عبدالله خنجانی، رئیس کمیته سیاسی جبهه مقاومت در مصاحبه با افغانستان اینترنشنال گفت افغانستان پس از طالبان وجود دارد و تاریخ این را ثابت کرده است. او افزود طالبان دوباره به خانههای مصئون خود در کشورهای منطقه که در دو دهه گذشته پنهان بودند، بر خواهند گشت.
عبدالله خنجانی، رئیس کمیته سیاسی جبهه مقاومت در ادامه پنجمین نشست ویانا جمعه، سوم حوت به افغانستان اینترنشنال گفت مردم افغانستان طالبان را قبول ندارند و این گروه در بیش از سه سال گذشته نتوانسته است در جامعه افغانستان برای خود جا باز کند. او افزود که طالبان در حال حاضر در انزوای بینالمللی به سر میبرد.
رئیس کمیته سیاسی جبهه مقاومت تصریح کرد که «انحصار قدرت و تعصب» طالبان نهتنها مردم افغانستان بلکه شماری از مقامات این گروه را نیز متاثر کرده است. او گفت هماکنون مقامات طالبان در میان خود اختلاف دارند و نمیتوانند روی نحوه مدیریت و اداره کشور کنار بیایند.
عبدالله خنجانی در این گفتوگو اذعان کرد که نظم شکننده طالبان در سه سال گذشته بر کمکهای بینالمللی استوار بود و با کمتر شدن این کمکها «تنفر و نارضایتی» مردم از این گروه اوج گرفته است. او تاکید کرد که مخالفت و مقاومت در برابر طالبان در سطح سیاسی، مدنی، نظامی و ایستادگی زنان در حال گسترش و مشروعیت بینالمللی است.
پیش از این، مخالفان طالبان در پنجمین دور نشست ویانا اعلام کردند که اسناد کلیدی برای آینده افغانستان را تصویب کردهاند. این اسناد شامل نقشه راهی است که چشمانداز سیاسی مبتنی بر نظام دموکراتیک، روابط بینالمللی، حقوق بشر و چارچوب اقتصادی را مشخص میکند.
نشست مخالفان طالبان در ویانا واکنش برخی از مقامات این گروه را برانگیخت. فصیحالدین فطرت، رئیس ستاد ارتش طالبان روز گذشته با اشاره به این نشست گفت: «افغانستان پس از طالبان وجود ندارد». او تاکید کرد که «هیچ اختلافی میان رهبران این گروه وجود ندارد و این تبلیغات را مخالفان طالبان به راه انداختهاند.»
نصیراحمد اندیشه، نماینده افغانستان در شورای حقوق بشر سازمان ملل در ژنو در واکنش به اعلامیه طالبان درباره خروج از اساسنامه رم، گفت که این گروه صلاحیت چنین تصمیمی را ندارد. او گفته طالبان از روندهای حقوقی بینالمللی بیخبر است و با هر اظهارنظر دیپلوماتیک خود را شرمسار میکند.
آقای اندیشه روز جمعه سوم حوت در یادداشتی در شبکه اجتماعی اکس نوشت که اعلامیه طالبان مبنی بر رد صلاحیت دادگاه کیفری بینالمللی و عدم پذیرش صلاحیت اساسنامه رم، بیشتر یک حرکت نمادین است، زیرا این گروه به رسمیت شناخته نشده است.
آقای اندیشه نوشته است که اساسنامه رم بنابر ماده ۱۲۷ به دولتها اجازه میدهد از آن خارج شوند، اما این امر مستلزم یک روند رسمی، از جمله ارسال اطلاعیه کتبی به دبیرکل سازمان ملل و گذشت یک سال برای اجرایی شدن است.
نماینده افغانستان در ژنو تأکید کرده است که خروج از این معاهده صلاحیت دادگاه را نسبت به جنایاتی که پیش از آن رخ دادهاند، از بین نمیبرد.
او افزوده است که افغانستان همچنان عضو اساسنامه رم است، بنابراین دادگاه کیفری بینالمللی صلاحیت بررسی جنایاتی را که از سال ۲۰۰۳ در خاک این کشور رخ داده، از جمله مواردی که به رهبران طالبان نسبت داده میشود، دارد.
به گفته اندیشه، این اقدام بار دیگر ناتوانی دیپلوماتیک طالبان را نشان میدهد.
