پژوهشگر امریکایی: امریکا با نادیده گرفتن هبت‌الله، به دنبال همکاری با طالبان کابل‌نشین است

روزنامه اکسپرس تریبیون پاکستان روز دوشنبه چهارم حمل گزارش داد که این شهروند افغانستان به اسم محمد اکبر، فرزند خالد هنگام فرار در ساحه بیسل در چند کیلومتری جنوب شهر اتک کشته شد.

طبق گزارش، موتر پولیس حامل محمد اکبر هنگام برگشت از دادگاه مورد حمله مسلحانه قرار گرفت. در این رویداد، دو فر ناشناس با تیراندازی موفق به فرار دادن محمد اکبر می‌شوند، اما او پس از تعقیب و گریز با پولیس زخمی و در بیمارستان جان باخت.

وزیر اعلی خیبرپختونخوا روز یکشنبه ۲۶ حوت ۱۴۰۳ در یک نشست خبری در پیشاور، از سیاست حکومت فدرال انتقاد کرد و گفت:«سیاست دولت مرکزی در قبال پناهجویان افغان ناقص است و رویکردی که در گذشته اتخاذ شده بود، نقض حقوق بشر بود.»

روزنامه اکسپرس تریبون روز دوشنبه ۴ حمل به نقل از منابع خود در خیبرپختونخوا گزارش داده است که این ایالت حالا تصمیم گرفته از سیاست‌های حکومت فدرال برای اخراج مهاجران افغان پیروی کند.

طبق گزارش، حکومت خیبرپختونخوا باوجود پیروی از تصمیم حکومت فدرال، تاکید کرده که مهاجران افغان بصورت اجباری از این ایالت اخراج نخواهند شد بلکه به آنها فرصت داده می‌شود که بصورت داوطلبانه و «با عزت» به افغانستان برگردند.

حکومت خیبرپختونخوا همچنین گفته است که دفتری را برای تسهیل برگشت مهاجران افغان در مرز تورخم ایجاد خواهد کرد.

اکسپرس تریبون گزارش داده که هفته آینده هم یک نشست مهم در مورد اخراج مهاجران افغان در پیشاور برگزار خواهد شد.

از مهلتی که حکومت پاکستان برای بازگشت داوطلبانه مهاجران افغان بدون مدرک و مهاجران افغان که دارای کارت مهاجرتی ای‌سی‌سی هستند، تنها هشت روز باقی مانده است.

براساس هشدار حکومت پاکستان، قرار است روند اخراج اجباری این دو بخش از مهاجران افغان از ۱۲ حمل سال جاری آغاز شود.

براساس آمار پاکستان، حدود ۸۰۰ هزار مهاجر افغان دارنده کارت ای‌سی‌سی و صدها هزار مهاجر بدون مدرک قانونی شامل روند اخراج اجباری خواهند شد.

در این نامه آمده است: «این اقدام با تعهدات بین المللی ناروی در تضاد است و همچنین اعتماد و امنیت روانی هزاران مهاجر افغانستان در ناروی را تضعیف می‌کند.»

افغانستان اینترنشنال در یک گزارش اختصاصی در اول حمل خبر داد که با وجود بسته بودن سفارت افغانستان در اسلو، وزارت خارجه ناروی نجیب‌الله شیرخان، دیپلومات طالبان را به عنوان سکرتر اول این سفارت پذیرفته است.

وزارت خارجه ناروی برای شیرخان کارت اقامت دیپلوماتیک یک ساله صادر کرده است. براساس نامه وزارت خارجه ناروی که نسخه آن در اختیار افغانستان اینترنشنال قرار گرفته، این وزارت گفته است که ماموریت نجیب‌الله شیرخان را به عنوان سکرتر اول سفارت افغانستان در ناروی به درخواست سفارت افغانستان در ۳۱ جنوری ۲۰۲۵ پذیرفته است.

این وزارت از دیپلومات طالبان خواسته است که برای تمدید کارت اقامت خود حداقل یک ماه قبل از انقضا اقدام کند.

یک روز پس از آن، وزارت خارجه طالبان اعلام کرد که خدمات قنسولی سفارت افغانستان در اسلو، از چهارم حمل دوباره آغاز می‌شود. وزارت خارجه طالبان آغاز دوباره خدمات قنسولی سفارت افغانستان در ناروی را «گامی مثبت» دانسته است.

وزارت خارجه طالبان اطلاعیه خود را با عنوان «آغاز دوباره امور سفارت افغانستان در شاهی ناروی» در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی اکس منتشر کرده است.

یک مقام طالبان این حرکت ناروی را نشانه عادی شدن بیشتر روابط این گروه با کشورهای غربی دانسته است.

این حرکت اسلو اعتراض ۳۳ نهاد و انجمن فعالان افغان را برانگیخته است. در میان این نهادها، سازمان‌های فعال مدافع حقوق زنان نیز دیده می‌شود.

