جمهوری اسلامی ایران یک زندانی افغان را در اصفهان اعدام کرد

رسانه‌های جمهوری اسلامی هویت قربانی را مازیار تورانیان، ۲۸ ساله و ساکن شهرستان مهدیشهر استان سمنان اعلام کرده‌اند.

محمدصادق اکبری، رئیس کل دادگستری این استان، روز سه‌شنبه، ۳۰ دلو اعلام کرد که پس از گزارش مفقودی از سوی خانواده این جوان، جسد او کشف و عاملان آن بازداشت شدند.

او افزود: «دستگاه قضایی در اسرع وقت دستور دستگیری مظنونان را صادر کرد و برای افراد دستگیرشده پرونده‌ای با ظن به آدم‌ربایی و ارتکاب جنایت قتل تشکیل شد.»

این مقام جمهوری اسلامی همچنین گفت که افراد بازداشت‌شده به جرم خود اعتراف کرده و با صدور قرار بازداشت موقت روانه زندان شدند.

برخی رسانه‌های ایران عاملان قتل را چهار نفر اعلام کرده‌اند.

با این حال، جلیل موقوفه‌ئی، فرمانده انتظامی استان سمنان، گفت: «قاتل تبعه خارجی است و با همدستان خود دست به ارتکاب این جنایت زده است. او در بازجویی، انگیزه خود را اختلافات شخصی عنوان کرده است.»

خبرگزاری مهر گزارش داد که پس از این رویداد، ساکنان مهدیشهر شب دوشنبه، ۲۹ دلو در مقابل فرمانداری این استان تجمع اعتراضی برگزار کرده و خواستار اخراج پناهجویان از این شهرستان شدند. طبق این گزارش، مسئولان شهرستان اطمینان دادند که این پرونده را به طور ویژه بررسی خواهند کرد.

در یکی از ویدیوهای منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی، مشاهده می‌شود که شماری از معترضان با شعار «سنگسری می‌میرد، ذلت نمی‌پذیرد» تجمعی اعتراضی برگزار کرده‌اند.

کاربران شبکه‌های اجتماعی این رویداد را به پناهجویان افغان نسبت داده و خواستار اخراج افغان‌ها از ایران شده‌اند. در یکی دیگر از ویدیوهای منتشرشده در شبکه اجتماعی اکس، گروهی از معترضان شعار «مرگ بر افغانی» سر می‌دهند.

همزمان با کشته شدن این جوان، فرمانداری شهرستان مهدیشهر «سنگسر» در اطلاعیه‌ای اعلام کرد که اخراج شهروندان خارجی از این شهرستان مصوب شده و قرار است از ماه حوت سال جاری، دو هزار و ۵۹۵ تبعه خارجی از این شهرستان اخراج شوند.

با این حال خبرگزاری ایرنا گزارش داد که بازرسی موترهای ورودی و خروجی در این استان آغاز شده و در یک روز گذشته ۱۰۰ پناهجو از این شهرستان اخراج شدند.

رئیس یوناما روز سه‌شنبه، ۳۰ دلو، در یادداشتی در شبکه اجتماعی اکس به محدودیت‌های اعمال‌شده بر زنان و دختران در افغانستان و پیامدهای آن‌ها اشاره کرد.

رزا اوتونبایوا نوشت که محدودیت‌های طالبان در زمینه‌های آموزش، کار و دسترسی به خدمات بهداشتی پیامدهای طولانی‌مدت به همراه دارد.

او تاکید کرد که با نمایندگان سازمان همکاری اسلامی درباره وضعیت زنان و دختران در افغانستان گفت‌وگوهای مهم و سازنده‌ای داشته است.

این نشست با عنوان «کارگاه ترویج اعلامیه جده در مورد حقوق زنان در اسلام» در روزهای دوشنبه و سه‌شنبه ۲۹ و ۳۰ دلو در دفتر سازمان همکاری اسلامی در کابل برگزار شده است.

سازمان همکاری اسلامی نیز در خبرنامه‌ای از دیدار رئیس یوناما با طارق علی بخیت، نماینده این سازمان در افغانستان خبر داد. در خبرنامه آمده است که در این دیدار در مورد همکاری مشترک برای حمایت از افغانستان، گفت‌و‌گو شده است.

