فشار ترامپ بر تهران؛ چین و روسیه در مسئله هسته‌ای جانب جمهوری اسلامی را گرفتند

رئیس‌جمهور روسیه از محمد بن سلمان به خاطر تلاش‌های عربستان سعودی به خاطر میزبانی از مذاکرات اخیرا نمایندگان مسکو و واشنگتن قدردانی کرده است.

طبق خبرنامه کرملین، طرفین با ابراز رضایت از سطح بالای همکاری روسیه و عربستان، تعهد خود را برای توسعه بیشتر روابط دوستانه و سازنده تائید کردند.

پس از آن که در جریان دیدار ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین و دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور امریکا در کاخ سفید، مشاجره و جنگ لفظی رخ داد و مذاکرات در آن دیدار بدون نتیجه به پایان رسید، عربستان سعودی روز سه‌شنبه میزبان مذاکرات میان کی‌یف و واشنگتن در جده شد.

پیش از آن هم، عربستان سعودی میزبان مذاکرات نمایندگان ایالات متحده و روسیه در ریاض بود.

امریکا و اوکراین ۲۱ حوت پس از دیدار مقام‌های ارشد دو کشور در جده، در بیانیه‌ای مشترک اعلام کردند کی‌یف با پیشنهاد واشنگتن برای برقراری آتش‌بس فوری ۳۰ روزه موافقت کرده و ایالات متحده هم پذیرفته که ارائه کمک‌های نظامی و اطلاعاتی به اوکراین را بلافاصله از سر بگیرد.

ولادیمیر پوتین به دنبال آن اعلام کرد که حاضر است با یک آتش‌بس کوتاه‌مدت با اوکراین موافقت کند، اما تاکید کرد که این توافق باید با رعایت خواسته‌های روسیه انجام شود. پوتین گفت: «ما با پیشنهاد آتش‌بس موافق هستیم، اما چنین آتش‌بسی باید به صلح بلندمدت منجر شود.»

سخنگوی وزارت خارجه هند افزود که تمام جهان می‌داند که کانون تروریسم جهانی کجاست.

آقای جیسوال روز جمعه تصریح کرد: «مقام‌های پاکستانی، به جای نشانه گرفتن انگشت اتهام به‌سوی دیگران و نسبت دادن مسئولیت مشکلات و ناکامی‌های خود به دیگران، به خود نگاه کنند.»

شفقت علی‌خان، سخنگوی وزارت خارجه پاکستان روز پنجشنبه در نشست خبری هفتگی خود اعلام کرد که هند در حمله به قطار جعفر اکسپرس در ایالت بلوچستان دست دارد.

او گفت که حمله به قطار جعفر اکسپرس توسط رهبران شبه‌نظامی مستقر در خارج از کشور برنامه‌ریزی شده است و به طور مستقیم عناصری مستقر در هند در این قضیه دخالت داشته‌اند.

سخنگوی وزارت خارجه پاکستان همچنین گفت تماس‌‌های رهگیری شده و اطلاعات استخباراتی نشان می‌دهد که مهاجمان در تماس با همدستان خود در افغانستان بودند.

روز سه‌شنبه، ده‌ها شبه‌نظامی جدایی‌طلب بلوچ با منفجر کردن خط راه‌آهن، قطار جعفر اکسپرس را که حامل بیش از ۴۰۰ مسافر بود، متوقف و ده‌ها سرنشین آن را گروگان گرفتند. این حادثه در منطقه‌ای کوهستانی و دورافتاده، در ۱۴۷ کیلومتری جنوب شرق شهر کویته در نزدیکی منطقه سیبی رخ داد.

ارتش پاکستان چهارشنبه اعلام کرد: «تک‌تیراندازان نیروهای امنیتی توانستند بمبگذاران انتحاری را از بین ببرند.» به گفته ارتش در نتیجه عملیات ویژه ویژه نیروهای امنیتی ۳۳ شبه‌‌نظامی بلوچ کشته شدند و هیچ آسیبی به گروگان‌ها وارد نشد.

ارتش پاکستان همچنان تصریح کرد که پیش از آغاز عملیات پاکسازی، ۲۱ مسافر گروگان گرفته شده، به دست شبه‌نظامیان بلوچ کشته شده بودند.

