تاجیکستان ۲۵ بورسیه تحصیلی برای دانشآموزان افغان مکتب تعلیمات عمومی سامانیان اعطا کرد. ظاهر اغبر، سفیر افغانستان در تاجیکستان گفت که در این بورسیهها به دانشآموزان دختر اولویت داده شده است. لیسه سامانیان مکتبی در تاجیکستان است که دانشآموزان افغان در آن آموزش میبینند.
ظاهر اغبر روز سهشنبه، سوم اسد در یادداشتی در شبکه اجتماعی اکس خبر داد که قرار است آزمونی در این راستا روز سهشنبه برگزار و فهرست مستحقین به وزارت محترم معارف و تحصیلات عالی تاجیکستان سپرده شود.
او گفت مقامهای این کشور بر حمایت از ادامه تحصیل دختران افغان تاکید کردهاند. این لیسه بیش از دو دهه پیش برای آموزش مهاجران افغان در شهر دوشنبه تاسیس شد و با کمک هزینههای حکومت پیشین افغانستان فعالیت میکرد.
آموزش دختران در مکاتب بالاتر از صنف ششم و دانشگاهها پس از حاکمیت دوباره طالبان بر افغانستان ممنوع شد. تداوم این وضعیت در کشور واکنشهای جهانی زیادی را به دنبال داشته است.
افغانهای متقاضی پناهندگی و همکاران پیشین بریتانیا در افغانستان که اطلاعاتشان فاش شده، ممکن است هر کدام هزاران پوند غرامت دریافت کنند. صدها نفر از این افراد تاکنون برای دریافت غرامت از وزارت دفاع بریتانیا ثبتنام کردهاند.
افشای اطلاعات این افراد جان دستکم ۱۰۰ هزار نفر را در معرض خطر قرار داده است.
در فبروری ۲۰۲۲، یکی از کارمندان وزارت دفاع بریتانیا بهطور اشتباهی اطلاعات نزدیک به ۱۹ هزار افغان را منتشر کرد. برخی از این افراد پیشتر با نیروهای بریتانیایی همکاری داشتند و پس از فروپاشی دولت افغانستان و بازگشت طالبان به قدرت، خواستار تخلیه و انتقال به بریتانیا بودند.
این اشتباه موجب شد حدود ۱۶ هزار افغان در عملیاتی محرمانه به بریتانیا منتقل شوند، زیرا بیم آن میرفت که توسط طالبان هدف قرار گیرند.
اگرچه حدود ۳ هزار و ۷۰۰ متقاضی اصلی که اطلاعاتشان فاش شده بود در بریتانیا اسکان یافتهاند، بقیه طبق بررسی دولت که نتیجه گرفت «صرف حضور در این دادهها بهتنهایی دلیلی برای هدف قرار گرفتن نیست»، کمکی دریافت نخواهند کرد.
اکنون صدها نفر برای دریافت غرامت از وزارت دفاع به دلیل این نقض اطلاعات ثبتنام کردهاند. شرکت حقوقی لی دی در حال پیگیری یک پرونده است و تاکنون دستکم ۷۰ نفر را نمایندگی میکند و هر روز شاکیان جدیدی میپذیرد. این شرکت تخمین میزند موکلانش ممکن است هر کدام هزاران پوند غرامت دریافت کنند.
شان هامبر، شریک این شرکت، گفت: «از آنجا که حکم قضایی تنها یک هفته پیش لغو شد و افراد تازه متوجه افشای اطلاعات شخصیشان بدون اطلاع یا رضایت شدهاند، این پرونده هنوز در مراحل اولیه است. انتظار داریم میزان غرامت در حد هزاران پوند باشد، اگرچه مبلغ دقیق متفاوت خواهد بود و احتمالاً برای کسانی که همچنان در افغانستان هستند بیشتر از کسانی است که به بریتانیا منتقل شدهاند.»
شرکت حقوقی بارینگز لاو در منچستر، که پرونده مشابهی را دنبال میکند، اعلام کرده بیش از یک هزار موکل دارد. عدنان مالک، رئیس بخش حفاظت از اطلاعات این شرکت، گفته است موکلانشان «حداقل دهها هزار پوند» غرامت دریافت خواهند کرد.
