در واکنش به اخراج اجباری مهاجران؛ کارزار کاربران افغان برای تحریم کالای ایرانی
به دنبال اخراج تشدید بیسابقه اخراج مهاجران افغان از ایران که برخیها آن را یکی بزرگترین عملیاتهای اخراجی تاریخ خواندهاند، شماری از کاربران افغان خواستار تحریم کالای ایرانی شدهاند.
صدها کاربر به شمول شماری از فعالان افغان در هفتههای گذشته، کارزاری را در شبکههای اجتماعی برای تحریم کالای ایرانی راهاندازی کردهاند.
افغانستان یکی از بزرگترین واردکنندگان کالای ایرانی است.
برخی از این شهروندان از هشتگ «تحریم کالای ایرانی مطالبه ملی» در یادداشتهایشان استفاده کردهاند که پاسخی است به هشتگی که از ماهها به اینسو برخی از ایرانیهای طرفدار اخراج افغانها در شبکههای اجتماعی مینویسند: «اخراج مهاجران افغان مطالبه ملی».
ناطق ملکزاده، یک فعال افغان مقیم لندن روز یکشنبه، ۲۲ سرطان، در حساب کاربریاش در اکس نوشت: «با دوستان قرار بود برای غذای چاشت در لندن جمع شویم. به آدرسی که فرستاده شده بود، رفتم و دیدم رستورانت ایرانی است. همه را مجبور کردم آنجا را ترک کنیم.»
او افزوده است:«نمیدانم چرا هیچ غرور نداریم. ایرانی متعصب هموطنان ما را سیلی میزند، بعد ما میرویم به رستورانتشان چون غذای آن خوشمزه است.»
نیلوفر یوسفی، یک کاربر دیگر هم با استفاده از هشتگ «تحریم کالای ایرانی بهخاطر ظلم بر مهاجرین»، نوشته است که افغانها نباید با خرید کالاهای ایرانی از رژیمی حمایت کنند که مهاجران افغانستان را تحقیر و شکنجه میکند و مورد تبعیض قرار میدهد.
او نوشته است: «تا پایان این ظلم صدایمان را با تحریم بلند میکنیم. از تاجران محترم افغانستان خواهشمندیم از این هشتگ حمایت و اجناس ایرانی را وارد نکنند.»
حبیبه صالحی، کاربر دیگر، هم نوشت که تحریم کالاهای ایرانی و بستن آب رود هیرمند بهروی ایران، واکنشی مشروع به بیاحترامی مکرر و تحقیر سیستماتیک مهاجران افغان از سوی دولت ایران است.
او از مردم تحریم کالای ایرانی را «دفاع از عزت ملی» خوانده و خواستار پیوستن شهروندان بیشتر به این کارزار شده است.
علی رضا هاشمی، یک پزشک در هرات در اعتراض به بدرفتاری ایران با مهاجران افغان گفت به جای داروهای ایرانی، داروها و تولیدات داخلی را برای بیماران خود تجویز خواهد کرد.
نسیم کامگار، یک کاربر دیگر هم با انتشار فیلمی که در آن یک کودک مهاجر از بدرفتاری ماموران جمهوری اسلامی شکوه میکند، نوشت: «این حق ما نیست. باید در حافظه تاریخی خود حفظ کنیم که زمانیکه ما همدیگر را نپذیرفتیم، سازش نکردیم، مکاتب را بستیم، فساد کردیم، این قوم و آن قوم کردیم، فردایش همه لگدمال شدیم، توهین شدیم و کرامت انسانی مان را یک پیسه کردند.»
او با استفاده از هشتگ «تحریم کالای ایرانی مطالبه ملی»، گفته است که در روزهای سخت مردم افغانستان فقط همدیگر را دارند.
صادرات ایران به افغانستان چقدر است؟
فعالان افغان در حالی خواستار تحریم کالاهای ایرانی شدند که افغانستان یکی از بزرگترین واردکنندگان کالاهای ایرانی به شمار میرود.
