سخنگوی پولیس سرحدی طالبان روز جمعه اعلام کرد که گذرگاههای مرزی غلامخان و خرلاچی در ولایتهای خوست و پکتیا بر روی موترهای باربری بازگشایی شدند. گذرگاه غلامخان حدود یکونیم ماه قبل از سوی پاکستان با هدف وادار کردن افغانها به گرفتن ویزای این کشور مسدود شده بود.
پیش از این در دهم اسد سال جاری منابع محلی در ولایت خوست به افغانستان اینترنشنال خبر دادند که گذرگاه غلامخان بهروی تردد مسافران و بیماران بسته شده است.
به گفته منابع محلی، پیش از این بیماران میتوانستند با استفاده از «برگه عبور موقت» از این مسیر رفتوآمد کنند.
پاکستان تاکنون بارها این گذرگاه را بهطور کامل بهروی تمامی رفتوآمدها مسدود کرده است.
گذرگاه غلام خان پس از چمن و تورخم، سومین گذرگاه مهم مرزی پاکستان و افغانستان است. این گذرگاه در منطقه نسبتا کوهستانی و در امتداد ولسوالی وزیرستان شمالی، منطقه ناآرام پاکستان واقع شده است.
گذرگاه خرلاچی نیز که اکنون بازگشایی شده است، یکی از ۱۸ دروازه مرزی میان افغانستان و پاکستان است که تجارت بین دو کشور از طریق این بندر براساس توافقنامه دوجانبهای که در سال ۲۰۱۰ به امضا رسید، انجام میشود.
پاکستان هرازگاهی گذرگاهها و مسیرهای مواصلاتی میان دو کشور را به دلایل مختلف، از جمله تنشهای سیاسی، مشکلات امنیتی یا مسائل تجاری، بهروی افغانستان مسدود میکند.
جمال روز جمعه در گفتوگو با خبرنگاران اظهار داشت که این مراکز روزانه به حدود ۷ هزار نفر از بازدگشت کنندگان خدمات ارائه میکردند. او افزود فعالیتهایی مانند مصاحبههای شخصی و ثبت اطلاعات بایومتریک زنان تنها باید توسط کارمندان زن انجام شود.
بر اساس اعلام سازمان ملل، نیروهای طالبان در تاریخ ۱۶ سنبله مانع ورود کارمندان زن افغان به دفاتر این سازمان شدند. این گروه نیروهای خود را در برابر دفاتر سازمان ملل در کابل، هرات و مزارشریف گماشته است و آنها جلو ورود کارمندان زن را گرفته اند. طالبان به این کارمندان گفته اند که حق کار در سازمان ملل و هیچ نهاد دیگر را ندارند.
طالبان همچنین جلو کار امدادگران زن افغان در مناطق زلزلهزده را نیز گرفته است.
سازمان ملل هشدار داده است که پاکستان پناهجویان افغان را بهصورت اجباری اخراج میکند و حدود یک میلیون نفر در معرض خطر قرار دارند. بر اساس آمار کمیساریای عالی سازمان ملل، تنها در هفته نخست سپتامبر نزدیک به ۱۰۰ هزار نفر وارد افغانستان شدهاند.
عرفات جمال افزود: «این یک تصمیم عملیاتی بود، نه اقدامی تنبیهی یا سیاسی. اما واقعیت این است که بدون حضور کارمندان زن، در بسیاری از موارد قادر به ارائه خدمات نیستیم.»
او خاطرنشان کرد که بسیاری از عودتکنندگان اخیر از پاکستان، خانههای خود را در زلزله مرگبار اخیر افغانستان از دست دادهاند.
سازمان ملل از طالبان خواسته است محدودیتها بر کارمندان زن محلی را لغو کند، در غیر این صورت، کمکرسانی به زلزلهزدگان و دیگر افغانهای آسیبپذیر با خطر جدی مواجه خواهد شد. جمال اظهار داشت که این محدودیتها سالهاست وجود دارند، اما اکنون بهصورت شدیدتری اجرا میشوند و نیروهای امنیتی طالبان حتی در بیرون از محوطههای سازمان ملل مستقر شدهاند تا این ممنوعیت را اعمال کنند.
او ابراز امیدواری کرد که با ادامه مذاکرات با طالبان، این مراکز دوباره بازگشایی شوند.
