منابع معتبر روز دوشنبه به افغانستان اینترنشنال گفتند که سراجالدین حقانی پس از حدود یک ماه هنوز به افغانستان بازنگشته است. این در حالیست که سخنگوی طالبان ۱۴ روز پیش گفت که حقانی پس از پایان سفر، به کشور بازگشته است.
طالبان در چند هفته گذشته هیچ خبری از فعالیتهای سراج الدین حقانی منتشر نکرده است.
چندین منبع به افغانستان اینترنشنال گفتند که دلیل بازنگشتن حقانی «نارضایتی از تصمیمهای یک جانبه» رهبر طالبان است.
طالبان در دوم دلو اعلام کرد که سراجالدین حقانی همراه با عبدالحق وثیق، رئیس استخبارات این گروه به امارات متحده عربی رفته است.
عباس استانکزی، معین سیاسی وزارت خارجه طالبان نیز به علت انتقاد از سیاستهای هبت الله، به ویژه درباره آموزش زنان مجبور شد که از افغانستان بیرون شود و به امارات متحده پناه بگیرد.
بنا به گزارشها، حقانی و استانکزی بخشی از چهره های عملگرای طالبان اند که نسبت به پیامدهای تصامیم رهبر طالبان نگران اند.
منابع آگاه گفتند که حقانی از دستورات رهبر طالبان در مورد آموزش زنان و دختران ناراضی است.
آنها افزودند که سراج حقانی همچنین انتقال نیروهای ویژه، سلاحها و سایر تجهیزات نظامی به قندهار را تلاش هبتالله برای تمرکز قدرت و منزوی کردن چهرههای پرنفوذ طالبان میداند.
هبتالله آخندزاده در یک اقدام تازه دستور انتقال قول اردوی ۳۱۳ بدر را که تحت نفوذ شبکه حقانی بود، به قندهار صادر کرده است که این تصمیم بر دامنه اختلافات میان حقانی و هبتالله افزوده است.
گفته میشود هبتالله، عزیزالدین، فرمانده سابق بدر و برادر وزیر داخله را پس از احضار به قندهار، از رهبری این واحد برکنار کرده است.
رهبر طالبان همچنین در غیاب حقانی، فرمانده امنیت قندهار که مسئولیتهای وزیر داخله را بر عهده داشته، از سمت اش برکنار و در عوض او فرمانده جدیدی منصوب کرده است.
هبتالله آخندزاده با تبدیل مقامهای زیر دست سراج الدین حقانی نشان داده است که حرف اول و آخر را در تعیینات حکومت این گروه میزند. هبت الله اخیرا مولوی عبدالاحد طالب، یکی از افراد معتمد خود را به عنوان فرمانده پولیس قندهار تعیین کرد. به نظر میرسد که این تعیین برای حفظ هرچه بیشتر امنیت رهبر طالبان در برابر تهدیدهایی چون کودتای داخلی و حمله داعش صورت گرفته است.
حقانی و استانکزی در دبی، ملا برادر در دوحه
منابع به افغانستان انترنشنال گفتند که سراج الدین حقانی در امارات متحده عربی با مادرش که عرب است، زندگی میکند.
حقانی در سفر به دبی پس از دیدار با مقامات این کشور، عازم عربستان سعودی برای انجام عمره شد، این در حالیست که او در ماه جوزای سال جاری به حج رفته بود. رفتن دو بار به حج در یکسال تصمیمی غیر معمول توصیف شده است.
در ۲۷ دلو شورای امنیت سازمان ملل اعلام کرد که ملا برادر، معاون اقتصادی رئیسالوزرای طالبان برای درمان یکماهه به قطر سفر کرده است.
سفرهای پیهم و بیبازگشت مقامات ارشد طالبان در ماههای اخیر، گمانهها را مبنی بر بیشتر شدن نارضایتی در گروه طالبان را تقویت کرده است.
شورای امنیت سازمان ملل در اوایل امسال دستور معافیت تحریم سفر را برای سه مقام بلندپایه طالبان صادر کرد تا آنها برای مقاصد مذهبی و دیپلوماتیک به عربستان سعودی و امارات متحده عربی سفر کنند.
در این میان، کمیته مذکور در دوم دلو سال جاری، معافیت سفر سراجالدین حقانی را تصویب کرد و به او اجازه داد که از ۳ تا ۱۴ دلو برای انجام عمره به عربستان سعودی سفر کند.
شورای امنیت سازمان ملل همچنین معافیت سفر برای ملا برادر را از ۲۰ دلو تا ۱۲ حوت تایید کرد و او عازم قطر شد. ملا برادر هفته گذشته با نخستوزیر و وزیر امور خارجه قطر در دوحه ملاقات کرد.
آقای جاوید افزود که این رویکرد ممکن است به امریکا نفوذ کافی برای کمک به بهبود جهتگیری کلی افغانستان نیز بدهد.
او در این مقاله که روز دوشنبه، ۱۷ فبروری منتشر شد، به وعده ترامپ به رویکرد جدید امریکا با جهان اشاره کرده و گفته است که هیچ جا به اندازه افغانستان نیازمند آن نیست.
جاوید احمد، سفیر سابق افغانستان در امارات و پژوهشگر انستیتیوت خاورمیانه در این مطلب گفت که طالبان نه تنها مخالفان خود را سرکوب و حقوق زنان و دختران افغانستان را پایمال میکند، بلکه شهروندان امریکایی را به گروگان گرفته و اجازه داده است که افغانستان به عنوان کانونی برای شبکههای جهادی از جمله القاعده عمل کند.
