سرویس امنیت فدرال روسیه رسما تعلیق موقت ممنوعیت فعالیت طالبان را اجرا کرد و تحریمهای این گروه را به حالت تعلیق درآورد. این سازمان میگوید این تصمیم بر اساس حکم دیوان عالی روسیه گرفته شده است.
فهرست تازه منتشرشده از سوی سرویس امنیت فدرال روسیه تایید میکند که طالبان دیگر در فهرست سازمانهای ممنوعه مسکو قرار ندارد. این فهرست شامل ۶۳ سازمانی است که فعالیت آنها در روسیه ممنوع شده است.
دیوان عالی روسیه در هفدهم اپریل حکم داد و این تصمیم از بیستم ماه می لازمالاجرا شده است. دیوان عالی روسیه، در ماه اپریل پیشنهاد ایگور کراسنوف، دادستان کل این کشور مبنی بر تعلیق ممنوعیت فعالیت طالبان را پذیرفت.
در فهرست این سازمان، در پرونده طالبان با شماره (AKPI25-174s) آمده است که «ممنوعیت فعالیتهای طالبان به حالت تعلیق درآمده است.»
روابط بین طالبان و روسیه اخیرا نزدیکتر شده است و مقامهای از این گروه در جلسات و رویدادهای رسمی در مسکو شرکت میکنند.
پرچم طالبان نیز در کنار پرچمهای دیگر در نشست کازان به نمایش گذاشته شده بود، اما پس از اعتراضات، برگزارکنندگان این نشست پرچم را برداشتند.
دفتر هماهنگکننده کمکهای بشردوستانه ملل متحد در گزارشی اعلام کرد که ۴۸ درصد مردم افغانستان زیر خط فقر زندگی میکنند و بیش از ۲۲ میلیون نفر به کمکهای بشردوستانه نیاز دارند. اوچا افزود سیاستهای محدودکننده طالبان مانع دسترسی زنان و دختران به کمکها شده است.
اوچا روز دوشنبه، پنجم جوزا در گزارشی اعلام کرد که در سال ۲۰۲۵، حدود ۵.۷ میلیون زن، ۱۲ میلیون کودک، پنج میلیون سالمند و سه میلیون معلول در افغانستان به کمکهای بشردوستانه نیاز خواهند داشت.
بر اساس این گزارش، درگیریهای چندین ساله و فقر گسترده در کشور، با سطح بالای ناامنی غذایی، سوءتغذیه، آوارگی طولانیمدت، آلودگی گسترده به مهمات انفجاری و شیوع بیماریهای واگیر، به همراه بوده است.
طبق این گزارش، ۱۴.۸ میلیون نفر با عدم مصونیت غذایی مواجهاند و بیش از سه میلیون نفر در نزدیکی مناطق آلوده به مهمات منفجر نشده زندگی میکنند.
یوناما پس از انتشار این گزارش در یادداشتی در شبکه اجتماعی فیسبوک نوشت: «این ارقام تنها عدد نیستند. ناتوانی ما در بسیج بودجه کافی و به موقع، پیامدهای ویرانگری خواهد داشت.»
بر اساس گزارش، سازمان ملل برای کمکرسانی در سال ۲۰۲۵ درخواست بیش از ۲.۴ میلیارد دالر کرده است، اما تاکنون تنها ۱۲ درصد از این بودجه تأمین شده است.
در این گزارش همچنین به ممنوعیتهای وضعشده توسط طالبان علیه زنان و دختران اشاره شده و آمده است که ۱.۴ میلیون دختر از ادامه تحصیل در صنوف بالاتر از ششم محروم ماندهاند.
اوچا افزود پس از تسلط طالبان بر افغانستان، سیاستهای محدودکننده گستردهای علیه حقوق و آزادیهای اساسی زنان و دختران اعمال شده است که دسترسی آنها به کمکها و خدمات را محدود کرده و مشارکتشان در زندگی عمومی را کاهش داده است.
این گزارش در حالی منتشر میشود که پیشتر نیز سازمانهای بینالمللی و نهادهای کمکرسانی نسبت به وضعیت وخیم اقتصادی خانوادههای افغان ابراز نگرانی کرده بودند.
ندا محمد ندیم، وزیر تحصیلات عالی طالبان در دانشگاه هرات گفت هدف از تحصیل، مجاهد یا طالب شدن نیست بلکه دانشجویان باید بهعنوان انجنیر و داکتر به مردم خدمت کنند. او تاکید کرد از ادامه تحصیل حمایت میکند اما دانشجویان باید در برابر «ایجاد نفاق» ایستادگی کنند.
تلویزیون ملی افغانستان، تحت کنترول طالبان، روز سهشنبه، ششم جوزا از حضور و سخنرانی وزیر تحصیلات عالی این گروه در مراسمی با استادان و دانشجویان دانشگاه هرات خبر داد.
ندا محمد ندیم در این مراسم گفت: «ما نمیخواهیم شما مجاهد شوید و در وزارتهای دفاع یا داخله کار کنید. ما نمیخواهیم دانشجویان ما طالب شوند. آنها باید انجنیر و داکتر شوند و مشکلات مردم را حل کنند.»
