چرخبال‌های ارتش سابق؛ پافشاری طالبان، خشم ترامپ و سکوت اوزبیکستان

آقای باناژاک از رفتار حکومت فدرال با همکاران محلی سابق و دیگر افغان‌های آسیب‌پذیر به‌شدت ابراز ناراحتی کرد. به گفته او، حکومت آلمان با بی‌تفاوتی نظاره می‌کند که چگونه پولیس پاکستان افراد واجد شرایط پناهندگی را از مهمانخانه‌های متعلق به سازمان همکاری بین‌المللی آلمان (جی‌آی‌زید) در اسلام آباد و شهرهای دیگر بیرون کشیده و به افغانستان بازمی‌گرداند.

او به یک خبرگزاری آلمانی در برلین گفت: «این یک رسوایی است.»

باناژاک افزود که حکومت پاکستان به تقاضای یوهان واده‌فول، وزیر خارجه، در مورد پناهجویان افغان واجد شرایط انتقال به آلمان بی‌توجهی کرده است و آن را «ننگین» خواند.

در حال حاضر، بیش از دو هزار افغان در پاکستان منتظر انتقال به آلمان‌اند. آن‌ها قبلا با نیروهای نظامی و موسسات آلمانی در افغانستان همکاری می‌کردند. بسیاری از خانواده‌های افغان ماه‌ها یا سال‌ها در اسلام‌آباد چشم‌انتظار تصمیم نهایی حکومت آلمان برای اعطای ویزای اقامت مانده‌اند. برخی از آنان اخیراً در پاکستان بازداشت و تعدادی نیز به افغانستان اخراج شده‌اند.

آقای باناژاک گفت: «از آقای واده‌فول می‌خواهیم تلاش کند تا افغان‌هایی که قبلاً اخراج شده‌اند، فوراً بازگردانده شوند.» او همچنین گفت برای افغان‌هایی که در پاکستان در انتظارند، باید خدمات صحی، کمک حقوقی، تماس پیوسته با سفارت و مشاوره تامین گردد.

باناژاک تاکید کرد: «همکاران محلی پیشین با به خطر انداختن جان خود در خدمت آلمان بودند. برخورد کنونی حکومت آلمان با آن‌ها در شان‌ آنان نیست.»

پولیس پاکستان اخیراً با یورش به مهمانخانه‌های محل اقامت افغان‌های در انتظار انتقال، تعدادی از آن‌ها را به افغانستان اخراج کرده است. بنا به اطلاعات موجود، وزارت خارجه آلمان به کمک شرکت‌های همکار این پناهجویان را در مهمانخانه‌هایی در ننگرهار و کابل جا داده است.

وزیر خارجه آلمان نیز در روزهای اخیر با همتای پاکستانی خود در مورد وضعیت افغان‌ها گفت‌وگو کرده، اما به نظر می‌رسد این مذاکرات نتوانسته مانع اخراج‌ها شود.

حکومت جدید آلمان گفته است که افغان‌های منتظر، بدون بررسی جدی امنیتی انتقال نخواهند یافت. دو هفته پیش، آلمان ۵۰ پناهجو را منتقل کرد، اما هنوز هم بیش از دو هزار نفر از ماه‌ها پیش تاکنون در انتظار به‌سر می‌برند.

حکومت آلمان وعده داده است که پرونده‌هایی پناهجویان افغان در پاکستان را نهایی می‌کند.

عبدالغفار ۵۲ ساله با خانواده ۱۰ نفره‌اش از زمان وقوع زلزله‌ در ننگرهار، زیر یک پلاستیک زندگی می‌کند. دیوارهای خانه سنگی او درز کرده، سقف‌ها فرو ریخته، آوار کف خانه را پوشانده و خانواده را مجبور کرده است بیرون بخوابند. او گفت: «ما فقط به یک خیمه نیاز داریم».

این مرد افزود که مقام‌های طالبان، خانه او را به‌عنوان محل «غیرقابل سکونت» ثبت نکردند. به این معنا که او ممکن است از دریافت کمک محروم شود.

برای بسیاری از خانواده‌های روستایی افغانستان، خانه، زمین و دام تنها دارایی‌شان است.

جنیفر بریک مورتازاشویلی، استاد دانشگاه پیتسبورگ گفت: «در افغانستان، خانواده‌ها سرمایه خود را با خرید خانه، زمین و دام نگه می‌دارند. بنابراین وقتی زلزله این دارایی‌ها را نابود می‌کند، تمام دارایی خانواده یک شبه از دست می‌‌رود.»

