به دنبال اخراج بیسابقه مهاجران افغان از ایران، اشرف غنی، رئیسجمهور پیشین، نسبت به وقوع «فاجعه تمامعیار بشری» در افغانستان هشدار داد. غنی روز پنجشنبه در یک پیام صوتی گفت صحنههای دلخراش اخراج اجباری افغانها از ایران، قلب همه را جریحهدار کرده است.
رئيسجمهور پیشین تصریح کرد که در چنین شرایطی، باید با صراحت و شفافیت کامل درباره حساسیت اوضاع سخن گفت، چرا که به گفته او: «اگر سکوت کنیم، این بحران شتابنده، راه را برای یک فاجعه تمامعیار بشری هموار خواهد کرد.»
آقای غنی گفت مهاجران اخراجی افغان برخلاف کشورهای همسایه، از «حقوق دایمی» در کشور خود برخوردار خواهند بود و «هیچ قدرتی» نمیتواند آنها را از این حقوق محروم کند.
این در حالی است که در افغانستان، طالبان شهروندان به ویژه زنان و دختران را از آزادیهای شهروندی و ابتداییترین حقوقشان از جمله آموزش و کار محروم کرده است.
غنی همچنین گفت: «اکنون بیش از هر زمان دیگری، نیاز است که با عزم راسخ ملی، بنیانی نو برای ثبات، رفاه، همبستگی و پیوستگی بنا کنیم و با دستیابی به اجماعی لازم، از این آزمون تاریخی با موفقیت عبور کنیم.»
رئیسجمهور پیشین افغانستان گفته است که مهاجرستیزی به «یک فرهنگ نو بینالمللی» بدل شده است.
آقای غنی گفت که ایران و پاکستان که سالها از حضور مهاجران افغان «سود» بردهاند، اکنون تصمیم دارند که سه تا شش میلیون مهاجر را اخراج کنند.
جمهوری اسلامی پس از آتشبس با اسرائیل، اخراج مهاجران افغان را به گونه بیسابقهای تشدید کرد. طبق گزارشها، در هفتههای گذشته روزانه بین ۳۰ تا ۴۰ هزار مهاجر افغان از ایران به طور اجباری اخراج میشوند.
کمیسیون عالی طالبان برای رسیدگی به مشکلات مهاجرین اعلام کرد که ۲۰ هزار و ۴۴ نفر روز چهارشنبه، ۲۵ سرطان، از ایران اخراج شدهاند. طبق آمار این کمیسیون، ۱۵ هزار و ۲۰۸ مهاجر از طریق مرز اسلامقلعه و چهار هزار و ۸۳۶ مهاجر دیگر از طریق مرز پل ابریشم وارد افغانستان شدهاند.
طالبان همچنین گفت که ۴۹۰ مهاجر افغان از طریق تورخم، ۴۳۴ مهاجر از طریق مرز اسپین بولدک و ۱۲ تن دیگر از طریق مرز بهرامچه از پاکستان نیز اخراج شدهاند.
در حال حاضر مهاجران افغان در کشورهای همسایه بهصورت بی پیشینهای با اخراج گسترده مواجهاند.
سازمان ملل متحد هفته گذشته دوشنبه، ۲۳ سرطان اعلام کرد که جریان یک سال گذشته ایران و پاکستان بیش از ۱.۶ میلیون مهاجر افغان را اخراج کردهاند.
منابع آگاه در تاجیکستان به افغانستان اینترنشنال گفتند که حکومت تاجیکستان هم در روزهای اخیر روند بازداشت و اخراج مهاجران افغان را تشدید کردهاست.
مقامهای تاجیک تاکنون رسما در این مورد اظهارنظر نکردهاند.
تحقیقات روزنامه بریتانیایی دیلی تلگراف نشان میدهد که از زمان درز کردن اطلاعات همکاران سابق نیروهای بریتانیایی در افغانستان در فبروری ۲۰۲۲، بیش از ۲۰۰ سرباز و پولیس سابق افغان به دست طالبان شناسایی و کشته شده اند.
