خواجه محمد آصف، وزیر دفاع پاکستان روز یکشنبه گفت که تسلیحات اتمی پاکستان تنها برای دفاع از این کشور استفاده خواهد شد. او گفت که پاکستان به تمام اصول بینالمللی مربوط به تسلیحات اتمی پایبند است.
پیش از این، محسن رضایی، فرمانده سابق سپاه پاسداران در مصاحبهای با تلویزیون ایران گفته بود که پاکستان حاضر است در دفاع از ایران، از تسلیحات اتمی خود علیه اسرائیل استفاده کند.
محسن رضایی گفت: «تمام کشورهای عربی تماس گرفته و گفته اند که ما از شما حمایت میکنیم. پاکستان گفته است که اگر اسرائیل بخواهد[به ایران] بمب اتم بزند، ما به اسرائیل اتم خواهیم زد.»
او این قول همکاری پاکستان را نشانه خشم کشورهای مسلمان علیه حمله اسرائیل به ایران توصیف کرده بود.
خواجه آصف بدون اشاره به ادعای رضایی و رسانههای ایرانی، در حساب خود در شبکه اکس نوشت: «پاکستان به تمام اصول بینالمللی هستهای پایبند است. توانایی هستهای ما برای منفعت مردم و در خدمت دفاع از کشور ما در برابر طرحهای خصمانه دشمنان ما است.»
همچنین، اسلامآباد ادعاهای رسانههای ایرانی مبنی بر قصد این کشور برای ارسال حدود ۷۵۰ موشک بالستیک به ایران برای استفاده در برابر اسرائیل را رد کرده است.
یک مقام ارشد وزارت امور خارجه پاکستان در صحبت با خبرگزاری اسوشیتدپرس، این گزارشها را بیاساس خواند و گفت که چنین ادعاهایی فاقد اعتبار هستند.
نیویارک تایمز نوشت که پدافند یا سیستم دفاع هوایی ایران در مقاطع مختلف درگیری ضعیفتر شده است و این امر به نیروی هوایی اسرائیل آزادی عمل بیشتری بخشیده است.
این روزنامه نوشت که جتهای جنگنده اسرائیلی پس از انهدام بخش عمدهای از پدافند هوایی ایران، توانستهاند بارها به اهداف حساسی در سراسر ایران، از جمله در پایتخت این کشور حمله کنند. اکنون ایران در برابر یکی از بزرگترین حملات هوایی اسرائیل، برای ساقط کردن و مهار جنگندههای اسرائیلی در حال تقلا است.
جمهوری اسلامی چندین بار اعلام کرده است که سیستم دفاع هوایی آن توانسته است پهپادها و ریزپرندههای اسرائیل را ساقط کند. این کشور مدعی شد که چندین جنگنده رادارگریز اف-۳۵ اسرائیلی را سرنگون کرده است. اسرائیل این ادعا رد کرده است و ایران نیز تا هنوز مدرکی برای تایید آن ارائه نکرده است.
یحیال لایتر، سفیر اسرائیل در امریکا، در شبکه اکس نوشت که «ما آسمان ایران را گشودهایم و به برتری هوایی دست یافتهایم.»
با این حال، نیویارک تایمز نوشت که اسرائیل آزادی کامل در عملیات هوایی را در ایران ندارد.
به گفته یک مقام نظامی اسرائیلی، برخی از سامانههای پدافند هوایی ایران دستنخورده باقی ماندهاند و پیلوتهای اسرائیلی مجبور شده اند که در کریدورهای هوایی با دقت نقشهبرداری شده حرکت کنند.
این مقام گفت که ارتش اسرائیل برای ردیابی تهدیدات احتمالی برای هواپیماهای خود هنگام ورود و خروج از حریم هوایی ایران، به اطلاعات لحظه به لحظه متکی است.
بر اساس اعلام وزارت بهداشت ایران، دستکم ۱۲۸ نفر در ایران در حملات اسرائیل کشته شدهاند که این تلفات شامل مقامهای ارشد نظامی، دانشمندان هستهای و غیرنظامیان بوده است.