استفن رودریگز، نماینده سازمان ملل در افغانستان، گفت بیش از ۱.۳ میلیون دام در ننگرهار و کنر تحت تأثیر قرار گرفته و ذخایر غلات و سیستم‌های آبیاری نابود شده‌اند. نابودی سیستم‌های آبرسانی، امنیت غذایی و فصل کاشت بعدی را تهدید می‌کند.

بر اساس گزارش شورای پناهندگان ناروی، بیش از هفت هزار راس دام کشته و هفت سیستم آبیاری نابود شده است.

ایلان نوی، استاد اقتصاد بلایای طبیعی و تغییرات اقلیمی در دانشگاه ویکتوریا در نیوزیلند گفت: «وقتی این منابع از بین می‌روند، تولید کمتر می‌شود، قیمت غذا افزایش می‌یابد و در درازمدت تغذیه و سلامت، به ویژه برای فقیرترین خانواده‌ها، آسیب می‌بیند.»

او افزود: «بدون تأمین مالی، بازسازی بسیار طولانی‌تر خواهد شد و پیامدهای طولانی‌مدت این فاجعه ممکن است حتی تا نسل‌های بعدی ادامه یابد.»

زمستان بحران‌ را بدتر خواهد کرد

مقام‌های طالبان می‌گویند بیش از ۶۷۰۰ خانه ویران شده است و خانواده‌ها همچنان‌ زیر خیمه زندگی می‌کنند.

توماس بارفیلد، رئیس موسسه مطالعات افغانستان، گفت زمستان پیش رو بحران را بدتر خواهد کرد.

زمین‌لرزه‌های مرگبار بر اقتصاد شکننده افغانستان که به‌دلیل تحریم‌ها، دارایی‌های مسدود شده و کاهش کمک‌ها پس از بازگشت طالبان آسیب دیده، سایه افکنده است.

امسال بیش از دو میلیون افغان از پاکستان و ایران اخراج شده‌اند و این فشار بر قیمت غذا و مسکن را افزایش داده است.

ابراهیم بهیس از گروه بحران بین‌المللی گفت: «پس از بازگشت طالبان فعالیت موسسات خصوصی با کاهش کمک‌ها کمتر شده‌ و حتی بخش دولتی تحت فشار است.»

او افزود: «هر سال خشکسالی و سیلاب داریم و حالا زلزله‌ها نیز بر آن افزوده شده است، که تراژدی افغان‌ها را تشدید می‌کند.»

سازمان ملل خواستار ۱۴۰ میلیون دالر کمک شده، اما به نظر نمی‌رسد به این کمک دست یابد. زیرا کمک‌کنندگان تمرکز خود را روی غزه و اوکراین گذاشته‌اند. بسیاری از تمویل‌کنندگان به‌دلیل محدودیت‌های طالبان برای کمک‌رسانان زن، از تأمین بودجه کشور تحت کنترول طالبان خودداری می‌کنند.

طالبان نمی‌گذارد زنان به کمک زلزله‌زدگان بروند

نمایندگی سازمان ملل در کابل اعلام کرد که طالبان جلوی کار امدادگران زن افغان در مناطق زلزله‌زده را گرفته است. این سازمان گفت که این اقدام طالبان رسیدگی به مردم نیازمند و آسیب‌پذیر در این مناطق را دشوار می‌کند.

یوناما همچنین تایید کرده است که طالبان جلو ورود کارمندان زن به دفاتر سازمان ملل در کابل و چند ولایت دیگر را گرفته است.

سازمان ملل متحد روز پنجشنبه در بیانیه‌ای به‌شدت از تصمیم طالبان مبنی بر جلوگیری از کار کارمندان محلی زن ابراز نگرانی کرد و از طالبان خواست که فوراً این ممنوعیت را لغو کند.

بر اساس اعلام سازمان ملل، نیروهای طالبان در تاریخ ۱۶ سنبله مانع ورود کارمندان زن افغان به دفاتر این سازمان شدند. این گروه نیروهای خود را در برابر دفاتر سازمان ملل در کابل، هرات و مزارشریف گماشته است و آنها جلو ورود کارمندان زن را گرفته اند. طالبان به این کارمندان گفته‌اند که حق کار در سازمان ملل و هیچ نهاد دیگر را ندارند.

وی روز پنجشنبه در کنفرانس علمی- پژوهشی «ارزیابی تأثیرات سقوط نظام افغانستان» در دانشگاه برونل لندن، تاکید کرد که کشورهای جهان در درازمدت هزینه سنگینی برای این تهدیدات خواهند پرداخت.

