اختلافها میان طالبان در بدخشان تشدید شده و بار دیگر فرماندهان و جنگجویان این گروه در برابر هم قرار گرفته اند. صلاحالدین سالار، معروف به ملا صلاحالدین، فرمانده جوان و تاجیکتبار طالبان در محور طالبان ناراضی قرار دارد.
براساس اطلاعات منابع، صلاحالدین سالار ۳۰ ساله و از روستای درهخیل درهخستک، ولسوالی جرم ولایت بدخشان است. او در بخشهای مختلف نظامی و امنیتی طالبان کار کرده و با به دست آوردن رتبه بریدجنرالی، به عنوان معاون استخبارات وزارت دفاع طالبان کار میکند.
نام این فرمانده ناراضی طالبان پس از تنشهای اخیر در ولسوالی بهارک و درگیری نظامی در ولسوالی جرم سرزبانها افتاد.
منابع میگویند او در مدارس دینی پاکستان آموزش دیده و در ۱۸ سالگی به طالبان پیوسته است. طبق اطلاعات منابع، صلاحالدین سالار ابتدا در هلمند فعالیت داشته و سپس به زادگاهش بازگشته است. او پس از تسلط طالبان سند لیسانس علوم دینی را از بخش ارتقای این گروه بهدست آورده است.
منابع گفتند که صلاحالدین سالار فرزند یک متنفذ محلی است، و پیش از درگیریهای اخیر در بدخشان نفوذ و شناختی زیادی در میان مردم منطقه نداشته است.
با این حال، حمایت شماری از فرماندهان محلی و عمدتا تاجیکتبار طالبان، به ویژه قوماندان عبدالرحمان یفتلی، فرمانده لوای طالبان در بدخشان، پشتوانه اصلی او در منازعات محلی به شمار میرود.
منابع گفتند در یک هفته گذشته که اعتراضها و اختلافات میان طالبان در بدخشان شدت گرفته است، او بیش از هزار نیروی محلی طالبان را با خود همصدا کرده است.
منابع میگویند این فرمانده ناراضی طالبان در روزهای اخیر پیوسته در زادگاهش دره خستک، مرکز اصلی طالبان بدخشانی رفت و آمد دارد.
اعتراض علیه والی طالبان
با شدت گرفتن اختلافات میان طالبان بدخشانی و والی این گروه، صلاحالدین سالار، معاون استخبارات وزارت دفاع طالبان به بدخشان رفته و علیه والی این گروه جلسات مشورتی برگزار کرده است.
در یک پیام صوتی که به افغانستان اینترنشنال رسیده، صلاحالدین سالار از فرماندهان امنیه ولسوالیها، ولسوالها و روسای ادارات محلی طالبان خواست تا در جلسهای برای بررسی «مشکلات مردم بدخشان» اشتراک کنند. او در این پیام تأکید میکند که هیچکس حق ندارد مانع برگزاری این جلسه شود. او هدف این جلسه را رساندن صدای مردم به مقامات ارشد طالبان عنوان کرد.
او به طور غیرمستقیم والی طالبان را به تجارتپیشگی متهم میکند. او میگوید مقامهای محلی طالبان در بدخشان، دو گزینه دارند: «به خواست مردم لبیک بگویند و در جلسه شرکت کنند؛ یا هم به کسی گوش دهند که ماموریت شخصی دارد و صرفا به دنبال منافع شخصی است.»
قاری محمد ایوب خالد، والی طالبان در بدخشان در سرطان ۱۴۰۲ به کارش آغاز کرد. او والی پیشین طالبان در کنر و از قوم پشتون و از ولایت هلمند است.
درگیری نظامی در ولسوالی جرم
هزمان با نشست اعتراضی صلاحالدین سالار در ولسوالی بهارک، نیروهای طالبان برای تخریب مزارع خشخاش در روستای فرغامنج ولسوالی جرم بدخشان با دهقانان درگیر شدند. منابع گفتند مالکان مزارع خشخاش با حمایت طالبان محلی با ماموران مسلح درگیر شده و بر یکدیگر شلیک کردهاند.
