وزیر تحصیلات عالی طالبان به دانشجویان هرات: ما نمی‌خواهیم که شما طالب شوید

ابوالفضل ظهره‌وند می‌گوید دشمنان جمهوری اسلامی از سدسازی روی رودهای مشترک جاری در افغاستان و همچنین ساخت کانال قوش‌تپه به عنوان ابزار علیه ایران استفاده می‌کنند.

این عضو مجلس و سفیر سابق ایران در کابل، به خبرگزاری ایلنا گفت: «افغانستان [تحت کنترول طالبان] علی‌الظاهر عنوان می‌کند که با ما دوست است حتی از سیمان داخل ایران برای سدسازی روی رودهایی که به سمت ایران می‌آید، استفاده می‌کند اما در عمل علیه ما فعالیت دارد.»

آقای ظهره‌وند ساخت کانال قوش‌تپه در شمال افغانستان را پروژه امریکا می‌داند که به گفته این عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس ایران، برای تغییر در ژئوپلیتیک منطقه روی دست گرفته شده است.

خبرگزاری ایلنا به نقل از این مقام نوشت که این کانال «روی آبی که از تاجیکستان به سمت ترکمنستان و دریای خزر روانه می‌شد احداث شده تا در زمین‌های لم‌یزرع این منطقه تغییرات ایجاد کنند و پشتون‌ها را از جنوب و پاکستان به شمال افغانستان منتقل کنند». به گفته او، این تغییرات، «روی دبی آب جیحون که وارد ازبیکستان و ترکمنستان می‌شد و در کل ظرفیت آبی ترکمنستان تاثیر گذاشته است اما تاکنون کسی نسبت به این موضوع واکنشی نشان نداده است.»

این عضو مجلس گفت: «موضوعات آبی به این شکل حل و فصل نمی‌شود. مگر اینکه روابط گسترده و عمیق با یک دولت پاسخگو در افغانستان داشته باشیم که در سایه همکاری بتوان از ذخایر آبی این کشور به صورت موثر بهره‌برداری کرد.»

او گفت که ایران می‌تواند به افغانستان به جای ساخت «بندهای بیهوده آب» در شیوه آبیاری و استفاده از منابع آبی این کشور کمک کند.

با این حال، آقای ظهره‌وند تاکید کرد که همکاری جمهوری اسلامی در این زمینه منوط به «وجود حکومت مستقر و پاسخگو است، اکنون در این کشور حکومت پاسخگو نداریم».

به گفته این سیاستمدار ایرانی، دشمنان جمهوری اسلامی از این فرصت استفاده می‌کنند و دست به اقداماتی می‌زنند که منافع ایران را از جمله در حوزه آب متاثر می‌کند.

بحث حقابه ایران از موضوعاتی است که در دوره حکومت پیشین افغانستان هم، تهران موفق به یافتن راه‌حلی برای آن نشد.

با سقوط دولت پیشین افغانستان، تهران امیدوار بود با استقبال از روی کار آمدن طالبان و برقراری روابط نسبتا خوب سیاسی و اقتصادی با این گروه، مشکلات دیرپیای کم‌آبی و تنش آبی بین ایران و افغانستان را حل کند. اما به اذعان مقام‌های جمهوری اسلامی، طالبان به جز وعده،‌ عملا هیچ کاری در این زمینه نکرده است.

ابوالفضل ظهره‌وند دیپلومات ایرانی، پیش از این به عنوان سفیر جمهوری اسلامی در کابل کرده است. او در دوره جنگ نیروهای ائتلاف شمال با طالبان در دهه ۱۳۷۰ خورشیدی، به عنوان سرقنسول در مزارشریف حضور داشت. آقای ظهره‌وند بین سال‌های ۱۳۷۶ تا ۱۳۷۹ به عنوان مشاور معاون وقت آسیا و اقیانوسیه وزارت امور خارجه ایران کار کرد.

آقای رحیمی که در دولت پیشین سخنگوی شورای عالی مصالحه ملی بود، همچنین گفت که طالبان در کنار رسانه‌های داخل افغانستان، از شبکه‌های اجتماعی، یوتیوبرها و برخی کارشناسان به طور گسترده استفاده کرده و «فضای عجیبی» به نفع خود خلق کرده‌ است.

او افزود که طالبان فهرستی از کارشناسان را به تمام رسانه‌ها فرستاده است. او گفت که رسانه‌ها هرگز نمی‌توانند این فهرست را نادیده گرفته و فرد دیگری را به عنوان کارشناس در برنامه های خود دعوت کنند.

آقای رحیمی که مدت زمان زیاد به عنوان سخنگوی ریاست اجرائیه در دولت پیشین کار کرده، گفت که طالبان از هر راه ممکن در تلاش است که از طریق رسانه‌ها فضای ایده آلی برای خود خلق کند و تمام نیازمندی‌های مردم را رفع شده به تصویر بکشاند.

به گفته آقای رحیمی، یک تعداد از رسانه‌هایی که نتوانسته‌اند خود را با شرایط طالبان هم سو بسازند، فعالیت‌های خود را در افغانستان متوقف کرده‌اند؛ و تعداد اندکی توانستند در بیرون روند فعالیت‌های رسانه‌یی خود را از سر بگیرند.

