نورمحمد ثاقب، وزیر حج و اوقاف طالبان، از عربستان سعودی به دلیل ارائه خدمات و تسهیلات به حجاج افغان تشکر کرد. وزارت حج و اوقاف طالبان اعلام کرد که مناسک حج برای ۳۰ هزار زائر افغان بهصورت منظم و موفقیتآمیز به پایان رسیده است.
این وزارت در خبرنامهای روز دوشنبه اعلام کرد که نورمحمد ثاقب در مراسم اختتامیه مناسک حج شرکت کرده است. بر اساس این خبرنامه، توفیق بن فوزان الربیعه، وزیر حج و عمره عربستان سعودی، از تلاشها و مدیریت موثر مسئولان بعثه حج کشورهای اسلامی تقدیر کرد.
الربیعه در سخنرانی خود به خدمات، تامین امنیت، اقدامات صحی و تسهیلات فراهمشده برای حجاج از سوی عربستان سعودی اشاره کرد و هماهنگی و همکاری کشورهای اسلامی را عامل موفقیت حج امسال دانست.
در مقابل، روسای بعثههای حج کشورهای اسلامی از دولت عربستان سعودی، وزارت حج و عمره و نهادهای مرتبط به دلیل ارائه خدمات و تسهیلات به حجاج در مکه مکرمه و مدینه منوره در جریان حج امسال قدردانی کردند.
یک مقام ایرانی روز دوشنبه گفت که مذاکرات با حکومت طالبان درباره حقآبه از رودخانه هلمند نتیجه ملموسی نداشته است. سخنگوی صنعت آب ایران گفت که طالبان به تعهدات آبی میان دو کشور عمل نکرده و مقدار کمی آب به جمهوری اسلامی داده است.
عیسی بزرگزاده، سخنگوی صنعت آب ایران روز دوشنبه در یک نشست خبری گفت: «طبق معاهده ۱۳۵۱ افغانستان موظف است سهم مشخصی از آب رودخانه هیرمند را به ایران تحویل دهد، با این حال، از ابتدای سال آبی جاری تاکنون فقط حدود ۱۱۹ میلیون مترمکعب آب وارد کشور شده است، رقمیکه با حجم مورد انتظار فاصله معناداری دارد.»
وی افزود: «اگرچه نشست اخیر کمیساران دو کشور برگزار شده و فضای مذاکره همچنان باز است، اما تا این لحظه خروجی ملموسی حاصل نشده است.»
او با تاکید بر «رفتار منطقی و پایبندی به معاهدات بینالمللی» در خصوص معاهدات آبی گفت که ایران خشکسالی منطقه را به رسمیت میشناسد، اما معتقد است حتی با لحاظ کردن شرایط خشکسالی، باید ورودی آب به کشور بیش از میزان فعلی باشد.
او با اشاره به وضعیت وخیم تامین آب در مناطق شرقی این کشور گفت که از کشورهای همسایه انتظار دارند در چارچوب عرفهای منطقهای و قوانین بینالمللی، به تعهدات خود پایبند بمانند.
طالبان پیوسته تاکید دارد که به معاهدات آبی میان دو کشور عمل کرده است. اخیرا امیرخان متقی وزیر خارجه طالبان در سفر به ایران گفت که به معاهده آبی میان دو کشور عمل کردهاند. او گفت که علیرغم خشکسالی در افغانستان مقدار زیادی آب به ایران سرازیر شده است.
متقی گفت که این گروه رساندن آب به ایران را مسئولیتی «شرعی و اسلامی» میداند. او گفت: «تلاش ما این است که آب هدر نرود و بهخوبی به طرف ایرانی برسد.»
وی افزود: «این مسئولیت شرعی و اسلامی ماست که کمک کنیم. این اقدام را هم ثواب میدانیم و هم در قالب سیاست، مثبت تلقی میکنیم. مردم ایران که صدای مرا میشنوند، اطمینان داشته باشند که ما در این زمینه نیت بدی نداریم.»
او دلیل نپرداختن حقآبه را «خشکسالی» عنوان کرد و گفت که خشکسالی موجود در بلوچستان، نیمروز، هلمند و فراه نیز وجود دارد. متقی خاطرنشان کرد که اگر خشکسالی نباشد، آب به سمت ایران جاری خواهد بود، همانطور که از یک ماه گذشته تاکنون آب به ایران میرسد.
مسئله آب همواره از موضوعات مورد بحث میان مقامات جمهوری اسلامی ایران و طالبان بوده است. برخی مقامات ایرانی ادعا کردهاند که طالبان با سدسازی مانع ورود آب به سیستان و بلوچستان شدهاند.
برخی دیگر مدعی شدهاند که طالبان به عمد آب را منحرف میکند. با این حال، متقی بدون نام بردن از سدسازی این گروه در ولایات مرزی تاکید کرد که هدف این است که آب ضایع نشود.