در کنار درگیری در ولسوالی جرم، منابع محلی روز دوشنبه به افغانستان اینترنشنال گفتند که در پی درگیری شدید در ولسوالی شهدای ولایت بدخشان، مولوی زیدالله، فرمانده شبه نظامی و از مخالفان طالبان، کشته شد. بربنیاد اظهارات منابع، در این درگیری، دستکم «چهار عضو طالبان» نیز کشته شدند.
فرماندهان ناراضی طالبان در بدخشان
در کنار جنگجویان محلی، شماری از فرماندهان طالبان در بدخشان نیز از صلاحالدین سالار حمایت میکنند. عبدالرحمان، فرمانده لوای فیضآباد در جمع طالبان ناراضی قرار دارد. او از ولسوالی یفتل است. عبدالرحمان نیز در یک پیام صوتی از وضعیت موجود بهشدت شکایت میکند. این مقام محلی طالبان میگوید قاری ایوب خالد والی طالبان در بدخشان باید رویکردش را در برابر مردم این ولایت تغییر دهد. او میافزاید: «من واسکت انتحاری ندارم که هربار تلاشی میشوم و با این کار تحقیر و توهین میشوم.»
مولوی جمالالدین حقجو معاون لوای حمایتی وزارت دفاع، اسلامالدین مشهور به کریمی بدخشانی فرمانده کندک انتقالات قول اردوی هوایی، قاری واصل معاون پیشین فرقه طالبان، مولوی عبدرالرب ارشد و شمسالله از دیگر فرماندهان محلی و ناراضی طالبان در بدخشان هستند که از صلاحالدین سالار در برابر طالبان حمایت میکنند.
با گسترش درگیری و نارضایتی در بدخشان، رئیس ارتش طالبان و همچنین رئیس عمومی استخبارات طالبان به این ولایت سفر کردند. با وجود تلاشهای رهبری طالبان، کمکشها میان این گروه در بدخشان کماکان ادامه دارد.
این اولینبار نیست که فرماندهان تاجیکتبار طالبان در بدخشان علیه این گروه اعتراض و جنگجویان آن باهم درگیر میشوند. در سالهای گذشته نیز برخی از طالبان در بدخشان و همینطور طالبان ازوبیکتبار و هزارهتبار این گروه در ولایتهای شمال دچار اختلاف شده و باهم درگیر شدهاند.
دونالد ترامپ قرار است سهشنبه، ۲۳ ثور سفر خود به عربستان سعودی، امارات متحده عربی و قطر را آغاز کند.
رئیسجمهور امریکا پیشتر تصریح کرده بود که در سفر به خاورمیانه، در اسرائيل توقف نخواهد کرد.
این در حالی است که برخی از مقامهای اسرائیلی از جمله ران دیرمر، وزیر امور استراتژیک، تلاش کردهاند ترامپ را به سفر به اسرائیل تشویق کنند. دیرمر در آستانه سفر ترامپ با او در کاخ سفید دیدار و درباره موضوعاتی مانند برنامه هستهای ایران و جنگ غزه گفتوگو کرده است.
سفر دونالد ترامپ به خاورمیانه با انتشار گزارشهای متعدد از اختلافنظر او با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائيل بر سر مقابله با جمهوری اسلامی و نگرانیهای مرتبط، همزمان شده است.
برخی از نزدیکان رئیسجمهور امریکا معتقدند که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائيل، سر راه برنامههای ترامپ در خاورمیانه سنگاندازی میکند.
زمانیکه دونالد ترامپ با حوثیها به توافق رسید و رئیسجمهور امریکا توقف حملات بر مواضع این گروه شبه نظامی را اعلام کرد، از او پرسیده شد که آیا این توافق شامل حال اسرائیل هم میشود یا خیر؟ ترامپ برخلاف سنت رایج روسای جمهور امریکا که حفاظت از اسرائیل را یک وجیبه اخلاقی میدانستند، به صراحت پاسخ داد که این موضوع مشکل او نیست.
همزمان سخنگوی حوثیها هم اعلام کرده است که توافق اخیر با ایالات متحده شامل اسرائیل نمیشود.
