دیپلماسی جهانی برای توقف جنگ ایران و اسرائیل

دولت بریتانیا روز یکشنبه ۲۵ جوزا اعلام کرد که خانم متروولی در حال حاضر ریاست بخش فن‌آوری ام‌آی۶ را بر عهده دارد و در میان حلقه استخباراتی با لقب «Q» شناخته می‌شود.

مت بریتانیا همچنین گفته است که بلیز متروولی در سال ۱۹۹۹ میلادی به سازمان مخفی اطلاعاتی این کشور پیوسته و بیشتر دوران کاری‌اش را در ماموریت‌های عملیاتی در خاورمیانه و اروپا گذرانده است.

خانم متروولی گفت:«باعث افتخار و سربلندی من است که برای رهبری این سرویس انتخاب شده‌ام.»

رویترز گزارش داده که دوره پنج ساله ریچارد مور، رئیس فعلی سازمان جاسوسی ام‌آی۶ در پائيز امسال خاتمه می‌یابد و قرار است پس از کناره‌گیری آقای مور، بلیز متروولی رهبری این سازمان قدرتمند را بر عهده بگیرد.

خانم متروولی پس از این به اسم رمز «C» شناخته می‌شود.

سازمان اطلاعات مخفی بریتانیا مشهور به ام‌آی۶ یکی از قدرتمندترین سازمان‌های جاسوسی جهان است که بیش از یک قرن پیش در سال ۱۹۰۹ میلادی تاسیس شده است.

این سازمان نوشته است:«ماموریت ما جمع‌آوری اطلاعات خارجی به‌منظور حمایت از امنیت ملی و رفاه اقتصادی بریتانیا و همچنین جلوگیری از جرایم جدی است. ما به دولت پاسخگو هستیم و تحت نظارت مستقیم وزیر امور خارجه فعالیت می‌کنیم.»

پیش از این زنان به عنوان رئیس سازمان‌های داخلی (ام‌آی۵) و ارتباط دولتی بریتانیا (جی‌سی‌اچ‌کیو) خدمت کرده‌اند اما این اولین بار است که یک زن به ریاست ام‌آی۶ گماشته می‌شود.

کی‌یر استارمر، نخست‌وزیر بریتانیا که در حال حاضر برای اشتراک در نشست سران گروه ۷ به کانادا رفته است، هم گفت:«انتصاب متروولی در زمانی صورت می‌گیرد که بریتانیا با تهدیدهایی در مقیاسی بی‌سابقه روبه‌روست.»

آقای استارمر در مورد این تهدیدها جزئیاتی نداده، اما ظاهرا در حال حاضر روسیه، چین و ایران تهدیدهای جدی برون مرزی برای این کشور به حساب می‌آیند.

وقتی از گیدئون سعار پرسیده شد که آیا سرنگونی رژیم ایران، به رهبری علی خامنه‌ای یکی از اهداف اسرائیل در جنگ کنونی است، او گفت: «هدف تغییر رژیم نیست... این تصمیم مردم ایران است، ما، اسرائیل مردم ایران را دشمن خود نمی‌بینیم.»

وزیر خارجه اسرائیل می‌گوید این کشور انتظار تلفات غیرنظامیان در عملیات ایران را داشت، اما «چاره دیگری» نداشت.

او به سی‌ان‌ان گفت: «وقتی این تصمیم تاریخی و دشوار را گرفتیم، می‌دانستیم که دوران سختی خواهیم داشت و با تلفات روبرو خواهیم شد، اما با این اوصاف، چاره دیگری نداشتیم.»

این مقام اسرائیلی تصریح کرد: ارزیابی‌های برنامه هسته‌ای ایران نشان می‌دهد که می‌توانست «ظرف شش ماه» بمب اتمی بسازد.

وزیر خارجه اسرائیل در عین حال از ایالات متحده به خاطر کمک‌های نظامی‌شان تشکر کرد، اما افزود که امریکا خود به عنوان «یک کشور مستقل» تصمیم گیری می‌کند که آیا به اسرائیل در از بین بردن تأسیسات نظامی ایران کمک کند یا خیر. او گفت: «آنها محاسبات خود را دارند و تصمیم خواهند گرفت.»