آنها در نامه شان که روز یکشنبه یک نسخه آن در اختیار افغانستان اینترنشنال قرار گرفته است، نوشتند: «حضور رسمی نمایندگان این گروه، حتا تحت عنوان خدمات اداری، عملا به معنای باز کردن دروازه‌ای برای مشروعیت‌یابی تدریجی [طالبان] در سطح بین المللی است.»

این نهادها مخالف ارایه خدمات قنسولی به مهاجران افغان از سوی طالبان اند و از حکومت ناروی خواسته اند یک ساختار بدیل برای توزیع این خدمات در نظر بگیرد.

همچنان، آنها گفته اند که ناروی در تصمیم‌هایش در مورد افغانستان به صدای زنان، نهادهای مدنی و جامعه مهاجر افغان در ناروی گوش دهد.

ناروی یگانه کشور اروپایی است که یک هیئت بلندپایه طالبان به ریاست امیر خان متقی را در دلو ۱۴۰۰ در اسلو پذیرایی کرد. با این حال، در گذشته مقام‌های این کشور از سرکوب و محرومیت شدید زنان در افغانستان تحت حاکمیت طالبان انتقاد کرده اند.

وی افزود که آنها با خروج از مرحله جنگی، گام‌های سازنده‌ای برای پیشرفت در روابط دوجانبه برداشته و مسیر آن را هموار می‌کنند.

سراج‌الدین حقانی به طراحی حمله به هتل سرینا در کابل در سال جنوری ۲۰۰۸ اعتراف کرده بود، حمله‌ای که منجر به کشته شدن شش نفر از جمله یک شهروند امریکایی به نام تور دیوید هسلا شد.

اکنون، نام سراج الدین حقانی در وبسایت «جوایز برای عدالت»، صفحه پاداش وزارت خارجه امریکا برای افراد خطرناک تحت تعقیب، دیده نمی‌شود. اما، تا امروز عکس او به عنوان فرد تحت تعقیب در وبسایت اف‌بی‌آی وجود دارد.

عبدالمتین قانع، سخنگوی وزارت داخله طالبان به خبرگزاری اسوشیتدپرس گفت که دولت ایالات متحده جایزه‌هایی را که برای دستگیری سراج الدین حقانی، عبدالعزیز حقانی و یحیی حقانی تعیین کرده بود، لغو کرده است. اما، با گذشت دو روز از اعلام این خبر، وزارت خارجه امریکا هنوز به‌صورت رسمی واکنشی نشان نداده است.

غایب شدن نام حقانی‌ها از صفحه افراد تحت تعقیب وزارت خارجه ایالات متحده، پس از سفر هیئت امریکایی به کابل برای آزادی یک شهروند امریکایی که دو سال در زندان طالبان بود، صورت گرفت.

امریکا گفته است که در بدل آزادی جورج گلزمن امتیازی به طالبان نداده است. زلمی خلیلزاد، سفیر پیشین امریکا در افغانستان و عضو هیئت گفت که طالبان با آزادی گلزمن حسن نیت خود را نسبت به دونالد ترامپ و مردم امریکا نشان داد.

امیر خان متقی، وزیر خارجه طالبان سفر هیئت امریکایی به کابل را یک پیشرفت در روابط طالبان و واشنگتن خواند.

در ادامه، ذاکر جلالی، از دستیاران متقی روز یکشنبه در شبکه اجتماعی اکس نوشت: «آزادی جورج گلزمن توسط طالبان و حذف جوایز تعیین‌شده بر سر سراج‌الدین حقانی و دیگر رهبران توسط ایالات متحده نشان می‌دهد که دو طرف با پشت سر گذاشتن تاثیرات فاز جنگی، در حال برداشتن گام‌های سازنده برای بهبود روابط دوجانبه هستند.»

وی همچنین تاکید کرد که پیشرفت اخیر در روابط میان افغانستان و امریکا نمونه‌ای برجسته از تعامل واقعبینانه و عملگرایانه دو طرف است.

آزادی گلزمن باعث شد که نخستین هیئت امریکایی پس از سقوط حکومت اشرف غنی و خروج نیروهای نظامی این کشور از افغانستان، به کابل سفر کند. شماری از سیاستمداران و تحلیلگران افغان همانند مقام‌های طالبان این سفر را اولین گام برای تغییر روابط دانسته اند، به خصوص که زلمی خلیلزاد جز این هیئت بود.

این سفر غیرمنتظره در حالی صورت گرفت که حکومت ترامپ به جز انتقاد از کارنامه حقوق بشری طالبان، در سیاست خود در قبال این گروه تغییری رسمی به وجود نیاورده است. واشنگتن همچنان تاکید دارد طالبان بدون رعایت حقوق اساسی زنان، قطع رابطه با گروه‌های تروریستی و تشکیل حکومت فراگیر به رسمیت شناخته نخواهد شد.