پیشتر منابع افغانستان اینترنشنال براساس اطلاعات نهادهای امنیتی پاکستان گزارش دادند که مکالمات رهگیری‌شده میان مهاجمان و هدایت‌کنندگان آن‌ها نشان‌دهنده وجود یک حلقه ارتباطی از افغانستان، هند و اروپا است.

او پنج‌شنبه ۲۳ حوت، در دفتر کار خود در کاخ سفید که به اتاق بیضی مشهور است، همراه با مارک روته در جمع خبرنگاران و در پاسخ به این سوال که آیا قصد دارد روابط خود با کیم را از سر بگیرد، گفت: «بله. من رابطه فوق‌العاده‌ای با کیم جونگ اون دارم. باید ببینیم چه پیش می‌آید، اما بدون شک او یک قدرت هسته‌ای است.»

ترامپ در ۲۰ جنوری، هم‌زمان با آغاز دومین دوره ریاست‌جمهوری‌اش، کوریای شمالی را یک قدرت هسته‌ای نامید. این اظهارات موجب گمانه‌زنی‌هایی درباره رویکرد جدید او در قبال پیونگ‌یانگ شد و این پرسش را مطرح کرد که آیا او این بار به‌جای تلاش برای خلع سلاح کامل هسته‌ای، به مذاکراتی برای کاهش زرادخانه هسته‌ای کوریای شمالی رضایت خواهد داد.

رئيس‌جمهور امریکا با از اشاره به توان هسته‌ای روسیه و چین، گفت: «اگر بتوانیم تعداد این تسلیحات را کاهش دهیم، یک دستاورد بزرگ خواهد بود. ما تعداد بسیار زیادی از این سلاح‌ها را در اختیار داریم و قدرت تخریب آن‌ها فوق‌العاده است. واقعا به این تعداد نیازی نداریم.»

او در ادامه افزود: «البته دیگر کشورها را هم باید در این روند دخیل کنیم. همان‌طور که می‌دانید، در ابعادی کوچک‌تر، کیم جونگ اون نیز سلاح‌های هسته‌ای زیادی دارد. علاوه بر آن، هند، پاکستان و چند کشور دیگر نیز دارای این تسلیحات هستند و باید آن‌ها را نیز وارد این روند کرد.»

یک مقام کاخ سفید در واکنش به این اظهارات گفت: «رئیس‌جمهور همچنان به سیاست خلع سلاح کامل هسته‌ای کوریای شمالی پایبند است، همان‌گونه که در دوره اول ریاست‌جمهوری‌اش بود.»

مارکو روبیو، وزیر امور خارجه امریکا نیز در ۱۵ فبوری، همراه با وزیران امور خارجه جاپان و کوریای جنوبی بار دیگر بر «تعهد قاطع» خود به خلع سلاح کامل کوریای شمالی مطابق با قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل تاکید کرده بود.

با این حال، سیاست‌های جدید دولت ترامپ در قبال کوریای شمالی با واکنش منفی این کشور روبه‌رو شده است. کیم یو جونگ، خواهر قدرتمند رهبر کوریای شمالی، هفته گذشته دولت ترامپ را به تشدید «تحرکات تحریک‌آمیز» متهم کرد و این اقدامات را دلیلی برای افزایش توان بازدارندگی هسته‌ای کوریای شمالی دانست.

کوریای شمالی، در روزهای اخیر برای اولین بار پس از آغاز دومین دوره ریاست جمهوری ترامپ چند موشک بالستیک آزمایش کرد.

دیدارهای قبلی ترامپ و کیم

دونالد ترامپ و کیم جونگ اون در طول دوره اول ریاست‌جمهوری ترامپ سه بار با یکدیگر دیدار کردند.

دیدار اول - سنگاپور، جوزای ۱۳۹۷

دونالد ترامپ و کیم جونگ اون برای اولین بار ۲۲ جوزای ۱۳۹۷ در سنگاپور با یکدیگر دیدار کردند. این نخستین بار بود که یک رییس‌جمهوری وقت امریکا با رهبر کوریای شمالی دیدار می‌کرد. در این نشست، دو طرف سندی را امضا کردند که بر عاری‌سازی شبه‌جزیره کره از سلاح هسته‌ای تأکید داشت، اما جزییات اجرایی مشخصی برای عملی کردن این توافق ارائه نشد.

