فرزند باقر رضایی روز جمعه به افغانستان اینترنشنال گفت که پدرش اخیرا در اردوگاه زابل ایران زیر «شکنجه مأموران ایرانی» جان خود را از دست داده است. او گفت که مأموران ایرانی پدرش را شکنجه کرده و در اردوگاه بدون آب و غذا نگهداری کردهاند. به گفته او آثار شکنجه در بدن پدرش مشهود بود.
باقر رضایی مهاجر ۶۰ ساله افغان روز دوشنبه ۹ سرطان جان باخت و جسد او به ولسوالی مالستان ولایت غزنی منتقل شده است.
آن زمان بستگان این مهاجر به افغانستان اینترنشنال گفته بودند وی بر اثر تشنگی و گرمای شدید جان باخته است.
فرزند باقر رضایی گفت «پدرم براثر شکنجه مأموران ایرانی جان باخته است و آثار شکنجه در بدن او مشهود بود.» او خواهان تامین عدالت و پیگیری مرگ پدرش شد.
به گفته خانواده این مهاجر، باقر رضایی برگه خروجی گرفته بود و اخیرا از کرمان به سمت سیستان و بلوچستان رفت که مأموران ایرانی او را در زابل متوقف و به اردوگاه منتقل کردند.
به گفته خانواده این مهاجر، باقر رضایی هیچ گونه مشکل صحی نداشته است.
یکی از فرزندان این مهاجر افغان مدعی شد که علاوه بر پدر او، شمار دیگری از مهاجران نیز بر اثر گرما، تشنگی و کار اجباری در اردوگاه مهاجران بیهوش شدند. او گفت: «از میان ۳۵ تن از مهاجرانی که بر اثر گرما و تشنگی و لتوکوب ضعف کردند (بیهوش شدند)، هشت تن آنها از جمله پدرم فوت کردند.»
به گفته خانواده باقر رضایی، او در خزان ۱۴۰۰ وارد ایران شد و برگه سرشماری داشته است.
بستگان این مهاجر در ایران در اطلاعیه فوتی نوشته بودند که او در مسیر بازگشت به افغانستان در مرز جان داده است.
خانواده این مهاجر گفتند آنها ابتدا از جزئیات مرگ پدرشان اطلاعات دقیق نداشتند اما بعدا دریافتند که او براثر شکنجه کشته شده است.
مرگ و تولد افغانها در اردوگاههای مهاجران
نادر یاراحمدی، رئیس مرکز امور اتباع و مهاجرین وزارت داخله ایران اعلام کرد که از ابتدای سال جاری هجری خورشیدی، بیش از ۷۱۷ هزار مهاجر افغان از ایران اخراج شدهاند.
روند اخراج افغانها از ایران در هفتههای اخیر به طور بیسابقه افزایش یافته و روزانه دهها هزار نفر تنها از مرز اسلامقلعه وارد کشور میشوند.
شماری زیادی از بازگشت کنندگان میگویند در اردوگاهها توسط ماموران ایرانی لتوکوب شده و مورد تحقیر و بدرفتاری قرار گرفتهاند. مهاجران از نبود خدمات بهداشتی، غذا و آب آشامیدنی شکایت کردهاند.
برخی از مهاجران نیز به رسانهها گفتند که شاهد مرگ افغانها در اردوگاهها بودهاند؛ موضوعی که تاکنون از سوی طالبان پیگیری نشده و مسئولان جمهوری اسلامی نیز توضیح ندادهاند.
صندوق جمعیت سازمان ملل متحد روز شنبه، ۱۴ سرطان اعلام کرد که یک زن در کلینیک این سازمان در گذرگاه مرزی اسلامقلعه -در میان ازدحام بازگشتکنندگان- با موفقیت یک نوزاد دختر به دنیا آورد.
این سازمان از نوزاد دختر بهعنوان یک «بارقه امید» در دل بحران نام برده است.
طبق گزارشها، مهاجران افغان در فصل گرما در اردوگاهها در شرایط ناگواری به سر میبرند. مهاجران در اردوگاهها وادار به کار اجباری میشوند، به خدمات بهداشتی دسترسی ندارند، برای انتقال مدتها در انتظار به سر میبرند و ماموران ایرانی از مهاجران اضافهستانی میکنند.
دو منبع از قندهار و کابل روز پنجشنبه ۱۹ سرطان به افغانستان اینترنشنال گفتند که سراجالدین حقانی در دیدار با رهبر طالبان درباره مشکلات مربوط به زمینها، پروژههای معطلشده و سایر مسائل مربوط به وزارت داخله گفتوگو کرده است.
به گفته یک منبع، «حقانی، عمری را با خود برده، زیرا او والی پیشین خوست بود و در قراردادهای مربوط به زمینها، بهویژه ملکیتهای وزارت دفاع و مسائل دیگر نقش دارد.»
منابع میگویند عبدالغنی برادر، معاون اقتصادی طالبان، خیرالله خیرخواه وزیر اطلاعات و فرهنگ و عبداللطیف منصور، وزیر انرژی این گروه نیز با هبتالله دیدار کردهاند.
پروژههای بزرگ جادهسازی شبکه حقانی برای وصلکردن مناطق کوهستانی در پکتیا، پکتیکا و خوست که از سال ۲۰۲۱ با «بودجه شخصی» حقانی تمویل میشد، اخیراً بهدلیل اختلافات داخلی در رهبری طالبان متوقف شده بود.
