دیده‌بان حقوق بشر:سیاست‌ امریکا درباره مهاجران افغان با یافته‌های حقوق بشری آن در تضاد است

خانم سمر روز سه‌شنبه در مصاحبه با افغانستان اینترنشنال تاکید کرد که ۱۵ اگست ۲۰۲۱ «سیاه‌ترین روز» برای مردم افغانستان و شخص خودش بود. با این حال، او به مقاومت زنان افغانستان در برابر محدودیت‌ها و فشارها ادای احترام کرد و گفت این زنان با وجود شرایط سخت، همچنان ایستاده‌اند.

وی ابراز امیدواری کرد که مقاومت زنان در برابر سرکوب و تحجر طالبان ادامه یابد. خانم سمر تاکید کرد که این مسئله صرفاً مربوط به زنان نیست، بلکه به سرنوشت ۴۰ میلیون انسان، به‌ویژه کودکان، گره خورده است.

رئیس سابق کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان، در بخشی از صحبت‌هایش، از لابی‌های طالبان به تندی انتقاد کرد. او گفت که لابی‌های طالبان تلاش کردند مردم را فریب دهند و چنین وانمود کنند که این گروه تغییر کرده است، اما تجربه چهار سال گذشته نشان داد که طالبان هیچ تغییری نکرده‌اند؛ همان‌گونه که در ۲۰ سال گذشته، در مناطق تحت کنترو‌ل‌شان مکاتب دخترانه و پسرانه را بسته بودند.

چهار سال پیش در چنین روزهایی طالبان به قدرت رسید. این گروه در چهار سال گذشته شرایط دشواری را بر مردم افغانستان به ویژه زنان و دختران تحمیل کرده است. زنان و دختران در افغانستان تحت حاکمیت طالبان، از تمام حقوق اولیه‌شان محروم شده‌اند.

صلاح‌الدین ایوبی روز سه‌شنبه در مصاحبه با تلویزیون دولتی طالبان اظهار داشت که وقتی نیروهایش وارد ارگ شدند، از شدت خوشحالی گریه می‌کردند و نمی‌توانستند یکدیگر را نگاه کنند. این فرمانده ارشد طالبان افزود که از مسیر لوگر وارد کابل شده و هرگز تصور نمی‌کرد که حکومت سقوط کرده باشد.

ایوبی در پاسخ به این پرسش که اولین چیزی که در ارگ دید چه بود، گفت: «لنگی و پوستین اشرف‌غنی را دیدم و خیلی حالم خراب شد. همچنین کتابی را دیدم که او همیشه مطالعه می‌کرد.» اما افزود که نام کتاب را به خاطر ندارد.

اشرف غنی، رئیس‌جمهور پیشین افغانستان، پیش از ورود طالبان به کابل، ارگ ریاست‌جمهوری را با عجله ترک کرد و با هلیکوپتر نظامی به اوزبیکستان گریخت. او بعدها اظهار داشت که اگر در کابل می‌ماند، به سرنوشت داکتر نجیب‌الله، رئیس‌جمهور پیشین افغانستان، دچار می‌شد. طالبان در دهه ۹۰ دکتر نجیب‌الله را در چارراهی آریانا در کابل به دار آویختند.

او گفت که او، یعقوب مجاهد، وزیر دفاع کنونی و فرزند ملا عمر و سراج‌الدین حقانی، وزیر داخله کنونی و رهبر شبکه حقانی، رهبری جنگ علیه حکومت پیشین را بر عهده داشتند. این فرمانده طالبان اظهارات انس حقانی، عضو ارشد شبکه حقانی را تکرار کرد که این گروه قصد داشت از طریق راه‌حل سیاسی وارد کابل شود و نه با زور و نظامی.

صلاح‌الدین ایوبی بیان کرد که صبح روز یکشنبه، مردم با او تماس گرفتند و گفتند که حکومت فرار کرده و خطر غارت و چپاول دارایی‌های مردم، سفارت‌خانه‌ها و بانک‌ها وجود دارد. او افزود که پس از آن، به نیروهایش در ولسوالی‌های کابل، از جمله چهارآسیاب، پغمان و سروبی، دستور داد که آماده پیشروی شوند، اما تا دریافت دستور بعدی وارد کابل نشوند.

این فرمانده طالبان گفت که در ساعت یک بعدازظهر روز یکشنبه، یعقوب دستور ورود به کابل را صادر کرد. ایوبی افزود که با حدود پنج هزار نیرو وارد کابل شدند. او اظهار داشت که وقتی وارد ارگ شدند، تصور نمی‌کردند که کسی آنجا نباشد و گمان می‌کردند افرادی در داخل ارگ حضور دارند.