طبق این خبرنامه: «هر دو طرف در مورد اینکه چگونه می‌توانند به همکاری مشترک خود برای حمایت از مردم افغانستان و رسیدگی به چالش های سیاسی، انسانی و امنیتی پیش روی افغانستان ادامه دهند، تبادل نظر کردند.»

ممنوعیت آموزشی دختران بالاتر از صنف ششم در سه سال اخیر موجب شده است که ۱.۴ میلیون دانش‌آموز دختر از ادامه تحصیل بازبمانند.

همچنین زنان و دختران در افغانستان تحت حاکمیت طالبان از حق اشتغال در نهادهای غیردولتی و ادامه تحصیل در دانشگاه‌ها محروم شده‌اند.

طالبان باوجود اعتراضات و فشارهای داخلی و بین‌المللی، همچنان شرایط «شرعی» افغانستان را برای آموزش دختران مناسب نمی‌دانند.

این نشست با حضور ده‌ها جریان سیاسی و فعالان حقوق زنان و جامعه مدنی به مدت دو روز برگزار شده است.

برگزار کنندگان این نشست گفته‌اند که در پنجمین دور این کنفرانس روی «وحدت سیاسی میان جریان‌های سیاسی، مدنی و نظامی» گفت‌وگو و تاکید خواهد شد.

پس از سقوط حکومت پیشین افغانستان، روند ویانا مهمترین کنفرانسی است که با حضور جریان‌های سیاسی و نظامی مخالف طالبان برگزار می‌شود.

در بیانیه روند ویانا آمده است که پنجمین کنفرانس در یک «فضای باز سیاسی» برگزار می‌شود و شرکت کنندگان به طور شفاف در مورد گذار از بحران کنونی چاره‌جویی خواهند کرد.

علی میثم نظری، مسئول روابط خارجی جبهه مقاومت ملی در اکس نوشت که نمایندگان با پیشینه‌های متفاوت، دیدگاه‌های سیاسی مختلف و نیز از جوامع قومی و مذهبی متنوع افغانستان در این نشست حضور دارند.

جبهه آزادی افغانستان در بیانیه‌ای نوشت که از ابتکارهای سیاسی برای تقویت صفوف نیروها و جریان‌های سیاسی، جبهات نظامی، جنبش زنان و نهضت مدنی افغانستان برای مبارزه‌ فراگیر و همه‌جانبه به منظور سرنگونی رژیم طالبان و برچیدن بساط «شوم تروریسم، افراط‌گرایی و خشونت طالبانی» استقبال می‌کند.

براساس آجندای این نشست که در اختیار افغانستان اینترنشنال قرار گرفته در روز نخست کنفرانس محمد محقق، یاسین ضیا، احمد مسعود، رنگین دادفر سپنتا، خالد پشتون، راحله دوستم، فوزیه کوفی و رحمت‌الله یارمل وضعیت افغانستان را تحلیل و درباره چالش‌های پیشرو سخنرانی می‌کنند.

اتحاد برای هدف مشترک، «فروپاشی اجتناب‌ناپذیر رژیم طالبان» و نقشه راه ویانا از محورهای دیگر نشست روز اول ویانا است.

در دومین روز کنفرانس شرکت کنندگان درباره آینده افغانستان و چشم‌انداز جدید جهانی و اعلامیه نهایی گفت‌وگو می‌کنند. قرار است اعضای این نشست در روز دوم و پایانی یک کنفرانس خبر برگزار کنند.

رهبر حزب جمعیت علمای اسلام تاکید کرد که پاکستان باید طالبان افغان را مدیریت کند.

مولانا فضل الرحمان روز دوشنبه، ۲۹ دلو در اظهاراتی تند در مجلس ملی پاکستان از عملکرد حکومت پاکستان در طول چهل سال گذشته در قبال طالبان و افغانستان به شدت انتقاد کرد.

او گفت که پاکستان از چهل سال به این‌سو درگیر جنگ نیابتی‌ای است که دولت و ارتش پاکستان در آن دخیل‌اند. به گفته او، در جریان جنگ‌ها «رد پای تمام جنگجویان و نظامیان دنیا از پاکستان می‌گذشت، چه آنهایی که بسوی افغانستان می‌رفتند و یا از افغانستان می‌آمدند.»

