منابع: یاسین ضیا و احمد مسعود در نشست ویانا دیدار می‌کنند

در ماه جدی سال جاری، ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، قانونی را امضا کرد که به موجب آن، امکان تعلیق موقت فعالیت گروه‌های تروریستی در روسیه فراهم شد. طبق این قانون، دادگاه‌های روسیه می‌توانند نام گروه‌هایی مانند طالبان را از فهرست گروه‌های تروریستی به‌طور موقت و مشروط حذف کنند.

این قانون فرصتی برای تغییرات در سیاست‌های روسیه نسبت به طالبان به شمار می‌رود اما با این حال، طالبان همچنان از فهرست گروه‌های تروریستی روسیه حذف یا تعلیق نشده است.

اخیرا معاون وزیر خارجه روسیه گفت که فرآیند تعلیق موقت نام طالبان از این فهرست «زمان‌بر» است. اظهارات آندری رودنکو نشان می‌دهند که مسکو در اتخاذ این تصمیم بسیار محتاطانه عمل می‌کند و همچنان ملاحظات زیادی در این زمینه دارد.

در حقیقت، این موضوع نه‌تنها به دلیل جنبه‌های قانونی بلکه بیشتر به نگرانی‌های امنیتی روسیه از جانب طالبان وابسته است.

سفیر روسیه در پاکستان نیز هفته گذشته گفت که اسلام‌آباد نسبت به افزایش فعالیت‌های تروریستی در این کشور نگران است. او در مصاحبه با خبرگزاری تاس گفت:‌ «ما از تلاش همتایان پاکستانی خود در مبارزه علیه تروریسم حمایت می‌کنیم و تاکید ما بر تقویت همکاری سازنده با پاکستان و افغانستان است.»

آلبرت خورف در ادامه گفت:‌ «تقویت صلح و ثبات در افغانستان و مقابله با تهدیدات تروریستی که از خاک آن نشات می‌گیرد، منافع مشترک ما (اسلام‌آباد و مسکو)‌ را در منطقه تشکیل می‌دهد.

در حالی که روسیه روابط دیپلماتیک با طالبان برقرار کرده و حتی سفارت افغانستان را به این گروه واگذار نموده، اما هنوز طالبان را به رسمیت نشناخته‌ است.

این اقدام نشان‌دهنده پیچیدگی سیاست خارجی روسیه در قبال افغانستان تحت کنترول طالبان است. ظاهرا برای روسیه، روابط با طالبان بیش از هر چیز به امنیت منطقه و تهدیدات خارجی مانند داعش وابسته است.

اخیرا سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه با همتای تاجیک خود در مسکو به نگرانی‌های امنیتی از وضعیت افغانستان اشاره کرد. او به‌ویژه نگران افزایش تهدیدات ناشی از گروه‌هایی مانند داعش خراسان است که در حال گسترش فعالیت‌های خود در شمال افغانستان هستند.

علاوه بر این، سفیر روسیه در سازمان ملل نیز گفته است که دسترسی گروه‌های تروریستی به سلاح‌های امریکایی باقی‌مانده در افغانستان تهدیدی جدی برای امنیت جهانی محسوب می‌شود.

این نگرانی‌ها برای روسیه مهم هستند زیرا هرگونه تهدید امنیتی جدید در افغانستان می‌تواند پیامدهایی جدی برای کشورهای همسایه از جمله روسیه داشته باشد. مسکو حتی با وجود تمایل به تعامل اقتصادی و دیپلماتیک با طالبان، به‌طور جدی در رابطه با حذف این گروه از فهرست تروریستی روسیه محتاط است.

ظاهرا تا زمانی که این تهدیدات به‌طور کامل از سوی طالبان حل و فصل نشوند، مسکو ممکن است در به رسمیت شناختن طالبان و حذف نام این گروه از فهرست تروریستی روسیه، همچنان تعلل کند.

استفن هبستریت، سخنگوی حکومت آلمان، روز جمعه، ۲۶ دلو، در برلین گفت که نمی‌تواند «امیدهای بیش از حد» ایجاد کند که چنین پروازی تا ۲۳ فبروری انجام شود، اما تاکید کرد که آلمان همچنان روی آماده‌سازی این موضوع کار می‌کند.

او گفت که آلمان هیچ نمایندگی دیپلوماتیکی در افغانستان تحت حاکمیت طالبان ندارد. سخنگوی دولت فدرال افزود: «با توجه به شرایط ویژه، این موضوع چندان آسان نیست.»

استفن هبستریت همچنین گفت که برلین در حال گفت‌وگو با شرکای بین‌المللی خود در این زمینه است، اما نمی‌تواند دقیقاً مشخص کند که روند اخراج به افغانستان با چه سرعتی پیش خواهد رفت.