او در این مطلب افزود که اداره ترامپ دو گزینه پیش رو دارد: بگذارد افغانستان بیشتر در کام جهادیها غرق شود یا عملا با این گروه وارد تعامل شود. به باور نویسنده مطلب، هرچند تعامل با طالبان دشوار است اما تماس مستقیم با طالبان ممکن است تنها راه برای به حداقل رساندن تهدیدهای بالقوه جدی برای امنیت و منافع ملی امریکا باشد.
نویسنده این مطلب نیویارک تایمز گفته که اداره ترامپ دستکم حضور دیپلوماتیک محدود در افغانستان داشته باشد یا سفارت خود را در کابل بازگشایی کند. از دید نویسنده، این کار به امریکا امکان تماس منظم با رهبران طالبان در راستای «استقرار تیمهای تخصصی اطلاعاتی را در افغانستان برای ردیابی و پاسخگویی به تهدیدات احتمالی میسر میکند».
هرچند نویسنده این مطلب گفته که سیاست اداره ترامپ در قبال طالبان روشن نیست، اما دلیلی که ترامپ رویکرد جدیدی انتخاب کند، وجود دارد. جاوید احمد به انتقاد ترامپ از سیاست حکومت قبلی در افغانستان به دلیل غیرواقعی بودن آن اشاره کرده است.
در بخشی از مطلب او آمده است: «اخیرا آقای ترامپ علاقه خود را به پس گرفتن تجهیزات نظامی به ارزش ۷ میلیارد دالر که در افغانستان به جا مانده، آشکارا اعلام کرده است. او همچنین گفته است که پایگاه عظیم هوایی بگرام به عنوان کنترولی بر قدرت چین در منطقه باید زیر نظر امریکا نگه داشته میشد. این اهداف بدون تماس مستقیم با طالبان غیرممکن است.»
بیشتر بخوانید: ترامپ میگوید تسلیحات بجامانده امریکا در افغانستان را از طالبان پس میگیرد
آقای احمد افزود که نگرانی ترامپ درباره نفوذ چین در افغانستان به جاست. روزنامه نوشت که چین پس از سقوط دولت پیشین افغانستان سفارت خود در کابل را باز گذاشت و از سفیر طالبان در بیجینگ نیز استقبال کرد و شرکتهای چینی قراردادهایی در صنایع استخراج نفت و معادن بدست آوردند.
به باور نویسنده مطلب، هرچند بیجینگ افغانستان را برای گسترش نفوذش در منطقه مهم میداند، اما طالبان هنوز امریکا را به عنوان یک «شریک مطلوب» میبیند و یک رویکرد فعال از سوی امریکا میتواند به تحت نظارت گرفتن چین از طریق حضور در افغانستان کمک کند.
این مقاله توجه امریکا به افغانستان را از منظر مبارزه با تروریسم هم مهم میداند. بر اساس این مطلب، افغانستان کانون گروههای تروریستی مختلف است که با تسلط طالبان آزادی عمل بیشتری دارند. در همان حال، باز شدن هزاران مدرسه دینی این کشور را مستعد پرورش نسل جدیدی از تندروها و جهادیها کرده است.
سفیر سابق افغانستان به قدرت گیری داعش خراسان پرداخته و گفته است که وزیر امنیت داخلی امریکا ماه اکتبر درباره خطر حملات در بیرون از افغانستان از سوی گروههای مثل داعش خراسان هشدار داد. این مطلب همچنین به ادامه روابط طولانی طالبان با القاعده اشاره کرده و در همان حال گفته که طالبان اهرم فشار بر این شبکه جهادی را حفظ کرده که میتواند از آن استفاده کند.
نویسنده درباره اینکه رهبران طالبان چه نگاهی به امریکا دارند گفته که ممکن است طالبان یکپارچه به نظر برسند، اما اینطور نیستند. در ادامه مطلب آمده است: «مانند هر سازمان حکومتی، تنشهای داخلی معمول بر سر مسائل و سیاستهای فردی وجود دارد، از جمله موضع سفت و سخت امیر (هبتالله آخندزاده) در مورد محرومیت از دسترسی زنان و دختران به آموزش، کنترول شدید او بر منابع دولتی، چگونگی سرکوب اجباری مخالفان و گسترش مدارس (دینی) به بهای تحصیل عادی.»
نویسنده مطلب به این باور است که جریانهای عملگرایانهتر طالبان طرفدار روابط نزدیک با امریکا هستند تا به حکومت این گروه مشروعیت جهانی بیشتری بدهد و وضعیت اقتصادی وخیم افغانستان را بهبود بخشد.
او به طور نمونه به اظهارات معاون وزیر خارجه طالبان اشاره کرده که ماه گذشته از ترامپ به عنوان فرد "قاطع" و "شجاع" تمجید کرد و خواستار بازگشایی سفارت امریکا در کابل شد. او گفت که اگر ایالات متحده دست دوستی را دراز کند، طالبان متقابلا پاسخ خواهند داد.
نویسنده مطلب نیویارک تایمز در پایان مینویسد: «تعامل با طالبان دشوار خواهد بود. اما افغانستان قطعه مهمی در پازل گستردهتر جهادی است. ایستادن و انتظار فروپاشی طالبان را کشیدن غیرواقعی و مخاطرهآمیز است.»
به باور نویسنده مطلب، تعامل با طالبان در درازمدت، حتی ممکن است به امریکا نفوذ کافی برای کمک به بهبود جهتگیری کلی افغانستان، از جمله در مورد وضعیت حقوق بشر را نیز بدهد.