دیدار دوم - هانوی، حوت ۱۳۹۷

دومین دیدار دونالد ترامپ و کیم جونگ اون در روزهای هشتم و نهم حوت ۱۳۹۷ در هانوی، پایتخت ویتنام، انجام شد. این نشست با هدف پیشرفت در مذاکرات خلع سلاح هسته‌ای انجام شد، اما به‌طور ناگهانی بدون دستیابی به هیچ توافقی پایان یافت. اختلاف بر سر لغو تحریم‌ها و میزان تعهدات کوریای شمالی از دلایل اصلی ناکامی این دیدار بود.

دیدار سوم - منطقه غیرنظامی کوریا (DMZ) سرطان ۱۳۹۸

سومین و آخرین دیدار این دو، نهم سرطان ۱۳۹۸ در منطقه غیرنظامی میان دو کره (DMZ) رخ داد. این دیدار کوتاه و نمادین بود و ترامپ به دعوت کیم چند قدم در خاک کره شمالی برداشت. این اولین بار بود که یک رئيس‌جمهور امریکا در خاک این کشور قدم می‌گذاشت. پس از آن، دو رهبر همراه با رییس‌جمهوری وقت کوریای جنوبی، گفت‌وگویی مختصری انجام دادند و توافق کردند مذاکرات را ادامه دهند.

نشست گروه هفت (G7) پنج‌شنبه ۲۳ حوت با حضور وزیران امور خارجه بریتانیا، کانادا، فرانسه، آلمان، ایتالیا، جاپان و ایالات متحده، به همراه نمایندگان اتحادیه اروپا، در شهر توریستی و دورافتاده لا مالبای در کبک آغاز شد و تا جمعه ادامه خواهد داشت.

کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، شامگاه پنج‌شنبه ابراز امیدواری کرد که وزیران امور خارجه گروه هفت در نشست خود در کانادا بتوانند بر سر یک بیانیه مشترک به برسند.

او گفت اگر درباره چنین بیانیه‌ای توافق نشود، مشخص خواهد شد که در میان اعضای گروه هفت اختلافاتی وجود دارد که به نفع هیچ‌یک از این کشورها نیست.

آتس‌بس در اوکراین

به‌گزارش رویترز، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه امریکا، در این نشست گزارشی از مذاکرات سه‌شنبه ۲۱ حوت با اوکراین در جده در عربستان سعودی ارائه کرد. در این مذاکرات، کی‌یف اعلام کرده بود که آماده حمایت از توافق آتش‌بس ۳۰ روزه است.

با این حال، به گفته مقامات، انتشار اظهارات مبهم ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، در زمان برگزاری جلسه موجب شد تا نمایندگان درباره وضعیت مذاکرات دچار تردید شوند.

ولادیمیر پوتین، پنج‌شنبه ۲۳ حوت در یک نشست خبری به خبرنگاران گفت که مسکو با پیشنهادهای امریکا برای توقف درگیری‌ها موافق است، اما کشورش با پایان فوری نبرد در اوکراین موافقت نمی‌کند، زیرا به عقیده او هرگونه توقف در نبرد در این مرحله به نفع اوکراین است.

او گفت: «ما با پیشنهادها برای توقف درگیری‌ها موافقیم اما ما از این واقعیت فراتر می‌رویم و این توقف باید به گونه‌ای باشد که منجر به صلح بلندمدت شود و علل اصلی این بحران را از بین ببرد.»

پوتین افزود: «ما باید در این مورد با امریکا صحبت کنیم. شاید ضرورت یابد من و ترامپ تماس تلفنی داشته باشیم.»

در مقابل، ولودیمیر زلنسکی، رئيس‌جمهور اوکراین، در واکنش به اظهارات رئيس‌جمهور روسیه گفت: « پوتین در حال آماده شدن برای رد پیشنهاد آتش‌بس است، اما از گفتن این موضوع به‌طور مستقیم به دونالد ترامپ می‌ترسد.»

او افزود روسیه شرایطی را برای آتش‌بس تعیین می کند تا آن را به تاخیر بیندازد یا اصلا اتفاق نیفتد.