معاهده هیرمند در سال ۱۳۵۱ هجری شمسی میان محمد موسی شفیق، نخستوزیر وقت دولت شاهی افغانستان، و امیرعباس هویدا، نخستوزیر وقت ایران، امضا شد.
سخنگوی طالبان روز دوشنبه درباره سرپرست بودن وزیران گفت که به علت برخی ملاحظات سیاسی، حکومت این گروه توسط سرپرستان اداره میشود. او درباره دلایل موقتی بودن کابینه توضیحی نداد. مجاهد اظهار داشت که وزیران طالبان به رغم سرپرست بودن از اختیارات کامل برخوردارند.
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان روز دوشنبه به آریانا نیوز بیان کرد که سرپرستی به نفع افغانستان و نظام است.
مجاهد افزود که وزرای این گروه از اختیارات کامل برخوردار هستند و سرپرست بودن به معنای سلب اختیارات آنها نیست.
او تاکید کرد: «رهبری طالبان به وزرا و مسئولان ادارات، اختیارات و صلاحیتهای کامل اعطا کرده که در چارچوب ادارات اعمال میشود.»
طالبان پس از به دست گرفتن قدرت، حکومت و کابینه خود را سرپرست معرفی کرد و اعلام داشت که پس از ارزیابی، حکومت دایمی تشکیل خواهد داد. اما چهار سال پس از به قدرت رسیدن طالبان، این گروه همچنان توسط سرپرستان اداره میشود.
ناظران معتقدند که اداره طولانیمدت یک حکومت توسط سرپرستان، پدیدهای نادر است و هیچ حکومتی برای چهار سال به این شیوه اداره نمیشود.
منابع طالبان در کابل به افغانستان اینترنشنال گفتند که نیروهای این گروه یک مخفیگاه داعش را در حوزه پانزدهم امنیتی شهر کابل هدف قرار دادهاند. یک منبع آگاه تایید کرد که این عملیات همچنان ادامه دارد، اما جزییات بیشتری در این باره ارائه نکرد.
المرصاد، رسانه نزدیک به استخبارات طالبان نیز به نقل از منابع خود تایید کرد که «عملیات بر مخفیگاه داعش در منطقه قصبه در نزدیکی میدان هوایی کابل جریان دارد.»
منابع محلی ساعاتی پیش از وقوع درگیری مسلحانه در ناحیه پانزدهم به افغانستان اینترنشنال خبر دادند. ویدیوهای ارسالی نشان میداد که پس از انفجارهای شدید، صدای شلیکهای پیدرپی و مسلسل به گوش میرسید.
تا این لحظه، مقامهای طالبان بهصورت رسمی درباره این رویداد و جزئیات عملیات اظهارنظری نکرده اند.
این درگیری درحالی رخ میدهد که طالبان پیشتر بارها مدعی شده بودند که داعش در افغانستان نابود شده است. این گروه برخی کشورها و سازمانهای بینالمللی را به بزرگنمایی تهدید داعش متهم کرده بود.
با این حال، گزارشهای مستقل سازمانهای بینالمللی حاکی از آن است که داعش در حال سازماندهی مجدد و جذب نیرو در افغانستان است. بر اساس پژوهشها، تعداد نیروهای داعش در این کشور به حدود ۶ هزار نفر میرسد.
گزارشهای نهادهای بینالمللی نشان میدهد که داعش در صفوف نیروهای طالبان نیز نفوذ کرده است.
طالبان بارها پاکستان را به حمایت از داعش متهم کرده و مدعی شده است که پایگاههای این گروه در ایالت بلوچستان پاکستان قرار دارد. زلمی خلیلزاد، فرستاده پیشین ایالات متحده، نیز اظهار داشته که پاکستان از داعش بهعنوان ابزاری برای پیشبرد اهداف خود استفاده میکند.
رئیس پیشین رادیو تلویزیون ملی افغانستان، در واکنش به سخنان رئیسالوزرای طالبان مبنی بر دعوت از مقامات سابق برای بازگشت به کشور گفت طالبان با مردم افغانستان جنگیدند و با امریکا صلح کردند. اسماعیل میاخیل گفت: «طالبان صلاحیت عفو ملت را ندارند و باید از مردم عذرخواهی کنند.»
میاخیل در صفحه اکس خود نوشته است: «طالبان با مردم افغانستان جنگیدهاند، اما با امریکاییها صلح کردهاند و اکنون طوری رفتار میکنند که گویی بر مردم لطف کردهاند و این امر قابل قبول نیست.»
او در ادامه گفت: «با وجود همه اینها، باز هم مردم افغانستان به صلح با شما تن دادند؛ اما شما با امریکا صلح کردید و با افتخار میگفتید که طی ماهها یک خارجی را نکشتهاید. دشمنی دیروز و امروز شما با مردم افغانستان بوده است.»