او تصریح کرده است که از زمان تسلط این گروه در سال ۲۰۲۱، طالبان برای کسب مشروعیت در عرصه جهانی تلاش کردهاند اما هیچ کشوری حکومت آنها را به رسمیت نشناخته است. او افزوده است که تصرف نمایندگیهای دیپلوماتیک، مانند آنچه اخیراً در برخی کشورها رخ داده، بیشتر نتیجه ملاحظات موقت و عملگرایانه کشورها بوده تا پذیرش گسترده بینالمللی.
به گفته او، رد صلاحیت دادگاه کیفری بینالمللی از سوی طالبان نشاندهنده گرایش انزوایی این گروه است.
او همچنین با اشاره به سابقه طالبان در سرکوب، نقض حقوق زنان و بحرانهای امنیتی داخلی گفت که این عوامل پیش از این نیز دیپلماسی آنها را تضعیف کرده بود. به گفته او، رد صلاحیت دادگاه کیفری این وضعیت را تشدید کرده و نشان میدهد که طالبان بهجای تعامل راهبردی، بر ایدئولوژی خود تأکید دارند.
نمایند افغانستان در شورای حقوق بشر سازمان ملل تأکید کرده است که این مسئله تنها مربوط به دادگاه کیفری نیست، بلکه نمونهای از معضل بزرگتر دیپلوماتیک طالبان است.
او گفته است که این گروه خواهان امتیازات یک حکومت رسمی، مانند کنترول سفارتها و مشارکت در گفتوگوهای بینالمللی است، اما از پذیرش مسئولیتهای یک دولت، از جمله تعهد به معاهدات بینالمللی، سر باز میزند.
خبرگزاری بلومبرگ گزارش داد که هند برای مقابله با نفوذ چین در افغانستان ممکن است نماینده طالبان را در سطح سفیر در سفارت افغانستان در دهلی بپذیرد. در این گزارش از نجیب شاهین، پسر سهیل شاهین، سفیر طالبان در قطر، به عنوان نامزد احتمالی طالبان برای تصدی سفارت نام برده شده است.
خبرگزاری بلومبرگ نوشته است که هند در یک رقابت تنگاتنگ با چین، اکنون در حال برداشتن گامهای آزمایشی به سوی بازسازی روابط با طالبان است.
اخیرا منابع دیپلوماتیک از سفارت افغانستان در دهلی نو به افغانستان اینترنشنال خبر دادند که وزارت خارجه هند در حال رایزنی برای پذیرش دیپلوماتهای طالبان در این نمایندگی است.
منابع گفته بودند طالبان قرار است در نخستین گام یک هیئت چندنفری را برای بررسی وضعیت سفارت به دهلی نو بفرستد.
آن زمان یک منبع آگاه از نجیب شاهین، پسر سهیل شاهین، سفیر طالبان در دوحه، و شوکت دولتزی، یکی دیگر از چهرههای نزدیک به طالبان، بهعنوان نامزدهای احتمالی برای تصدی مسئولیت در سفارت افغانستان در دهلی نو نام برد.
بیشتر بخوانید: منابع: هند در حال رایزنی برای سپردن سفارت افغانستان به دیپلوماتهای طالبان است | افغانستان اینترنشنال
قبل از سال ۲۰۲۱، هند در بیش از ۵۰۰ پروژه توسعهای و زیربنایی در سراسر افغانستان، در مناطق مختلف از تامین برق و آب گرفته تا آموزش و مراقبتهای صحی مشارکت داشت.
پس از تسلط طالبان هند سفارت خود در کابل را بست و روابط رسمی میان دهلی و طالبان قطع شد.
در ماههای اخیر طالبان و هند وارد گفتوگو شد و مقامهای ارشد طالبان و هند برای گسترش روابط دیدار کردند.
تعامل با طالبان در حالی صورت میگیرد که هند پس از سقوط جمهوریت ویزا برای بیماران و دانشجویان را متوقف کرد و کمکهای بشر دوستانهاش را از دو میلیارد روپیه هندی به یک میلیارد روپیه در سال ۲۰۲۵ کاهش داد.
سفارت افغانستان در دهلی نو هنوز توسط دیپلوماتان حکومت پیشین مدیریت میشود.
با سقوط جمهوریت در افغانستان، پس از درگیری و کشمکش در سفارت افغانستان در دهلی نو، فرید ماموندزی، سفیر دولت پیشین، در ماه قوس ۱۴۰۲ از سمت خود کنارهگیری کرد. دلیل استعفای او، فشارهای طالبان و تعامل مستقیم دولت هند با این گروه عنوان شد.
پس از این تحول، سیدمحمد ابراهیمخیل، سرقنسول افغانستان در حیدرآباد، با تفاهم وزارت خارجه هند، مسئولیت سفارت را بر عهده گرفت.