او در عین حال تأکید کرد که هر دانشجو و استاد، در کنار فراگیری تحصیلات، باید «باایمان و بااخلاق» باشد. وزیر تحصیلات عالی طالبان مدعی شد که جهان در تلاش برای ایجاد «بیاتفاقی در نظام» افغانستان است.
ندا محمد ندیم همچنین گفت: «در افغانستان قتل و کشتار وجود ندارد، فضا امن است و هیچ نفاقی میان مردم نیست. همه در فضای برادری زندگی میکنند.»
این درحالیست که دختران از تحصیل در دانشگاهها محروم شدهاند و سخنرانی وزیر تحصیلات عالی طالبان نیز فقط برای دانشجویان پسر در دانشگاه هرات ایراد شده است.
وزارت تحصیلات عالی طالبان در اسد ۱۴۰۱ اعلام کرده بود که بیش از ۴۱۰ هزار دانشجو در دانشگاههای دولتی و خصوصی افغانستان در حال تحصیل هستند.
آمار کلی از شمار دانشجویان در دانشگاههای دولتی و خصوصی هرات در دست نیست اما پیش از این وابسته فرهنگی ایران در هرات گفته بود که پس از به قدرت رسیدن طالبان تعداد دانشجویان دانشگاه هرات از حدود ۱۸ هزار به کمتر از سه هزار نفر کاهش یافته است.
وزیر تحصیلات عالی طالبان پیش از این نیز در مراسمهای مختلف در دانشگاههای کشور با دانشجویان دیدار کرده و از آنها خواسته بود تا سلاح را کنار بگذارند و با علم و دانش با دشمن مبارزه کنند.
طبق گزارشها، طالبان در حال تغییر نظام آموزشی افغانستان است و قصد دارد نصاب تعلیمی و ساختار تحصیلات عالی را بر اساس شریعت اسلامی بازنگری کند.
با تسلط طالبان بر کشور، صدها تن از استادان دانشگاه افغانستان را ترک کرده و به کشورهای دیگر مهاجر یا پناهنده شدهاند.
یک عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ایران گفته است بدون روی کار آمدن یک دولت پاسخگو در افغانستان مشکل حقابه ایران حل نخواهد شد. ابوالفضل ظهرهوند گفته است که طالبان ظاهرا دوست ایران است اما عملا علیه این کشور فعالیت میکند.
ابوالفضل ظهرهوند میگوید دشمنان جمهوری اسلامی از سدسازی روی رودهای مشترک جاری در افغاستان و همچنین ساخت کانال قوشتپه به عنوان ابزار علیه ایران استفاده میکنند.
این عضو مجلس و سفیر سابق ایران در کابل، به خبرگزاری ایلنا گفت: «افغانستان [تحت کنترول طالبان] علیالظاهر عنوان میکند که با ما دوست است حتی از سیمان داخل ایران برای سدسازی روی رودهایی که به سمت ایران میآید، استفاده میکند اما در عمل علیه ما فعالیت دارد.»
آقای ظهرهوند ساخت کانال قوشتپه در شمال افغانستان را پروژه امریکا میداند که به گفته این عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس ایران، برای تغییر در ژئوپلیتیک منطقه روی دست گرفته شده است.
خبرگزاری ایلنا به نقل از این مقام نوشت که این کانال «روی آبی که از تاجیکستان به سمت ترکمنستان و دریای خزر روانه میشد احداث شده تا در زمینهای لمیزرع این منطقه تغییرات ایجاد کنند و پشتونها را از جنوب و پاکستان به شمال افغانستان منتقل کنند». به گفته او، این تغییرات، «روی دبی آب جیحون که وارد ازبیکستان و ترکمنستان میشد و در کل ظرفیت آبی ترکمنستان تاثیر گذاشته است اما تاکنون کسی نسبت به این موضوع واکنشی نشان نداده است.»
این عضو مجلس گفت: «موضوعات آبی به این شکل حل و فصل نمیشود. مگر اینکه روابط گسترده و عمیق با یک دولت پاسخگو در افغانستان داشته باشیم که در سایه همکاری بتوان از ذخایر آبی این کشور به صورت موثر بهرهبرداری کرد.»
او گفت که ایران میتواند به افغانستان به جای ساخت «بندهای بیهوده آب» در شیوه آبیاری و استفاده از منابع آبی این کشور کمک کند.
با این حال، آقای ظهرهوند تاکید کرد که همکاری جمهوری اسلامی در این زمینه منوط به «وجود حکومت مستقر و پاسخگو است، اکنون در این کشور حکومت پاسخگو نداریم».
به گفته این سیاستمدار ایرانی، دشمنان جمهوری اسلامی از این فرصت استفاده میکنند و دست به اقداماتی میزنند که منافع ایران را از جمله در حوزه آب متاثر میکند.
بحث حقابه ایران از موضوعاتی است که در دوره حکومت پیشین افغانستان هم، تهران موفق به یافتن راهحلی برای آن نشد.