نیویارک تایمز نوشت که گشودن حریم هوایی ایران فرآیندی تدریجی بود. نیروهای اسرائیلی در طول دو درگیری با ایران در ماههای اپریل و اکتوبر سال گذشته، به سامانههای مهم پدافند هوایی ایران حمله کردند. به گفته یوآو گالانت، وزیر دفاع وقت اسرائیل، در حمله اکتوبر، اسرائیل چهار سامانه اس-۳۰۰ ساخت روسیه را مورد هدف قرار داد.
دو مقام نظامی اسرائیلی به این روزنامه گفتند که از روز جمعه، اسرائیل همچنان پدافند هوایی ایران را هدف قرار داده و راهی را برای جنگندههای خود باز کرده است تا آزادانه به تهران برسند.
به گفته زوهر پالتی، یکی از مقامات ارشد سابق موساد، سازمان اطلاعات خارجی اسرائیل، هواپیماهای اسرائیلی اکنون میتوانند تقریباً به راحتی بر فراز بخش زیادی از حریم هوایی ایران پرواز کنند، تقریباً به همان آسانی که میتوانند بر فراز لبنان و سوریه پرواز کنند.
حتی مقامات ایرانی نیز به کاستیهای دفاعی خود اذعان کردهاند.
نیویارک تایمز به نقل از پیامکهای محرمانهای نوشت برخی از مقامات با عصبانیت از یکدیگر میپرسیدند: «پدافند هوایی ما کجاست؟» و «چگونه اسرائیل میتواند به هر چیزی که میخواهد حمله کند، فرماندهان ارشد ما را بکشد، و ما قادر به متوقف کردن آن نیستیم؟»
مقامهای بهداشت محلی در غزه اعلام کردند که در حملات روز یکشنبه اسرائیل بر این منطقه دستکم ۲۵ فلسطینی کشته شدهاند. به گفته این مقامها، از این میان ۵ نفر در نزدیکی دو مرکز امدادرسانی تحت حمایت امریکا کشته شدهاند.
پزشکان بیمارستان العوده در مرکز نوار غزه اعلام کردند که دستکم سه نفر به اثر آتشباری اسرائیل هنگامی کشته شدند که تلاش داشتند وارد یک مرکز امدادرسانی در نزدیکی کریدور نتزاریم شوند.
مقامات گفتند که دو نفر دیگر در مسیر رفتن به یک مرکز امدادرسانی رفح، در جنوب غزه کشته شدند.
به گفته پزشکان، هفت نفر در یک حمله هوایی دیگر در شهر بیت لاهیا در شمال این منطقه محاصره شده کشته شدهاند. آنها افزودند که بقیه در حملات هوایی جداگانه در جنوب نوار غزه جان باختند.
ارتش اسرائیل تاکنون درباره حمله روز یکشنبه به غزه ابراز نظر نکرده است.
همزمان با افزایش تنش میان اسرائیل و ایران، نیروهای هوایی اسرائیل به حملات در غزه ادامه داده است. بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل پیشتر اعلام کرده بود که حملات بر غزه تا از بین رفتن حماس و بازگرداند گروگانها ادامه خواهد داشت.
مقامات اوکراینی اعلام کردند روسیه پیکر ۱۲۰۰ سرباز اوکراینی دیگر را که در جنگ کشته شده بودند، به این کشور تحویل داده است. پیکر این سربازان مطابق مفاد توافقنامه تبادل اسرا و کشتهشدگان جنگ میان اوکراین و روسیه بازگردانده شده است.
مقامات اوکراینی یکشنبه، ۲۵ جوزا اعلام کردند که در پی چندین تبادل در این ماه، تاکنون بیش از ۴ هزار و ۸۰۰ جسد سرباز اوکراینیها به کشورشان بازگشته است. این یکی از بزرگترین تحویلدهی پیکر کشتهشدگان از زمان آغاز جنگ روسیه با اوکراین است.
