بلاول بوتو زرداری، وزیر خارجه پیشین و رهبر حزب مردم پاکستان میگوید که پس از بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان، ناامنی در ایالتهای خیبرپختونخوا و بلوچستان افزایش یافته است. او در گفتوگو با خبرنگاران در شهر کراچی افزود که این موضوع را در سطح بینالمللی مطرح خواهد کرد.
به گزارش رسانههای پاکستانی، وزیر خارجه پیشین این کشور اعلام کرده است که هند نیز حمایت مالی خود از گروههای تروریستی را پنهان نمیکند.
بلاول بوتو پیشتر هشدار داده بود که افغانستان به پناهگاه تروریستها تبدیل شده است.
او تاکید کرده بود که مسأله تروریسم در افغانستان باید قاطعانه در سطح دیپلوماسی مطرح شود، سیاست خارجی اسلامآباد موثرتر عمل کند و جهان نیز این مشکلات را ببیند.
اسلامآباد طالبان را به حمایت از تحریک طالبان پاکستانی و جداییطلبان بلوچ متهم میکند و مقامهای این کشور بارها از این گروه خواستهاند به تعهدات خود در زمینه مبارزه با تروریسم عمل کند.
طالبان این اتهامات را رد کرده و از مقامهای پاکستانی خواسته مسئولیت ناکامی در تامین امنیت خود را به گردن افغانستان نیندازند.
رئيسجمهور امریکا بدون تعیین زمان مشخصی اعلام کرد که درباره بگرام صحبت خواهد کرد. دونالد ترامپ، در نشستی در کاخ سفید با اشاره به بازسازی ارتش امریکا در دوره حکومت اول خود و رها شدن تجهیزات آن در افغانستان، گفت: «در ضمن، درباره افغانستان و بگرام نیز صحبت خواهیم کرد.»
او جزئيات بیشتر درباره صحبتهای احتمالی خود درباره بگرام ارائه نکرد.
رئیسجمهور امریکا روز پنجشنبه سوم میزان در این نشست، هنگام امضای چند فرمان اجرایی، بار دیگر تأکید کرد که در دوره نخست حکومت خود ارتش را بازسازی کرد اما اداره جو بایدن بخشی از تجهیزات آن را در افغانستان رها کرد. هرچند به گفته او تجهیزات رها شده در افغانستان تنها بخش کوچکی از کل تجهیزات ارتش بوده است.
او همچنین در بخشی دیگر از سخنان خود بار دیگر خروج امریکا از افغانستان «شرمآورترین» روز تاریخ ایالات متحده خواند.
رهبران پاکستان در کاخ سفید
همزمان، شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان و عاصم منیر، رئیس ستاد ارتش این کشور، روز پنجشنبه در کاخ سفید با رئیسجمهور امریکا، دیدار کردند. در این دیدار در مورد روابط دوجانبه، امنیت منطقه و مبارزه با تروریسم گفتوگو شد.
جی دی ونس، معاون رئیسجمهور ایالات متحده و مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، نیز در این دیدار حضور داشتند.
شریف از ترامپ به خاطر «تایید علنی نقش پاکستان در مبارزه با تروریسم و تأکید بر لزوم افزایش بیشتر همکاری در زمینه امنیت و اطلاعات» قدردانی کرد.
نخستوزیر پاکستان ابراز امیدواری کرد که «تحت رهبری رئیسجمهور ترامپ، مشارکت پاکستان و امریکا به نفع متقابل هر دو کشور تقویت شود.»
این دیدار، اولین تعامل رسمی دوجانبه بین دو رهبر، شش سال پس از دیدار عمران خان، نخستوزیر سابق، با ترامپ در طول اولین دوره ریاست جمهوریاش در ۲۰۱۹ بود.
پایگاه بگرام
ترامپ در هفتههای اخیر بارها بر بازگشت امریکا به پایگاه بگرام تاکید کرده است. ماجرا زمانی آغاز شد که رئیسجمهور امریکا روز پنجشنبه، ۲۷ سنبله، در نشست خبری مشترک با کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، در لندن اعلام کرد: «در تلاش هستیم پایگاه هوایی بگرام را پس بگیریم.» او گفت که «آنها [طالبان] چیزهایی از ما میخواهند. ما آن پایگاه را میخواهیم.»
رئيسجمهور پس از این اظهارات اعلام کرد که ایالات متحده در حال گفتوگو با طالبان درباره بازگشت به پایگاه بگرام است. ترامپ سپس به طالبان هشدار داد که اگر این پایگاه را به واشنگتن تحویل ندهد، «اتفاقات بدی خواهد افتاد.»
