وزیر خارجه روسیه در اجلاس سالانه مجمع عمومی سازمان ملل اعلام کرد مسکو برنامهای برای حمله به ناتو و اتحادیه اروپا ندارد، اما هشدار داد که کشورش به هرگونه تهاجم پاسخ قاطع خواهد داد. اخیرا شماری از کشورهای اروپای شرقی، مسکو را به نقض حریم هواییشان با جتها و پهپادها متهم کردند.
در هفتههای اخیر، جنگندههای ناتو پهپادهایی را بر فراز پولند سرنگون کردند و استونیا اعلام کرد که جنگندههای روسی وارد حریم هوایی این کشور شدند و به مدت ۱۲ دقیقه در آنجا باقی ماندند.
میدانهای هوایی در دانمارک و ناروی نیز در روزهای اخیر، پس از گزارشهایی مبنی بر مشاهده پهپاد در حریم هواییشان، مجبور به تعطیلی شدند.
سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه روز شنبه در نشست مجمع عمومی سازمان ملل گفت: «رئیسجمهور پوتین بارها این تحریکات را بیاساس دانسته است. روسیه چنین قصدی نداشته و ندارد.»
او افزود: «با این حال، هرگونه تجاوز علیه کشور من با پاسخی قاطع روبهرو خواهد شد. ناتو و اتحادیه اروپا نباید هیچ تردیدی در این باره داشته باشند.»
روسیه ورود هواپیماهایش به حریم هوایی استونیا را رد کرده، گفته که پهپادهایش پولند را هدف قرار ندادهاند، و هرگونه دخالت در کشورهای اسکاندیناوی را انکار کرده است؛ اما رهبران اروپایی این رویدادها را حرکاتی عمدی میدانند که با هدف آزمودن واکنش ناتو انجام میشوند.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا اخیرا در دیدار با رئیسجمهور اوکراین، از کشورهای عضو ناتو خواست جنگندهها و پهپادهای روسیای که حریم هوایی آنها را نقض میکنند، سرنگون کنند.
رسانه بلومبرگ پیش از این گزارش داد دیپلوماتهای اروپایی به مسکو هشدار دادهاند که ناتو آماده است با تمام قوا به نقض حریم هوایی کشورهای عضو خود پاسخ دهد. این دیپلوماتها گفتند سرنگونی جنگندههای روسی بخشی از این پاسخ است.
سخنگوی کرملین اعلام کرده که سرنگونی جنگندههای مسکو بر فراز اروپا، «بیملاحظه، تهاجمی و نشاندهنده تشدید جدی تنش» در نزدیکی مرز روسیه است. دیمیتری پسکوف، سرنگونی این جنگندهها را غیرمسئولانه خواند و هشدار داد که این اقدام پیامدهای خطرناکی در پی دارد.
جنگ اوکراین
آقای لاوروف همچنین با اشاره به جنگ اوکراین گفت روسیه همچنان آماده مذاکره برای پایان این جنگ است.
او گفت: «همانطور که ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور بارها تأکید کرده، روسیه آماده است که درباره رفع ریشههای این درگیری مذاکره کند. امنیت روسیه و منافع حیاتی آن باید بهطور قابل اعتماد تضمین شود.»
وزیر خارجه روسیه افزود که حقوق روسها و روسزبانها در سرزمینهایی که همچنان تحت کنترول کییف قرار دارند باید بهطور کامل بازگردانده شود و مسکو آماده است درباره تضمینهای امنیتی برای اوکراین گفتوگو کند.
سخنرانی سرگئی لاوروف در سازمان ملل در حالی ایراد شد که زنگهای خطر در سراسر اروپا بهدنبال چندین مورد نقض حریم هوایی ناتو در هفتههای اخیر به صدا درآمده است.
جنگ در غزه
سرگئی لاوروف در بخش دیگری از صحبتهایش درباره غزه گفت که هیچ توجیهی برای قتلهای «وحشیانه فلسطینیان» وجود ندارد. او همچنین الحاق کرانه باختری از سوی اسرائیل را نیز غیرقابل توجیه دانست.
وزیر خارجه روسیه از کشورهایی که در مجمع عمومی سازمان ملل کشور فلسطین را به رسمیت شناختند انتقاد کرد.