این روزنامه روز چهارشنبه در گزارشی نوشت که مشخص نیست این افراد در فهرست افشا شده بودهاند یا نه. به گفته این روزنامه، حکومت بریتانیا اجازه نداده است که به مشخصات افغانهای این فهرست دسترسی پیدا کند.
دو مقام طالبان روز گذشته به این روزنامه گفتند که این گروه به فهرست ۱۹ هزار همکار سابق بریتانیا در افغانستان از طریق اینترنت دسترسی پیدا کرده و گروهی را برای دستگیری آنان تعیین کرده است. تلگراف نوشت که «یرموک ۶۰»، یک قطعه نیروهای ویژه طالبان،مسئول تعقیب و دستگیری افراد موجود در این فهرست است.
در گزارش دیلی تلگراف آمده است که طالبان نیروهای پیشین امنیتی را در ولایتهای مختلف شناسایی کرده و آنان را کشته اند. این روزنامه نام و عکس شش سرباز و پولیس کشته شده به دست طالبان را منتشر کرده است.
یکی از این نیروها، دگروال تور جان، یکی از فرماندهان پولیس در ولایت هلمند است که به گفته تلگراف، در سرطان ۱۴۰۳، در بیرون مسجدی به دست جنگجویان طالب کشته شد.
یک ماه پس از این رویداد، نیروهای طالبان یک افسر دیگر سابق ارتش را در ولایت خوست، به ضرب گلوله از بین بردند.
هلمند در طول ماموریت ناتو در افغانستان محل استقرار نیروهای بریتانیایی و شاهد درگیریهای خونین این نیروها با طالبان بود.
رهبر طالبان پس از به قدرت رسیدن برای نیروهای امنیتی افغان عفو عمومی اعلام کرد. اما، مقامهای طالبان به تلگراف گفتند که «جاسوسان بریتانیایی» شامل این عفو نمیشوند. اشاره آنان به افرادی است که در فهرست همکاران سابق بریتانیا در افغانستان آمده است.
یکی دیگر از افسران ارتش، مزمل نجرابی بود که در دلو ۱۴۰۱ در کاپیسا کشته شد. تلگراف نوشت که او به دست نیروهای طالبان هدف گلوله قرار گرفت و در مسیر رسیدن به شفاخانه جان باخت.
همچنین در دلو همان سال، جسد خونین حیاتالله نظامی، یک فرمانده پیشین پولیس، در نزدیک یک لوای ارتش طالبان در ولایت تخار، پیدا شد. او شب قبل از کشته شدن با موترش ناپدید شده بود.
حیات الله پس از سقوط با یک شرکت قراردادی شهرداری تالقان کار میکرد.
طالبان پیش از این، گزارشهای بازداشت و قتلهای هدفمند نیروهای امنیتی پیشین را رد کرده بود، اما گزارشهای معتبر نشان میدهند که این اظهارات طالبان واقعیت ندارد.
روزنامه نیویارک تایمز پیش از این در یک گزارش تحقیقاتی فاش کرده بود که دستکم ۵۰۰ نفر از نظامیان و کارمندان حکومت سابق در جریان ۶ ماه اول تسلط طالبان کشته یا ناپدید شدند.
در گزارش این روزنامه به سرنوشت نظامیانی اشاره شده که فریب «امان نامه» طالبان را خوردند و پس از شناسایی، دستگیر، شکنجه و برخی هم کشته شدند.
در بعضی موارد مقامات طالبان آزار و کشتار نیروهای حکومت سابق را کار نیروهای سرکش خود میدانند، اما تحقیقات نیویارک تایمز نشان میدهد که کشتار اعضای حکومت پیشین، به خصوص نظامیان، اقدامی هدفمند بوده است.