مهدی کشتدار، مدیر خبرگزاری قوه قضاییه جمهوری اسلامی در اکس نوشت که هر دو عامل سرقت و قتل امیرمحمد خالقی، دانشجوی دانشگاه تهران، ایرانیاند. مهدی کشتدار تصویری از این دو نفر را نیز در حساب کاربری خود در اکس منتشر کرده است.
قتل این دانشجو واکنشهای گستردهای در ایران داشت و دانشجویان دانشگاه تهران در اعتراض به قتل امیرمحمد خالقی تجمعات اعتراضی برگزار کرده بودند.
در پی قتل این دانشجو، شایعاتی از دست داشتن «اتباع خارجی» مطرح شده بود.
عباسعلی محمدیان، فرمانده انتظامی تهران نیز پیشتر اعلام کرد که قاتلان این دانشجوی ۱۹ ساله «اتباع خارجی» نبودند.
جمهوری اسلامی غالبا شهروندان افغانستان را «اتباع خارجی» مینامد.
فرمانده انتظامی تهران در تماس تلفنی با حسین سیمایی صراف، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری جمهوری اسلامی گفت: «بر خلاف شایعات مطرح شده در فضای مجازی، قاتلان از اتباع خارجی نبودند.»
امیرمحمدخالقی، دانشجوی دانشگاه تهران بود که ۲۴ دلو توسط دو موتور سوار با سلاح سرد به قتل رسید.
مقامهای جمهوری اسلامی اعلام کردهاند که قاتلان این دانشجو بازداشت شدهاند.
محمد شهریاری، سرپرست دادسرای امور جنایی تهران در رابطه با جزئیات بازداشت متهمان قتل امیرمحمد خالقی، دانشجوی دانشگاه تهران گفت: «متهمان در اعترافات خود اعلام کردند انگیزهشان سرقت بوده است.»
او افزود متهمان در دو سه ماه اخیر مرتکب ۳۰ تا ۴۰ سرقت دیگر شده بودند.
به گفته مقامهای قضایی جمهوری اسلامی، متهم اصلی قتل، فردی ۲۳ ساله به نام «احمد» و فرد دوم موتورسایکل سوار فردی به نام «امیر» است.
دفتر اتحادیه اروپا در افغانستان روز جمعه، سوم حوت، به مناسبت روز جهانی زبان مادری خواهان حمایت از حفظ و ترویج همه زبانها و تنوع فرهنگی افغانستان شد. اتحادیه اروپا گفته است که به تنوع فرهنگی افغانستان ارج میگذارد و هر کودکی سزاوار این است که به زبان مادری خود درس بخواند.
سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) ۲۱ فبروری را به عنوان روز جهانی زبان مادری نامگذاری کرده است. این روز به هدف ارجگذاری به تنوع زبانی-فرهنگی و حفظ و تقویت زبانهای مادری نامگذاری شده است.
بیشتر بخوانید: طالبان زبان فارسی را از تابلوی دستگاه قضایی حذف کرد
بر اساس منابع مختلف، بیش از ۳۰ زبان بومی و اصلی در افغانستان وجود دارد. به گزارش یونسکو بسیاری از زبانهای افغانستان در معرض خطر انقراض قرار دارند.
دادههای سازمان یونسکو نشان میدهد که ۲۳ زبان در افغانستان در معرض خطر انقراض قرار دارند و از این میان دستکم ۱۲ مورد از آنها بهطور انحصاری در افغانستان صحبت میشوند.
شماری از گویندگان زبانهای مختلف و فعالان حوزه زبان و ادبیات در افغانستان از برخورد طالبان با برخی از زبانها ابراز نگرانی کردهاند. آنها باور دارند که طالبان با گویندگان بسیاری از زبانها در افغانستان برخورد تبعیضآمیز دارند.
بیشتر بخوانید: حذف فارسی از لوحههای ادارات دولتی؛ طالبان لوحه دانشگاه تخار را پایین کشیدند
زبان فارسی دری شامل زبانهای در معرض خطر نیست، اما شماری از گویندگان زبان فارسی نیز از برخوردهای تبعیضآمیز طالبان با این زبان شکایت دارند.
اتحاد فعالان حقوق بشر در ۲۹ دلو در نامهای به یونسکو نوشت که طالبان به نمادهای فرهنگی و عناصر مرتبط به زبان فارسی دری در افغانستان حمله کردهاند. در نامه به حذف واژگان فارسی از تابلوها، برداشتن تصویر مولانا جلالالدین بلخی و تخریب مجسمه علیشیر نوایی اشاره شده است.