خبرگزاریهای دولتی روسیه نوشتند که مسکو در ازای تحویلدهی این پیکرها، هیچ جسد روسی را از اوکراین تحویل نگرفته است.
رستم عمروف، وزیر دفاع اوکراین گفت به عنوان بخشی از توافقنامههای استانبول، بازگرداندن اجساد کشتهشدگان ادامه خواهد داشت.
آقای عمروف که ریاست هیئت اوکراینی در مذاکرات استانبول را بر عهده داشت، افزود: «مرحله مهم و مسئولانهای از شناسایی پیکرها را پیشرو داریم. این یک روند پیچیده و ظریف است که دولت را در برابر خانوادهها پاسخگو میسازد».
این چهارمین مرحله تحویلدهی بازماندههای سربازان است که هفته گذشته در استانبول میان مقامات روسیه و اوکراین توافق شده بود.
کییف و مسکو در مذاکرات استانبول توافق کردند که هر کدام تا ۶ هزارپیکر کشتهشدگان را تحویل دهند و اسرای جنگی، بیماران، زخمیها و افراد زیر ۲۵ سال را مبادله کنند.
مسکو اعلام کرده که در این مدت مجموعا پیکر ۲۷ نظامی روس را دریافت کرده است.اوکراین و روسیه تاکنون سه تبادل اسرای جنگی را انجام دادهاند، اما تعداد دقیق و مجموعی این تبادلات تاکنون اعلام نشده است.
رهبران بزرگترین اقتصادهای جهان روز یکشنبه برای شرکت در نشست گروه هفت وارد رشتهکوههای راکی در کانادا شدند. این نشست در حالی برگزار میشود که بحران فزاینده خاورمیانه و جنگ تجاری حلنشده دونالد ترامپ بر آن سایه افکنده است.
حملات اسرائیل به ایران و پاسخ متقابل تهران که بسیاری از رهبران جهان را غافلگیر کرده، تازهترین نشانه از جهانی بیثباتتر است.
کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، در پرواز به کانادا برای حضور در نشست گروه هفت اعلام کرد که درباره تلاشها برای کاهش تنش با دونالد ترامپ، بنیامین نتانیاهو و دیگر رهبران جهان گفتوگو کرده است.
بریتانیا در حال اعزام جنگندهها و نیروهای تقویتی به خاورمیانه است. کییر استارمر گفت: «ما حق دفاع مشروع اسرائیل را به رسمیت میشناسیم اما این وضعیت باید کاهش یابد. خطر تشدید بحران برای منطقه و فراتر از آن بسیار بالاست.»
مارک کارنی، نخستوزیر کانادا و میزبان نشست گروه هفت، تصمیم گرفته است برخلاف روال همیشگی، در پایان نشست بیانیه مشترکی صادر نکند.
به گزارش آسوشیتدپرس، با توجه به تلاش رهبران برای متقاعد کردن دونالد ترامپ به انصراف از اعمال تعرفهها، این نشست بیشتر شبیه مجموعهای از دیدارهای دوجانبه خواهد بود تا نمایش اتحاد گروه هفت.
امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، در مسیر سفر به کانادا توقفی نمادین در گرینلند خواهد داشت و با رهبر این منطقه قطبی و نخستوزیر دنمارک در ناو هواپیمابر دنمارکی دیدار خواهد کرد.
او نخستین رهبر اروپایی بود که پس از روی کار آمدن دونالد ترامپ به کاخ سفید رفت. با این حال، علیرغم روابط گاهبهگاه دوستانه میان پاریس و واشنگتن، تلاشهای امانوئل مکرون برای تأثیرگذاری بر دونالد ترامپ دستاورد چندانی نداشته و فرانسه تحت تعرفههای برنامهریزیشده ترامپ علیه اتحادیه اروپا قرار گرفته است.
ترامپ قرار است اواخر روز یکشنبه وارد کناناسکیس در آلبرتا شود. دیدارهای دوجانبه میان رهبران ممکن است همان روز برگزار شود اما برنامه رسمی نشست از روز دوشنبه آغاز خواهد شد.