روزنامه تهران تایمز روز هفته گذشته پنجشنبه، ۱۹ سرطان گزارش داد که در سه ماه نخست سال ۱۴۰۴ خورشیدی، ایران به ارزش ۵۲۰ میلیون دالر تنها کالاهای غیرنفتی به افغانستان صادر کرده است.
طبق این گزارش، افغانستان به پنجمین بازار بزرگ صادراتی ایران تبدیل شده است.
پیشتر، حسین روستایی، اتشه تجاری ایران در کابل هم اعلام کرده بود که جمهوری اسلامی ایران در سال ۲۰۲۴ میلادی به ارزش بیش از سه میلیارد و ۱۴۳ میلیون دالر کالای غیرنفتی به افغانستان صادر کرده است.
در مقابل، در ماه جدی خبرگزاری تسنیم به نقل از یک مقام ایرانی گزارش داد که افغانستان در سال ۲۰۲۴ میلادی به ارزش ۵۴ میلیون دالر کالا به ایران صادر کرده است.
اخراج اجباری بیسابقه مهاجران افغان از ایران پس از آتشبس با اسرائيل و بدرفتاری با مهاجران در این کشور، خشم شهروندان افغانستان را علیه جمهوری اسلامی برانگیخته است. در هفتههای گذشته، روزانه دهها هزار مهاجر از طریق گذرگاههای اسلامقلعه و راه ابریشم وارد افغانستان میشوند. در روز ۲۱ سرطان طالبان اعلام کرد که ایران در ۱۹ روز بیش از نیم میلیون افغان را اخراج کرد.
کارزار تحریم کالای ایرانی در واکنش به این اقدامات راهاندازی شده است.
در حالی که جمهوری اسلامی مدعی است که فقط مهاجران بدون مدرک قانونی را از این کشور اخراج میکند، مهاجران اما میگویند که حتی آنهایی که ویزا و اسناد اقامت قانونی دارند نیز شامل عملیات اخراج شدهاند. در مواردی هم، ماموران جمهوری اسلامی اسناد هویتی نظیر پاسپورت مهاجران افغان را پاره کردهاند.
با افزایش دمای هوا، باشندگان کابل از قطع و وصل مکرر برق شکایت دارند و میگویند در حالی که تنها ۴ تا ۶ ساعت در روز برق دارند، هزینههای قبض برقشان سرسامآور شده است.
فوزیه، یکی از ساکنان منطقه شاهشهید کابل، به افغانستان اینترنشنال گفت که با افزایش گرما، آنها در یک شبانهروز تنها ۴ تا ۶ ساعت برق دارند. او میگوید: «قبلا شبها برق داشتیم، اما حالا شبها هم قطع میشود. هوا خیلی گرم شده و بدون برق نمیشود دوام آورد. این وضعیت آزاردهنده است.»
یکی دیگر از ساکنان کابل با گلایه از قطع مکرر برق میگوید که باوجود این، هزینه برق پرداختی آنان همچنان بالاست. او میگوید: «قبض قبلی ما حدود سههزار افغانی بود، در حالی که برق وجود نداشت. در خانه تنها لامپ برق و یک پنکه داریم.»
از سوی دیگر، فرشته، یکی دیگر از ساکنان کابل که مادر دو کودک است، میگوید که قطعی برق سلامت کودکانش را با خطر مواجه کرده است. او میگوید: «یکی از دخترانم هفت ساله و دیگری چهار ساله است. بدبختی این است که در اوج گرما برق قطع میشود. خیلی نگران سلامت آنها هستم.»
با اینکه طالبان بارها اعلام کرده که در تلاش حل مشکل برق است؛ اما تاکنون این مشکل حل نشده و ساکنان کابل میگویند که تابستان امسال را با رنج و مشقت ناشی از قطعی مداوم برق سپری میکنند.