او افزود که پس از حملات یازدهم سپتامبر، پاکستان خاک، فضا و پایگاه‌های هوایی خود را برای حمله به افغانستان در اختیار امریکا قرار داد اما طالبان افغان هیچ وقت نگفت که چرا امریکا از خاک پاکستان به این گروه حمله می‌کند.

مولانا فضل‌الرحمان با انتقاد از حکومت پاکستان پرسید که «آیا هیچگاه طالبان به ما گفته‌اند که چرا جنگنده‌های امریکایی از پایگاه‌های شما به پرواز در می‌آیند و وارد حریم هوایی ما می‌شوند؟»

در اثر این حملات دور اول رژیم طالبان در سال ۲۰۰۱ میلادی در افغانستان سقوط کرد.

این سیاستمدار حامی طالبان گفت: «وقتی یک افغان در جنگ می‌میرد [در درگیری‌ها علیه حکومت پاکستان]، ما تمام خشم خود را بر سر افغانستان خالی می‌کنیم تا ملت اشتباهات ما را نبیند و همچنان کشور همسایه را مقصر بداند.»

مولانا فضل‌الرحمان پس از اشاره به عملکردهای پاکستان در قبال طالبان، گفت: «آنها [طالبان افغانستان] چه ظلم‌هایی را که ندیدند. ما آنها را حامیان پاکستان می‌دانستیم.»

او تاکید کرد: «ما امروز باید بر اساس تجربه خود و به عنوان یک کشور مسئول، آنھا [طالبان افغانستان] را مدیریت کنیم.»

«دو ایالت پاکستان از کنترول حکومت خارج شدند»

رهبر حزب جمعیت العلمای اسلام پاکستان در اظهارات روز دوشنبه‌اش در مجلس ملی پاکستان از حکومت و ارتش این کشور به شدت انتقاد کرد.

او گفت سیاسیون و مقام‌های ملکی از تصمیم‌گیری‌ها کنار گذاشته شده‌اند و تمام تصمیم‌ها در مورد این کشور پشت درهای بسته توسط نهادهای ارتش گرفته می‌شود و حکومت تنها این تصامیم را تایید می‌کند.

آقای فضل‌الرحمان گفت که ایالت‌های خیبر پختونخوا و بلوچستان در «بدترین» وضعیت امنیتی قرار دارند و «در حال حاضر دولت در دو ایالت حاکمیت ندارد.»

او گفت که در حال حاضر مناطق جنوبی خیبر پختونخوا تحت حاکمیت حکومت پاکستان نیستند. او افزود که نیروهای پولیس قبلا از شماری از مناطق خیبرپختونخوا خارج شده و حالا ارتش هم از این مناطق خارج می‌شود.

او گفت که این مناطق حالا در کنترول «گروه‌های مسلح» است.

این رهبر اپوزیسیون حکومت پاکستان تاکید کرد: «با کمال تاسف باید بگویم اگر امروز پنج یا هفت واحد اداری در بلوچستان گردهم بیایند و اعلام استقلال کنند، فردای آن روز درخواست آنها در سازمان ملل پذیرفته خواهد شد و پاکستان تقسیم‌شده تلقی خواهد شد.»

آقای رحمان در حالی این اظهارات را مطرح کرده که روز گذشته پولیس خیبرپختونخوا به او هشدار داده بود که طالبان پاکستان برای ترور این سیاستمدار پاکستانی برنامه‌ریزی کرده است.

پولیس با ارسال یک هشدارنامه امنیتی به آقای رحمان، گفته بود که طالبان پاکستان مسئولیت ترور او را به «آدم‌کشان مسلح» سپرده است.

این گزارش که روز دوشنبه منتشر شد، نشان می‌دهد که با وجود رشد اقتصادی در سال‌های ۲۰۲۳-۲۰۲۴، فقر گسترده، بیکاری، منابع محدود و قدرت خرید ضعیف، میلیون‌ها نفر را در وضعیت آسیب‌پذیر نگه داشته است.

کاهش ارزش افغانی

بربنیاد گزارش، در دسمبر ۲۰۲۴، قیمت مواد غذایی و کالا به دلیل کاهش ارزش افغانی افزایش یافت. ارزش افغانی برای سومین ماه متوالی سقوط کرد و بین نومبر ۲۰۲۴ تا جنوری ۲۰۲۵ ،۱۲ درصد کاهش یافت. نرخ مبادله در جنوری ۲۰۲۵ به ۷۴.۸ افغانی در برابر هر دالر رسید، در حالی که این رقم در اکتبر ۲۰۲۴ برابر با ۶۷.۱ افغانی بود.