مخالفت طالبان و چهار کشور منطقه با ایجاد پایگاه امریکا
مقامهای طالبان اما مخالفت خود را با بازگشت امریکا به خاک افغانستان اعلام کردهاند. ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان در گفتوگو با رسانه العربیه تصریح کرد که پایگاه بگرام بخشی از خاک افغانستان است و متعلق به چین یا امریکا نیست. او افزود: «مردم ما حضور نیروهای خارجی را در بخشی از سرزمین خود نخواهند پذیرفت.»
وزیران خارجه روسیه، ایران، چین و پاکستان نیز روز پنجشنبه، در نشست چهارجانبه در نیویارک، با بازگشت امریکا به افغانستان و ایجاد پایگاه نظامی در این کشور مخالفت کردند. آنان در بیانیهای مشترک تاکید کردند که ایجاد پایگاههای نظامی در افغانستان یا اطراف آن به سود کشورهای منطقه نیست.
حکومت پاکستان اعلام کرد که آخرین اردوگاه پناهجویان افغان در میانوالی در ایالت پنجاب، بسته شده است. همزمان، چهار اردوگاه دیگر پناهندگان افغان در ایالت خیبرپختونخوا نیز به دستور حکومت پاکستان تعطیل شدهاند.
حکومت محلی پنجاب برای اجرای طرح بازگرداندن مهاجران بدون مدرک، مراکز موقت ایجاد کرده است.
مقامهای این ایالت گفتند که از اپریل ۲۰۲۵ تاکنون بیش از ۴۲ هزار افغان بدون مدرک در این ایالت شناسایی و از طریق تورخم به افغانستان بازگردانده شدهاند.
احمد جاوید قاضی، یکی از مقامهای محلی ایالت پنجاب گفت که پس از بسته شدن اردوگاه کوت چاندنا در میانوالی، هیچ اردوگاه پناهندگان افغان در این ایالت باقی نمانده است.
او افزود: «همه افغانها باید پاکستان را ترک کنند و فقط افغانهایی که ویزای معتبر دارند میتوانند در پاکستان بمانند.»
در اعلامیه مربوط به تعطیلی اردوگاه میانوالی تاکید شده است که پس از بسته شدن این اردوگا، تمامی زمینها، مغازهها و سایر اموال غیرمنقول این اردوگاه رسما به حکومت محلی پنجاب تحویل داده خواهد شد.
وزارت امور کشمیر، گلگت بلتستان و ایالتها و مناطق سرحدی پاکستان دستور داد اردوگاههای پانیان، باسو مرا، پادهنا و براوال در ایالت خیبرپختونخوا لغو وضعیت شوند.
در این نامه که روز پنجشنبه، سوم میزان منتشر شد آمده است که زمینها و داراییهای این اردوگاهها باید به ایالت خیبرپختونخوا تحویل داده شود و حکومت محلی مسئول تضمین ایمنی و استفاده از آنها توسط جامعه محلی است.
حکومت پاکستان میگوید این اقدامات در چارچوب طرح بازگرداندن مهاجران بدون مدرک افغان، انجام شده است.
این کشور از اواخر سال ۲۰۲۳ میلادی، روند اخراج پناهندگان افغان را آغاز کرده است.
روزنامه دان به نقل از کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل نوشت که بیش از ۳.۵ میلیون افغان در پاکستان زندگی میکنند که حدود ۷۰۰ هزار نفر از آنها پس از بازگشت طالبان در سال ۲۰۲۱ به این کشور آمدهاند و تقریبا نیمی از این جمعیت مدارک قانونی اقامت ندارند.
وزیران خارجه روسیه، ایران، چین و پاکستان در نشست چهارجانبه در نیویارک، با بازگشت امریکا به افغانستان و ایجاد پایگاه نظامی در این کشور مخالفت کردند. آنان در بیانیهای مشترک تاکید کردند که ایجاد پایگاههای نظامی در افغانستان یا اطراف آن به سود کشورهای منطقه نیست.
این نشست به ابتکار روسیه روز پنجشنبه، ۳ میزان، در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل در نیویارک برگزار شد.
این چهار کشور گفتند که ناتو باید مسئولیت خود را در قبال وضعیت کنونی افغانستان ایفا کند. این کشورها همچنان بر لزوم احترام به حاکمیت، تمامیت ارضی و استقلال افغانستان تاکید کردند.
آنها همچنین با استقرار مجدد پایگاههای نظامی در داخل یا اطراف افغانستان مخالفت کرده و آن را مغایر با صلح و ثبات منطقه خواندند.
روسیه، چین، ایران و پاکستان بر تقویت راهکارهای منطقهای، از جمله فرمت مسکو، نشستهای چهارجانبه و سازمان همکاری شانگهای، برای حل بحران سیاسی افغانستان تأکید کردند.
سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه فدراسیون روسیه، عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، محمد اسحقدار، وزیر خارجه پاکستان و یو شیائوونگ، فرستاده ویژه چین برای افغانستان در نشست حضور داشتند.
این چهار کشور در بیانیه مشترک، خواستار رفع تحریمهای یکجانبه علیه طالبان، برگرداندن داراییهای افغانستان و لغو محدودیتهای سفر مقامات طالبان شدند.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا اخیرا از تلاشهای این کشور برای بازگشت به پایگاه هوایی بگرام و گفتوگو با طالبان خبر داد. آقای ترامپ هشدار داده است اگر طالبان این پایگاه را به ایالات متحده تحویل ندهد «اتفاقات بدی رخ خواهد داد.»
طالبان با بازگشت امریکا به پایگاه بگرام مخالفت کرده و خواهان گفتوگوهای دیپلوماتیک با واشنگتن شده است.
نگرانی از حضور گروههای تروریستی در افغانستان
این چهار کشور با ابراز نگرانی جدی از فعالیت گروههای تروریستی مانند القاعده، داعش، تحریک طالبان پاکستانی، جنبش ترکستان شرقی، جداییطلبان بلوچ و جیشالعدل، از طالبان خواستند با قاطعیت و بدون تبعیض با این گروهها مقابله کند و مانع استفاده از خاک افغانستان علیه همسایگان و منطقه شود.
آنها تاکید کردند که طالبان باید با اتخاذ تدابیر مؤثر و قابل راستیآزمایی، گروههای تروریستی را نابود کرده و از جذب نیرو، تأمین مالی و دسترسی آنها به سلاح جلوگیری کند.
همچنین، این کشورها با اشاره به افزایش تولید مواد مخدر صنعتی مانند متامفتامین، خواستار اقدامات جامع برای مبارزه با قاچاق مواد مخدر شدند.
تشکیل حکومت فراگیر در افغانستان
آنها بر ضرورت ایجاد نظام سیاسی فراگیر در افغانستان تاکید کرده و گفتند که نظام حاکم باید بازتابدهنده خواستههای همه اقشار جامعه باشد.
روسیه، چین، ایران و پاکستان همچنین اظهار داشتند که دسترسی زنان و دختران به آموزش، فرصتهای اقتصادی، کار، مشارکت در زندگی عمومی، آزادی رفتوآمد، عدالت و خدمات اساسی به تقویت صلح، ثبات و رفاه در افغانستان کمک خواهد کرد.
شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان و عاصم منیر، رئیس ستاد ارتش این کشور، روز پنجشنبه در کاخ سفید با دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، دیدار کردند. در این دیدار در مورد روابط دوجانبه، امنیت منطقه و مبارزه با تروریسم گفتوگو شد.
جی دی ونس، معاون رئیسجمهور ایالات متحده و مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، نیز در این دیدار حضور داشتند.
شریف از ترامپ به خاطر «تایید علنی نقش پاکستان در مبارزه با تروریسم و تأکید بر لزوم افزایش بیشتر همکاری در زمینه امنیت و اطلاعات» قدردانی کرد.
شهباز شریف، ترامپ را «مرد صلح» توصیف کرد و از تلاشهای «صادقانه» او در پایان دادن به درگیریها در سراسر جهان تمجید کرد.
نخستوزیر پاکستان، سبک رهبری ترامپ را «جسورانه، شجاعانه و قاطع» توصیف کرد و از رئیسجمهور امریکا به خاطر نقشش در میانجیگری آتشبس بین هند و پاکستان در درگیری نظامی چهار روزه آنها در ماه مه تشکر کرد.
در این بیانیه به نقل از نخست وزیر آمده است: «او به جلوگیری از یک فاجعه بزرگ در جنوب آسیا کمک کرد.»
دفتر شهباز شریف اعلام کرد: «نخستوزیر همچنین دعوت گرم و صمیمانهای را از رئیسجمهور ترامپ برای سفر رسمی به پاکستان، در هر زمان که صلاح بداند، به عمل آورد.»
شریف همچنین «از تلاشهای رئیسجمهور ترامپ برای پایان دادن فوری به جنگ غزه، به ویژه ابتکار او برای دعوت از رهبران کلیدی جهان اسلام در نیویارک، در اوایل این هفته، برای تبادل نظر جامع برای بازگرداندن صلح در خاورمیانه، به ویژه غزه و کرانه باختری، تقدیر کرد.»
نخستوزیر پاکستان ابراز امیدواری کرد که «تحت رهبری رئیسجمهور ترامپ، مشارکت پاکستان و امریکا به نفع متقابل هر دو کشور تقویت شود.»
دفتر نخستوزیری افزود: «در این راستا، نخستوزیر از شرکتهای امریکایی دعوت کرد تا در بخشهای کشاورزی، فناوری اطلاعات، معادن و مواد معدنی و انرژی پاکستان سرمایهگذاری کنند.»