بر اساس برخی گزارش‌ها، سومین روز از حملات پیاپی اسرائیل به پایتخت، موجب شده شهروندان با مشکلات گسترده‌ای مواجه شوند و بسیاری از آن‌ها برای در امان ماندن از درگیری‌ها، اقدام به ترک تهران کنند.

اما آن‌چه در این میان قابل توجه است، سکوت مقام‌های جمهوری اسلامی در برابر انتقادات فزاینده شهروندان طی روزهای اخیر است. در غیاب هرگونه پاسخ‌گویی از سوی مسئولان، وضعیت در کلانشهر تهران به‌گونه‌ای نگران‌کننده رو به وخامت گذاشته است.

این در حالی است که برخی شهروندان خبر داده‌اند از نهادهای حکومتی به مناسبت «عید غدیر» پیامک تبریک دریافت کرده‌اند، اما در شرایط بحرانی کنونی، هیچ‌گونه اطلاع‌رسانی درباره مکان‌های امن یا نحوه دسترسی به اقلام ضروری از سوی مسئولان صورت نگرفته است.

شمار زیادی از ساکنان تهران در حال ترک پایتخت هستند و در برخی جاده‌های خروجی، ترافیک سنگینی مشاهده می‌شود.

حجم بالای تصاویر و ویدیوهای دریافتی از موج خروج گسترده مردم و فضای بهت و هراس حاکم بر شهر حکایت دارد؛ فضایی که به‌روشنی نشان می‌دهد شهروندان اعتماد خود را به مقام‌های جمهوری اسلامی برای مدیریت بحران و پاسخ‌گویی به حملات نظامی اسرائیل از دست داده‌اند.

بر اساس گزارش‌ها، ادامه حملات اسرائیل همچنین باعث شده شماری از بزرگ‌ترین مراکز خرید و تجارت در تهران به تعطیلی کشیده شوند و مغازه‌داران با ترک محل کسب و کار خود به‌دنبال یافتن مکانی امن باشند.

بازار علاءالدین، بازار موبایل، بازار طلا و بسیاری از مغازه‌ها در مناطق تهرانپارس، نارمک و شهران نو از جمله واحدهایی هستند که فعالیت خود را متوقف کرده و تعطیل شده‌اند.

صف‌های طولانی پمپ بنزین و قطع مکرر برق از دیگر مشکلاتی است که زندگی روزمره ساکنان تهران را به‌طور چشمگیری تحت تاثیر قرار داده است.

این در حالی است که نگرانی فزاینده مردم از احتمال کمیاب شدن سوخت به وضعیت بغرنج پمپ بنزین‌ها دامن زده و برخی شاهدان عینی از درگیری در صف‌‌های انتظار سوخت خبر می‌دهند.

همچنین برخی گزارش‌ها از اختلال شدید در اینترنت و آنتن‌دهی تلفن همراه در پایتخت حکایت دارند.

رسانه‌های حکومتی در ایران ساعاتی پیش گزارش دادند در پی حملات هوایی اسرائیل به فرودگاه مهرآباد تهران، متروی منتهی به این مکان «تا اطلاع ثانوی» تعطیل شده است.

پس از گذشت سه روز از آغاز عملیات نظامی اسرائیل و کشته شدن ده‌ها غیرنظامی در این حملات، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت مسعود پزشکیان، در پاسخ به انتقادات گسترده افکار عمومی اعلام کرد ایستگاه‌های مترو، مدارس و مساجد از شامگاه ۲۵ جوزا به‌عنوان پناهگاه در اختیار شهروندان قرار خواهد گرفت.

در سوی دیگر، برخی کارشناسان هشدار داده‌اند متروهای پایتخت از نظر تهویه، ظرفیت و زیرساخت‌های بهداشتی، توانایی پناه دادن به جمعیت انبوه و وحشت‌زده تهران را ندارند.

همچنین در پی وخامت اوضاع امنیتی در تهران و سراسر ایران، وزارت آموزش و پرورش دولت پزشکیان از لغو تمامی امتحانات دانش‌آموزان خبر داد.

بسیاری از دانشگاه‌ها نیز با در نظر گرفتن شرایط دستور لغو امتحانات و سایر فعالیت‌های آکادمیک را صادر کرده‌اند.