اتحادیه فعالان حقوق بشر خواستار دخالت فوری یونسکو برای حفاظت از ارزشها و میراث فرهنگی و بومی مردم افغانستان شده و از این سازمان خواسته مسئولیت خود را در این زمینه انجام دهد.
این نامه که از سوی ۲۲۰ تن از استادان دانشگاه، نویسندگان، هنرمندان، روزنامهنگاران و فعالان حقوق بشر امضا شده بود، به نمونههایی از حذف واژگان فارسی دری، تخریب تصاویر و مجسمههای مشاهیر مرتبط به این زبان اشاره داشت. فعالان حقوق بشر با توضیح این نمونهها، گفتند که این اقدامات «سازمانیافته و هشداردهنده» نماینگر واضح برنامه «ویرانگر» طالبان است.
علاوه بر این، گزارشها نشان میدهد که طالبان اخیرا فارغان زبان اوزبیکی و ترکمنی را از ثبتنام برای شرکت در آزمون بستهای دولتی در فاریاب منع کردهاند.
بیشتر بخوانید: طالبان در فاریاب به فارغان زبان اوزبیکی اجازه شرکت در امتحانات بستهای دولتی را نداد
مقامهای طالبان دلیل این اقدام را عدم وجود پرسشنامه به زبان اوزبیکی در امتحانات عنوان کردند. با آنکه اکثریت باشندگان ولایت فاریاب را اوزبیکها و ترکمنها تشکیل میدهند اما طالبان به گویندگان این زبانها اجازه اشتراک در امتحانهای دولتی را نداده است.
سازمان فرهنگی «گوهر شاد بیگم» در واکنش به این اقدام طالبان گفت: «محرومیت فارغان زبانهای اوزبیکی و ترکمنی از شرکت در امتحانات دولتی، نمونه بارز دیگری از ضعف مدیریتی و بیعدالتی آشکار طالبان است».
طالبان در بیش از سه سال تسلط بر افغانستان، تابلوهای فارسی شماری از ادارههای دولتی را در ولایتهای مختلف حذف کردهاست. این گروه تصویرهای شاعران فارسی زبان را از دیوار فرهیختگان شهر مزار شریف نیز حذف کرد.
قانون اساسی مصوب سال ۱۳۸۳ افغانستان زبانهای اوزبیکی ، ترکمنی، بلوچی، پشهای، نورستانی و پاميرى را به عنوان زبانهاى سوم در کشور نام برده و زبانهای فارسی دری و پشتو را زبان رسمی اعلام کرده است.
این قانون دولت را موظف کرده براى تقويت و توسعهه همه زبانهاى افغانستان برنامههای موثر طرح و تطبيق کند.
با این حال طالبان قانون اساسی و تمامی قوانین نافذه افغانستان را ملغا اعلام کرده است.
برخی از منتقدان طالبان از حذف اقوام و انکار تنوع قومی و زبانی در افغانستان تحت کنترول انتقاد کردهاند. ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان در سرطان ۱۴۰۲ گفته بود که حکومت این گروه به این دلیل «پشتون» است که «اکثریت» مردم افغانستان پشتون هستند.
بیشتر بخوانید: سخنگوی طالبان: حکومت طالبان پشتون است، چون اکثریت مردم افغانستان پشتوناند
منابع محلی در قندهار میگویند که یک دختر جوان در ولسوالی خاکریز این ولایت به دلیل ازدواج اجباری به زندگی خود پایان داده است. به گفته این منابع، خانوادهاش او را بدون رضایت به نکاح یک مرد سالخورده درآورده بودند.
یک منبع در قندهار به افغانستان اینترنشنال گفت که این دختر ۲۰ ساله بود و یک هفته پس از عقد نکاح اجباری به زندگیاش پایان داد و خودکشی کرد.
به گفته منابع این دختر به شفاخانه میرویس قندهار منتقل و در آنجا جان خود را از دست داد.
پزشکان این شفاخانه نیز مرگ این دختر را تایید کردند.
فرماندهی امنیه طالبان در قندهار ادعا کرده است که این دختر جوان مدتی پیش با یک جوان ۲۲ ساله نامزد شده بود و هنوز مراسم عروسی او برگزار نشده بود. گفته شده است که او باشنده ولسوالی موسیقلعه ولایت هلمند بوده است.
افزایش ازدواجهای اجباری و خودکشی دختران پس از تسلط طالبان
ازدواجهای اجباری در افغانستان همواره یک مشکل جدی بوده است، اما پس از تسلط دوباره طالبان این پدیده بهشدت افزایش یافته است.