پیتر بوم، هماهنگکننده کانادا در نشست گروه هفت سال ۲۰۱۸ و با تجربه شرکت در شش نشست گروه هفت، پیشبینی کرده است که رهبران بخش عمدهای از بحثها را به جنگ در خاورمیانه اختصاص خواهند داد.
او گفت: «رهبران میتوانند به بحث بپردازند و شاید حتی بیانیهای صادر کنند. دستور کار سیاست خارجی بسیار گستردهتر شده است.»
رهبرانی که عضو گروه هفت نیستند اما به دعوت مارک کارنی در این نشست حضور دارند، شامل رؤسای دولت هند، اوکراین، برازیل، افریقای جنوبی، کوریای جنوبی، استرالیا، مکسیکو و امارات متحده عربی میشوند.
جلوگیری از اعمال تعرفهها همچنان به عنوان اولویت اصلی بحثها باقی مانده است.
درگیری مرگبار میان اسرائیل و جمهوری اسلامی که وارد سومین روز خود شده است، بازتابی گسترده در میان کاربران افغان داشته است؛ برخی همسو با جمهوری اسلامی، برخی همسو با اسرائیل و برخی نیز جنگطلبی طرفین را محکوم کردهاند.
شماری از کاربران افغان با ابراز همبستگی با ایران، حملات تلافیجویانه جمهوری اسلامی را پاسخ مشروع به تهاجم اسرائیل دانستهاند؛ گروه دیگری از کاربران حملات اسرائیل را فرصتی برای تغییر رژیم در ایران دانستهاند.
در این میان برخی از کاربران نیز با نفی ماهیت جنگ، آن را رقابت بینتیجهای دانستهاند که هر دوسو بازنده اند.
دفاع از موضع ایران در برابر اسرئیل
شماری از کاربران ضمن اعلام همبستگی با ایران، حملات تلافیجویانه جمهوری اسلامی علیه اسرائیل را «دفاع» تعبیر کردهاند.
نصرالله رضایی، کاربر افغان، گفته که «اگر ایران [به اسرائیل] پاسخ داد، دفاع بود، نه جنگطلبی. سکوت در برابر ظلم، خیانت به انسانیت است. ما در کنار حق ایستادهایم.»
سید کاظم هاشمی، کاربر افغان، معتقد است که اسرائیل در این نبرد شکست خورده است. او در صفحه فیسبوک خود نوشت: «روزهای پایانی رژیم اسرائیل فرا رسیده و اکنون میداند که بر مردم مظلوم و بیدفاع غزه چه گذشته است.»
سید حامد وطندوست، کاربر افغان، نیز بر حمایت همه کشورها از جمهوری اسلامی تاکید کرده و نوشته است: «باید تمام کشورهای اسلامی پشت ایران باشد تا رژیم کودککش [اسرائیل] از غزه هم عقبنشینی کند.»
شماری از کاربران درگیری بین این دو کشور را مقدمهای برای تشدید تنش در خاورمیانه میدانند.
داوود عرفان، استاد پیشین دانشگاه هرات و تحلیلگر امور سیاسی، در صفحه فیسبوک خود نوشته است: «حذف فرماندهان ارشد نظامی ایران، جنگ در خاورمیانه را وارد مرحله جدیدی ساخته است. به نظر میرسد اسرائیل هستهای تصمیمگیری اصلی واکنش نظامی ایران را مختل کرده است.»
آقای عرفان معتقد است که «خاورمیانه آبستن حوادث ناگواری است.»
«فرصت تغییر» رژیم در ایران
ستاره کریم، کاربر افغان، درگیری بین جمهوری اسلامی و اسرائیل را فرصتی برای «تغییر رژیم در ایران» دانسته و خطاب به مردم ایران گفته است: «مردم ایران حالا وقتش است که رژیم خامنهای را نابود کنید و یک ایران آزاد و با اقتصاد قوی و بدون تحریم و فیلتر داشته باشید.»