رئیس پیشین امنیت ملی با اشاره به اظهارات خود در فبروری ۲۰۲۱ در کنفرانسی در منطقه گفت: «در آن زمان هشدار داده بودیم که بدون حمایت ائتلاف بین‌المللی، افغانستان در مبارزه با گروه‌های تروریستی با مشکلات جدی مواجه خواهد شد.» او از کشورهای منطقه خواسته بود تا با ارائه امکانات استراتژیک به نیروهای امنیتی افغانستان که به نیابت از منطقه با تروریسم جهانی می‌جنگند، کمک کنند. اما به گفته سراج، منطقه هیچ کمک عملی به دولت پیشین ارائه نکرد.

سراج خاطرنشان کرد که نیروهای امنیتی افغانستان در این نبرد خسته شده و قربانیان بی‌شماری داده‌اند. او هشدار داد که حضور گروه‌های تروریستی در کوتاه‌مدت برای مردم افغانستان فاجعه‌بار است و در درازمدت، منطقه، هزینه سنگینی پرداخت خواهد کرد.

این مقام استخباراتی پیشین افغانستان، در بخشی از اظهارات خود، به چالش‌ها در دوره جمهوریت پرداخت و افزود: «ما در سال‌های گذشته در شناخت خود و دشمن با مشکلاتی مواجه بودیم.»

کنفرانس «ارزیابی تأثیرات سقوط نظام افغانستان» به میزبانی مرکز پژوهشی دانشگاه برونل، مرکز سیاست‌گذاری جنوب آسیا و کانون همیاری فرامرزی پارسی‌زبانان برگزار شد.

سایر سخنرانان نیز پیامدهای سقوط نظام و بازگشت طالبان را بررسی کردند و تاکید کردند که حاکمیت طالبان نه‌تنها تهدیدی داخلی برای افغانستان است، بلکه پیامدهای آن بر پاکستان، هند، آسیای میانه و حتی غرب، از جمله شهرهایی مانند لندن، آشکار شده است.

آن‌ها تشدید بنیادگرایی، نقض گسترده حقوق بشر، تضعیف دموکراسی و رشد شبکه‌های تروریستی بین‌المللی را خطراتی دانستند که در صورت نبود همکاری مؤثر و به‌موقع جامعه جهانی، کل منطقه و غرب را تهدید خواهد کرد.

در بخش دوم برنامه، از کتاب «راه‌حل علمی-عملی بحران قومی و ساختاری افغانستان» نوشته پروفسور عبدالخالق لعل‌زاد رونمایی شد.

همزمان با نشست وزیر خارجه طالبان با دیپلومات‌های خارجی و نمایندگان سازمان‌های امدادی در کابل، سازمان ملل روز پنجشنبه در اعلامیه‌ای گفت که طالبان با جلوگیری از فعالیت امدادگران زن، به عملیات رسیدگی به زلزله‌زدگان شرق افغانستان صدمه زده است.

به گفته این سازمان، طالبان در چند روز گذشته و برخلاف تعهدات قبلی، مانع کار زنان افغان در دفاتر امدادرسانی و صحی شده است که این تصمیم کار سازمان ملل برای ارائه خدمات به زنان و کودکان نیازمند افغان را دشوار کرده است.

متقی بار دیگر خواهان لغو تحریم‌های بین‌المللی بر افغانستان تحت کنترول طالبان شد تا به گفته او «افغان‌ها بتوانند بدون محدودیت، از ظرفیت‌های خویش برای بازسازی کشورشان استفاده کنند.»

امیرخان متقی به‌طور واضح نام نبرد که چه کسی از کمک‌های بشری به زلزله‌زدگان جلوگیری کرده است. با این حال منظور او تحریم‌های ایالات متحده، کشورهای غربی و نهادهای بین‌المللی مالی است که پس از سقوط جمهوری در اسد ۱۴۰۰، دارایی‌های بانک مرکزی افغانستان را مسدود کرده و محدودیت‌های بانکی و مالی علیه حکومت طالبان وضع کرده‌اند.

این محدودیت‌ها باعث شده که انتقال رسمی پول به داخل افغانستان گاهی دشوار یا ناممکن شود.

امریکا نگران استفاده سازمان‌های تروریستی از سیستم بانکی تحت کنترول طالبان در افغانستان است. شورای امنیت سازمان ملل در چندین گزارش تایید کرده است که روابط مستحکمی میان طالبان و القاعده وجود دارد.