او همچنین گفت که هماهنگی ورود به کابل از طریق گروه واتس‌اپ انجام شد، زیرا سیستم‌های مخابراتی در کابل از دسترس خارج شده بودند.

این فرمانده طالبان گفت که نیروهای این گروه نخستین‌بار در مسجد پل‌خشتی در مرکز کابل تجمع کردند. ایوبی افزود که نیروها از مسجد پل‌خشتی گفتند که حکومت سقوط کرده و پس از آن وارد کابل شده است.

صلاح‌الدین ایوبی، هنگام جنگ با حکومت پیشین، والی طالبان در ولایت فاریاب بود. او در سال ۲۰۱۵ توسط امنیت ملی سابق بازداشت شد و در سال ۲۰۱۸ با زندانیان ارتش تبادل تبادله و آزاد گردید.

حقانی در مصاحبه‌ای مدعی شد که طالبان قصد داشت پس از تفاهم سیاسی وارد کابل شود تا روابط با جامعه جهانی عادی بماند، اما خروج اشرف غنی، رئیس‌جمهور پیشین، این برنامه را تغییر داد.

این اظهارات با واکنش‌های متعددی مواجه شده است. اسد رضایی، کاربر فیس‌بوک، خطاب به حقانی نوشت: «اگر صادق هستید، اکنون روابط خود را با مردم و جامعه جهانی بهبود دهید.»

کامران خراسانی، کاربر دیگر، با اشاره به تناقض در گفتار و رفتار طالبان، گفت: «اگر طالبان به دنبال مشروعیت بود، چرا مکاتب را مسدود کرد، محدودیت‌ها بر زنان اعمال نمود و با جامعه جهانی مقابله کرد.»

پس از چهارسال، تنها روسیه حکومت طالبان را به رسمیت شناخته است. کشورهای غربی رسمیت یافتن دولت طالبان را منوط به رعایت حقوق بشر اعلام کرده است. اما، رهبر طالبان گفته است که به خاطر به دست آوردن مشروعیت بین المللی حاضر نیست در سیاست‌هایش تغییر بیاورد.

یک کاربر دیگر به نام فدا محمد ابراهیمی از عدم عملگرایی طالبان انتقاد کرده است. او اظهار داشت که طالبان اگر به دنبال مشروعیت و روابط خوب با جهان بود، می‌توانست مانند سوریه عمل کند، اما گفتار و رفتار این گروه هیچ‌گاه همخوان نبوده است.

• 

  انس حقانی: طالبان می‌خواست با تفاهم وارد کابل شود تا مشروعیت نظام حفظ شود

انس حقانی، برادر سراج الدین حقانی در مصاحبه اش با رادیو حریت گفت که رهبران طالبان آگاه بودند که نظام به آن‌ها واگذار خواهد شد آقای حقانی گفت: «ما می‌دانستیم که امریکایی‌ها حتماً خارج می‌شوند و آن‌ها هم همین مسیر را دنبال می‌کردند، اما به‌صراحت نمی‌گفتند. ما وضعیت را درک کرده و به ضرورت آن آگاه بودیم.»

او نشست‌های هیئت طالبان با هیئت حکومت در قطر را «نمایشی» توصیف کرد.

طالبان همواره فروپاشی نظام در اسد ۱۴۰۰ را به گردن دولت پیشین انداخته است، اما ناظران معتقدند این گروه هرگز به دنبال گفت‌وگو و تفاهم سیاسی نبوده است. طالبان در مذاکرات چندساله خود حاضر به گفت‌وگو با نمایندگان دولت پیشین نشد و تاکید داشت که طرف اصلی آن‌ها ایالات متحده است. پس از توافق دوحه در ۲۹ فبروری ۲۰۲۰، با وجود تاکید این توافق‌نامه بر مذاکرات بین‌الافغانی، طالبان این مذاکرات را جدی نگرفت.

چهار سال پس از به قدرت رسیدن، طالبان همچنان راه گفت‌وگو با جریان‌های سیاسی و اجتماعی را بسته و معتقد است که بحران در افغانستان پایان یافته و نیازی به مذاکره نیست. اما جامعه جهانی تاکید دارد که طالبان برای کسب مشروعیت داخلی و بین‌المللی باید با جریان‌های سیاسی، اقلیت‌های قومی و مذهبی وارد گفت‌وگو شود.

مقام‌های طالبان در ننگرهار روز سه‌شنبه گفتند که این پرونده پس از کسب رضایت خانواده مقتول، مختومه اعلام شد.