افغانستان حدود ۸۰ درصد برق خود را از کشورهای اوزبیکستان، تاجیکستان، ترکمنستان و ایران وارد میکند.
برنامه توسعه سازمان ملل پیشتر اعلام کرد که حدود ۹۷ درصد مردم افغانستان به دلیل دههها جنگ و کمبود سرمایهٰگذاری زیرساختی با فقر انرژی و کمبود برق مواجهند.
بانک جهانی نیز پیشتر گزارش داد که پس از روی کار آمدن طالبان، بحران سیاسی در افغانستان باعث کاهش شدید سرمایهگذاری در بخش انرژی شده و در نتیجه آن، مشکلات تأمین برق در کشور بیشتر شده است.
حامد کرزی، رئیسجمهور سابق افغانستان، در دیداری با تاکایوشی کورومیا، سفیر جاپان در کابل، بار دیگر بر تفاهم ملی بهعنوان راهی برای صلح پایدار و ثبات تأکید کرد.
حامد کرزی روز دوشنبه ۲۳ سرطان در یادداشتی که در صفحات اجتماعیاش نوشت در این دیدار از کشور جاپان بهخاطر کمکهای شایستهاش در بخشهای صحی و آموزشی در افغانستان قدردانی کرده است.
آقای کرزی همچنین جاپان را دوست تاریخی افغانستان خوانده است.
حامد کرزی هر از گاهی بهطور تلویحی از سیاستهای طالبان انتقاد میکند و بر مسائلی چون آموزش دختران، تفاهم ملی و تشکیل حکومت فراگیر تأکید میورزد. او در این نشست نیز افغانستان را خانه مشترک همه اقوام و تفاهم ملی را بهترین راه برای دستیابی به صلح پایدار و ثبات دانسته است.
ندا محمد ندیم، وزیر تحصیلات عالی طالبان در دیدار با تاکویوشی کورومایا، سفیر جاپان در کابل، بر «ارزشهای دینی» تاکید کرد.
او اجرای «شریعت اسلامی» را اولویت اداره طالبان خواند و از سیاست جامعه جهانی در قبال این گروه انتقاد کرد.
به گفته ندا محمد ندیم، جامعه جهانی سیاست «دوگانه» در قبال اداره طالبان دارد.
بر اساس خبرنامه وزارت تحصیلات عالی طالبان که روز یکشنبه ۲۲ سرطان منتشر شده، ندیم افزود: «از یکسو جامعه جهانی شعار همکاری و حمایت از افغانستان را سر میدهد و از سوی دیگر رهبران امارت اسلامی را تهدید به محاکمه می کند.»
طالبان در برابر فشارهای بینالمللی، بهویژه از سوی کشورهای غربی و سازمان ملل متحد، برای رعایت حقوق بشر، تامین حقوق زنان و بازگشایی مکاتب و دانشگاهها به روی دختران و زنان با سرسختی مقاومت کرده است.
دادگاه کیفری بینالمللی هم هفته گذشته حکم بازداشت هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان، و عبدالحکیم حقانی، قاضیالقضات این گروه را به اتهام جنایت علیه بشریت به دلیل آزار و تعقیب مبتنی بر جنسیت صادر کرد.
عبدالحکیم حقانی ماه جوزای امسال گفته بود که با بازگشت این گروه به قدرت، هیچ بهانهای برای عدم اجرای «شریعت اسلامی» باقی نمانده است.
تلویزیون ملی افغانستان، تحت کنترول طالبان گزارش داد که مسئولان چهار وزارت این گروه نشستی را به ریاست نور محمد ثاقب، وزیر ارشاد، حج و اوقاف برای ارزیابی «کتابهای منحرف» برگزار کردهاند.
طبق گزارش، این نشست به دستور هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان برگزار شد.