• 

  سازمان ملل از طالبان خواست مانع کار زنان در مناطق زلزله‌زده نشود

انتقاد از امریکا و سپاسگزاری از چین، روسیه و ایران

وزیر امور خارجه طالبان روز یکشنبه، ۲۰ سنبله، در مراسمی که با حضور دیپلومات‌های خارجی و سازمان‌های بین‌المللی در مقر وزارت امور خارجه در کابل برگزار شد، از کشورهایی که به زلزله‌زدگان شرق افغانستان کمک کردند، قدردانی کرد.

امیرخان متقی به‌طور مشخص از چین، امارات متحده عربی، ایران، پاکستان، هند، روسیه، اوزبیکستان، تاجیکستان، ترکیه، ترکمنستان، جاپان، بنگلادیش، سوئیس و سازمان‌های بین‌المللی نام برد و از کمک‌های‌شان سپاسگزاری کرد.

در زمین‌لرزه مرگبار در کنر و جلال آباد بسیاری از کشورهای جهان به علت نداشتن رابطه رسمی با حکومت طالبان و تروریستی دانستن این گروه، از ارسال کمک‌های بشری و تیم‌های نجات به افغانستان خودداری کردند.

کشورهایی که رابطه نزدیک با طالبان دارند، کمک‌های محدودی به افغانستان ارسال کردند. فقدان منابع مالی لازم باعث شده که سازمان ملل فراخوان کمک‌های مالی به ارزش ۱۴۰ میلیون دالر ارائه کند.

• 

  سازمان ملل برای کمک به ۵۰۰ هزار زلزله‌زده در شرق افغانستان خواستار ۱۴۰ میلیون دالر شد

متقی برخلاف سپاسگزاری از این کشورها، تلویحا از ایالات متحده امریکا بخاطر جلوگیری از ارسال کمک به زلزله‌زدگان انتقاد کرد.

ایالات متحده امریکا که زمانی بزرگترین ارسال‌کننده کمک‌های بشردوستانه افغانستان بود، به زلزله‌زدگان کنر هیچ کمکی نفرستاد. سخنگوی وزارت خارجه امریکا در پاسخ به این پرسش که آیا ایالات متحده به زلزله‌زدگان افغانستان کمک اضطراری خواهد کرد، گفت: «در حال حاضر تصمیم جدیدی برای اعلام نداریم.»

یکی از مقام‌های ارشد پیشین گفت که کاخ سفید نیز موضوع را بررسی کرده اما تصمیم گرفته در سیاست پایان‌ دادن به کمک به افغانستان تجدیدنظر نکند.

دولت ترامپ در اپریل تمام کمک‌ها به مبلغ ۵۶۲ میلیون دالر به افغانستان را متوقف کرد. امریکا می‌گوید طالبان از کمک‌های بشردوستانه امریکا سوءاستفاده می‌کند.

یک مقام کاخ سفید در پاسخ به این‌ پرسش که آیا امریکا برای زلزله‌زدگان کمک اضطراری فراهم می‌کند، گفت: «رئیس‌جمهور ترامپ بر این موضع ثابت مانده که کمک نباید به دست رژیم طالبان برسد؛ رژیمی که همچنان شهروندان امریکایی را به‌ ناحق در بازداشت نگه می‌دارد.»

در زمین‌لرزه شرق کشور بیش از ۲۲۰۰ نفر جان خود را از دست دادند و هزاران نفر دیگر زخمی و آواره شدند. بیشتر قربانیان زنان و کودکان اند که به علت مقررات سرکوگرانه طالبان به خدمات صحی و درمانی پس از زلزله دسترسی محدود داشتند.

«هلیکوپترها را پس بدهید»

امیرخان متقی در جریان سخنرانی خود گفت به‌دلیل اینکه تلفات انسانی در مناطق صعب العبور ولایت کنر رخ داده بود، تکیه اصلی عملیات امداد به پرواز‌های هلیکوپترها متکی بود.

آقای متقی با اشاره به عملیات امداد حدود ۱۰ چرخبال برای نجات زلزله‌زدگان، خواهان بازگرداندن چرخبال‌هایی شد که نیروهایی هوایی افغانستان پس از سقوط کابل در اسد ۱۴۰۰ آن‌ها را از کشور خارج کردند.

وزارت دفاع امریکا پیشتر گفته بود که ۴۶ فروند هواپیما به اوزبیکستان و ۱۸ فروند دیگر به تاجیکستان پرواز کردند.