این تصمیم ترامپ، که بدون اطلاع قبلی به اسرائیل اتخاذ شد، باعث نگرانی و نارضایتی مقامات اسرائیلی شده است. آنها احساس میکنند که در تصمیمگیریهای مهم منطقهای نادیده گرفته شدهاند و این موضوع میتواند به تضعیف روابط استراتژیک میان دو کشور منجر شود.
بر خلاف سفر ترامپ در دور نخست ریاست جمهوریاش که متکی بر اجرای "توافق ابراهیم" و عادی سازی روابط کشورهای عربی با اسرائیل بود؛ این بار هدف سفر او اصلی به خاورمیانه بیشتر برای تقویت برنامههای از قبل تعریفشده خودش است. برنامههایی که از بطن شعار «عظمت را دوباره به آمریکا بازگردانیم» بیرون شده است.
با این وصف، سفر دونالد ترامپ به عربستان سعودی، امارات متحده عربی و قطر بهعنوان نخستین سفر خارجی پس از بازگشت به کاخ سفید، حامل چه پیامی میتواند باشد؟
دورنمای اقتصادی و تحولات ژئوپولتیکی
از اهداف سفر دونالد ترامپ به خاورمیانه، جذب سرمایهگذاریهای اقتصادی قابل توجه از کشورهای حوزه خلیج فارس است. عربستان سعودی و امارات متحده عربی تعهد دادهاند تا سقف ۲ تریلیون دالر در بخشهایی مانند هوش مصنوعی، نیمهرسانا و مواد معدنی کمیاب سرمایهگذاری کنند. از جمله قراردادهای قابل توجه میتوان به پروژه اقامتگاه دیزنی در ابوظبی و همکاری بلکراک با شرکت هلدینگ بینالمللی (IHC) اشاره کرد.
اگرچه مسائل اقتصادی در اولویتاند اما موضوعات ژئوپلیتیکی نیز همچنان اهمیت دارند. درگیریهای جاری در غزه، که منجر به تلفات و آوارگی گسترده شده، تلاشها برای عادیسازی روابط میان عربستان سعودی و اسرائیل را پیچیده کرده است.
محمد بن سلمان هرگونه عادیسازی روابط با اسرائيل را منوط به آتشبس و پیشرفت ملموس به سوی تشکیل دولت فلسطینی کرده است.
پیش از این، ایالات متحده همکاریهای هستهای با عربستان را به عادیسازی روابط این کشور با اسرائیل مشروط کرده بود.
اما به نظر میرسد که در سفر پیشروی ترامپ به خاورمیانه، بحث عادیسازی روابط عربستان سعودی با اسرائيل در حاشیه خواهد ماند.
روزنامه جروزالم پست در همین ارتباط نوشته است که سفر ترامپ بیشتر متمرکز بر توافقات اقتصادی خواهد بود و عادیسازی روابط اسرائیل به بحث گرفته نخواهد شد.
همزمان هویداست که عربستان سعودی بارها قبلا خواستار کمک ایالات متحده برای توسعه برنامه هستهای غیرنظامی خود شده بود. خبرگزاری رویترز به نقل از دو منبع گزارش داده است که ایالات متحده همکاریهای هستهای خود با عربستان را نه تنها مشروط به عادیسازی روابط با اسرائیل نمیکند، بلکه در سفر پیشرو درباره آن گفتوگو خواهد شد.
تلاش برای افزایش وابستگی فناوری عربستان به امریکا
نقش عربستان سعودی پسا حملات هفتم اکتبر در خاورمیانه به طور چشمگیری در حال گسترش است. در حالیکه جمهوری اسلامی ایران تحت فشارهای شدید بین المللی و درگیر پروندههای پر تنش درمنطقه است، عربستان با بهرهگیری از ابزارهای دیپلیماتیک و اقتصادی در حالی تثبیت جایگاه خود به عنوان بازیگر میانه رو در خاورمیانه به ویژه در راس کشورهای عربی است.
حملات اسرائیل بر لبنان و فروپاشی شبکه نظامی حزبالله، فروپاشی نظام بشار الاسد درسوریه، و تلاشها برای ادغام گروههای مسلح شیعی در ساختار نهادهای امنیتی عراق نه تنها نفوذ جمهوری اسلامی ایران را در خاورمیانه محدود نکرد، بلکه زمینه سرمایه گذاری و نفوذ نرم عربستان سعودی شد.