محدودیتهای گسترده بر تحصیل و کار زنان، فشارهای اقتصادی و ترس از طالبان، عواملی هستند که خانوادهها را به سمت وادار کردن دخترانشان به ازدواجهای اجباری سوق دادهاند.
عوامل افزایش ازدواجهای اجباری
با بسته شدن مکاتب به روی دختران بالاتر از صنف ششم و منع اشتغال زنان، بسیاری از خانوادهها به این باور رسیدهاند که آیندهای برای دخترانشان وجود ندارد. در نتیجه، آنها را در سنین پایین مجبور به ازدواج میکنند.
پس از تسلط طالبان بر افغانستان، ازدواجهای دوم، سوم و چهارم در میان اعضای این گروه به یک رقابت تبدیل شده است. گزارشهای متعددی نشان میدهد که بسیاری از فرماندهان و افراد وابسته به طالبان، بهویژه آنهایی که به منابع مالی و قدرت بیشتری دسترسی دارند، به تعدد زوجات روی آوردهاند. این روند نهتنها بهعنوان نشانهای از نفوذ و جایگاه اجتماعی در میان اعضای طالبان تلقی میشود، بلکه در برخی موارد منجر به فشار بر خانوادهها برای ازدواجهای اجباری شده است.
منابع مختلف از افزایش درخواستهای ازدواج از سوی طالبان و حتی تصاحب اجباری زنان در برخی مناطق گزارش دادهاند.
با این حال، وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان گاهگاهی اعلام میکند که اقداماتی برای جلوگیری از ازدواجهای اجباری انجام داده و در برخی موارد مانع آن شده است
افزایش فقر و ناامنی غذایی
بحران اقتصادی و افزایش بیکاری باعث شده است که برخی خانوادهها دخترانشان را در ازای دریافت مهریه یا پول به ازدواج وادار کنند. این نوع ازدواجها که در برخی موارد به فروش دختران شباهت دارد، بهویژه در مناطق روستایی افزایش یافته است.
افزایش نرخ خودکشی در میان دختران
در کنار ازدواجهای اجباری، میزان خودکشی در میان دختران نیز بهشدت افزایش یافته است.
بر اساس گزارش مرکز ویلسون که در ۳۰ جدی سال جاری منتشر شد، «حدود ۸۰ درصد از تلاشهای خودکشی در افغانستان توسط زنان انجام میشود.»
سال گذشته، وزارت داخله طالبان اعلام کرد که ۳۶۰ مورد خودکشی در کشور ثبت شده است.
طالبان درباره تفکیک جنسیتی این آمار توضیحی نداد. با این حال، ذبیحالله مجاهد سخنگوی طالبان، افزایش خودکشیها را رد کرده است.
نگرانیهای جهانی
فعالان حقوق بشر و سازمانهای بینالمللی بارها نسبت به این وضعیت هشدار دادهاند. ملاله یوسفزی، برنده جایزه صلح نوبل، گفته است که بسیاری از دختران افغان پس از محرومیت از تحصیل دچار افسردگی شده و برخی به مواد مخدر یا خودکشی روی آوردهاند.
ریچارد بنیت، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور افغانستان، نیز تأکید کرده است که ممنوعیت تحصیل دختران آنان را به سمت ناامیدی و افسردگی شدید سوق داده است. او افزوده که حکومت استبدادی طالبان در افزایش تمایل به خودکشی در میان دختران نقش دارد.
پیش از این دفتر زنان سازمان ملل متحد نیز در گزارشی اعلام کرد که پس از تسلط طالبان، ۷۰ درصد زنان افغان با مشکلاتی چون اضطراب، انزوا، افسردگی و افکار خودکشی مواجه شدهاند.
محدودیتهای شدید طالبان بر حقوق زنان، بهویژه ممنوعیت تحصیل و کار، نهتنها آینده دختران افغان را نابود کرده بلکه آنان را در معرض ازدواجهای اجباری، خشونت خانوادگی و فشارهای روانی قرار داده است.
لیندا توماس-گرینفیلد، نماینده پیشین امریکا در شورای امنیت، روز چهارشنبه ۱۵ حمل ۱۴۰۳ اعلام کرد که دختران افغانستان با ازدواج اجباری، خشونت جنسیتی و تبعیض سیستماتیک، از جمله در آموزش، مواجه هستند، در حالی که پسران جوان به عنوان کودک سرباز استخدام میشوند.