او گفت که باید اقدامات فوری انجام شود تا از رسیدن به وضعیتی که دیگر چیزی برای به رسمیت شناختن در مورد سرزمین فلسطین باقی نماند، جلوگیری شود.
وزیر خارجه روسیه همچنین گفت که تلاشهای غرب برای بازگرداندن تحریمها علیه ایران «غیرقانونی» است.
روز جمعه، قطعنامه پیشنهادی روسیه و چین برای به تعویق انداختن بازگشت تحریمهای سازمان ملل علیه جمهوری اسلامی در شورای امنیت سازمان ملل متحد رای نیاورد و به این ترتیب، این تحریمها بار دیگر به اجرا گذاشته خواهند شد.
بر اساس این تصمیم، تمامی تحریمهای سازمان ملل علیه تهران شنبه ساعت ۸ شب به وقت شرق امریکا دوباره اعمال خواهند شد.
تحریمهای متوقفشده سازمان ملل کدامها هستند
فعالسازی مکانیزم ماشه، تحریمهایی که پیشتر در شش قطعنامه شورای امنیت بین سالهای ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۰ علیه ایران اعمال شده بودند، دوباره برقرار خواهند شد. این تحریمها شامل موارد زیر هستند:
۱- تحریم تسلیحاتی،
۲- ممنوعیت غنیسازی اورانیوم و بازفرآوری آن،
۳- ممنوعیت پرتاب و انجام فعالیتهای مرتبط با موشکهای بالستیک قادر به حمل کلاهک هستهای، همچنین ممنوعیت انتقال فناوری و ارائه کمک فنی در این حوزه،
۴- مسدودسازی داراییها و ممنوعیت سفر برای شماری از افراد و نهادهای ایرانی،
۵- اجازه به کشورهای عضو سازمان ملل برای بازرسی محمولههای شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران و خطوط کشتیرانی ایران به منظور جلوگیری از انتقال کالاهای ممنوعه.
به باور آنها، با توجه به پیشبینیناپذیر بودن دونالد ترمپ، رئیسجمهور ایالات متحده، پاکستان نباید روابط خود را با متحدان منطقهای خود به خطر اندازد.
دونالد ترمپ، رئیسجمهور ایالات متحده، روز جمعه در کاخ سفید میزبان شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، و مارشال عاصم منیر، فرمانده ارتش این کشور، بود. دفتر نخستوزیری پاکستان اعلام کرد که در این دیدار درباره مسایل امنیتی، مبارزه با تروریسم و سرمایهگذاری گفتوگو شده است.
این نخستین دیدار دوجانبه و اختصاصی یک نخستوزیر پاکستانی با رئیسجمهور امریکا در شش سال گذشته است؛ آخرین دیدار از این دست میان عمران خان و دونالد ترمپ در سال ۲۰۱۹ انجام شده بود. همچنین، این سومین سفر رئیس ستاد ارتش پاکستان به ایالات متحده در سال جاری است. در دوره جو بایدن، رئیسجمهور پیشین ایالات متحده، روابط میان واشنگتن و اسلامآباد به پایینترین سطح خود رسیده بود.
نخستوزیر پاکستان، دونالد ترمپ را «شجاع» خواند و گفت که او شایسته دریافت جایزه صلح نوبل است. در مقابل، دونالد ترمپ نیز نخستوزیر پاکستان را «رهبری بزرگ» توصیف کرد.
سفیران پیشین پاکستان از بهبود چشمگیر روابط دو کشور استقبال کردهاند، اما هشدار میدهند که ماهیت پرنوسان این روابط در گذشته، که شاهد فراز و نشیبهای بسیاری بوده، احتیاط را ضروری میسازد.
چرخش قابلتوجه در روابط
ملیحه لودهی، که پیشتر نماینده دایم پاکستان در سازمان ملل متحد و سفیر این کشور در ایالات متحده بود، بهبود مستمر روابط میان ایالات متحده و پاکستان را «چرخشی قابلتوجه» توصیف کرد. او گفت که روابط میان دو کشور پس از خروج امریکا از افغانستان به پایینترین سطح خود رسیده بود. او اظهار داشت: «این دیدار شتاب بیشتری به بازسازی روابط پاکستان و ایالات متحده بخشیده است.»
وی افزود که دعوت از یک نخستوزیر پاکستانی به کاخ سفید پس از شش سال، نشاندهنده «بهرسمیتشناختن مجدد اهمیت ژئوپلیتیک پاکستان در منطقه و خاورمیانه در بستر تحولات پویای بینالمللی» است.