علی فطرت، کاربر افغان، از عملکرد ضعیف و حسابنشده جمهوری اسلامی در مقابل اسرائیل یاد کرده و «تغییر رژیم» را «حتمی» دانسته است. او گفته است: «ایران نتیجه جنگ را نمیداند، فکر میکند با ایجاد ترس میتواند دولت یهود را از جنگ منصرف کند، اما در آن طرف اسرائیل دقیق به هدف میزند. فکر میکنم تغییر رژیم حتمی است، آنهم با ویرانی خیلی زیاد برای هر دو طرف.»
یک کاربر دیگر با نام مستعار «لوی افغانستان» نوشته است: «ایران نفسهای آخر خود را میکشد و ممکن در دو هفته آینده سقوط کند.»
محکومیت جنگطلبی
شماری از کاربران تداوم و تشدید جنگ بین اسرائیل و جمهوری اسلامی را به ضرر هر دو کشور دانسته و خواستار پایان جنگ شدهاند.
پرویز کوهستانی، کاربر افغان، نوشته است: «بهترین تدبیر در وضعیت فعلی توقف جنگ است، ایران به خوبی میداند که هزینه و آمادگی جنگی ندارد. برای نابودی و ضربه نه خوردن به خود عقب نشینی بهترین گزینه است.»
عصمت الله رنجبر، کاربر افغان، با تاکید بر «صلح بین طرفین» گفته است: «امیدوارم طرفین صلح کنند تا مردم عام بیشتر از این قربانی نشود. جنگ پیروز ندارد در هرصورت جنگ ویرانی و بربادی به بار میآورد.»
محمد محق، پژوهشگر مطالعات اسلامی، نیز در صفحه اکس خود نوشته است: «جنگ بد است، جنگ افروزی بدتر و ایدئولوژیهای جنگ افروزانه فاجعهآفرین. شرم باد بر سیاستمدارانی که برای حفظ منصب خود در قدرت با جان بیگناهان بازی میکنند و ملتها را به روز سیاه بیخانمانی می نشانند. هرجنگی را باید محکوم کرد و به ساز هیچ جنگی نباید رقصید.»
واکنش طالبان
طالبان در همان روز اول جنگ به حملات اسرائیل به ایران واکنش نشان داد و سخنگوی این گروه آن را محکوم کرد.
ذبیحالله مجاهد حملات اسرائیل به جمهوری اسلامی که منجر به کشته شدن فرماندهان، دانشمندان هستهای جمهوری اسلامی و غیرنظامیان شدهاست را بهشدت محکوم کرد و آن را نقض آشکار اصول بنیادین حقوق بینالملل، حاکمیت ملی و تمامیت ارضی جمهوری اسلامی خواند.
حمدالله فطرت، معاون سخنگوی طالبان، نیز روز شنبه کشته شدن دستکم ۹ دانشمند هستهای ایران را محکوم کرد و افزود که اسرائیل به خشونتها دامن زده و کشورهای منطقه را نگران کرده است.
فطرت و مجاهد از طرفهای درگیر خواستهاند برای حفظ ثبات منطقه به تعهدات خود متعهد باقی بمانند.
سفارت طالبان در ایران نیز با نشر اطلاعیهای از مهاجران افغان مقیم ایران خواسته است تا از شرکت در فعالیتهای سیاسی، تظاهرات و اظهارنظر یا بازنشر محتواهای سیاسی حساس در فضای مجازی خوددداری کنند.
با اینحال با گذشت سه روز از آغاز درگیریهای شدید میان جمهوری اسلامی و اسرائیل، ملاهبتالله، رهبر طالبان، و سایر مقامات ارشد این گروه از اظهار نظر درباره این جنگ خودداری کردهاند.
جمهوری اسلامی از بدو استیلای طالبان بر افغانستان روابط خوبی با رژیم طالبان در کابل برقرار کرد و سفارت و قنسولگریهای افغانستان را به این گروه داد. در همان حال، جمهوری اسلامی روابط اقتصادی و تجاری رو به انکشافی با طالبان برقرار کرده است.