تصمیم شورای عالی بورس برای تعطیلی سه‌روزه بازار سرمایه گواهی بر این موضوع است که حتی مقام‌های ارشد جمهوری اسلامی اذعان دارند رسوایی عمومی و بی‌ثباتی سیاسی در پی حملات اسرائیل می‌تواند اقتصاد فروپاشیده ایران را وارد بحرانی تازه کند.

در این میان، پرسش اصلی افکار عمومی این است که مقام‌های جمهوری اسلامی، با سابقه‌ای طولانی در نقض حقوق بشر و سرکوب شهروندان، در شرایط بحرانی کنونی کجا هستند و چرا هیچ‌گونه پاسخ‌گویی از سوی آنان صورت نمی‌گیرد.

حکومتی که تا چند روز پیش از آغاز حملات اسرائیل، تمام ظرفیت خود را صرف ممنوعیت داشتن سگ در اماکن عمومی و اعمال محدودیت‌های تازه برای اعمال حجاب اجباری کرده بود، اکنون حتی در تامین ابتدایی‌ترین نیازهای روزمره شهروندان تهرانی ناتوان است، اما همچنان پیام‌های تبریک «عید غدیر» ارسال می‌کند.

آقای ترامپ روز یکشنبه ۲۵ جوزا در حساب کاربری‌اش در شبکه تروث سوشیال نوشت:«ما باید تلاش‌ها برای بازداشت و اخراج مهاجران غیرقانونی در شهرهای بزرگ امریکا مانند لس‌انجلس، شیکاگو و نیویارک گسترش دهیم.»

رئيس‌جمهور امریکا گفته است که در این شهرها میلیون‌ها مهاجر غیرقانونی اقامت دارند.

ترامپ همچنین گفته است این سه شهر و شهرهای مانند آن مراکز قدرت حزب دموکرات را تشکیل می‌دهند. رئيس‌جمهور جمهوری‌خواه امریکا حزب رقیب خود را متهم به استفاده از میلیون‌ها مهاجر غیرقانونی برای پر کردن صندوق رای کرد.

تاکید او برای گسترش روند بازداشت و مهاجران غیرقانونی در حالی است که در چند روز گذشته برخی از شهرهای امریکا به شمول لس‌انجلس و نیویارک شاهد اعتراضات گسترده علیه سیاست مهاجرتی ترامپ بوده‌اند.

معترضان از چندین روز به این‌سو در شهرهای مختلف به ویژه لس‌انچلس با ماموران اداره گمرک و مهاجرت درگیری‌های خشونت‌آمیز داشته‌اند.

ترامپ برای مهار این اعتراضات و اجرای سیاست ضد مهاجرتی‌اش تاکنون چهار هزار گارد ملی ایالت کالیفرنیا و حدود ۷۰۰ تفنگدار دریایی را به شهر لس‌انجلس اعزام کرده است.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده نیز در این نشست حضور خواهد داشت؛ در حالی‌که تنها اندکی پیش از آن، با اعلام تعرفه‌های سنگین بر واردات از بیش از ۱۸۰ کشور -از جمله متحدان سنتی واشنگتن – فضای نشست را تحت تاثیر قرار داده است. این اقدام پیش‌زمینه‌ای برای گفت‌وگوهای نفس‌گیر میان امریکا و دیگر اعضا به شمار می‌رود.

گروه هفت در سال ۱۹۷۵، در واکنش به بحران‌های مالی دهه ۷۰ شکل گرفت؛ از جمله شوک نفتی سال ۱۹۷۳ که در پی تحریم صادرات نفت به غرب از سوی کشورهای عربی، در اعتراض به حمایت ایالات متحده از اسرائیل در جنگ یوم‌کیپور (جنگ اعراب و اسرائیل) رخ داد، و نیز فروپاشی نظام پولی برتون وودز که نتیجه تصمیمات یک‌جانبه امریکا در حوزه سیاست‌های ارزی و مالی، موسوم به «شوک نیکسون» بود. هدف اصلی از تشکیل این گروه، تقویت هماهنگی اقتصادی میان قدرت‌های صنعتی در برابر نوسانات جهانی بود.

نشست امسال در شرایطی استثنایی برگزار می‌شود؛ تشدید بحران خاورمیانه با حمله اسرائیل به ایران، رقابت‌های ژئوپلیتیکی، جنگ اوکراین، بحران انرژی، توسعه هوش مصنوعی، و آثار فزاینده تغییرات اقلیمی، دستور کار نشست را شکل می‌دهند.

