عفو بین‌الملل حکم بازداشت رهبران طالبان را «دستاورد حقوق بشری» سال خواند

این مقام ایرانی در مورد هویت متهمان جزئیات بیشتری ارائه نکرد.

فرمانده مرزبانی خراسان رضوی می‌گوید متهمان از خانواده‌های گروگان‌ها مبلغ ۴۰۰ میلیون تومان جهت رهایی آنان درخواست کرده بودند.

مجید شجاع بار دیگر به شهروندان افغانستان خواست محض به‌طور مجاز و قانونی وارد ایران شوند.

این نهاد وابسته به سازمان ملل روز دوشنبه، ۲۳ سرطان با انتشار ویدیویی از سفر کوابنا آسانته انتیاموا، نماینده صندوق جمعیت ملل متحد در افغانستان، به مرز اسلام‌قلعه در هرات خبر داد.

نماینده این سازمان در این ویدیو می‌گوید که در هفته‌های اخیر شمار افغان‌های بازگشته از ایران افزایش یافته است و بسیاری از آنان زنان باردار، کودکان و نوجوانان هستند.

او گفت: «من در اینجا شاهد موج سنگین ورود بازگشت‌کنندگان افغان از ایران هستم. زنان بارداری را می‌بینیم که نیاز فوری به مراقبت دارند و کودکان و نوجوانانی که ترسیده‌اند، دچار آسیب روانی شده‌اند و با آینده‌ای ناشناخته روبه‌رو هستند.»

نماینده صندوق جمعیت سازمان ملل بر فراهم‌کردن محیط امن برای زایمان زنان باردار، ارائه خدمات پزشکی و حمایت روانی برای جوانان تاکید کرد و گفت این سازمان برای پاسخ به نیازهای بهداشتی زنان و دختران، بسته‌های بهداشتی توزیع می‌کند.

این نهاد از شرکا و کشورهای دیگر خواست برای کمک به زنان و دختران بازگشته به کشور همکاری و حمایت کنند. با تشدید روند بازگشت مهاجران افغان در هفته‌های اخیر، نهادهای امدادرسان بارها نسبت به پیامدهای این روند هشدار داده‌اند.

پیشتر سازمان بهداشت جهانی نیز هشدار داده بود که شمار زیادی از مادران، کودکان و سالمندان در مرزهای افغانستان بی‌پناه‌اند و با بیماری‌هایی مانند زخم، عفونت، کم‌آبی و سوءتغذیه مواجه‌اند و به مراقبت‌های صحی، غذا و سرپناه نیاز دارند.

محتسبان طالبان براساس قانون امر به معروف و نهی از منکر در ۳۴ ولایت افغانستان فعال هستند و وظیفه‌ نظارت بر اجرای آن‌چه طالبان «احکام اسلامی» می‌دانند را در جامعه بر عهده دارند.

با این حال طالبان به این محتسبان در ولایت‌های هرات و نیمروز دستور داده است که در برابر مهاجرانی که از ایران و پاکستان برمی‌گردند از سختگیری کار نگیرند.

بازداشت و آزار و اذیت

افغانستان اینترنشنال در روزهای گذشته دستکم دو مورد از بازداشت و آزار و اذیت مهاجران بازگشته به کشور را ثبت کرده است.

یک عضو خانواده محمدعالم عالم، کارمند وزارت امور داخله در دولت پیشین افغانستان تایید کرد که آقای عالم پس از بازگشت از پاکستان به دست طالبان بازداشت شده است.

او گفت آقای عالم به‌دلیل انقضای ویزا به افغانستان بازگشت اما زمانی که می‌خواست به پاکستان برگردد به دست طالبان افتاد.

محمد عالم عالم از باشندگان اصلی ولایت پنجشیر و از صاحب‌منصبان معینیت مبارزه با مواد مخدر افغانستان بود.

او بعد از تسلط طالبان به افغانستان نخست به ایران و سپس به پاکستان پناه برد.

تاکنون طالبان در مورد بازداشت آقای عالم ابراز نظر نکرده است.

در یک مورد دیگر، یک باشنده ولایت هرات روز دوشنبه، ۲۳ سرطان، به افغانستان اینترنشنال خبر داد که یک کارمند دولت پیشین افغانستان بعد از اخراج از ایران بازداشت و شکنجه شده است.

این شهروند گفت طالبان بعد از بایومتریک (انگشت‌نگاری) اطلاعات این فرد را به‌دست آوردند و متوجه شدند که او از کارمندان دولت پیشین است.

در فایل صوتی که به افغانستان اینترنشنال رسیده، شنیده می‌شود که این کارمند سپس به دست طالبان بازداشت و بعد از شکنجه و آزار و اذیت آزاد شده است.