دشواری گروه هفت برای تنظیم بیانیه نهایی

خبرگزاری رویترز گزارش داده است که در آستانه نشست گروه هفت در کانادا، تدوین بیانیه نهایی مورد توافق دشوار بود. اما دیپلومات‌ها اعلام کردند که فضای جلسات صریح و مثبت بوده است. امید می‌رفت که در این نشست توافقی حاصل شود، زیرا نمایش اتحاد بسیار حائز اهمیت بود. در صورت عدم دستیابی به توافق، ممکن بود کانادا به عنوان رئیس نشست، بیانیه‌ای جداگانه منتشر کند که در آن خلاصه‌ای از مباحث مطرح‌شده باشد.

اعلام تعرفه ۲۵ درصدی امریکا بر واردات فولاد و آلومینیوم، واکنش سریع کانادا و اتحادیه اروپا را به همراه داشته و تنش‌ها را افزایش داده است.

مارکو روبیو، وزیر امور خارجه امریکا، در شبکه اجتماعی اکس نوشت: «تحت رهبری رییس‌جمهوری، ما از مجامعی مانند گروه هفت برای مقابله با دشمنان و حمایت از متحدان خود استفاده خواهیم کرد. اولویت با آمریکا است!»

به گزارش رویترز، واشنگتن تلاش داشت در بیانیه نشست وزیران امور خارجه گروه هفت محدودیت‌هایی در خصوص زبان مورد استفاده درباره اوکراین اعمال کند. آمریکا همچنین مخالف صدور بیانیه‌ای جداگانه در مورد ناوگان موسوم به «ناوگان سایه» روسیه بود که به شبکه‌ای مخفی که تحریم‌ها را دور می‌زند، اشاره دارد. امریکا همچنین خواستار موضع‌گیری سخت‌تر علیه چین بود.

در پیش‌نویس بیانیه‌ای که رویترز مشاهده کرده و دیپلمات‌ها تاکید داشتند که ممکن است تغییر کند یا مورد توافق نهایی قرار نگیرد، به تحریم‌های جدید علیه روسیه اشاره‌ای نشده، با این حال، بر ضرورت ارائه تضمین‌های امنیتی معتبر برای حفظ آتش‌بس و توانمندسازی اوکراین جهت دفاع از خود در برابر حملات آینده تاکید شده است.

به‌گزارش رویترز این پیش‌نویس به‌طور قابل‌توجهی کوتاه‌تر از بیانیه ماه نوامبر بود که در آن روسیه به‌صراحت محکوم شده بود، از تلاش‌های آمریکا در جده و تعهد اوکراین به آتش‌بس فوری استقبال و از روسیه خواسته شده بود که «بدون قید و شرط» از آن پیروی کند.

بیانیه ماه نوامبر همچنین به‌خواست امریکا لحن سختگیرانه‌تری در قبال چین داشت.

پس از بازگشت ترامپ به قدرت در ۲۰ جنوری، ایالات متحده رویکردی کم‌تر دوستانه نسبت به اوکراین اتخاذ کرده و به مسکو نزدیک‌تر شده است. این کشور به‌دنبال یک توافق سریع برای پایان جنگ بوده و از شرکای اروپایی خود خواسته است سهم بیشتری از هزینه‌ها را بر عهده بگیرند، بدون آنکه نقش آن‌ها در مذاکرات آتی را به‌رسمیت بشناسد.

رویترز به‌نقل از دو دیپلومات گزارش داد که در نشست گروه هفت در کانادا همچنین بر سر زبان مورد استفاده درباره غزه و خاورمیانه، به‌ویژه مفهوم راه‌حل دو کشوری برای حل مناقشه اسرائیل و فلسطین، اختلاف‌نظر وجود داشت. امریکا با این موضوع مخالفت می‌کرد و این امر می‌توانست مانع از دستیابی به توافق نهایی شود.

بیانیه گروه هفت در حاشیه کنفرانس امنیتی مونیخ در ماه فوریه هیچ اشاره‌ای به راه‌حل دو کشوری نداشت.

به‌گزارش رویترز، در پیش‌نویس بیانیه همچنین به مقامات حکومت انتقالی سوریه هشدار داده شده که در صورت ادامه آنچه «کشتارهای دسته‌جمعی» در مناطق ساحلی خوانده شده، اقدامات هدفمندی انجام خواهد شد.

