ترس و بی‌اعتمادی؛ حلقه تنگ محافظان دست به ماشه عبدالکبیر در جلسات رسمی و مردمی

رئیس‌جمهور امریکا، روز چهارشنبه ۱۳ حمل فرمان اجرایی وضع تعرفه‌ها را امضا کرد و این روز را به عنوان «روز کسب استقلال اقتصادی امریکا» خواند.

صادرات افغانستان به امریکا
افغانستان تحت حاکمیت طالبان در سال ۱۴۰۲ مجموعاً ۵.۷ میلیون دالر کالا به ایالات متحده امریکا صادر کرده است. میزان واردات از امریکا به افغانستان نیز در این سال ۲۳.۴ میلیون دالر بوده است.
کالاهایی که افغانستان در سال ۱۴۰۲ به امریکا صادر کرده شامل قالین، سیر خشک، زعفران، انجیر خشک، پان، مصالح‌جات و کاغذپران اند.
علاوه بر این، محصولات دیگری مانند قروت، عسل، گل گلاب، تنباکو، سنگ‌های معدنی، پودینه، نمد، خریطه و بوری‌های پلاستیکی، ظروف گلی، جارو، نباتات طبی، محصولات قنادی، صابون کالاشویی، حنا، هنگ و تخم هنگ، سیر خشک، بادام، مغز بادام، آلو بخارا، توت، زردآلو و سیب نیز در لیست صادرات افغانستان به امریکا قرار دارند
کالاهای صادراتی امریکا به افغانستان مشمول ۴۹ درصد تعرفه گمرکی است.

واکنش کشورها به تعرفه‌های ترامپ
سران کشورهای مختلف به تصمیم دونالد ترامپ برای وضع تعرفه‌های جدید بر کالاهای وارداتی واکنش نشان دادند و هشدار دادند که این اقدام تاثیرات منفی بر تجارت جهانی خواهد داشت. برخی کشورها نیز تهدید به اقدامات تلافی‌جویانه کردند.

جزئیات بیشتر: تعرفه‌های ترامپ واکنش سران کشورهای جهان را برانگیخت | افغانستان اینترنشنال

سکوت طالبان

سکوت طالبان در مورد وضع تعرفه‌های جدید امریکا مشخص نیست. برخی از مقامات طالبان از پیروزی ترامپ در انتخابات ریاست‌جمهوری امریکا استقبال کردند و خواهان گسترش روابط شدند.

توافقنامه دوحه که منجر به تسلط دوباره طالبان بر افغانستان شد در دور اول ریاست‌جمهوری ترامپ امضا شد. با ورود ترامپ به کاخ سفید، طالبان امیدوارند که در این دور نیز با حکومت جدید امریکا به رهبری ترامپ وارد تعامل شود.

با این حال، ترامپ در حدود سه ماه گذشته بارها خواهان بازپس گیری تجهیزات به‌جا مانده امریکایی در افغانستان شده است، درخواستی که طالبان آن را رد کرده است.

از زمان تسلط طالبان بر افغانستان، نماینده ویژه ترامپ در امور گروگان‌ها اولین هیئت امریکایی بود که به کابل رفت و با مقامات طالبان گفت‌وگو کرد. در پی این دیدار، طالبان جورج گلزمن و فای دی هال، دو گروگان امریکایی را از زندان آزاد کرد.

طالبان در سال ۲۰۲۵ چهار شهروند امریکایی را از زندان آزاد کردند. رایان کوربت، ویلیام مکنتی در آخرین روزهای حضور جو بایدن در کاخ سفید با یک عضو زندانی طالبان در امریکا تبادله شدند. جورج گلزمن و فای دی هال پس از سفر نماینده ویژه ترامپ به کابل آزاد شدند.

پس از رهایی شهروندان امریکایی، وزارت خارجه امریکا جایزه تعیین شده برای بازداشت شماری از رهبران شبکه حقانی را برداشت.