بانک مرکزی افغانستان برای مقابله با این کاهش، حدود ۱۰۰ میلیون دالر به بازار تزریق کرد، اما روند افت ارزش پول ملی همچنان ادامه دارد. 

کاهش ارزش افغانی در پی تعلیق کمک‌های ایالات متحده امریکا صورت گرفت. با این حال، طالبان برای جلوگیری از سقوط ارزش واحد پولی افغانستان و ثبات نیم‌بند اقتصادی به کنترول شدید بازار ارز روی آورده است. در جریان دو ماه گذشته، این گروه با میله تفنگ، بازار ارز را در سرای شهزاده در کابل کنترول کرده‌ است.

افزایش جمع‌آوری مالیات

براساس این گزارش، میزان جمع‌آوری درآمدهای دولتی در سال ۲۰۲۴ نسبت به سال قبل ۱۱.۵ درصد افزایش یافته و ۲ درصد بالاتر از هدف تعیین‌شده در دوره ده‌ماهه اول سال مالی بوده است. با این حال، سایر درآمدهای دولت کاهش یافته که می‌تواند تاثیر منفی بر تامین مالی عمومی داشته باشد.

بانک جهانی گزارش داد که در سال ۲۰۲۴، واردات افغانستان ۴۰ درصد افزایش یافت که عمدتاً ناشی از افزایش واردات مواد غذایی، محصولات کیمیایی، مواد معدنی و تجهیزات حمل‌ونقل بود. در دسمبر ۲۰۲۴، کسری تجاری ۸ درصد افزایش یافت و به ۹۲۶ میلیون دالر رسید که عمدتاً به دلیل کاهش صادرات بوده است.

در این گزارش آمده است که در دسمبر ۲۰۲۴، صادرات افغانستان با کاهش ۱۹.۵ درصدی به ۱۹۱ میلیون دالر رسید. این افت ناشی از کاهش ۲۵ درصدی صادرات مواد غذایی و ۲۳ درصدی صادرات منسوجات بود که هر دو تحت تاثیر شرایط سخت زمستانی قرار گرفتند.

شرکای عمده اقتصادی

بانک جهانی در گزارش خود اعلام کرده است که ایران بزرگ‌ترین شریک تجاری افغانستان در سال ۲۰۲۴ بوده و ۳۰ درصد از کل واردات افغانستان از این کشور انجام شده است. امارات متحده عربی (۱۹ درصد)، پاکستان (۱۶ درصد) و چین (۷ درصد) از دیگر شرکای عمده اقتصادی افغانستان هستند.

برخی مقامات ایرانی اعلام کرده‌اند که حجم روابط تجارتی این کشور با افغانستان به بالای چهار میلیارد دالر رسیده است. این رقم در مقایسه با ۲۰ سال گذشته بی‌سابقه است.

ضرورت اصلاحات اقتصادی

بانک جهانی هشدار داده است که به دلیل کاهش سریع کمک‌های خارجی، انزوای اقتصادی و عدم اطمینان در سیاست‌های مالی، اقتصاد افغانستان همچنان در وضعیت شکننده‌ای قرار دارد. کاهش کمک‌های خارجی می‌تواند تقاضای کل را بیشتر تضعیف کرده و فشارهای اقتصادی را افزایش دهد.

ایالات متحده کمک‌های بشردوستانه خود را به افغانستان تعلیق کرده است. ناظران هشدار داده‌اند که اگر تعلیق کمک‌ها دوام‌دار شود و یا این‌که روند ارایه کمک‌ها متوقف شود، احتمال بروز فاجعه انسانی در افغانستان وجود دارد. بالاتر از نصف نفوس افغانستان به کمک‌های جهانی نیازمند هستند. ملل متحد اعلام کرده است که ۲۲ میلیون نفر به کمک‌های بشردوستانه جهانی وابسته‌اند.

بانک جهانی بر ضرورت اجرای اصلاحات اقتصادی، بهبود شفافیت مالی و ایجاد سیاست‌های پایدار برای کاهش وابستگی افغانستان به واردات و کمک‌های خارجی تاکید کرده است.