این هواپیماها شامل چرخبال‌های Mi-17 UH-60 و همچنین PC-12 ،C-208 ،AC-208 و A-29 هواپیماهای بال ثابت هستند.

طالبان بارها از اوزبیکستان و تاجیکستان خواسته بود این چرخبال‌ها را به این گروه تحویل دهند اما این دو کشور به‌طور رسمی در باره درخواست طالبان اظهار نظر نکردند.

سفیر امریکا در اوزبیکستان اعلام کرده بود که بنا به یک توافق جدید، ۴۶ هواپیما و چرخبال ارتش سابق افغانستان در اختیار حکومت اوزبیکستان باقی می‌ماند.

سفارت امریکا برای افغانستان از تاجیکستان نیز بخاطر تسلیم ندادن هواپیماهای ارتش حکومت پیشین افغانستان به طالبان قدردانی کرده بود.

• 

  امریکا و اوزبیکستان درباره هواپیماهای ارتش پیشین افغانستان به توافق رسیدند

به گفته او، برخی کشورها افراد وابسته به داعش را برای ناامن‌سازی به افغانستان اعزام می‌کنند.

وثیق روز پنجشنبه یازدهم سپتمبر در مصاحبه با الجزیره گفت: «امروز داعش در افغانستان پایگاه واقعی نداشته و هیچ منطقه‌ای را در اختیار ندارد. حملات اخیر این گروه در داخل کشور یا منطقه، از بیرون طراحی می‌شود.»

اشاره وثیق به پاکستان است. مقامات طالبان بارها گفته‌اند که مراکز داعش در بلوچستان پاکستان قرار دارد. با این حال، مقامات پاکستانی می‌گویند که افغانستان تحت کنترول طالبان به پایگاه گروه‌های تروریستی از جمله تحریک طالبان پاکستان و داعش خراسان تبدیل شده است. روابط اسلام‌آباد با طالبان به دلیل حملات طالبان پاکستانی به نیروهای امنیتی این کشور بحرانی شده است.

وثیق همچنین گزارش‌ها درباره انتقال جنگجویان از سوریه به افغانستان را «ساخته‌ و پرداخته نهادهای استخباراتی» خواند و افزود: «هدف این گزارش‌ها ایجاد شک و تردید، بی‌اعتمادی و تخریب تعامل سیاسی و امنیتی امارت اسلامی در سطح بین‌المللی است.»

وثیق تاکید کرد که افغانستان خود قربانی گروه‌های تروریستی است که مراکز آموزشی و پایگاه‌های شان در خارج از کشور و برخی کشورهای منطقه قرار دارد. او گفت این گروه‌ها از بازار سیاه سلاح می‌خرند و افراد مسلح را برای ناامن‌سازی افغانستان اعزام می‌کنند.

رئیس استخبارات طالبان هشدار داد: «اگر منطقه و جهان نسبت به این مراکز بی‌تفاوت بمانند یا با رویکرد دوگانه عمل کنند، همه ما در آینده نزدیک بهای سنگینی خواهیم پرداخت.»

او همچنین در واکنش به گزارش‌ها درباره همکاری استخباراتی طالبان با امریکا گفت: «امارت اسلامی در این زمینه با هیچ طرفی شراکت یا توافق رسمی ندارد.»

وثیق بار دیگر تاکید کرد که اداره استخبارات طالبان پاک‌سازی شده و ادعا کرد به بازداشت‌های خودسرانه، شکنجه و ترساندن مردم پایان داده‌اند.

وی در بخش دیگری از صحبت‌هایش گفت: «داعش عملاً به ابزاری در دست برخی دستگاه‌های استخباراتی خارجی تبدیل شده است. متاسفانه برخی کشورها با بزرگ‌نمایی این گروه و چشم‌پوشی از انتقال افراد و منابع مالی، ناخواسته به رشد آن کمک می‌کنند.»

این اظهارات درحالی مطرح می‌شود که سازمان‌های مستقل بین‌المللی بارها از حضور گروه‌های تروریستی در افغانستان هشدار داده‌اند. پاکستان می‌گوید که شش هزار جنگجوی تحریک طالبان پاکستانی در افغانستان حضور دارند. روسیه درباره ورود تروریستان خارجی از سوریه به افغانستان هشدار داده بود.

سازمان ملل متحد گزارش داد که القاعده دوباره در افغانستان احیا شده و چند مرکز در این کشور ساخته است.