خوش خدمتی به ترامپ

پیشتر، سی‌ان‌ان به نقل از مقامات امریکایی دخیل در مذاکرات با طالبان نوشت که این گروه تلاش‌های خود برای جلب رضایت ترامپ را افزایش داده است. به گفته این مقامات، طالبان برای برقراری روابط رسمی با دولت ترامپ و ایجاد دفتر سیاسی این گروه در امریکا، تلاش می‌کند.

بیشتر بخوانید: طالبان می‌خواهد با آزادی گروگان‌های امریکایی «ترامپ را شاد کند» | افغانستان اینترنشنال

یک مقام حزب ملی اسکاتلند گفت که کی‌یر استارمر، نخست‌وزیر بریتانیا از دونالد ترامپ توافق بدتری در مورد تعرفه‌ها نسبت به طالبان دریافت کرده است.

ترامپ چهارشنبه بر تمامی کالاهای وارداتی به امریکا تعرفه پایه ۱۰ درصدی وضع کرد که بریتانیا، شریک استراتژیک واشنگتن، و افغانستان تحت کنترول طالبان را در یک سطح قرار داده است.

سخنگوی وزارت خارجه طالبان جمعه، ۱۵ حمل، با اشاره به سفر اخیر متقی به امارات متحده عربی، نوشت که او خواستار پیگیری توافقات میان این گروه و امارات شده است.

به گفته طالبان، سیف محمد الکتبی، به منظور پیگیری توافقات اخیر به کابل سفر کرده است.

امیرخان متقی در ۲۵ جدی پارسال به امارات رفت و اعلام کرد که این کشور در نظر دارد در سال جاری میلادی (۲۰۲۵) یک بسته کمکی ۴۰۰ میلیون دالری را به افغانستان اختصاص دهد. امیرخان متقی همچنین گفت که قرار است تعدادی از افغان‌ها نیز برای آموزش در بخش هوانوردی به امارات اعزام شوند.

امارات متحده عربی طالبان را مانند دیگر کشورها به رسمیت نمی‌شناسد اما روابط نزدیکی با رژیم طالبان دارد و مقام‌های ارشد طالبان در جریان نزدیک به چهار سال گذشته بارها به این کشور سفر کرده‌اند.

امارات از معدود کشورهایی بود که دور اول رژیم طالبان را به رسمیت شناخته بود، اما این بار از به رسمیت شناختن طالبان خودداری کرده است.

طالبان تاکنون در مورد این اظهارات عطامحمد نور واکنشی نشان نداده است.

عطامحمد نور روز جمعه ۱۵ حمل با انتشار تصاویری از شاه ولی‌خان در اکس نوشت که طالبان از زمان تسلط بر افغانستان تاکنون، دست به «جنایات» متعدد از جمله قتل‌های هدفمند زده‌ است.

والی سابق بلخ و عضو جبهه مقاومت ملی برای نجات افغانستان می‌گوید «در بسیاری موارد این قتل‌ها به صورت کتله‌ای صورت گرفته است که هدف آن پاک‌سازی قومی و تصفیه سیاسی، مذهبی و محلی است.»

به گفته آقای نور، کشته شدن شاه ولی‌خان نیز در ادامه‌ همین سیاست طالبان صورت گرفته است.

نمایندگی سازمان ملل در افغانستان ماه حوت ۱۴۰۳با نشر گزارش سه ماهه خود گفت علی‌رغم اعلام عفو عمومی در سال ۲۰۲۱ از سوی رهبر طالبان، نقض حقوق بشر علیه مقامات پیشین دولت و اعضای سابق نیروهای دفاعی و امنیتی ملی افغانستان همچنان گزارش می‌شود.

آقای خامه‌زر در گفت‌وگو با خبرگزاری کار ایران، ایلنا گفت: «زمانی ایران شریک اول تجاری افغانستان بود، اما اکنون جایگاه آن به پنجم نزول کرده است.»

این مقام ایرانی گفته است دلیل کاهش تجارت این است که افغانستان گلایه دارد که ایران محصولات کشاورزی این کشور را نمی‌خرد و در تجارت بین دو کشور توازن وجود ندارد.

حجم تجارت میان ایران و افغانستان در سال‌های اخیر نوسانات زیادی داشته است، اما ایران همچنان یکی از بزرگ‌ترین شرکای تجاری افغانستان است.

