، میتواند مقامات طالبان را بازداشت و یا به محاکمه بکشاند.
آقای رسولی گفت که درخواست حکم بازداشت رهبران طالبان پیروزی بزرگی برای مردم افغانستان، به ویژه زنان و دختران کشور است. به گفته او، «تلاش، مبارزه و صدای زنان افغانستان بیجواب نماند.»
طالبان در بامیان روز شنبه، ۶ دلو، شماری از مردان و زنان را با جبر و تهدید مجبور کردند تا در حمایت از هبتالله آخندزاده، رهبر این گروه، علیه دادگاه کیفری بینالمللی اعتراض کنند.
علیرغم اینکه طالبان شرکت زنان در اعتراضات را منع کرده است، مقامهای محلی طالبان در بامیان برخی از زنان را در مکان دورتر از محل اعتراض مردان، وادار کردند در حمایت از ملا هبتالله آخندزاده اعتراض کنند.
منابع به افغانستان اینترنشنال گزارش دادند که عبدالله سرحدی، والی طالبان و رئيس استخبارات این گروه در بامیان، تعدادی از شهروندان شیعه این ولایت را مجبور کردند تا در مخالفت با تصمیم دادگاه لاهه دست به تظاهرات بزنند.
به گفته منابع، والی طالبان شخصا به شماری از متنفذان قومی تماس گرفته و از آنها خواسته در اعتراض شرکت کنند.
دادستان ارشد دیوان کیفری بینالمللی اخیراً درخواست صدور حکم بازداشت برای ملا هبتالله، رهبر طالبان و عبدالحکیم حقانی، قاضیالقضات این گروه را به اتهام جنایات علیه بشریت و سرکوب سیستماتیک زنان ارایه کرد.
بر اساس تصاویری که در اختیار افغانستان اینترنشنال قرار گرفته برخی از مردان در چوک الکین در مرکز بامیان تظاهرات کردند.
طالبان شماری از زنان را نیز وادار کرده است در مکان دورتر از مردان اعتراض کنند. تصاویر نشان میدهد که شمار معدودی از زنان که برخی از آنها کودک دارند در این اعتراض شرکت کردند.
حسنا احمدی، یکی از زنان معترض، درخواست دادگاه کیفری بینالمللی را غیرقانونی و ناعادلانه خواند و گفت: «ما به هیچ کس و هیچ کشوری اجازه نمیدهیم تا در دین و عقاید ما مداخله کنند.»
یکی از منابع افزود که رئیس معارف طالبان آموزگاران زن را تهدید کرده است که در صورت عدم شرکت در اعتراض، حقوق ماهانهشان پرداخت نخواهد شد.
مقامات طالبان در واکنش به درخواست دیوان کیفری بینالمللی، تلاش دارند با برگزاری اعتراضات سازماندهیشده، مخالفت خود را با این اقدام نشان دهند. پیشتر، وزارت خارجه طالبان درخواست این دادگاه برای بازداشت ملا هبتالله و عبدالحکیم حقانی را «ناعادلانه، سیاسی و مخالف معیارهای بیطرفانه» خوانده بود.
با این وجود، درخواست دیوان کیفری بینالمللی با استقبال گسترده مردم به ویژه زنان و نهادهای مدافع حقوق بشر مواجه شده است. زنان و نهادهای حقوق بشری از دیوان کیفری بینالمللی خواستهاند که درخواست دادستان ارشد را تأیید کرده و حکم بازداشت رهبران طالبان را صادر کند.
طالبان در جریان سه سال گذشته علاوه بر وضع محدودیت بر زنان، اعتراض زنان از جمله تظاهرات زنان را در بامیان با خشونت سرکوب کرده است.