با این حال، شکاف‌های عمیق در درون گروه – به ویژه بر سر حمایت از اوکراین، بحران خاورمیانه، سیاست اقلیمی و نوع مواجهه با چین - روند تصمیم‌گیری را دشوار ساخته‌اند.به‌بیان دیگر، نشست هفت قدرت بزرگ صنعتی جهان در حالی برگزار می‌شود که تشدید رقابت‌های ژئوپولیتیک و شکاف‌های درونی، فشار برای بازنگری در نظم جهانی پس از جنگ جهانی دوم را به سطحی بی‌سابقه رسانده است.

کشورهای غیرعضو مانند برازیل، هند، استرالیا، کوریای جنوبی، اوکراین، کنیا و سنیگال نیز به این نشست دعوت شده‌اند.

در این‌جا به مهم‌ترین بحران‌های بین‌المللی در دستور کار نشست گروه‌ هفت و با تمرکز بر اختلاف رهبران این گروه، به صورت کلی پرداخته شده‌ است.

بحران خاورمیانه

حملات گسترده اسرائیل به ایران و پاسخ موشکی متقابل تهران، منطقه را در آستانه یک بحران راهبردی جدید قرار داده است. آنگونه که دیروز اعلام شد، حملات متقابل اسرائیل و ایران در محور اصلی گفت‌وگوهای رهبران گروه هفت قرار دارد.

عدم‌دسترسی ایران به سلاح هسته‌ای، محدودسازی توان موشکی ایران، ایستادن در برابر بلندپروازی‌های ایران در منطقه و نقض سیستماتیک حقوق‌بشر در این کشور، موضوعات مورد توافق میان همه‌ای اعضای نشست اند. اما نگرانی از پیامدهای فوری امنیتی و اقتصادی تداوم جنگ، بویژه بحران مهاجرت برای اروپا و مختل‌شدن زنجیره عرضه انرژی در بازارهای بین‌المللی از نگرانی‌های فوری در دستور کار این نشست خواهد بود.

هم‌زمان، بحران انسانی در نوار غزه، که با حملات تلافی‌جویانه ارتش اسرائیل پس از حمله تروریستی حماس آغاز شد، به یکی از شدیدترین بحران‌های انسانی دهه‌های اخیر بدل شده است.

اختلاف در مواضع گروه هفت آشکار است. کشورهای اروپایی و کانادا خواستار آتش‌بس فوری، حمایت از روند کمک‌های بشردوستانه و بازگشت به راه‌حل دو دولتی هستند.

در مقابل، دولت ترامپ رسما از طرح دو دولت فاصله گرفته و تمرکز خود را بر آتش‌بس موقت، آزادی گروگان‌ها و ارسال مستقیم کمک‌ها به غزه قرار داده است.

بحران اوکراین

در سال ۱۹۹۸، با پیوستن روسیه به جمع قدرت‌های صنعتی، گروه هفت به گروه هشت تبدیل شد. این تصمیم که با حمایت دولت بیل کلینتون اتخاذ شد، هدفی سیاسی داشت: تقویت جایگاه بین‌المللی روسیه در ساختارهای غرب‌محور و کاهش تنش‌های ناشی از گسترش ناتو. اما با اشغال کریمه توسط روسیه در سال ۲۰۱۴، عضویت مسکو در این گروه به حالت تعلیق درآمد.

تهاجم نظامی روسیه به اوکراین که از فبروری ۲۰۲۲ آغاز شد، وارد سومین سال خود شده و همچنان یکی از بزرگ‌ترین بحران‌های ژئوپلیتیکی جهان معاصر است.

کشورهای گروه هفت تاکنون با اعمال تحریم‌های فراگیر، کمک‌های مالی و نظامی گسترده و توافق برای استفاده از سود دارایی‌های مسدودشده روسیه برای بازسازی و حمایت از اوکراین (این توافق در نشست قبلی گروه هفت صورت گرفت)، نقش فعالی ایفا کرده‌اند.

اما بازگشت دونالد ترامپ به قدرت و کاهش تمایل واشنگتن برای ادامه حمایت نظامی از کی‌یف، موجب نگرانی شرکای اروپایی شده است.