روزنامه تایمز اسرائیل گزارش داد که دونالد ترامپ به وساطت محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی با رهبران فلسطین، لبنان و سوریه در ریاض دیدار کوتاه خواهد داشت. عربستان سعودی توانسته لبنان پس از حزبالله و سوریه پس از بشار اسد را در محوریت خود آورد؛ تحولی که توجه اداره ترامپ را جلب کرده است.
همزمان پیشرفت برنامه هستهای غیرنظامی عربستان سعودی با مشارکت ایالات متحده، بهویژه در حوزه غنیسازی اورانیوم و ساخت نیروگاهها، میتواند به ضرر چین و روسیه تمام شود، زیرا این موضوع مستقیماً منافع ژئوپلیتیکی و اقتصادی آنها را در منطقه تضعیف میکند.
اکنون چین بزرگترین مشتری نفت عربستان است. اگر امریکا نقش حیاتی در برنامههای حیاتی هستهای غیرنظامی سعودی به دست بیاورد، موازنه قدرت انرژی به نفع واشنگتن تغییر میکند و در بلندمدت میتواند توان چانهزنی چین را در قراردادهای انرژی عربستان کاهش دهد.
مجموعه این اقدامات نشان میدهد که دولت ترامپ در حال بازتعریف اولویتهای خود در خاورمیانه است. در حالی که عادیسازی روابط اسرائیل و عربستان در گذشته یکی از اهداف اصلی امریکا بود، اکنون تمرکز واشنگتن بر همکاریهای اقتصادی و امنیتی با کشورهای عربی خلیج فارس است. این تغییر رویکرد میتواند پیامدهای مهمی برای سیاستهای منطقهای امریکا و روند صلح خاورمیانه داشته باشد.
با توجه به شواهد و گزارشهای منتشرشده، به نظر میسد که دولت ترامپ در دور دوم ریاستجمهوریاش در حال تغییر از یک حامی مطلق اسرائیل به سوی یک شریک اقتصادی-امنیتی برای کشورهای عربی خلیج فارس است.
در این گزارش در مورد تاریخچه، اهداف، تحولات و نقش منطقهای این گروه بیشتر بخوانید:
گروه شورشی حزب کارگران کردستان (پکک) که روز دوشنبه بهطور رسمی خود را منحل کرد، بیش از چهار دهه با دولت ترکیه جنگیده است.
عبدالله اوجالان، بنیانگذار این حزب که در ترکیه زندانی است، در ماه فبروری از اعضای گروه خواست تا سلاحهای خود را زمین بگذارند و حزب را منحل کنند.
انحلال این حزب میتواند آغاز پایان منازعهای باشد که جنوبشرق ترکیه را ویران کرده و پیامدهای مهمی برای سوریه و عراق خواهد داشت.
پکک چیست؟
پکک (حزب کارگران کردستان) یک گروه شورشی است که در سال ۱۹۷۸ توسط عبدالله اوجالان در جنوبشرق ترکیه بنیانگذاری شد و ایدئولوژی آن بر پایه افکار مارکسیستی-لنینیستی استوار است.
این گروه چه میخواهد؟
پکک در سال ۱۹۸۴ شورش مسلحانهای را علیه دولت ترکیه آغاز کرد با هدف ایجاد یک دولت مستقل کردی. اما بعداً اهداف خود را تعدیل کرده و خواستار حقوق بیشتر برای کردها و خودمختاری محدود در جنوبشرق ترکیه شد.
در جریان این منازعه، بیش از ۴۰ هزار نفر کشته شدهاند که بیشترشان از اعضای این گروه بودهاند. بیشتر درگیریها در مناطق روستایی جنوبشرق ترکیه که عمدتاً کردنشین است، متمرکز بود، اما این گروه همچنین حملاتی را در مناطق شهری از جمله انقره و استانبول انجام داده است.
پکک در فهرست سازمانهای تروریستی از سوی انقره، ایالات متحده، اتحادیه اروپا و شماری دیگر از کشورها قرار دارد.
تاریخچه این گروه چیست؟
پکک تا سال ۱۹۹۸ در سوریه نیز فعالیت داشت، اما با افزایش فشارهای ترکیه، عبدالله اوجالان ناچار به فرار شد.