او گفت تعداد دیگری از رسانه‌ها که در تبعید فعالیت می‌کنند، رسانه‌های وابسته به احزاب گذشته و نهادهای مختلف دینی هستند که در تلاش ایجاد تصویری متفاوت از افغانستان‌اند.

طالبان با به دست گرفتن قدرت در افغانستان در آگوست ۲۰۲۱، محدودیت‌های شدیدی را بر کار و فعالیت‌ رسانه‌های آزاد افغانستان وضع کرد و منتقدان خود را در سرکوب و بسیاری را مجبور به ترک این کشور کردند.

عبدالرشید دوستم در نشستی با فعالان در انقره، از بی‌تفاوتی کشورهای ترک‌زبان نسبت به سیاست‌های طالبان علیه ترک‌های افغانستان انتقاد کرد. او گفت که به‌جز ترکیه، دیگر کشورهای آسیای مرکزی در برابر فشارها و سیاست‌هایی که بر ترک‌ها در افغانستان اعمال می‌شود، سکوت اختیار کرده‌اند.

او در سخنرانی‌اش افزود که اشرف غنی، رئیس‌جمهور پیشین افغانستان، نگاه منفی نسبت به ترک‌های افغانستان داشت و همین موضوع یکی از دلایل نزدیکی او به طالبان بود.

آقای دوستم گفت: «اشرف غنی با شبکه حقانی دیدار کرد و به آن‌ها گفت که در جای دیگری تجمع نکنند، بلکه جوزجان را تصرف کنند. زیرا اگر آن‌جا را بگیرند، به معنای تسلط بر کل افغانستان است، چون ترک‌ها خواهان نظام فدرالی هستند.»

عبدالرشید دوستم پس از تسلط طالبان بر افغانستان به ترکیه پناه برد. او پیشینه‌ای از رقابت و درگیری‌های شدید با طالبان دارد و اکنون عضو جبهه ضد طالبان است، اما در چهار سال گذشته فعالیت چشمگیری نداشته است.

برنامه طالبان برای تخریب مزارع کوکنار در ولسوالی جرم بدخشان با مقاومت کشاورزان روبرو شده است. در درگیری‌ کشاورزان با طالبان، شماری از مردمان محلی کشته و زخمی شده‌اند.

درگیری‌ها میان باشندگان جرم و طالبان، رنگ و بوی قومی گرفته است. معترضان، طالبان را به برخورد قومی و دوگانه متهم کرده‌اند و خواستار برکناری والی این گروه در بدخشان شده‌اند. این خواست از سوی طالبان بدخشی نیز حمایت شده است.

فوزیه کوفی روز دوشنبه در حساب خود در اکس از این خواست مردم و طالبان محلی حمایت کرد. او گفت که طالبان سهمی به مردم بدخشان در اداره و منابع این ولایت نداده است.

کوفی نوشت: «در حال حاضر، زمین، اقلیم، چراگاه‌ها، معادن، و حتی نفس کشیدن مردم بدخشان توسط حاکمان غیر بدخشانی اداره، کنترول و مورد استفاده قرار می‌گیرند.» وی افزود: «این وضعیت برای یک بدخشانی با عزت و دارای اندیشه، قابل پذیرش نیست.»

بربنیاد گزارش‌ها، اکثریت سمت‌های دولتی به شمول ولایت در کنترول طالبان بدخشانی قرار ندارد. پیشتر، برخی فرماندهان محلی طالبان گفته بودند که هنگام مراجعه به ولایت و دیگر اداره‌های محلی، در افهام و تفهیم مطالبات خود با مسوولان محلی دچار مشکل هستند. زیرا، به گفته‌ آنان، مقامات محلی با زبان و فرهنگ مردم محل کاملا بیگانه هستند.

طالبان پیش از این نیز با اعتراضات مشابه در بدخشان رو به رو شده بود اما با خواست مردم محلی برای تعیین یک والی بدخشانی موافقت نکرده است.

هنوز مشخص نیست که این روحانی به چه دلیلی بازداشت شده است. اما هفته گذشته، مولوی عبدالقادر قانت، از روحانیون منتقد طالبان نیز بازداشت شده بود. گفته می‌شود که قاری سراج‌الدین از دوستان نزدیک مولوی قانت بوده است.

قاری سراج‌الدین چندی پیش در کنفرانس علما در کابل، اعلامیه‌ای را در انتقاد از رژیم طالبان قرائت کرد. در این اعلامیه، علمای دینی از طالبان خواستند حکومتی فراگیر تشکیل دهد و از انحصارگرایی و تک‌روی پرهیز کند.

اخیراً برخی روحانیون که سابقه حمایت از طالبان داشتند، از انحصار قدرت و قبیله‌گرایی در ساختار حاکمیت طالبان انتقاد کرده‌اند.

استخبارات طالبان در روزهای اخیر دو روحانی دیگر را نیز بازداشت کرده بود. هفته گذشته مولوی عبدالقادر قانت از منزلش در کابل و مولوی بشیراحمد حنفی در هلمند بازداشت شدند. این دو عالم دینی منتقد طالبان هم‌اکنون در زندان‌های این گروه به سر می‌برند.