دولت جدید امریکا با ارایه طرحی، سازوکار پیچیده و پرسرعتی برای دست‌یافتن به توافق صلح انجام داد. اما دست‌کم تاکنون تلاش‌های دیپلوماتیک به نتایج ملموس در راستای پایان دادن به یکی از مرگبارترین جنگ‌های بشر پس از جنگ جهانی دوم، نرسیده است.

به رسیمت‌شناسی کریمه و شماری دیگر از مناطق اشغالی به عنوان بخشی از خاک روسیه، یکی از محورهای گفت‌وگوهای صلح مورد حمایت امریکا بوده‌است. اما کشورهای اروپایی و سایر متحدان غربی اوکراین، تمامیت ارضی و خروج کامل روسیه از مناطق اشغالی را پیش‌شرط اساسی برای دست‌یافتن به صلح پایدار می‌دانند.

رهبران غیر امریکایی گروه هفت با رهبری امانوئل مکرون و با حضور ولودیمیر زلنسکی در این نشست تلاش خواهند کرد تا دونالد ترامپ را متقاعد به حمایت نظامی و سیاسی از اوکراین کنند. ضمن اینکه طرح اعضای اروپایی برای توافق بر سر استفاده از ذخایر ۳۰۰ میلیارد دالری مسدود شده روسیه برای حمایت از اوکراین، هم چنان روی میز مذاکره خواهد بود.

بحران اقلیمی

بحران اقلیمی امروز نه فقط یک هشدار محیط‌زیستی، بلکه یک بحران امنیتی و اقتصادی تمام‌عیار است.

موج‌های فزاینده خشکسالی، سیلاب‌های ویرانگر، آتش‌سوزی‌های گسترده، بی‌ثباتی منابع آبی و مهاجرت‌های زیست‌محیطی، زیرساخت‌های جهانی را تحت تاثیر قرار داده و بقای بشریت را تهدید می‌کند.

تاکنون تمام تلاش‌های بین‌المللی برای دست یافتن به چارچوب جامع برای مواجهه با بحران اقلیمی به شکست انجامیده است.

نشست تغییرات اقلیمی سازمان ملل که سال گذشته در باکو برگزار شد، تصویر روشن‌تری از اختلافات عمیق میان اقتصادهای بزرگ در زمینه مبارزه با پیامدهای تغییرات اقلیمی ارایه کرد. در این نشست، کشورها متعهد به ارائه ۳۰۰ میلیارد دالر وام در سال به کشورهای در حال توسعه شدند، در حالی که نیاز واقعی سالانه فراتر از ۱.۵ تریلیون دالر تخمین زده می‌شود.

گروه هفت که باید پیش‌قراول مقابله با بحران باشد، خود با شکاف‌های داخلی عمیق مواجه است. دولت ترامپ با خروج از توافق اقلیمی پاریس در روز اول ریاست جمهوری، با شعار امریکا اول در حوزه انرژی، دستور استخراج ذخایر عظیم انرژی‌های فسیلی این کشور را صادر کرد. این رویکرد در تضاد با رویکرد اروپایی‌ها قرار دارد که بر سرمایه‌گذاری در انرژی‌های پاک، توسعه سبز و کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای تاکید می‌کنند.

تغییرات در نظم تجارت بین‌الملل

نشست گروه هفت در حالی در کانادا برگزار می‌شود که مناقشات تجاری میان ایالات متحده و سایر اعضا، نشانه‌ای از واگرایی جدی در رویکردهای اقتصادی غرب است. امریکا با وضع تعرفه‌های سنگین، بویژه بر متحدان سنتی خود، بار دیگر به سیاست‌های حمایت‌گرایانه بازگشت؛ رویکردی که جایگاه نظام تجارت آزاد مبتنی بر قواعد را با تردید روبرو کرده است.

اتحادیه اروپا در واکنش، بسته‌ای از اقدامات تلافی‌جویانه به ارزش بیش از ۱۰۰ میلیارد دالر طراحی کرده است. جاپان به‌دنبال ایجاد مجرایی دیپلوماتیک برای جلوگیری از اعمال تعرفه‌های بیشتر بر صادرات خود است و کانادا نیز هشدار داده که این روند می‌تواند انسجام اقتصادهای پیشرفته را از درون تهدید کند. استرالیا نیز با انتقاد از این سیاست‌ها، آن را ناسازگار با اصول اقتصاد رقابتی دانسته است.