سازمان دیدهبان حقوق بشر نیز فاش کرده است که پس از سلطه طالبان تعدادی از نیروهای امنیتی حکومت پیشین افغانستان کشته یا ناپدید شدهاند
بر اساس یافتههای این سازمان، نیروهای طالبان در چهار ولایت از مجموع ۳۴ ولایت افغانستان بیش از ۱۰۰ سرباز، پولیس یا نیروهای امنیت ملی سابق را کشته یا ناپدید کردهاند.
جان هیلی، وزیر دفاع بریتانیا، روز چهارشنبه اذعان کرد که احتمال پیامدهای جانی درز کردن فهرست برای همکاران سابق بریتانیا را رد نمی کند.
حکومت بریتانیا افشای این فهرست را اشتباه سهوی یک کارمند وزارت دفاع میداند و برای جلوگیری از پیامدهای منفی افشای لیست و انتقال هزاران افغان این فهرست به بریتانیا حدود ۷ میلیارد پوند اختصاص داده است.
گروه بینالمللی بحران روز چهارشنبه در گزارشی نوشت طالبان در سرکوب داعش با خشونت شدید عمل کرده و حتی سلفیهایی را هدف قرار داده است که لزوماً با داعش همسو نبودهاند. به باور گروه بحران، اگرچه سلفیگری مبنای فکری داعش است، اما بسیاری از سلفیها با این گروه مخالفاند.
براساس این گزارش که روز چهارشنبه منتشر شد، رویکرد خشونتآمیز طالبان علیه سلفیها، نتیجهای معکوس داشته و باعث شده بسیاری از اعضای این فرقه مذهبی به داعش نزدیک شوند. حتا در شمال نیز، شماری از ستیزه جویان تاجیکستانی از طالبان دور شده اند.
همچنین، طالبان نتوانسته مناطق کوهستانی در شرق افغانستان را به طور کامل کنترول کند. این مناطق صعب العبور پناهگاهی برای داعش است، چنانچه در گذشته برای طالبان و مجاهدین با جنگ با شوروی سابق بود.
طالبان پس از سرکوبهای خونین بارها گفته است که داعش تهدیدی برای این گروه نیست اما گروه بحران باور دارد که از زمان تسلط طالبان بر افغانستان، شاخه خراسان داعش به یک تهدید امنیتی بینالمللی بدل شده و به طراحی حملات در خارج از کشور روی آورده است.
گزارش تاکید میکند اگرچه در سال ۲۰۲۵ تعداد حملات داعش کاهش یافته، اما احتمال دارد دوباره قدرت تهاجمی خود را بازیابد.
پس از تسلط طالبان در سال ۲۰۲۱، داعش خراسان از تمرکز بر حملات داخلی که عمدتا حملات انتحاری به شیعیان هزاره بود، عقبنشینی کرده و فعالیتهای خود را متوجه حمله به کشورهای خارجی مانند ایران، روسیه و پاکستان کرده است. این گروه همچنین برای حمله به اروپا و امریکا نیز تلاش کرده است.
این نهاد میگوید باوجود محدودیتهای اعمالشده علیه داعش در غرب، این گروه توانسته خود را با نظارتهای اینترنتی و کنترولهای امنیتی جدید وفق دهد. براساس گزارش، داعش خراسان پس از سرکوب از سوی طالبان، با اجرای حملات مرگبار در کشورهای منطقه تلاش کرده ضعفهایش را پنهان کند.
در این گزارش آمده است در میان شاخههای داعش، شاخه خراسان بیشترین تمرکز بر عملیاتهای برونمرزی دارد و به دلیل پیوندهای قوی با خاورمیانه و توان بالقوه برای حمله در اروپا، جایگاهی منحصر به فرد پیدا کرده است.