والی طالبان در ننگرهار در خبرنامه‌ای گفت که مطیع‌الله، ساکن روستای شَدل در ولسوالی ننگرهار، مدتی پیش توسط افراد مسلح «قطعه سبز» طالبان به‌صورت «غیرعمدی» کشته شده بود.

در اعلامیه طالبان آمده است که پس از این رویداد، معاون ولایت، رئیس شورای علما، و مسئولان استخبارات و فرماندهی امنیه با خانواده قربانی دیدار کرده و از آن‌ها خواستندجنگجویانی را که در این رویداد دست داشتند، ببخشند.

افراد وابسته به «قطعه سبز» مسئولیت پرداخت یک میلیون و ۱۱۰ هزار افغانی «دیه» را پذیرفته و از بخشش خانواده قربانی سپاس‌گزاری کرده‌اند.

در ادامه اعلامیه آمده است که بستگان فرد کشته‌شده، گفته‌اند تصمیم به بخشش را «برای رضای خدا» گرفته و در آینده هیچ‌گونه ادعایی نخواهند داشت.

با این حال، منتقدان این حادثه می‌گویند که این «رضایت» نتیجه فشار و ترس از طالبان است.

از زمان بازگشت طالبان به قدرت، این نخستین‌بار نیست که پرونده‌های قتل غیرنظامیان به‌دست افراد مسلح این گروه با پرداخت پول و ترغیب خانواده‌ها به بخشش بسته می‌شود.

فعالان حقوق بشر می‌گویند این‌گونه رفتارها نه‌تنها مانع اجرای عدالت می‌شود، بلکه جنگجویان را تشویق می‌کند تا چنین حوادثی را عادی تلقی کنند.

ریچارد بلومنتال، سناتور امریکا در یک پیام ویدیویی که از سوی افغان ایواک، نهاد حامی انتقال پناهجویان افغان نشر شده، گفت که همکاران افغان ما، که در معرض خطر هستند، اکنون در قطر گیر مانده‌اند و باید هرچه زودتر به امریکا منتقل شوند.

او تاکید کرد که یک ملت بزرگ به وعده‌هایش وفادار می‌ماند و افزود: «ما وعده دادیم که به منظور امنیت و آسایش شان، آن‌ها به امریکا خواهند آمد. اگر به این وعده عمل نکنیم، مسئول جان آن‌ها خواهیم بود. این کار را باید هم برای آن‌ها و هم برای آرامش وجدان خودمان انجام دهیم.»

پیش از این به تاریخ ۸ اسد، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور امریکا به آن دسته از افغان‌هایی که با حکومت و ارتش امریکا در افغانستان کار کرده و اکنون به دنبال اقامت در ایالات متحده‌اند، قول کمک داد. او پیش از آن مشخصا به افغان‌های گیرمانده در امارات متحده عربی اشاره کرد که چهارسال پیش و پس از سقوط کابل، به آنجا انتقال یافتند.
دونالد ترامپ در پاسخ به سوالی در مورد سرنوشت این پناهجویان افغان گفت: «ما افراد خوب را می‌شناسیم و آن‌هایی را که شاید خیلی خوب نباشند هم می‌شناسیم. برخی از افرادی که به این‌جا آمدند، چندان مناسب نبودند. ما از کسانی که برای ما کار کردند و به آن‌ها وعده‌هایی داده شده بود، حمایت خواهیم کرد.»

با آنکه ترامپ بر حمایت از همکاران سابق افغان تاکید کرده، اما پس از بازگشت به کاخ سفید، محدودیت‌های سختی علیه مهاجران، به‌ویژه افغان‌ها، وضع کرده است. او افغانستان را در فهرست کشورهای سفربند قرار داده و به این ترتیب، بررسی پرونده‌های انتقال پناهجویان واجد شرایط را دشوار کرده است.

در ماه می، وزارت خارجه امریکا اعلام کرد می‌خواهد دفتر مسئول جابه‌جایی افغان‌های واجد شرایط برای ویزای ویژه و پناهندگی را ببندد.

وزیر امنیت داخلی هم پایان «وضعیت حمایت موقت» افغان‌ها را اعلام کرد و گفت بازگشت به افغانستان دیگر تهدیدی نیست.

جولی جانسون، نماینده دموکرات ایالت تگزاس، این اقدام وزارت خارجه را برخلاف وعده‌های امریکا خواند. او گفت هزاران افغان که ۲۰ سال با نیروهای امریکا همکاری کردند، وعده انتقال به امریکا داشتند اما حالا بلاتکلیف مانده و در معرض انتقام‌‌گیری طالبان قرار دارند.