تعرفه‌ها و «ایالت پنجاه و یکم»

ترامپ پیش از این و ۱۱ پس از آنکه عضویت مسکو در این گروه به دلیل اشغال و الحاق کریمه به تعلیق درآمد، پیشنهاد داده بود که گروه هشت (G8) با بازگشت روسیه احیا شود.

یکی از دیپلومات‌های اروپایی با لحنی کنایه‌آمیز به رویترزگفت: «شرایط بسیار دشوار است. شاید بهتر باشد تا نشست گروه هشت صبر کنیم.»

مشکلات متحدان امریکا بیش از هر جای دیگری در کانادا آشکار شده است. روابط میان دو کشور به پایین‌ترین سطح خود رسیده است، زیرا ترامپ تهدید کرده که تعرفه‌هایی بر تمامی واردات خود از کانادا اعمال خواهد کرد. رئيس‌جمهور امریکا همچنین بارها از احتمال الحاق کانادا به‌عنوان «ایالت پنجاه و یکم» ایالات متحده سخن گفته است.

او همچنین پنج‌شنبه ۲۳ حوت تهدید کرد که در صورتی که اروپا در برابر اقدامات ضد ویسکی امریکایی عقب‌نشینی نکند، تعرفه‌ای ۲۰۰ درصدی بر واردات شراب اروپایی اعمال خواهد کرد.

ملانی جولی، وزیر امور خارجه کانادا، چهارشنبه ۲۲ حوت گفته بود که در نشست گروه هفت موضعی تهاجمی اتخاذ خواهد کرد و با اروپایی‌ها برای اعمال فشار بر آمریکا هماهنگی خواهد داشت.

ملانی جولی و مارکو روبیو صبح پنج‌شنبه مذاکرات دوجانبه‌ای برگزار کردند، اما به گفته دیپلمات‌ها، موضوع تعرفه‌ها در این جلسه مطرح نشد. با این حال، به‌گزارش رویترز، وزیر امور خارجه کانادا از وزر امور خارجه آمریکا بابت اینکه در یکی از جلسات، کانادا را «یک کشور» خوانده بود، تشکر کرده است.

پیشتر یکی از دستیاران ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه اعلام کرد که مسکو با آتش‌بس موقت با اوکراین مخالف است و بر حل طولانی‌مدت جنگ تاکید دارد. یوری اوشاکوف، آتش‌بس۳۰ روزه را «مهلت موقت» برای ارتش اوکراین و یک فرصت برای تجدید قوای اوکراینی دانست.

با این‌حال پوتین امروز اعلام کرد که با آتش‌بس کوتاه‌مدت با اوکراین موافق است، اما تصریح کرد که این روند موقت می‌بایست به تامین خواسته‌های روسیه و صلح بلندمدت منجر شود.

هرچند پوتین توضیح مجددی درباره خواسته‌های روسیه نداده است، اما پیش از این عدم عضویت اوکراین در ناتو، عدم استقرار نیروهای خارجی در اوکراین و به رسمیت شناخته شدن حاکمیت روسیه بر کریمه و دیگر مناطق اشغالی اوکراین، جز شروط مورد نظر مسکو اعلام شده است.

زلنسکی روز پنجشنبه گفت که در حال حاضر پوتین «در حال آمادگی برای رد این پیشنهاد است، اما او از گفتن [این موضوع] به ترامپ هراس دارد که [بگوید] خواهان ادامه این جنگ است و می‌خواهد اوکراینی‌ها را بکشد.»

زلنسکی افزود که مسکو در حال تحمیل برخی شرایط موردنظرش در روند مذاکرات برسر آتش‌بس است تا «هیچ چیز اتفاق نیافتد یا تا جایی که ممکن است این آتش‌بس به تاخیر افتد.»

زلنسکی گفت که واشنگتن آمادگی خود را برای راستی‌آزمایی آتش‌بس اعلام کرده است. او افزود که آتش‌بس، یک چارچوب زمانی را برای «پاسخگویی به همه سوالات مربوط به صلح بلندمدت، واقعی و قابل اعتماد فراهم می‌کند و طرحی را برای پایان دادن به جنگ روی میز می‌گذارد.»