در این گزارش با اشاره به افزایش جذب نیرو در داعش آمده است طالبان در سال ۲۰۲۲ استراتژی پیچیدهتری را در پیش گرفت. این گروه آموزشهای پاناسلامیستی متمایل به سلفیگری در دانشگاهها را سرکوب کرد و میان گروههای سلفی اجتماعی و سیاسی تفکیک قائل شد. گروههایی مانند جماعت تبلیغ که به حاکمیت طالبان وفادار اند، تحمل یا حتی تشویق شدند، اما گروههای سیاسی مانند حزبالتحریر سرکوب شدند و گاه به حمایت مخفیانه از داعش خراسان متهم شدند.
در این گزارش به ریشه اختلافات میان داعش و طالبان نیز پرداخته شده و آمده است داعش معتقد است طالبان مسلمان واقعی نیستند و حکومت آنها مبتنی بر شریعت اسلامی نیست.
براساس گزارش گروه بینالمللی بحران، داعش طالبان را جنبشی ملیگرای پشتون میداند که از اقلیتهای مذهبی و کشورهایی مانند چین که به ادعای آنان دشمن اسلام هستند، حمایت میکند.
براساس گزارش، داعش همچنین طالبان را متهم میکند که پس از سالها تشویق جوانان به جنگ علیه نیروهای خارجی، اکنون با دیپلوماتهای خارجی دست میدهند و مانع استفاده جهادیها از افغانستان به عنوان پایگاه عملیاتهای بینالمللی میشوند.
این تبلیغات برای ایجاد شکاف میان فرماندهان طالبان و جذب برخی از آنان به صفوف داعش خراسان طراحی شده است. این گروه همچنین میکوشد از اقلیتهای قومی که احساس طردشدگی از سوی حکومت طالبان دارند، عضوگیری کند.
گزارش تاکید میکند تهدید داعش خراسان نسبت به گذشته تغییر یافته است. این گروه دیگر در پی تکرار جنگ القاعده علیه غرب در دهه ۲۰۰۰ یا حملات بزرگ داعش در دهه گذشته نیست. داعش خراسان بهجای هدفگیری حملات پر سر و صدا علیه غرب، راهبرد جذب از پایین به بالا را در پیش گرفته و میکوشد تا حد امکان حملات کوچک اما متعدد را راهاندازی کند.
هرچند نهادهای اطلاعاتی غرب دهها توطئه این گروه را کشف کردهاند، اما همچنان خطر آن وجود دارد که داعش خراسان راهی برای گریز از نظارت امنیتی بیابد.
عبدالطیف نظری، معاون وزارت اقتصاد طالبان، به شدت از «توهین، تحقیر، هتک حرمت و گسترش افغانهراسی و مهاجرستیزی» در ایران انتقاد کرد. وی هشدار داد که این اقدامات بر روابط طالبان با ایران تاثیر منفی میگذارد.
نظری روز چهارشنبه در گفتوگو با تلویزیون شمشاد اظهار داشت که اخراج اجباری، همراه با آزار و اذیت، تحقیر و توهین به مهاجران افغان در ایران، نقض آشکار قوانین بینالمللی است. او از ایران خواست از این اقدامات خودداری کند و به کرامت انسانی مهاجران افغان احترام بگذارد.
وی افزود: «انتظار داریم حقوق مهاجران افغان در ایران، همانند ایرانیانی که در امریکا و کانادا زندگی میکنند، رعایت شود.»
نظری با اشاره به مهاجرت افغانها به ایران به دلیل جنگ و ناامنی، خاطرنشان کرد که مهاجرت ایرانیان به غرب عمدتاً به دلایل اقتصادی و جستوجوی زندگی بهتر صورت میگیرد، اما حقوق آنها در کشورهای غربی رعایت میشود، در حالی که ایران این کشورها را غیراسلامی میخواند.
نظری تاکید کرد که بر اساس ارزشهای اسلامی، انسانی و قوانین بینالمللی، هیچ کشوری حق ندارد با مهاجران با توهین و هتک حرمت رفتار کند.