در تصویری که به دست افغانستان اینترنشنال رسیده، آثاری از زخم‌ها، کبودی‌ها و التهابات پوستی در نواحی مختلف پشت، شانه‌ها و بازوهای قربانی شکنجه دیده می‌شود.

طالبان روز دوشنبه ویدیویی را در شبکه‌های اجتماعی منتشر کرده است که در آن دیده می‌شود که شماری از اعضای طالبان در مرز اسلام‌قلعه از مهاجرانی که از ایران اخراج شده‌اند، با بوتل‌های آب معدنی استقبال می‌کنند.

روز یکشنبه نیز ویدیویی منتشر شده بود که در آن دیده می‌شد عبدالسلام حنفی، معاون رئيس‌الوزرای طالبان در دیدار با مهاجران اخراج‌شده از ایران در مرز از آنان می‌خواهد در آبادانی افغانستان سهم بگیرند. آقای حنفی در این ویدیو می‌گوید بیایید افغانستان را آباد کنیم «تا دیگران به اینجا بیایند.»

صدها کاربر به شمول شماری از فعالان افغان در هفته‌های گذشته، کارزاری را در شبکه‌های اجتماعی برای تحریم کالای ایرانی راه‌اندازی کرده‌اند.

افغانستان یکی از بزرگترین واردکنندگان کالای ایرانی است.

برخی از این شهروندان از هشتگ «تحریم کالای ایرانی مطالبه ملی» در یادداشت‌های‌شان استفاده کرده‌اند که پاسخی است به هشتگی که از ماه‌ها به این‌سو برخی از ایرانی‌های طرفدار اخراج افغان‌ها در شبکه‌های اجتماعی می‌نویسند: «اخراج مهاجران افغان مطالبه ملی».

ناطق ملکزاده، یک فعال افغان مقیم لندن روز یکشنبه، ۲۲ سرطان، در حساب کاربری‌اش در اکس نوشت: «با دوستان قرار بود برای غذای چاشت در لندن جمع شویم. به آدرسی که فرستاده شده بود، رفتم و دیدم رستورانت ایرانی است. همه را مجبور کردم آن‌جا را ترک کنیم.»

او افزوده است:«نمیدانم چرا هیچ غرور نداریم. ایرانی متعصب هموطنان ما را سیلی میزند، بعد ما می‌رویم به‌ رستورانت‌شان چون غذای آن خوش‌مزه‌ است.»

نیلوفر یوسفی، یک کاربر دیگر هم با استفاده از هشتگ «تحریم کالای ایرانی به‌خاطر ظلم بر مهاجرین»، نوشته است که افغان‌ها نباید با خرید کالاهای ایرانی از رژیمی حمایت کنند که مهاجران افغانستان را تحقیر و شکنجه می‌کند و مورد تبعیض قرار می‌دهد.

او نوشته است: «تا پایان این ظلم صدای‌مان را با تحریم بلند می‌کنیم. از تاجران محترم افغانستان خواهشمندیم از این هشتگ حمایت و اجناس ایرانی را وارد نکنند.»

حبیبه صالحی، کاربر دیگر، هم نوشت که تحریم کالاهای ایرانی و بستن آب رود هیرمند به‌روی ایران، واکنشی مشروع به بی‌احترامی مکرر و تحقیر سیستماتیک مهاجران افغان از سوی دولت ایران است.

او از مردم تحریم کالای ایرانی را «دفاع از عزت ملی» خوانده و خواستار پیوستن شهروندان بیشتر به این کارزار شده است.

علی رضا هاشمی، یک پزشک در هرات در اعتراض به بدرفتاری ایران با مهاجران افغان گفت به جای داروهای ایرانی، داروها و تولیدات داخلی را برای بیماران خود تجویز خواهد کرد.

نسیم کامگار، یک کاربر دیگر هم با انتشار فیلمی که در آن یک کودک مهاجر از بدرفتاری ماموران جمهوری اسلامی شکوه می‌کند، نوشت: «این حق ما نیست. باید در حافظه تاریخی خود حفظ کنیم که زمانی‌که ما همدیگر را نپذیرفتیم، سازش نکردیم، مکاتب را بستیم، فساد کردیم، این قوم و آن قوم کردیم، فردایش همه لگدمال شدیم، توهین شدیم و کرامت انسانی مان را یک پیسه کردند.»

او با استفاده از هشتگ «تحریم کالای ایرانی مطالبه ملی»، گفته است که در روزهای سخت مردم افغانستان فقط همدیگر را دارند.

