بیش از ۳۰۰ زلزله در سه‌دهه؛ چرا افغانستان در برابر زمین‌لرزه آسیب‌پذیر است؟

منابع آگاه در کابل روز سه‌شنبه، ۱۱ سنبله به افغانستان اینترنشنال گفتند که حیدرجان نعیم‌زوی، عضو پیشین ولسی‌جرگه، روز پنجشنبه گذشته به نظارت‌خانه طالبان در کابل منتقل و زندانی شده است.

منابع گفته‌اند وزیر عدلیه طالبان از او خواسته کوچی‌ها زمین‌های مورد مناقشه در لوگر را به طالبان بدهند.

خانواده آقای نعیم‌زوی بازداشت او را تأیید کرده و می‌گویند وزیر عدلیه طالبان به بهانه «غصب زمین‌های دولتی» بزرگان کوچی‌ها را تحت فشار قرار می‌دهد. آنان می‌گویند: «این دومین‌بار است که او به دستور وزیر عدلیه طالبان زندانی می‌شود. بار نخست او را در زندان شخصی وزارت نگه‌داری کرده بودند، اما این بار در نظارت‌خانه کابل زندانی است.»

براساس اطلاعات به‌دست‌آمده، طالبان پیش‌تر نعیم‌زوی را با ضمانت آزاد کرده بود و شرط گذاشته بود که کوچی‌ها باید زمین‌های مورد مناقشه در لوگر را به طالبان واگذار کنند.

برخی بزرگان کوچی استدلال می‌کنند که وزیر عدلیه طالبان با این رفتار، دشمنی‌های قومی را دامن می‌زند و زمین‌هایی را که بر اساس فرمان‌های مقام‌های حکومت‌های پیشین واگذار شده، غصب می‌خواند.

نزدیک به دو سال پیش، افغانستان اینترنشنال از موجودیت زندان شخصی در داخل وزارت عدلیه طالبان در کابل پرده برداشته بود.

منابع گفته بودند که عبدالحکیم شرعی، وزیر عدلیه طالبان، حیدرجان نعیم‌زوی را در آن زندانی کرده بود.

وزیر عدلیه طالبان در واکنش به گزارش آن زمان گفت که او بر اساس حکم رهبر طالبان صلاحیت دارد تا «غاصبان زمین» را برای ده روز زندانی کند.

سال گذشته شماری از کوچی‌ها با ارایه اسنادی به افغانستان انترنشنال گفته بودند که عبدالحکیم شرعی فرمان‌های حامد کرزی، رئیس‌جمهور پیشین، در مورد اقامت کوچی‌ها را نادیده می‌گیرد.

تا کنون وزارت عدلیه طالبان در مورد بازداشت این عضو پیشین پارلمان، اظهار نظر نکرده است.

وقوع احتمالی بارندگی شدید و سرازیرشدن سیلاب‌، نگرانی سازمان‌های بین‌المللی امدادرسان را نیز برانگیخته است.

پیشتر برنامه جهانی غذا نیز با اشاره به پیش‌بینی‌های هواشناسی در روزهای آتی، هشدار داد که وضعیت بشردوستانه در مناطق زلزله‌زده وخیم‌تر خواهد شد.

وقوع زلزله در شرق افغانستان تاکنون بیش از «۱۴۰۰» کشته و بیش از «۳ هزار» زخمی برجای گذاشته است.

سازمان بهداشت جهانی اعلام کرد که بیش از «۱۲ هزار نفر» به‌طور مستقیم تحت تأثیر این زلزله قرار گرفته‌اند.

سازمان عفو بین‌الملل روز سه‌شنبه در بیانیه‌ای اندوه خود را نسبت به وقوع زلزله مرگبار در افغانستان ابراز، و با خانواده‌های قربانیان ابراز همدردی کرده است.

این سازمان می‌گوید در زمان بحران‌هایی چون این زلزله، حمایت از حقوق‌‌بشر باید در مرکز پاسخ‌دهی قرار گیرد.

این سازمان در حالی سیاست‌های زن‌ستیزانه‌ای طالبان را مسئول کاهش فعالیت‌های سازمان‌های بین‌المللی می‌داند که پیش‌تر منابع محلی از جان باختن دستکم شش زن باردار در کنر به‌دلیل کمبود کارکنان صحی و امکانات درمانی در شفاخانه‌ها خبر دادند.