معمولاً چنین پروندههایی پیش از رسیدن به دادگاه حلوفصل میشوند، اما وزارت دفاع بریتانیا پیشتر اعلام کرده است با «هرگونه اقدام قانونی یا پرداخت غرامت» مقابله خواهد کرد و خودخواسته به افغانهای آسیبدیده غرامت نخواهد داد، هرچند در سال ۲۰۲۱ به ۲۶۵ افغان متاثر از یک نشت دادهای کوچکتر، تا ۴ هزار پوند برای هر نفر پیشنهاد کرده بود.
یک مددکار مستقل که از درخواستهای اسکان افغانها حمایت میکند، گفت: «برای کسانی که اطلاعاتشان افشا شده اما امیدی به اسکان در بریتانیا ندارند، غرامت میتواند امکان جابهجایی آنها را فراهم کند؛ چه از طریق تامین هزینه پاسپورت و ویزا برای کشور دیگر یا جابهجایی داخلی در افغانستان. دولت ممکن است بگوید تعهدی برای تخلیه هر خانواده متاثر ندارد، اما وظیفه مراقبت ایجاب میکند ابزارهایی برای بهبود امنیت آنان فراهم شود.»
سارا فنبی دیکسون، مشاور افغانستان در شبکه کمک به پناهندگان، نیز گفت: «پول غرامت میتواند برای خانوادهها حیاتی باشد، چون بسیاری از اعضای پیشین نیروهای امنیتی افغانستان به دلیل ترس از شناسایی قادر به کار نیستند. این موضوع هم برای کسانی که اطلاعاتشان افشا شده و هم برای کسانی که نشدهاند صدق میکند.»
سخنگوی وزارت دفاع بریتانیا گفت: «این ادعاها فرضی هستند و ما به شدت در برابر هرگونه اقدام قانونی یا پرداخت غرامت دفاع خواهیم کرد. بررسی مستقل ریمر نتیجه گرفت بسیار بعید است صرف حضور در این فایل دلیلی برای هدف قرار گرفتن فرد باشد و دادگاه نیز همین را مبنای لغو حکم قضایی خود در این ماه قرار داد.»
انجمن انبوهسازان استان تهران میگوید با اخراج کارگران افغان، صنعت ساختمان با کمبود شدید نیروی کار مواجه شده است. این انجمن هشدار داده است که جایگزینی این کارگران با نیروی کار ایرانی، زمانبر و پرهزینه خواهد بود.
ایرج رهبر، رئیس انجمن انبوهسازان استان تهران، روز جمعه، سوم اسد گفت که ۵۰ درصد از کارگران ساختمانی در تهران مهاجران افغان بودهاند و با آغاز جنگ ایران و اسرائیل و اخراج این مهاجران، صنعت ساختمان با کمبود نیروی کار مواجه شده است.
او گفت که مهاجران افغان عمدتا در مشاغل ساختمانی مشغول به کار بودند و اخراج آنها مشکلاتی در این صنعت بهوجود آورده است.
آقای رهبر افزود که با اخراج این نیروها، بازدهی کار در صنعت ساختمان کاهش یافته و برخی پروژهها با وقفه روبهرو شدهاند. او تاکید کرد که جایگزینی کارگران ایرانی بهجای نیروهای افغان، هم زمانبر و هم پرهزینه خواهد بود.
او تاکید کرد که بهدلیل پایین بودن دستمزد، کارگران ایرانی تمایل چندانی به کارهای ساده ساختمانی نداشتند و در عوض، کارگران افغان با دستمزد کمتر و بدون پوشش بیمه وارد بازار شده بودند.
او همچنین گفت: «دستمزد کارگر ساختمانی ایرانی دو برابر کارگر افغان است. طبیعی است که کارفرما ترجیح میداد نیروی افغان استخدام کند. حالا هم جایگزینی این کارگران زمان میبرد.»
بر اساس گزارشها، جمهوری اسلامی ایران در سال جاری نزدیک به یک میلیون مهاجر از جمله کارگران افغان را اخراج کرده است. پیش از این نیز سندیکای کارگران شرکت واحد اتوبوسرانی تهران در واکنش به شدت گرفتن این روند هشدار داد.