این دیدار، اولین تعامل رسمی دوجانبه بین دو رهبر، شش سال پس از دیدار عمران خان، نخستوزیر سابق، با ترامپ در طول اولین دوره ریاست جمهوریاش در ۲۰۱۹ بود.
کاربران طالبان در شبکههای اجتماعی به حضور احمد شرع، رئيسجمهور موقت سوریه، در مجمع عمومی سازمان ملل با شوق و حسرت واکنش نشان میدهند. محمد جلال، از چهرههای نزدیک به وزیر داخله طالبان، مسیر احمد شرع از زندانیشدن در عراق تا رسیدن به ریاستجمهوری را «فوقالعاده» خواند.
آقای جلال با انتشار دو عکس متفاوت از لحظه زندانیشدن احمد شرع در عراق و سخنرانی او در مجمع عمومی ملل متحد نوشت که مسیر احمد شرع تنها سرنوشت خود او را عوض نکرد، بلکه تاریخ سوریه را نیز تغییر داد.
محمد جلال بخشهایی از سخنرانی احمد شرع در مجمع عمومی سازمان ملل را در صفحه خود در اکس منتشر کرده که برخی از آنان را خالد زدران، سخنگوی فرماندهی پولیس طالبان در کابل نیز بازنشر کرده است.
یک کاربر دیگر طالبان به نام عبیده آغا با نشر عکسی از احمد شرع نوشت: «ما زمانی در میدان جنگ بودیم و اکنون وارد میدان گفتوگو شدهایم.»
با این حال به نظر میرسد که همه اعضای طالبان درباره احمد شرع دیدگاه یکسانی ندارند. برخی او را بخاطر بیرون کشیدن سوریه از انزوا ستایش میکنند اما برخی دیگر او را «دستپرورده» امریکا میدانند.
یک عضو طالبان به نام سید جمال آغا با انتشار تصویری از احمد شرع در نیویارک که کتوشلوار به تن کرده و عینک آفتابی به چشم زده، او را «مطلوبترین فرد برای امریکا» خواند.
سید جمال آغا در ادامه نوشت: «بازگشت به امریکا یک تحول شگفتانگیز برای شرع است.» در ادامه مطلب، این عضو طالبان به زبان عربی نوشته شده است: «واقعا، سلطنتدهنده و سلطنتگیرنده تنها خداوند متعال است.»
برخی از کاربران افغان، نفوذ احمد شرع در سطح بینالملل را با انزوای مطلق هبتالله آخندزاده مقایسه کردهاند. پس از حدود شش دهه، احمد شرع بهعنوان اولین رئيسجمهور سوریه بود که به مجمع عمومی سازمان ملل رفت.
بسیاری این را به معنای خارج شدن سوریه از انزوا تعبیر کردند؛ برخلاف سوریه اما افغانستان امسال برای چهارمین سال متوالی نمایندهای در سازمان ملل نداشت.
احمد شرع بهطور گسترده با رهبران جهان ملاقات میکند. برعکس، هبتالله آخندزاده در چهار سال گذشته تنها با مقامهای قطری ملاقات کرده و دیگر هیچ مقام خارجی او را ندیده است. هبتالله آخندزاده در افغانستان نیز در انظار عمومی ظاهر نمیشود و خود را از دید رسانهها پنهان میکند.
یک عضو طالبان به نام عبدالحق افغان اذعان کرده است که برخی میگویند احمد شرع در مدت کوتاهی روابط سوریه را با جامعه جهانی در حدی گرم نگه دارد که او توانست در مجمع عمومی سازمان ملل حضور یابد.
آقای افغان در ادامه نوشته است: «من مخالف احمد شرع نیستم، زیرا او نیز مانند امارت اسلامی [طالبان] برای آزادی وطنش فداکاریهای زیادی کرده است.» با این حال او معتقد است که «مجمع عمومی اغلب برای منافع سیاسی قدرتهای بزرگ تشکیل شده است، نه برای حل واقعی مشکلات و دردهای جهانی.»
شهابالدین لیوال، حامی رسانهای طالبان، در اکس خود نوشت: «بسیاری از حسودان تصویر احمد شرع را بالا و پایین میکنند، گویی که او در سیاست موفق شده و حتی برای شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل به امریکا رسیده است». آقای لیوال در ادامه پرسیده است: «اما آیا این نشست سازمان ملل سیلاب خون مردم مظلوم غزه را متوقف خواهد کرد؟ اما آیا این مجمع اسرائیل را مجازات خواهد کرد؟»
این چهره رسانهای حامی طالبان در ادامه گفته است: «من با احمد شرع کار ندارم اما حضور در سازمان ملل نمایشی بیش نیست.»