صادرات ایران به افغانستان چقدر است؟

فعالان افغان در حالی خواستار تحریم کالاهای ایرانی شدند که افغانستان یکی از بزرگترین واردکنندگان کالاهای ایرانی به شمار می‌رود.

روزنامه تهران تایمز روز هفته گذشته پنجشنبه، ۱۹ سرطان گزارش داد که در سه ماه نخست سال ۱۴۰۴ خورشیدی، ایران به ارزش ۵۲۰ میلیون دالر تنها کالاهای غیرنفتی به افغانستان صادر کرده است.

طبق این گزارش، افغانستان به پنجمین بازار بزرگ صادراتی ایران تبدیل شده است.

پیشتر، حسین روستایی، اتشه‌ تجاری ایران در کابل هم اعلام کرده بود که جمهوری اسلامی ایران در سال ۲۰۲۴ میلادی به ارزش بیش از سه میلیارد و ۱۴۳ میلیون دالر کالای غیرنفتی به افغانستان صادر کرده است.

در مقابل، در ماه جدی خبرگزاری تسنیم به نقل از یک مقام ایرانی گزارش داد که افغانستان در سال ۲۰۲۴ میلادی به ارزش ۵۴ میلیون دالر کالا به ایران صادر کرده است.

اخراج اجباری بی‌سابقه مهاجران افغان از ایران پس از آتش‌بس با اسرائيل و بدرفتاری با مهاجران در این کشور، خشم شهروندان افغانستان را علیه جمهوری اسلامی برانگیخته است. در هفته‌های گذشته، روزانه ده‌ها هزار مهاجر از طریق گذرگاه‌های اسلام‌قلعه و راه ابریشم وارد افغانستان می‌شوند. در روز ۲۱ سرطان طالبان اعلام کرد که ایران در ۱۹ روز بیش از نیم میلیون افغان را اخراج کرد.

کارزار تحریم کالای ایرانی در واکنش به این اقدامات راه‌اندازی شده است.

در حالی که جمهوری اسلامی مدعی است که فقط مهاجران بدون مدرک قانونی را از این کشور اخراج می‌کند، مهاجران اما می‌گویند که حتی آن‌هایی که ویزا و اسناد اقامت قانونی دارند نیز شامل عملیات اخراج شده‌اند. در مواردی هم، ماموران جمهوری اسلامی اسناد هویتی نظیر پاسپورت مهاجران افغان را پاره کرده‌اند.

فوزیه، یکی از ساکنان منطقه شاه‌شهید کابل، به افغانستان اینترنشنال گفت که با افزایش گرما، آن‌ها در یک شبانه‌روز تنها ۴ تا ۶ ساعت برق دارند. او می‌گوید: «قبلا شب‌ها برق داشتیم، اما حالا شب‌ها هم قطع می‌شود. هوا خیلی گرم شده و بدون برق نمی‌شود دوام آورد. این وضعیت آزاردهنده است.»

یکی دیگر از ساکنان کابل با گلایه از قطع مکرر برق می‌گوید که باوجود این، هزینه برق پرداختی آنان همچنان بالاست. او می‌گوید: «قبض قبلی ما حدود سه‌هزار افغانی بود، در حالی که برق وجود نداشت. در خانه تنها لامپ برق و یک پنکه داریم.»

از سوی دیگر، فرشته، یکی دیگر از ساکنان کابل که مادر دو کودک است، می‌گوید که قطعی برق سلامت کودکانش را با خطر مواجه کرده است. او می‌گوید: «یکی از دخترانم هفت ساله و دیگری چهار ساله است. بدبختی این است که در اوج گرما برق قطع می‌شود. خیلی نگران سلامت آن‌ها هستم.»

با این‌که طالبان بارها اعلام کرده که در تلاش حل مشکل برق است؛ اما تاکنون این مشکل حل نشده و ساکنان کابل می‌گویند که تابستان امسال را با رنج و مشقت ناشی از قطعی مداوم برق سپری می‌کنند.

افغانستان حدود ۸۰ درصد برق خود را از کشورهای اوزبیکستان، تاجیکستان، ترکمنستان و ایران وارد می‌کند.

برنامه توسعه سازمان ملل پیشتر اعلام کرد که حدود ۹۷ درصد مردم افغانستان به دلیل دهه‌ها جنگ و کمبود سرمایه‌ٰگذاری زیرساختی با فقر انرژی و کمبود برق مواجهند.

بانک جهانی نیز پیشتر گزارش داد که پس از روی کار آمدن طالبان، بحران سیاسی در افغانستان باعث کاهش شدید سرمایه‌گذاری در بخش انرژی شده و در نتیجه آن، مشکلات تأمین برق در کشور بیشتر شده است.