پیشتر صندوق جمعیت سازمان ملل اعلام کرد که افغانستان نیاز فوری به ۱۸ هزار قابله ماهر دارد و هشدار داد اگر این نیاز برآورده نشود، زندگی زنان بسیاری به خطر می‌افتد.

پیش از این نیز، گزارش‌های درباره قوانین سخت‌گیرانه طالبان و جان باختن «ده‌ها زن» در زلزله مرگبار ولایت هرات در ماه میزان سال گذشته منتشر شد.

سازمان ملل در آن‌زمان اعلام کرد که بیش از ۹۰ درصد قربانیان آن زلزله، زنان و کودکانند. اسکای‌نیوز با مصاحبه با تعدادی از زنان زلزله‌زده در ولایت هرات دریافت که یکی از عوامل مرگ ده‌ها زن در آن زمین‌لرزه، «ترس از نبود حجاب و محرم» بوده است.

بیشتر بخوانید: اسکای‌نیوز: قوانین سخت‌گیرانه‌ای طالبان باعث مرگ ده‌ها زن در زلزله هرات شده است

روزنامه تلگراف نیز به نقل از نیروهای امداد و نجات گزارش داد که مقررات سخت‌گیرانه طالبان علیه زنان باعث افزایش تلفات و «زنده به‌گور شدن» آنان در زمین‌لرزه هرات شد.

طالبان از بدو حاکمیت علاوه بر منع آموزش دختران و زنان در مکاتب، دانشگاه‌ها و مراکز صحی، اشتغال آنان را نیز منع کرده است. این ممنوعیت‌ها از یک‌سو دامنه چالش‌های صحی به‌ویژه برای دختران و زنان را گسترده‌تر کرده است و از دیگرسو شمار زیادی از مراکز صحی نیز با کمبود شدید نیروی زن مواجه شده است.

دفتر معاون اقتصادی ریاست‌الوزرای طالبان روز سه‌شنبه، ۱۱ سنبله، با نشر خبرنامه‌ای اعلام کرد که ملا عبدالغنی برادر «قربانی‌های دشت لیلی را فراموش‌ناشدنی خواند.»

ملا برادر در حالی به جوزجان و و دشت لیلی رفته است که تنها دو روز از زلزله مرگبار کنر و ننگرهار گذشته است. زلزله‌زدگان این ولایت‌ها همچنان با مشکلات جدی و کمبود کمک‌های فوری روبه‌رو هستند.

دشت لیلی در ولایت جوزجان به‌دلیل درگیری‌های شدید میان طالبان و نیروهای اتحاد شمال در دهه‌های گذشته شهرت یافته است. شماری از جنگجویان طالبان در این منطقه کشته شده‌اند.

آمار دقیق قربانیان این رویداد مشخص نیست، و طبق برخی گزارش‌ها، طالبان خود در تابستان ۱۳۷۷ شماری از اسیران جنگی را در همین دشت کشته بودند. تاکنون هیچ‌گونه تحقیق مستقل و مستندسازی معتبر در این زمینه صورت نگرفته است.

مردم محل می‌گویند اعتراضات روز دوشنبه زمانی آغاز شد که طالبان شماری از بزرگان قومی را در ولسوالی نورگرام بازداشت کردند.

در واکنش به بازداشت بزرگان قومی، شماری از باشندگان نورگرام دست به راهپیمایی زدند. نیروهای امنیتی طالبان در مقابل اعتراضات مردمی از خشونت کار گرفتند و در اثر تیراندازی آنان دستکم چهار نفر زخمی شدند.

تاکنون طالبان به‌طور رسمی در مورد این رویداد ابراز نظر نکرده است.

یک باشنده ولسوالی نورگرام -به شرط افشا نشدن هویتش- گفت: «در منطقه گندلبوک ولسوالی نورگرام، گجرها قصد داشتند با حمایت طالبان زمین‌ها را غصب کنند، اما مردم مانع شدند.»

ویدیوهای رسیده به افغانستان اینترنشنال گوشه‌هایی از تظاهرات باشندگان ولسوالی نورگرام را نشان می‌دهد. در بخش‌هایی از ویدیو صدای تیراندازی نیز شنیده می‌شود.