تقابل اخیر، از سطح اختلافات تجاری فراتر رفته و اکنون به چالشی برای بنیان‌های نظم اقتصادی چندجانبه تبدیل شده است. بخش‌های کلیدی مانند فناوری پیشرفته، صنایع فلزی، کشاورزی و تولید خودرو، در معرض بیشترین آسیب قرار دارند و زنجیره‌های تامین جهانی با چشم‌اندازی ناپایدار مواجه‌اند.

تلاش‌های زیادی صورت خواهد گرفت تا دونالد ترامپ را متقاعد کنند از بازگشت تعرفه‌های تعلیق شده، جلوگیری کند. اما به نظر میرسد مناسبات تجاری هرگز به وضعیت قبل از ریاست جمهوری دونالد ترامپ بر نمی‌گردد. این وضعیت بیانگر شکافی روزافزون در چشم‌انداز آینده تجارت جهانی است و نظم اقتصادی پس از جنگ جهانی دوم ممکن است نیازمند بازتعریفی بنیادین باشد.

توسعه هوش مصنوعی و امنیت دیجیتال

در نشست گروه هفت، هوش مصنوعی و امنیت دیجیتال به‌عنوان دو موضوع راهبردی در کانون توجه رهبران قرار دارند. دغدغه مشترک، هدایت این فناوری‌ها در مسیری ایمن، اخلاق‌محور و کنترول‌پذیر است. با این‌حال، مسیرهای ملی در تنظیم و نظارت، تفاوت دیدگاه‌های چشمگیری را نشان می‌دهند.

اتحادیه اروپا با تصویب نخستین قانون الزام‌آور جهانی، رویکردی سخت‌گیرانه و مبتنی بر ارزیابی ریسک را برگزیده است. ایالات متحده چارچوبی داوطلبانه و نوآوری‌محور را ترجیح می‌دهد. بریتانیا نظارت را به نهادهای تخصصی واگذار کرده، و کانادا همچنان در تصویب قانونناکام مانده است. جاپان نیز با وجود تصویب قانون ملی، فاقد نهادهای ناظر مستقل و ابزارهای الزام‌آور است.

همه اعضا بر اصولی چون شفافیت، عدم تبعیض و ایمنی توافق دارند، اما فقدان یک چارچوب حقوقی جهانی و قابل تطبیق، ظرفیت حکمرانی موثر را محدود کرده است. این شکاف، به‌ویژه در حوزه امنیت دیجیتال، پیامدهای نگران‌کننده‌ای دارد؛ از جمله خطر دسترسی گروه‌های تروریستی به مدل‌های پیشرفته، استفاده از هوش مصنوعی در تولید محتوای جعلی، حملات خودکار و نفوذ به زیرساخت‌های حساس.

رهبران گروه هفت در این نشست تاکید خواهند کرد که توافق بر اصول، بدون ابزارهای اجرایی مشترک، برای مواجهه با تهدیدات فزاینده کافی نیست.

شکل‌گیری چارچوبی جهانی، هماهنگ و انعطاف‌پذیر، ضرورتی فوری برای محافظت از نظم بین‌المللی در برابر سوءاستفاده فناورانه است.

استقلال راهبردی اروپا

در پاسخ به کاهش اطمینان از تعهدات امنیتی امریکا، اتحادیه اروپا مسیر جدیدی را برای تقویت خوداتکایی راهبردی در پیش گرفته است، مسیری که هم بعد نظامی دارد و هم اقتصادی.

در عرصه دفاعی، طرح برنامه «آمادگی ۲۰۳۰» با بودجه‌ای بالغ بر ۸۰۰ میلیارد یورو آغاز شده است. این طرح شامل خرید تجهیزات نظامی مشترک، حمایت هدفمند از صنایع دفاعی بومی و تاسیس یک نیروی واکنش سریع ۵۰۰۰ نفری است. علاوه بر آن، پروژه‌هایی برای توسعه شبکه‌های فضایی و ماهواره‌ای مستقل نیز در جریان است؛ تلاشی آشکار برای کاهش وابستگی به زیرساخت‌های امنیتی امریکا، هرچند همکاری با ناتو ادامه دارد.