یک مقام وزارت خارجه آلمان نیز گفت: «چنین اقداماتی را نمی‌توان از پیش اعلام کرد یا درباره زمان آن‌ها گمانه‌زنی کرد، زیرا ممکن است اجرای آن‌ها را به خطر بیندازد و افراد مورد نظر را از قبل آگاه سازد.»

این سخنگو تاکید کرد که آلمان در تلاش است تا امکان اخراج‌های بیشتر به افغانستان را فراهم کند.

به گزارش رسانه‌های آلمانی، برلین برای نخستین بار پس از حاکمیت دوباره طالبان بر افغانستان، در آگست ۲۰۲۴ اقدام به اخراج پناهجویان به این کشور کرده است. در آن زمان، ۲۸ افغان که از سوی آلمان مجرم شناخته شده بودند، به افغانستان بازگردانده شدند.

با این حال، پس از حمله اخیر یک پناهجوی افغان در مونشن (مونیخ)، نانسی فایزر، وزیر داخله آلمان، اعلام کرد که اخراج افغان‌ها به افغانستان ادامه خواهد داشت. پس از این حمله، درخواست‌ها برای اخراج پناهجویان افغان بار دیگر شدت گرفته است.

مرکز خبرنگاران افغانستان جمعه، ۲۶ دلو در بیانیه‌ای نوشت که وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان به رسانه‌های داخلی دستور داده است تا از تولید و نشر برنامه‌های سیاسی و اقتصادی خودداری کنند. این مرکز گفت طبق این دستور رسانه‌ها اجازه دارند در زمینه‌های سیاسی و اقتصادی صرف با سخنگویان ادارات طالبان گفت‌وگو کنند.

پیش از این افغانستان اینترنشنال پنجشنبه، ۲۵ دلو به نقل از منابع خود گزارش داد که طالبان پخش برنامه‌های سیاسی رسانه‌ها را متوقف کرده است. طالبان در این دستور به رسانه‌ها ابلاغ کرده که نشر برنامه‌های سیاسی را «تا اطلاع ثانوی» متوقف کنند.

مرکز خبرنگاران افغانستان نوشت که طالبان در حدود سه‌ونیم سال تسلط بر کشور ۲۳ دستور کار مرتبط به فعالیت‌ رسانه‌ای ار صادر کرده که محدودیت‌ای زیادیرا برای خبرنگاران و رسانه‌ها خلق کرده است.

این مرکز می‌گوید که وزارت فرهنگ طالبان پیش از این نیز نشر برنامه‌های زنده تلویزیون‌های داخلی را منع کرده بود. مرکز خبرنگاران افغانستان همچنان طرح جدید طالبان برای جلوگیری از نشر برنامه‌های سیاسی و اقتصادی را «ادامه سیاست سرکوب» رسانه‌های آزاد خوانده است.

مرکز خبرنگاران افغانستان می‌افزاید که وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان این دستور را در پی نارضایتی از اجرای کامل دستور العمل‌های قبلی خود توسط رسانه‌ها، صادر کرده است.

این اقدام طالبان در حالی انجام می‌شود که از زمان بازگشت این گروه به قدرت، محدودیت‌های گسترده‌ای بر رسانه‌ها و آزادی بیان در افغانستان اعمال شده است. بسته شدن رسانه‌ها، بازداشت خبرنگاران و سانسور شدید گزارش‌ها، از جمله سیاست‌های رسانه‌ای طالبان در بیش از سه سال گذشته بوده است.

بر اساس مدارک افشا شده از اداره طالبان، وزارت خارجه این گروه در سوم ماه قوس ۱۴۰۳ طی نامه‌ای از سفارت خود در اسلام‌آباد خواسته است تا درباره پرداخت حق‌العبور پروازهای نیروهای هوایی پاکستان با نهادهای مسئول این کشور گفت‌وگو کند. این وزارت اطلاعات پروازهای نیروهای هوایی پاکستان در حریم هوایی افغانستان را از اسد سال ۱۴۰۰ تا ۶ میزان ۱۴۰۳ را فهرست کرده است.

وزارت خارجه طالبان بر اساس معلومات وزارت ترانسپورت و هوانوردی خود در ازای هر پرواز نیروهای هوایی پاکستان در حریم هوایی افغانستان ۷۰۰ دالر حق‌العبور تقاضا کرده است.