ایران صادرات زیادی به افغانستان دارد که شامل کالاهایی مانند بنزین، گاز، مصالح ساختمانی، ماشین‌آلات، دارو و تجهیزات پزشکی است.

رئیس اتاق بازرگانی خراسان جنوبی در این مصاحبه که روز جمعه ۱۵ حمل منتشر شده، گفت: «براساس قوانین ایران افغانستان در گروه کشورهای پرریسک قرار دارد اما این کشور می‌تواند تامین‌کننده بسیاری از نیازهای ایران به کالاهای کشاورز باشد.»

او در توجیه اظهارات خود افزود: در حال حاضر ایران نیاز به پنبه دارد، اما اوزبیکستان دیگر به ایران پنبه نمی‌فروشد و ترکیه نیز خود واردکنند پنبه شده، بنابراین افغانستان می‌تواند مبدا مناسبی برای تامین این کالا باشد.

علی‌رضا خامه‌ زر می‌گوید در اوضاعی که ایران با بحران آب رو‌به‌روست، تسهیل واردات محصولات کشاورزی از افغانستان می‌تواند در مدیریت این بحران موثر واقع شود.

به گفته وی، افغانستان نیروی انسانی ارزان و زمین‌های بکر دارد و از موقعیت جذابی برای کشت فراسرزمینی محصولات موردنیاز بازار ایران برخوردار است.

ولایت فراه در افغانستان با استان خراسان جنوبی همجوار است.

با این حال، تعلیق برنامه‌های اسکان پناهجویان باعث شده است که هیچ تضمینی برای حمایت دولتی از این پناهجویان وجود نداشته باشد.

جبار محمودی و عادله محمودی، زوج افغان که پس از تسلط طالبان مجبور به ترک افغانستان شدند، پس از ماه‌ها سرگردانی، سرانجام در فبروری ۲۰۲۵ به سیاتل رسیدند.

عادله که هشت ماهه باردار بود، نگران بود که فرزندش در اردوگاه پناهندگان قطر بدون تابعیت به دنیا بیاید. او به ان‌پی‌آر گفت که با بسته شدن مسیر رسمی انتقال پناهندگان به امریکا، آنها مجبور شدند با پول قرضی، تکت پرواز خود را خریداری کنند.

این زوج پس از ورود به امریکا متوجه شدند که برنامه‌های حمایتی دولت فدرال برای پناهندگان ادامه ندارد. برخلاف گذشته که پناهندگان برای سه ماه نخست اقامت خود کمک‌هزینه دولتی دریافت می‌کردند، اکنون این حمایت‌ها متوقف شده است.

جبار محمودی به دلیل کار با ارتش امریکا ویزای ویژه این کشور را دریافت کرده بود، اما پس از مراسم تحلیف ترامپ، امریکا تکت پرواز او را خریداری نکرد.

پناهندگان افغان مانند خانواده محمودی به دلیل کاهش بودجه نهادهای حامی با مشکلات فراوانی چون یافتن مسکن و کار روبه‌رو هستند.

دونالد ترامپ پس از بازگشت به کاخ سفید، با صدور یک فرمان اجرایی، برنامه انتقال پناهجویان را لغو کرد. این اقدام شامل لغو تمام پروازهای افغان‌هایی بود که واجد شرایط اسکان مجدد در ایالات متحده بودند.

همزمان با لغو برنامه انتقال پناهجویان افغان به امریکا، سازمان‌های اسکان مجدد که پیش از این به پناهندگان کمک می‌کردند، با کاهش شدید بودجه مواجه شده‌اند و امکان پذیرش متقاضیان جدید را ندارند. برخی سازمان‌ها مانند ورد ریلیف تنها با کمک‌های اهدایی به پناهندگان خدمات ارائه می‌دهند، اما ظرفیت محدودی دارند.

گروه‌های حامی پناهندگان افغان تلاش دارند تا کمک‌های مالی فدرال را برای پناهندگان افغان که از ابتدای دوران ریاست‌جمهوری ترامپ با مشکلات مالی مواجه شده‌اند، دوباره به جریان بیندازند.