با این حال، شفیع اعظم، یک مقام دیگر طالبان نیز به اسوشیتدپرس گفت که حذف جوایز برای دستگیری حقانی‌ها آغاز روند عادی‌سازی روابط میان دو کشور است. همچنین، او کنترول طالبان بر سفارت افغانستان در ناروی را نیز نخستین نشانه‌های عادی شدن روابط جهان با طالبان دانست.

سراج الدین حقانی از سال ۲۰۰۷ به علت عضویت در شبکه تروریستی حقانی تحت تحریم‌های سازمان ملل قرار دارد. با این حال، ملل متحد طی ۱۲ ماه گذشته به او اجازه سفر به امارات متحده و عربستان را داده است.

ابراهیم باعث، تحلیلگر گروه بحران بین‌المللی، گفت که حذف جایزه‌ها، یک پیروزی برای آن دسته از مقام‌های طالبان است که خواهان تعامل با جامعه بین‌المللی هستند. او افزود: «ایالات متحده نشان داد افرادی که حاضر به سازش اند، پاداش می‌دهد، حتا اگر این عمل الزاماً به معنای تغییر در سیاست کلی این کشور نباشد. »

به گفته باعث، امریکا و کشورهای دیگر از طالبان خواسته اند که در سیاست‌های خود در مورد زنان و دختران افغان تغییر بیاورد اما این گروه خواسته‌های آنان را رد کرده است. او حذف نام حقانی‌ها را دیپلوماسی امریکا با طالبان در یک سطح کوچک توصیف کرد.

با این حال، این کارشناس امور افغانستان باور دارد که نشانه‌های به رسمیت شناختن طالبان در کوتاه مدت به چشم نمی‌خورد.

به گفته باعث، «برای طالبان، لغو تحریم‌ها مهمتر از به رسمیت شناخته شدن رسمی است. زیرا، تحریم‌ها اثرات دردناکی دارند. تحریم‌ها توانایی شما را برای تجارت و سفر محدود می‌کنند. به همین دلیل است که طالبان این اقدام را یک پیروزی تلقی می‌کند. این گونه معاملات در دیپلوماسی، به مذاق طالبان و ترامپ خوشایند است.»

بازگشت نسبی حقانی به صحنه بین‌المللی و دریافت امتیاز از امریکا در نقطه مقابل وضعیت رهبر منزوی طالبان، هبت‌الله آخندزاده قرار دارد، کسی که به دلیل آزار و سرکوب زنان، احتمالا با حکم بازداشت دادگاه کیفری بین‌المللی مواجه خواهد شد.

بر اساس ضرب‌الاجل تعیین‌شده از سوی دولت پاکستان، مهاجران فاقد اسناد و حتی دارندگان کارت شناسایی، تنها ۹ روز دیگر فرصت دارند تا این کشور را ترک کنند.

رسانه‌های پاکستانی به نقل از منابع گزارش داده‌اند که در ایالت سند، در مرحله دوم، آمادگی‌ها برای اخراج افغان‌های مقیم، چه قانونی و چه غیرقانونی، نهایی شده است. در این مرحله، از اول اپریل، افغان‌های فاقد اسناد از ایالت سند اخراج خواهند شد.

مقامات پاکستانی پیشتر به پناهندگان افغان از ۱۵ فبروری تا ۳۱ مارچ فرصت داده بودند تا به‌صورت داوطلبانه خاک پاکستان را ترک کنند.

ایالت سند یک طرح امنیتی و راهبردی برای اخراج پناهجویان افغان تهیه کرده است. این طرح به هدایت دولت فدرال و در مشوره با وزارت داخله این کشور تهیه و تدوین شده است.

منابع اعلام کردند که در سراسر سند، کمیته‌هایی در سطح بخش‌ها و ولسوالی‌ها فعال شده و مراکز نگهداری پناهجویان نیز ایجاد شده است.

دولت پاکستان در توجیه اخراج مهاجران افغان و پس از کشتن چند شبه‌نظامی افغان در چندین حمله به نیروهای نظامی پاکستان، آنان را متهم به دست داشتن در ناامنی‌های این کشور کرده است. به نظر می‌رسد که تنش سیاسی با طالبان افغان و اعمال فشار بر این گروه، در اخراج پناهجویان افغان نقش داشته است. اسلام آباد درخواست طالبان برای بازگرداندن تدریجی مهاجران افغان را رد کرده است.

نهادهای بین‌المللی از اسلام‌آباد خواسته‌اند که در تصمیم خود مبنی بر اخراج پناهجویان افغان تجدیدنظر کند، اما دولت پاکستان اعلام کرده که دیگر قادر به پذیرش مهاجران افغان نیست.

نزدیک به سه میلیون پناهجوی افغان در پاکستان زندگی می‌کنند که از این میان، حدود یک میلیون نفر پس از بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان به این کشور پناه برده‌اند.

در حال حاضر، هزاران پناهجوی افغان در پاکستان منتظر دریافت ویزای یکی از کشورهای غربی هستند. اما با برگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید، روند بیرون‌کردن همکاران سابق این کشور در افغانستان نیز متوقف شده است.