او با اشاره به اشتراکات فرهنگی و تاریخی میان افغانستان و ایران گفت: «وقتی در کشور همسایه کرامت انسانی مهاجران نقض میشود، اموال شان مصادره میگردد، و پیشپرداخت خانه بازگردانده نمیشود، کارفرمایان دستمزد کارگران را پرداخت نمیکنند و موج افغانستیزی و مهاجرستیزی در جامعه تشدید میشود، این مسایل بدون شک بر روابط ما با ایران تاثیر منفی میگذارد.»
معاون وزارت اقتصاد طالبان اظهار داشت که اقدامات ایران افکار عمومی در افغانستان را جریحهدار کرده است. او تاکید کرد که منطق حسن همجواری ایجاب میکند که به این رویهها نقطه پایان گذاشته شود.
پیشتر، رئیس الوزرای طالبان از مقامهای ایرانی خواسته بود که در اخراج مهاجران، اصول «تدریج، آبرومندی و حسن همجواری» را رعایت کنند و از رفتارهای تحقیرآمیز با مهاجران افغان خودداری شود.
حسن آخوند گفت این رفتارها به «انزجار و نفرت میان ملتهای دو کشور» منجر میشود.
ایران در روزهای اخیر صدها هزار مهاجر افغان را از این کشور اخراج کرده است. این اخراجهای گسترده و بیسابقه موجی از انتقادهای داخلی و بینالمللی را به دنبال داشته است.
طالبان روز چهارشنبه در بیانیهای حملات اسرائیل به نهادهای دولتی سوریه را به شدت محکوم کرد. در این بیانیه آمده است که این حملات «جنایتی سازمانیافته با هدف بیثباتی و گسترش هرجومرج در منطقه» است.
ارتش اسرائیل روز چهارشنبه حملاتی را علیه اهدافی در خاک سوریه، بهویژه نهادهای دولتی، مانند وزارت دفاع در دمشق، انجام داد.
طالبان این حملات را «نقض حاکمیت یک کشور مستقل» توصیف کرد و از کشورهای منطقه خواست تا از تکرار چنین حملاتی جلوگیری کنند.
این گروه همچنان بر لزوم احترام به استقلال و حاکمیت ملی دولت و مردم سوریه تاکید کرد.
واکنشهای منطقهای
کشورهای عمده منطقه، مانند عربستان و ترکیه این حملات را محکوم کردند. نخست وزیر سابق قطر در شبکه اکس نوشت که هدف از حملات اسرائیل چند پارچگی سوریه است و این حملات تهدیدی برای کشورهای منطقه به حساب میآید.
جان ساویرز، رئیس سابق سازمان جاسوسی بریتانیا نیز با این ارزیابی موافق است. او در مورد حملات اسرائیل به دمشق و فراتر از آن به سیانان گفت: «فکر میکنم اسرائیل به دنبال یک سوریه تکهتکه شده است – سوریهای که ضعیف و تقسیمشده باشد.»
اسحاق هرتزوگ، رئیسجمهور اسرائیل، با بیان اینکه «در برابر تهدیدات از سوریه ساکت نخواهیم ماند»، گفت اسرائیل وقتی حتی احتمال تهدید جهادیها در آن سوی مرز وجود داشته باشد، بیتفاوت نمیماند.
احمد شرع با این که در گذشته رهبر یک گروه اسلامگرای مسلح بود اما پس از سقوط بشار اسد تلاش کرد روابط نزدیکی با امریکا برقرار کند و مذاکرات مخفی را نیز با اسرائیل انجام داد.
اسرائیل اعلام کرده است که هدف این حملات حمایت از اقلیت دروزی در سوریه است که با نیروهای حکومت سوریه درگیر شده اند.
ارتش اسرائیل اعلام کرد که «به رصد تحولات و فعالیتها علیه شهروندان دروزی در جنوب سوریه ادامه میدهد و بر اساس دستورات رده سیاسی، به این منطقه حمله میکند و آماده سناریوهای مختلف است».
یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، به دولت سوریه هشدار داد که از جامعه دروزی سوریه فاصله بگیرد.