با سقوط دولت پیشین افغانستان، تهران امیدوار بود با استقبال از روی کار آمدن طالبان و برقراری روابط نسبتا خوب سیاسی و اقتصادی با این گروه، مشکلات دیرپیای کمآبی و تنش آبی بین ایران و افغانستان را حل کند. اما به اذعان مقامهای جمهوری اسلامی، طالبان به جز وعده، عملا هیچ کاری در این زمینه نکرده است.
ابوالفضل ظهرهوند دیپلومات ایرانی، پیش از این به عنوان سفیر جمهوری اسلامی در کابل کرده است. او در دوره جنگ نیروهای ائتلاف شمال با طالبان در دهه ۱۳۷۰ خورشیدی، به عنوان سرقنسول در مزارشریف حضور داشت. آقای ظهرهوند بین سالهای ۱۳۷۶ تا ۱۳۷۹ به عنوان مشاور معاون وقت آسیا و اقیانوسیه وزارت امور خارجه ایران کار کرد.
مجیبالرحمان رحیمی، از مقامهای دولت پیشین افغانستان در روز دوم نشست آنتالیا گفت اعمال محدویتهای طالبان بر رسانههای آزاد باعث شده تعداد زیادی از رسانهها افغانستان را ترک کنند و تعدادی هم که باقی ماندهاند، مجبورند دیدگاه طالبان را از آدرس خود ترویج و به نفع طالبان تبلیغ کنند.
آقای رحیمی که در دولت پیشین سخنگوی شورای عالی مصالحه ملی بود، همچنین گفت که طالبان در کنار رسانههای داخل افغانستان، از شبکههای اجتماعی، یوتیوبرها و برخی کارشناسان به طور گسترده استفاده کرده و «فضای عجیبی» به نفع خود خلق کرده است.
او افزود که طالبان فهرستی از کارشناسان را به تمام رسانهها فرستاده است. او گفت که رسانهها هرگز نمیتوانند این فهرست را نادیده گرفته و فرد دیگری را به عنوان کارشناس در برنامه های خود دعوت کنند.
آقای رحیمی که مدت زمان زیاد به عنوان سخنگوی ریاست اجرائیه در دولت پیشین کار کرده، گفت که طالبان از هر راه ممکن در تلاش است که از طریق رسانهها فضای ایده آلی برای خود خلق کند و تمام نیازمندیهای مردم را رفع شده به تصویر بکشاند.
به گفته آقای رحیمی، یک تعداد از رسانههایی که نتوانستهاند خود را با شرایط طالبان هم سو بسازند، فعالیتهای خود را در افغانستان متوقف کردهاند؛ و تعداد اندکی توانستند در بیرون روند فعالیتهای رسانهیی خود را از سر بگیرند.
او گفت تعداد دیگری از رسانهها که در تبعید فعالیت میکنند، رسانههای وابسته به احزاب گذشته و نهادهای مختلف دینی هستند که در تلاش ایجاد تصویری متفاوت از افغانستاناند.
طالبان با به دست گرفتن قدرت در افغانستان در آگوست ۲۰۲۱، محدودیتهای شدیدی را بر کار و فعالیت رسانههای آزاد افغانستان وضع کرد و منتقدان خود را در سرکوب و بسیاری را مجبور به ترک این کشور کردند.
عبدالرشید دوستم، معاون پیشین ریاستجمهوری و رهبر حزب جنبش ملی اسلامی افغانستان از سیاستهای ضد ترکها در افغانستان تحت حاکمیت طالبان و بیتفاوتی کشورهای ترکزبان نسبت به آن انتقاد کرد. او گفت طالبان با اسکان مهاجران پاکستانی در مناطق ترکنشین در حال اجرای «طرحهای فاشیستی» است.
عبدالرشید دوستم در نشستی با فعالان در انقره، از بیتفاوتی کشورهای ترکزبان نسبت به سیاستهای طالبان علیه ترکهای افغانستان انتقاد کرد. او گفت که بهجز ترکیه، دیگر کشورهای آسیای مرکزی در برابر فشارها و سیاستهایی که بر ترکها در افغانستان اعمال میشود، سکوت اختیار کردهاند.
او در سخنرانیاش افزود که اشرف غنی، رئیسجمهور پیشین افغانستان، نگاه منفی نسبت به ترکهای افغانستان داشت و همین موضوع یکی از دلایل نزدیکی او به طالبان بود.
آقای دوستم گفت: «اشرف غنی با شبکه حقانی دیدار کرد و به آنها گفت که در جای دیگری تجمع نکنند، بلکه جوزجان را تصرف کنند. زیرا اگر آنجا را بگیرند، به معنای تسلط بر کل افغانستان است، چون ترکها خواهان نظام فدرالی هستند.»
عبدالرشید دوستم پس از تسلط طالبان بر افغانستان به ترکیه پناه برد. او پیشینهای از رقابت و درگیریهای شدید با طالبان دارد و اکنون عضو جبهه ضد طالبان است، اما در چهار سال گذشته فعالیت چشمگیری نداشته است.