سازمان ملل متحد تأکید کرد که محدودیتهای طالبان مانع از ارائه کمک به اقشار آسیبپذیر در مناطق زلزلهزده شده است. این سازمان از طالبان خواست فوراً محدودیتها بر کارمندان زن را لغو کند، اما طالبان تاکنون به این درخواست پاسخی نداده است.
کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان پیشتر گفته بود به دلیل ممنوعیت کار زنان توسط طالبان، توزیع کمکهای نقدی به بازگشت کنندگان افغان را متوقف کرده است.
در روزهای اخیر گزارشهایی منتشر شد مبنی بر اینکه اوزبیکستان چرخبالهای ارتش پیشین را در آینده نزدیک به طالبان تحویل میدهد. این چرخبالها در اسد ۱۴۰۰ همزمان با ورود طالبان به کابل، به اوزبیکستان انتقال یافته بودند.
پیشتر، منابع به افغانستان اینترنشنال نیز گفته بودند که اوزبیکستان تصمیم گرفته است هواپیماها و هلیکوپترهای ارتش پیشین افغانستان را به طالبان تحویل دهد.
برخی از رسانهها به نقل از ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان نوشتند که اوزبیکستان با بازگرداندن چرخبالها موافقت کرده است.
با این حال، وزارت خارجه اوزبیکستان روز پنجشنبه ۲۰ سنبله گزارشها درباره تحویل چرخبالها را «جعلی» خواند و گفت هیچ تغییری در تصمیم این کشور نیامده است.
قبلا موضع رسمی حکومت اوزبیکستان این بود که چرخبالها را به طالبان تحویل نخواهد داد.
عصمتالله ایرگاشف، نماینده اوزبیکستان برای افغانستان در ماه ثور ۱۴۰۱ گفته بود این وسایط نظامی «اموال امريکاست» و با موافقت واشنگتن، در اوزبیکستان نگهداری خواهد شد.
اصرار طالبان برای گرفتن چرخبالها
امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان روز پنجشنبه در نشستی با حضور دیپلوماتهای خارجی در کابل از اوزبیکستان و تاجیکستان بار دیگر خواست چرخبالها را به طالبان بدهند.
امیرخان متقی با اشاره به عملیات نجات پس از زمینلرزه مرگبار کنر گفت بهدلیل اینکه تلفات انسانی در مناطق صعبالعبور رخ داد، تکیه اصلی عملیات امداد به پروازهای هلیکوپترها متکی بود.
آقای متقی از اوزبیکستان و تاجیکستان خواست چرخبالها را بازگردانند تا از آن در عملیاتهای انساندوستانه مشابه استفاده شود.
در چهار سال گذشته طالبان از امکانات نیروهای هوایی دولت پیشین افغانستان به گستردگی برای سرکوب اعتراضات مردمی در سرتاسر کشور استفاده کرده است.
در اسد ۱۴۰۰ با ورود طالبان به کابل دهها چرخبال نیروهای امنیتی پیشین به اوزبیکستان و تاجیکستان منتقل شدند.
وزارت دفاع امریکا پیشتر گفته بود که ۴۶ فروند هواپیما به اوزبیکستان و ۱۸ فروند دیگر به تاجیکستان پرواز کردهاند.
این هواپیماها شامل چرخبالهای Mi-17 UH-60 و همچنین PC-12 ،C-208 ،AC-208 و A-29 هواپیماهای بال ثابت هستند.
طالبان بارها از اوزبیکستان و تاجیکستان خواسته است این چرخبالها را به این گروه تحویل دهند.
امریکا با تسلیمدهی چرخبالها به طالبان موافق نیست
پیشتر جاناتان هنیک، سفیر ایالات متحده در اوزبیکستان گفته بود که واشنگتن و تاشکند در مورد وضعیت جنگندهها و بالگردهای نظامی ارتش پیشین افغانستان به توافق رسیدهاند.
آقای هنیک گفت: «این هواپیماهای نظامی در اوزبیکستان باقی خواهند ماند و این موضوع قبلاً رسمی شده است.»
به گفته او: «هواپیماها هیچ وقت متعلق به افغانها نبود بلکه متعلق به امریکا بود ولی ارتش افغانستان از آنها استفاده میکرد.»