علاوه بر اخراج اجباری، گزارشهای متعددی از بدرفتاری پولیس با مهاجران، اخاذی در مسیرهای تردد توسط نیروهای امنیتی و پرداختنشدن حقوق کارگران مهاجر از سوی کارفرمایان ایرانی منتشر شده است.
شورای پناهندگان ناروی میگوید با ادامه ورود موج بازگشتکنندگان از ایران به افغانستان، نهادهای بشردوستانه در مرزها تحت فشار شدید قرار گرفته است. این شورا پیش از این نیز بارها نسبت به وخامت وضعیت انسانی در افغانستان هشدار داده بود.
شورای پناهندگان ناروی روز جمعه، سوم اسد با نشر ویدیویی در شبکه اجتماعی اکس از ادامه ارائه خدمات بشردوستانه در مرز افغانستان و ایران خبر داد. به گفته این شورا این خدمات شامل توزیع آب آشامیدنی و کمکهای غذایی به مهاجران است.
رئیس عملیات این شورا که به مرز اسلامقلعه رفته و از وضعیت مهاجران اخراجشده بازدید کرده، تاکید کرده است که شورای پناهندگان ناروی به حمایت فوری نیاز دارد.
رابرت اینزیکوا گفته است: «ما واقعا به حمایت بیشتری نیاز داریم تا بتوانیم به کمکرسانی به افغانهای بازگشتی ادامه دهیم.» این شورا پیشتر اعلام کرده بود که روزانه حدود ۴۰ هزار نفر از ایران به افغانستان بازمیگردند اما منابع موجود برای رسیدگی به نیازهای آنان کافی نیست.
نهادهای بشردوستانه دیگری نیز نسبت به وخامت اوضاع در مرز اسلامقلعه هشدار دادهاند. ایران پس از درگیری با اسرائیل، روند اخراج مهاجران افغان را شدت بخشیده و هر روز هزاران نفر را به افغانستان باز میگرداند.
براساس اظهارات مقامهای طالبان، ایران تنها در یک ماه گذشته بیش از ۷۰۰ هزار مهاجر را به افغانستان بازگردانده است.
دختری که در یکی از زندانهای طالبان در کابل به سر میبرد، نامهای سرگشاده به مارشال عبدالرشید دوستم، رهبر حزب جنبش ملی نوشته است. این زن زندانی، آقای دوستم را به نبرد با طالبان فراخوانده و از او خواسته صدای زنانی باشد که توسط طالبان از جامعه حذف، سرکوب و صدای شان خاموش شدهاند.
این زن از وضعیت دشوار خود و دیگر زنان زندانی در زندانهای طالبان نوشته و از رهبر حزب جنبش ملی افغانستان خواسته است که به سرنوشت زنان به ویژه زنان زندانی توجه کند و آنان را تنها نگذارد.
نسخهای از این نامه به افغانستان اینترنشنال رسیده و ما این نامه را با حفظ هویت این دختر زندانی، بدون تغییری در محتوا نشر میکنیم:
به نام خداوند داد و عدالت!
با سلام و احترام به پیشگاه قهرمان مردمی، مارشال عبدالرشید دوستم، فرزند راستین سرزمین و غرور خاک مادری ما.
مارشال صاحب عزیز، نمیدانم این نامه به دستت میرسد یا نه. نمیدانم هنوز صدای یک دختر اسیر در دل تاریکی کابل را میشنوی یا نه. اما به عنوان یک زن، یک خواهر و یک دختر که در زندان کابل در چنگال طالبان بیرحم اسیرم، این نامه را با اشک و خون، با درد و ناله، با دستانی لرزان اما دلی پر از امید مینویسم و بهدست قهرمان قوم و وطنم میسپارم.
جناب مارشال!
۴۵ سال است نامت چون کوههای سخت جان افغانستان در دلها حک شده است. ۴۵ سال است که دشمنان این خاک، از نامت لرزیدهاند و مزدوران پاکستان و انگلستان در برابر ارادهات زانو زدهاند.