خانم لودهی تاکید کرد: «ارزیابی اهمیت این دیدار در کاخ سفید نیازمند آگاهی از جزئیات گفتوگوها و حوزههایی است که دو کشور برای همکاری توافق کردهاند.» او با اشاره به تاریخچه روابط دو کشور افزود: «ماهیت پرنوسان روابط در گذشته، که شاهد فراز و نشیبهای بسیار بوده، احتیاط را ایجاب میکند.»
لحظهای استراتژیک جدید
سردار مسعود خان، سفیر پیشین پاکستان در ایالات متحده، سازمان ملل و چین، این دیدار در کاخ سفید را «لحظهای استراتژیک جدید» در روابط اسلامآباد و واشنگتن توصیف کرد. او در بیانیهای اظهار داشت که گرچه ظاهر این دیدار امیدوارکننده است، محتوای اصلی آن در چارچوبهای نوین همکاری در زمینه صلح، امنیت و تحول اقتصادی نهفته است.
وی افزود: «وحدت میان پاکستان و عربستان سعودی نقش کلیدی در متقاعد کردن رئیسجمهور ترمپ و تیم او برای جلوگیری از تشدید تنش در غزه و حرکت به سوی راهحلی پایدار برای فلسطین داشته است. نقشه راه ارائهشده توسط استیون ویتکاف، فرستاده ویژه ایالات متحده، گواهی بر بهرسمیتشناختهشدن دیپلوماسی ماست.»
مسعود خان خاطرنشان کرد که این دیدار فرصتهای اقتصادی مهمی از جمله کاهش تعرفهها بر صادرات پاکستان و توافقهایی در زمینه مواد معدنی حیاتی، انرژی تجدیدپذیر، ارز دیجیتال و اکتشاف نفت به همراه داشته است. او همچنین از احیای همکاری اطلاعاتی میان دو کشور استقبال کرد و به همکاریهای گذشته پاکستان با نهادهای امریکایی در مبارزه با هراسافگنی اشاره کرد.
وی گفت: «تمرکز مجدد بر تهدیدات ناشی از افغانستان، داعش و تحریک طالبان پاکستان (تیتیپی) خواهد بود، در حالی که شبکههای گسترده هراسافگنانه هند در منطقه نیز مورد توجه قرار خواهد گرفت.»
رابطهای معاملهگرانه
با این حال، روزنامه دان چاپ پاکستان در سرمقاله خود پرسید: آیا این چرخش نشاندهنده بازتعریفی در روابط ایالات متحده و پاکستان است یا صرفا رویکردی موقت و خوشبینانه؟ این روزنامه نوشت که از نظر تاریخی، روابط دو کشور همواره معاملهگرانه بوده است. ایالات متحده در مقاطع کلیدی مانند جنگ سرد، جهاد افغانستان و جنگ علیه هراسافگنی در افغانستان از پاکستان حمایت کرده و تسلیحات و کمکهای مالی در اختیارش قرار داده، اما پس از دستیابی به اهداف ژئوپولیتیک خود، بیتفاوتی پیشه کرده یا حتی رویکردی خصمانه اتخاذ کرده است.
سرمقاله این روزنامه دوره جو بایدن را نمونه روشنی از بیتفاوتی ایالات متحده نسبت به پاکستان خواند. دان افزود که دونالد ترمپ، رئیسجمهور کنونی ایالات متحده، به تغییر مواضع ناگهانی شهرت دارد و از اینرو، تدوین سیاستهای آینده بر اساس چند دیدار، خردمندانه نیست.
این روزنامه با اشاره به اولویتهای سیاست خارجی پاکستان در روابط با چین، ایران و فلسطین تاکید کرد که این اولویتها بهطور قابلتوجهی با همکاری استراتژیک با ایالات متحده تفاوت دارند. سرمقالهنویس پرسید: آیا پاکستان میتواند روابط خود با ایالات متحده را متعادل سازد و در عین حال مواضع اصولی خود را در این مسائل، بهویژه روابطش با چین، حفظ کند؟
دان در پاسخ نوشت: «درس تاریخ این است که هرچند باید به دنبال روابط بهتر با ایالات متحده بود، پاکستان باید برای تغییرات ناگهانی در سیاست امریکا آماده باشد.»