چند ماه بعد، او توسط نیروهای ویژه ترکیه در کنیا دستگیر و در سال ۱۹۹۹ میلادی از سوی یک محکمه ترکیه به اعدام محکوم شد.
این حکم در اکتوبر ۲۰۰۲ پس از لغو مجازات اعدام در ترکیه به حبس ابد کاهش یافت و او تاکنون در یک زندان در جزیرهای نزدیک استانبول زندانی است.
درگیریها پس از دستگیری اوجالان کاهش یافت و این امر به عقبنشینی جنگجویان شورشی از ترکیه انجامید.
پس از اوجگیری دوباره خشونتها، ترکیه و پکک از اواخر سال ۲۰۱۲ وارد مذاکرات صلح شدند.
این روند در جولای ۲۰۱۵ فروپاشید و خونینترین دوره منازعه را به دنبال داشت که منجر به ویرانی گسترده در برخی مناطق شهری جنوبشرق ترکیه شد.
در اکتوبر ۲۰۲۴، دولت باغچلی، رهبر حزب حرکت ملیگرا (امایچپی) و متحد سیاسی رجب طیب اردوغان، انقره را زمانی شوکه کرد که پیشنهاد کرد در صورت اعلام پایان شورش از سوی اوجالان، امکان آزادی او وجود دارد.
حزب حاکم عدالت و توسعه (ایکپی) به رهبری رجب طیب اردوغان از این پیشنهاد حمایت کرد و رهبران حزب مخالف دموکراتیک خلقها (دیایام) که خواهان حقوق بیشتر برای کردها و خودمختاری هستند، در زندان با اوجالان گفتوگوهایی انجام دادند.
پکک پس از این فراخوان، آتشبس فوری اعلام کرد و گفت آماده برگزاری یک کنگره است، همانگونه که اوجالان خواسته بود، اما تأکید کرد که باید شرایط امنیتی لازم فراهم شود تا اوجالان بتواند «شخصاً آن را هدایت و رهبری کند».
تمرکز اخیر درگیریها کجا بوده است؟
در سالهای اخیر، محور اصلی درگیری به شمال عراق منتقل شد؛ جایی که پکک پایگاههایی در مناطق کوهستانی دارد و ترکیه نیز دهها پایگاه نظامی در آنجا ایجاد کرده است.
انقره عملیاتهایی را علیه شورشیان در آنجا راهاندازی کرد، از جمله حملات هوایی با جنگندهها و هواپیماهای بیسرنشین، که بغداد آن را نقض حاکمیت خود دانسته است.
با این حال، عراق و ترکیه توافق کردند همکاری ضد پکک را افزایش دهند و بغداد برای نخستینبار این گروه را بهعنوان یک سازمان ممنوعه اعلام کرد.
ترکیه همچنین ملیشههای (وایپیجی) در سوریه را هدف قرار داد و اعلام کرد آن را شاخهای از پکک میداند.
پیش از این بارها انقره عملیاتهای فرامرزی را با همکاری نیروهای متحد سوری برای عقب راندن این گروه از مرزهایش انجام داده است.
با این حال، وایپیجی نیروی پیشتاز در ائتلاف دموکراتیک سوریه است که متحد اصلی ائتلاف به رهبری ایالات متحده در جنگ با گروه داعش به شمار میرود.
حمایت واشنگتن از ائتلاف دیموکراتیک برای سالها منبع تنش میان ایالات متحده و ترکیه بوده است.
برکناری بشار اسد، رئیسجمهور پیشین سوریه، در ماه دسامبر که ترکیه مدتها مخالف او بود و از شورشیان سوری حمایت میکرد موقعیت و نفوذ انقره را در سوریه تقویت کرده است.
ترکیه خواستار انحلال وایپیجی و اخراج رهبران آن از سوریه شد و هشدار داد اگر خواستههایش برآورده نشود، عملیات نظامی گستردهای برای «درهم کوبیدن» این گروه راهاندازی خواهد کرد.
مقامهای ترکیه، ایالات متحده، سوریه و کردها تلاشهایی را برای رسیدن به توافق درباره آینده جنگجویان کرد سوری انجام دادهاند.