تو آن کسی بودی که نقشههای شوم استخباراتی را نقش بر آب کردی، تو آن مردی هستی که خواب قدرت را از چشمان طالبان دزدیده بودی. اما امروز، روزی است که فریاد ما، فریاد بیپناهترین دختران وطن، به آسمان رسیده و جز نام تو پناهی برایمان نمانده است.
مارشال صاحب!
دختران و زنان این سرزمین زیر لگدهای طالبان خرد شدهاند. زندانها پر است از نالههای دخترانی که به جرم آزادی، به جرم انسان بودن و به جرم «زن» بودن شکنجه میشوند. در هر کوچه و بازار صدای تجاوز، صدای فریاد و صدای خفهشدن امید ماست. و با همه این دردها، مردم هنوز به نام تو پناه میبرند. هنوز میگویند «مارشال کجاست؟»
من میدانم، تو را اجازه ورود نمیدهند. میدانم ترکیه، امریکا و این دنیای معاملهگر، در برابر غیرتت دیوار شدهاند. اما تو یک رهبر چریکی هستی، یک مبارز کوهنورد، تو را دیوار بند نمیسازد.
بیایید نه با لشکرهای بزرگ، که با ده سرباز وفادار، در هر ولایت، در هر قله، پرچم قیام را برافرازید.
در پنجشیر، در بدخشان، در فاریاب، در سرپل، در کوههای کابل علم را بلند کنید، فریاد را دوباره زنده کنید.
مردم با جان و دل همراهتان میشوند، دختران این وطن زیر عبای خونین طالبان منتظر یک حرکت اند. امروز اگر سکوت کنید، فردا حتی خاک قبر ما را هم از ما خواهند گرفت.
مارشال صاحب!
زمین ما را گرفتند، خانه ما را آتش زدند، و حالا نوبت به ناموس ما رسیده است. فردا دیگر دیر است. فردا ما نیستیم که صدایت کنیم. امروز، آخرین فرصت است.
به فریاد ما لبیک بگو. با اشک، با خون، با امید به غیرتت از دل تاریکی کابل، یک دختر اسیر، که هنوز چشم به دروازه امید دوخته و فریاد میزند: مارشال بیا بپاخیز.
اگر زنده بودم خداوند دیدار تو را به من نصیب کند به پای تو خم شوم جان به حق بسپارم.
جمعی از باشندگان ولایت نورستان در یک گردهمایی اعتراضی، مقامهای طالبان را به ایجاد اختلاف میان مردم این ولایت متهم کردند. آنها گفتند که تصمیم طالبان برای ایجاد ولسوالی جدید در این ولایت، اتفاق و اتحاد اقوام نورستان را از بین برده است.
باشندگان معترض نورستان جمعه، سوم اسد با صدور قطعنامهای، طالبان را به «فریبکاری، بیانصافی و نفاقافگنی بین اقوام» متهم کردند. به گفته این معترضان، هیئتی که برای برقراری صلح از سوی طالبان به این منطقه فرستاده شده، اهداف و خواستهای خود را بر مردم تحمیل کرده است.
طالبان در ولایت نورستان تصمیم گرفته است ولسوالی «وانت وایگل» را به دو بخش تقسیم کنند: یکی با نام قبلی «وانت» و دیگری ولسوالی جدیدی به نام «وایگل». اما انتخاب مکان مرکز ولسوالی جدید وایگل با مخالفت شدید مردم محل و برخی مقامات طالبان روبهرو شده است.
باشندگان نورستان پیشتر نیز در اعتراض به تاسیس ولسوالی جدید توسط طالبان اعتراض کرده بودند. آنها هشدار دادهاند که به اعتراضات تا زمانی ادامه میدهند که رهبر طالبان مرکز ولسوالی جدید را با مشوره مردم محل انتخاب کند.
بربنیاد گزارشها، علاوه به مردم محل، مقامات طالبان نیز بر سر تعیین مرکز ولسوالی دچار اختلاف نظر هستند. منابع میگویند که فرمانده پولیس طالبان در نورستان از معترضان حمایت میکند و با انتخاب مرکز ولسوالی توسط والی، مخالفت دارد.