میاخیل تاکید کرده است که اگر طالبان واقعاً خواهان بقای افغانستان هستند، باید دموکراسی برقرار کنند، صدای مخالفان را بشنوند و از مردم مشروعیت بگیرند.
محمد حسن آخوند، رئیسالوزرای طالبان، در پیام عیدی خود گفت که رهبر طالبان عفو عمومی اعلام کرده و از مخالفان از جمله کسانی که با امریکاییها کار کردهاند، به کشور بازگردند.
فوزیه کوفی نماینده پارلمان سابق افغانستان در پی این سخنان گفت هدف طالبان از دعوت مخالفان خاموش کردن صدای آنهاست.
در همین حال، زلمی خلیلزاد نماینده سابق امریکا برای افغانستان، پیام حسن آخند به مخالفان طالبان را مثبت خواند.
یوناما، دفتر سیاسی سازمان ملل در افغانستان، تایید کرده که طالبان بهرغم اعلام عفو عمومی، هنوز هم کارمندان و نظامیان حکومت پیشین را بازداشت، شکنجه و حتی به قتل میرسانند.
در گزارشی که این نهاد در ماه ثور ۱۴۰۳ منتشر کرد، آمده است که تنها در سه ماه، ۳۸ مورد بازداشت، ۱۰ مورد شکنجه و بدرفتاری و دستکم ۴ مورد قتل فراقانونی از سوی طالبان ثبت شده است.
طالبان این گزارشها را به عنوان تبلیغات منفی رد کرده است. وزارت خارجه امریکا هم پیشتر از رفتار انتقامجویانه طالبان با نیروهای امنیتی حکومت پیشین ابراز نگرانی کرده بود.
طالبان میگوید با تسلط این گروه جنگ پایان یافته و امنیت تامین شده است. این گروه برای جلب مخالفان سیاسی کمیسیونی به نام «دعوت» ساخته است، اما تاکنون هیچ یک از چهرههای سرشناس سیاسی به این دعوت پاسخ مثبت نداده است.
به جز حامد کرزی و عبدالله عبدالله، باقی چهرههای سیاسی مطرح بیرون از افغانستان اند.
مخالفان طالبان پیشتر گفته بودند که طالبان دنبال گفتوگو واقعی نیستند، بلکه از آنها بیعت میخواهند. آنها تاکید کردهاند که تحت هیچ شرایطی با طالبان بیعت نخواهند کرد.
سازمان حقوقبشری ههنگاو گزارش داد که ۵۰ روز پس از ناپدیدشدن کبرا رضایی، زن ۲۶ ساله افغان، بخشهایی از پیکر مثلهشده او در تهران پیدا شد. این سازمان گفته است مقامهای ایرانی تاکنون هیچ توضیح روشنی درباره این قتل ندادهاند.
سازمان حقوق بشری ههنگاو روز دوشنبه ۱۹ جوزا گزارش داد که بر پایه اطلاعات تأییدشده، شامگاه سهشنبه ۱۳ جوزا، بخشی از اندامهای مثلهشده زن ۲۶ ساله افغان به نام کبری رضایی، ساکن ورامین تهران، توسط ساکنان محل در میان زبالهها پیدا شده است.
این سازمان گفته که آزمایشهای ژنتیکی (دیانای) هویت این اندامها را تأیید کردهاند.
ههنگاو همچنین نوشت کبرا رضایی هنگام بیرون شدن از خانه و در مسیر رفتن به محل کارش ربوده شد و سپس به قتل رسیده است.
با گذشت چند روز از کشف اجزای بدن قربانی، پولیس ایران هنوز اطلاعات روشنی به خانواده مقتول ارائه نکرده و تنها اعلام کرده که دو مظنون بازداشت شدهاند.
بر اساس این گزارش، تاکنون سایر بخشهای بدن، تلفن همراه و مدارک شناسایی این زن پیدا نشده است.
ههنگاو همچنین نوشت که روز شنبه ۱۷ جوزا، در حالی که خانواده قربانی آماده برگزاری مراسم خاکسپاری بود، نیروهای حکومتی با دخالت مستقیم مانع تدفین شدند و تا این لحظه نیز از صدور مجوز رسمی برای دفن پیکر کبری رضایی خودداری کردهاند. گفته شده است که این اقدام، رنج و فشار مضاعفی را بر خانواده کبرا رضایی وارد کرده است.
سازمان ههنگاو یک نهاد حقوق بشری غیردولتی است که بر نقض حقوق بشر در ایران تمرکز دارد و گزارشهایی درباره سرکوب، بازداشت، اعدام و خشونت علیه اقلیتها منتشر میکند.