تلویزیون ملی روز یکشنبه، ۲۲ سرطان گزارش داده است: «وزارتهای یاد شده مکلف شدند تا کتابهای مشکوک جمعآوریشده از کتابخانهها، مراکز آموزشی و اماکن عمومی را مورد ارزیابی قرار داده و در این مورد آگاهی عامه دهند.»
در این نشست مسئولان وزارتهای تحصیلات عالی، معارف، اطلاعات و فرهنگ و وزارت حج و اوقاف حضور داشتند.
نور محمد ثاقب، وزیر حج و اوقاف طالبان گفته است که روند بررسی کتابهای «منحرف» توسط علما براساس اصول شریعت به پیش برده خواهد شد.
او تاکید کرده است: «نمایندگان وزارتهای چهارگانه یک کمیته مشترک را تشکیل خواهند داد که رهنمودهایی را تهیه کرده و زمینه را برای آگاهی عامه در برابر کتابهای منحرف هموار خواهند کرد.»
پس از روی کار آمدن طالبان، وزارت اطلاعات و فرهنگ این گروه بارها کتابهای متعددی را که مخالف ایدئولوژی این گروه است، ممنوع اعلام کرده و نسخههای آنرا از کتابخانهها، کتابفروشیها و مراکز آموزشی جمعآوری کرده است.
طالبان هر کتابی را که در مخالفت با ایدئولوژی شان باشد و یا در خدمت ایدئولوژیشان نباشد، «منحرف» و گمراهکننده میداند.
در همین راستا، طالبان کمیسیون ارزیابی کتاب را ایجاد کرده است. این کمیسیون انتشار صدها کتاب را متوقف کرده است. این کمیسیون قبلاً خرید و فروش و تجدید چاپ بیش از ۱۰۰ جلد کتاب را ممنوع و از کتابخانهها حذف کرده بود.
سفیر سابق بریتانیا در افغانستان گفت تصمیم روسیه برای به رسمیت شناختن طالبان، هرچند با اهمیت است اما بر رویکرد غرب در قبال این گروه تاثیری نخواهد داشت.
نیکولاس کی به افغانستان اینترنشنال گفت احتمالاً برخی کشورهای منطقه به دلیل منافع خود از این اقدام مسکو پیروی کنند.
او روز یکشنبه، ۲۲ سرطان در برنامه دیدگاه گفت روابط روسیه با طالبان تازه نیست و مسکو سالها در خفا با این گروه تماس داشته است.
نیکولاس کی افزود که به دلیل تفاوت نگاه میان کشورهای غربی و کشورهای منطقه، ممکن است طالبان از سوی برخی همسایگان افغانستان به رسمیت شناخته شود.
او گفت: «کشورهای منطقه به افغانستان از زاویه فرصتهای اقتصادی نگاه میکنند و در پی امتیازگیری هستند. روسیه هم از نفوذ روزافزون چین در افغانستان نگران است و میخواهد جایگاه برتری در این کشور به دست آورد.»
سفیر پیشین بریتانیا در افغانستان تاکید کرد که کشورهای غربی بیشتر نگران خطرهای امنیتی و تروریستی از جمله حضور داعش، ادامه فعالیت القاعده با حمایت طالبان، قاچاق مواد مخدر و افزایش مهاجرت از افغانستان هستند.
او با این حال تاکید کرد که افغانستان اولویت غرب نیست و گفت: «افغانستان در اولویت کشورهای غربی قرار ندارد. این کشور حتی در وضعیت وخیم کنونی هم توجه و منابع مالی کافی از غرب دریافت نمیکند. کمکهایی میشود اما کافی نیستند.»
آقای کی افزود تا زمانی که طالبان حقوق مدنی، سیاسی و حقوق زنان را رعایت نکند به رسمیت شناخته شدن این گروه از سوی غرب امکانپذیر نخواهد بود.
او گفت: «طالبان ضعفهایی دارد و تنوع جامعه افغانستان ساختار طالبانی را تحمل نخواهد کرد. رژیم این گروه پایدار نخواهد ماند.»