این پروژهها از طریق دفتر شخصی او در خوست، که به «دفتر جمیل» معروف است، تأمین مالی میشوند.
منابع تأیید کردهاند که پس از دیدار حقانی با هبتالله، کار جاده «شمبوات طویشه» در ولسوالی نادرشاه کوت خوست، که این ولسوالی را با قلندر در منگلها و ولسوالی وزی زدران در ولایت پکتیا وصل میکند، دوباره آغاز شده است.
همچنین در ناحیه ۱۲۰۰ فامیلی خوست، کار ساخت مهمانخانه و یک مدرسه که کار آن ۹۰ درصد تکمیل شده بود نیز از سر گرفته شده است.
سراجالدین حقانی ساخت این مدرسه را به ارزش ۱.۳ میلیون دالر را آغاز کرده بود که قرارداد آن به یک شرکت محلی سپرده شده است.
در روستای مته چینه در خوست، کارهای مربوط به مهمانخانه و یک مدرسه بزرگ تا ۹۰ درصد تکمیل شده بود، اما در ماه جوزای سال روان «به دستور ملا هبتالله» متوقف شده بود.
به گفته منابع، یکی از موضوعات اصلی نشست، قراردادهای زمین در ولایت خوست، بهویژه ملکیتهای وزارت دفاع بوده که اعضای شبکه حقانی نسبت به آنها ناراضیاند.
محمدنبی عمری، معین وزارت داخله طالبان، میخواست این قراردادها طبق خواست او تنظیم شود، زیرا پیشتر هم در واگذاری ملکیتهای وزارت دفاع نقش داشته است.
با این حال ملا یعقوب وزیر دفاع طالبان، زمین دولتی در مرکز شهر را برای ۲۵ سال به دوستش محمد حنیف نیازی، باشندۀ گردیز پکتیا، قرارداد داده است.
منابع گفتند که عمری میخواسته این زمین به مردم خوست داده شود، نه به نیازی.
کدام پروژههای حقانی متوقف شده بود؟
به گزارش منابع، چند پروژه کلیدی مربوط به سراجالدین حقانی در ولایتهای خوست، پکتیا و پکتیکا به دلایل سیاسی و اختلافات در رهبری طالبان متوقف شده بودند. این پروژهها شامل ساخت جادهها در مناطق کوهستانی و ساختمانهای عمومی است.
پروژه اول: ساخت جادهای در ولسوالی سپیره خوست از روستای سورکاخ تا ولسوالی دوهمنده، که این ولسوالی را از طریق روستای افغان دبی با وزیرستان شمالی در پاکستان وصل میکند. این جاده از طریق نواحی لواره در تحصیل دتهخېل وزیرستان شمالی و نواحی لمن در ولسوالی برمل به هم متصل میشود.
پروژه دوم: ساخت جاده در درههای کوهستانی از ولسوالی زیروک ولایت پکتیکا تا مرکز ولسوالی سپیره ولایت خوست که ولسوالیهای کوهستانی این دو ولایت را بههم متصل میسازد.
پروژه سوم: جادهای در شرق روستای ستو کندو در ولسوالی خواک ولایت پکتیا که از طریق سروتی کندو به ولسوالی وزی میرسد و سپس لجه منگل، جانیخیل و سیدکرم را نیز وصل میکند. گفته میشود کار این پروژه نیز ممکن است دوباره آغاز شود.
پروژه چهارم: جادهای در ولسوالی زادگاه حقانی گرده سیری، از دره سرانی تا ولسوالی زرمت و روستای روحانی بابا که هرچند متوقف نشده بود، ولی مورد توجه ویژه حقانی است و این مسیر گردهسیری را به نکه و روحانی بابا وصل میکند.
منابع قبلاً به افغانستان اینترنشنال گفته بودند که پروژههای جادهای در نادرشاه کوت، ستو کندو و زیروک، و همچنین ساخت مهمانخانه و مدارس در مته چینه و ناحیه ۱۲۰۰ فامیلی خوست، بهدلیل اختلافات میان هبتالله آخندزاده و سراجالدین حقانی، متوقف شده بود.
در ماه گذشته نیز منابع گزارش داده بودند که والی و شماری از افراد مرتبط با دفتر حقانی در خوست، نزد هبتالله در قندهار شکایت کردهاند که حقانی در پکتیا، پکتیکا و خوست «یک حکومت موازی» ایجاد کرده است.
منابع میگویند حقانی در روستای سرانه، اقدام به ساخت پارکها، جادههای آسفالت، یک مهمانخانه بزرگ و حتی یک میدان چرخبال کرده است.
پروژههایی با هزینه شخصی حقانی
از سال ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۴، سراجالدین حقانی شماری از پروژههای انکشافی را در جنوبشرق افغانستان، بهویژه در مناطق لوی پکتیا (خوست، پکتیکا و پکتیا)، با استفاده از منابع مالی شخصی خود و خارج از بودجه دولتی اجرا کرده است.
این اقدام که در ساختار سیاسی طالبان بیسابقه تلقی میشود، نشاندهنده تثبیت نقش توسعهای یک فرد، خارج از چارچوب رسمی اداره طالبان است.
در سال ۲۰۲۱، او روند وصل برق وارداتی به ولایت خوست را آغاز کرد.
سپس در اگست ۲۰۲۲، در مقر وزارت داخله، مسجدی بهنام «الفتح» افتتاح کرد که ساخت آن ۱۸ میلیون افغانی هزینه داشته و این مبلغ نیز از بودجه شخصی حقانی پرداخت شده است.