بر اساس این مدارک سفارت طالبان در اسلام‌آباد طی مکتوبی از نیروی هوایی پاکستان خواسته است تا حق‌العبور سه ساله بابت پروازهایش در حریم هوایی افغانستان را بپردازد. پاسخ پاکستان به این نامه سفارت طالبان، اما روشن نیست.

بربنیاد گزارش‌ها، طالبان تاکنون بر حریم هوایی افغانستان کنترول کامل ندارند. سیستم کنترول حریم هوایی با سقوط دولت قبلی غیرفعال مانده است.

وزارت خارجه طالبان پرداخت تعرفه پروازهای سه ساله نیروهای هوایی پاکستان را در حالی تقاضا کرده است که اصولا باید این تسویه حساب سالانه بین کشورها انجام شود. وزارت خارجه طالبان دلیل تاخیر سه ساله در این تصویه حساب را در نامه‌های رسمی خود توضیح نداده است.

پیش از این افغانستان اینترنشنال بر اساس مدارک رسمی افشا شده طالبان گزارش داد که وزارت خارجه این گروه در نامه‌ای گفته است که هواپیماهای بی‌سرنشین پاکستان در طول یک هفته، از ۱۴ الی ۲۱ جدی ۱۴۰۳، دستکم ۱۱ بار حریم هوایی افغانستان را نقض کردند.این وزارت گفته پهپادهای تجسسی پاکستان در آسمان هلمند، قندهار، ننگرهار و پکتیکا گشت زدند.

با این حال، مشخص نیست که طالبان در چه حدی بر حریم هوایی افغانستان کنترول دارد. یک مقام وزارت دفاع طالبان قبلا گفته بود تلاش دارند به کمک روسیه به حریم هوایی افغانستان کنترول حاصل کنند. این مقام طالبان پس از این اظهارات از وزارت دفاع طالبان برکنار شد.

اخیرا عباس استانکزی، معین سیاسی وزارت خارجه طالبان به دلیل انتقاد از رهبر این گروه مجبور به فرار از افغانستان شد.

وزیر خارجه طالبان بدون اشاره به فرار استانکزی و نام بردن از هبت‌الله آخندزاده، گفت: «تو باید همه را در کنار خودت جمع کنی و هیچ‌کس نباید از تو ناراحت شود. هیچ‌کس نباید از پیش تو فرار کند. چرا باید کسی فرار کند؟ کسی که از خودت هست، چرا باید فرار کند.»

در این اواخر، برخی از اعضای طالبان به دلایل مختلف از تصمیمات هبت‌الله آخندزه ابراز نارضایتی کردند.

امیرخان متقی در سخنانش با اشاره به اهمیت حفظ همبستگی درون‌گروهی گفت:
«کسی که علم دارد، تجربه دارد، نظام را می‌شناسد و دنیا را دیده، چرا باید فرار کند؟ باید او را از خودت بدانی و بسازی.»

او همچنین به برابری در میان اعضای طالبان اشاره کرد و گفت نباید کسی خود را برتر از دیگران بداند.
اظهارات متقی در حالی مطرح می‌شود که گزارش‌های زیادی از وجود اختلافات جدی میان جناح‌های مختلف طالبان، به‌ویژه میان رهبران نظامی و حلقه نزدیک به هبت‌الله آخندزاده، حکایت دارد.

محمدنبی عمری، معین وزارت داخله طالبان اخیرا به دلیل بسته بودند مکاتب دخترانه گریست.
در ویدئویی که در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده بود، دیده می‌شد که آقای عمری در جریان سخنرانی درباره مکاتب بسته دخترانه اشک می‌ریزد.

در هفته‌های گذشته عباس استانکزی از محرومیت آموزش زنان و دختران توسط این گروه به شدت انتقاد کرد و گفت طالبان بر میلیون‌ها نفر به ویژه زنان بی‌عدالتی می‌کند. او ممنوعیت آموزش زنان را غیرشرعی خواند.

استانکزی پس از انتقاد از هبت‌الله آخنده به امارات متحده عربی فرار کرد. رهبر طالبان دستور بازداشت او را صادر کرده بود اما او به کمک شماری از مقامات طالبان موفق شد از کابل به دبی برود.

او پس از فرار از کابل در یک فایل صوتی از اعضای طالبان خواست که از پرستش رهبر خود خودداری کنند و مقامات این گروه را به پیروی نکردن از دستورات خلاف شریعت تشویق کرد.

استانکزی تنها عضو ناراضی طالبان نیست که از افغانستان فرار کرده است. پس از تسلط طالبان بر افغانستان هزاران نفر از جمله نخبگان کشور و استادان دانشگاه و هزاران تن از کارمندان با تجربه حکومت به دلیل ترس از انتقام طالبان کشور را ترک کردند.