در بخش اقتصادی، اروپا به‌دنبال افزایش نقش بین‌المللی یورو، پیشبرد پروژه یوروی دیجیتال و کاهش اتکا به دالر است. هم‌زمان، سرمایه‌گذاری قابل‌توجهی در حوزه‌های راهبردی همچون هوش‌مصنوعی، انرژی پاک و زیرساخت‌های دیجیتال صورت گرفته تا زنجیره‌های تامین حساس از وابستگی به امریکا و چین خارج شوند.

این مجموعه اقدامات، بازتابی از تلاش اتحادیه اروپا برای تثبیت موقعیت خود به‌عنوان یک قطب مستقل در نظم ژئو‌اقتصادی جدید جهان است، نظمی که در آن، تکیه بر ظرفیت‌های بومی و کاهش آسیب‌پذیری ژئوپلیتیکی به اولویتی راهبردی بدل شده است.

تهدید چین

در نشست گروه هفت، مساله چین بار دیگر به‌عنوان یکی از حساس‌ترین موضوعات در صدر مباحثات قرار دارد. در حالی‌که اعضای گروه در تحلیل تهدیدهای فناورانه، اقتصادی و ژئوپلیتیکی ناشی از سیاست‌های پکن اشتراک‌نظر دارند، تفاوت رویکردها نسبت به نحوه مواجهه با این قدرت شرقی به‌روشنی نمایان است.

چین از منظر کشورهای غربی به رویکردهای مداخله‌گرایانه اقتصادی، سرکوب سیستماتیک داخلی و نقض حقوق اقلیت‌ها و همچنین تهدید علیه تایوان متهم است. با این‌حال، پیچیدگی روابط اقتصادی و جایگاه کلیدی چین در زنجیره تأمین جهانی، به‌ویژه برای اقتصادهایی مانند کانادا و اتحادیه اروپا، اتخاذ سیاست‌های یکپارچه و قاطعانه را با دشواری روبرو کرده است.

فراتر از بحران‌های ژئوپولیتیکی، رهبران گروه هفت در این نشست درباره تهدیدهای روزافزون تروریستی - به‌ویژه فعالیت‌های گروه داعش - بحث و تبادل نظر خواهند کرد. کاهش تعهدات مالی ایالات متحده در بخش کمک‌های بین‌المللی، تشدید بحران‌های انسانی در مناطق آسیب‌پذیر، و نیاز به بازسازی سازوکارهای جهانی صحی برای مقابله مؤثر با بحران‌های بهداشتی، از دیگر محورهای مورد گفت‌وگو خواهد بود. همچنان، بحران مهاجرت و فشارهای ناشی از آن بر کشورهای میزبان، جایگاه ویژه‌ای در دستور کار نشست داشت.

انتقادهای ساختاری به ترکیب گروه هفت

منتقدان معتقدند که گروه هفت دیگر نماینده واقعی نظم جهانی نیست و فقدان عضویت قدرت‌های نوظهور چون چین، هند، برازیل، روسیه و آفریقای جنوبی، موجب کاهش مشروعیت و کارآمدی تصمیمات آن شده است. این کشورها خواهان بازتعریف نهادهای پساجنگ جهانی دوم هستند تا با واقعیت‌های ژئوپلیتیکی، اقتصادی و فناورانه قرن ۲۱ هم‌خوان‌تر باشد. به همین دلیل تلاش‌های زیادی برای ایجاد نهادهای رقیب مانند سازمان بریکس در جریان است تا ساختارهای اقتصادی و سیاسی مبتنی بر نظم پسا جنگ جهانی دوم را به چالش بکشند.

حذف بیانیه پایانی؛ نشانه‌ای از بحران درونی

یکی از سنت‌های دیرینه نشست‌های گروه هفت، انتشار بیانیه مشترک پایانی بوده که به‌منزله نماد انسجام و توافق بر سر مسائل کلیدی تلقی می‌شده است. اما در نشست امسال، به‌دلیل شکاف‌های ساختاری بر سر موضوعاتی چون اوکراین، اقلیم، تجارت و خاورمیانه، بیانیه‌ای منتشر نخواهد شد. این تصمیم نشان می‌دهد که گروه نه‌تنها با انتقادهای بیرونی مواجه است، بلکه در درون خود نیز با بحران جدی انسجام روبه‌روست.