هانس یاکوب شیندل، از مسئولان سابق کمیته نظارت بر داعش، القاعده و طالبان در سازمان ملل هشدار داد که اخراج گسترده مهاجران افغان میتواند فرصت تازهای برای رشد داعش خراسان فراهم کند. او این خطر را «بسیار بالا» توصیف کرد و نسبت به پیامدهای امنیتی آن برای کشورهای منطقه هشدار داد.
این مقام پیشین سازمان ملل به وبسایت میدیا لاین گفت که که داعش میتواند با جذب نیرو از میان بازگشتکنندگان آسیبپذیر، صفوف خود را گسترش داده و امنیت طالبان و کل منطقه را تهدید کند.
آقای شیندل گفت: «از اگست ۲۰۲۱ این گروه به جذب نه تنها اعضای ناراضی طالبان بلکه افغانهایی که احساس میکنند جایی در حکومت جدید ندارند، ادامه داده است.»
تحلیلگران و مقامهای امنیتی هشدار دادهاند که بازگشت اجباری افغانها میتواند گروههای افراطی مانند داعش خراسان را قادر سازد تا از آسیبپذیری مهاجران اخراجی سوءاستفاده کند.
لوکاس وبر، پژوهشگر مرکز تحقیقاتی سوفان نیز به این رسانه گفت که بسیاری از بازگشتکنندگان افغان با فقر، کمبود فرصتهای شغلی و حمایت محدود روبهرو هستند و این شرایط آنها را در معرض اغوای مشوقهای مالی داعش قرار میدهد.
جی دی مادوکس، مقام پیشین سیا و کارشناس ضدتروریسم اما دیدگاه متفاوتی در این زمینه دارد و میگوید: «تعداد کمی از بازگشتکنندگان ممکن است به دلایل غیرایدئولوژیک آسیبپذیر باشند و بخش بسیار کوچکتری در معرض جذابیت ایدئولوژیک داعش قرار دارند.»
او همچنین تاکید کرده که بازگشتکنندگان افغان امیدی به داعش ندارند و این گروه عمدتا در ایران فعال بوده و آشنایی بازگشتکنندگان با منطقه میتواند برای فعالیتهای داعش خراسان فرصتساز باشد.
بر اساس گزارشهای سازمان ملل، امسال دستکم ۱.۲ میلیون مهاجر افغان از ایران و پاکستان اخراج شدهاند. این اخراجها فشارها بر اقتصاد فروپاشیده افغانستان را بیش از پیش افزایش داده است.
او به شبکه خبری ایآردی آلمان گفت دیدار هیئت آلمانی با مقامهای این گروه «در فضای دوستانه و مثبت» برگزار شده است.
به گفته او، در این مذاکرات به دلیل هزینهبر بودن پروازهای چارتر از آلمان به کابل، درباره گزینههای دیگر از جمله انتقال اخراج شدگان از طریق پروازهای تجاری گفتوگو شده است.
مقامهای طالبان و حکومت آلمان از ارائه جزئیات بیشتر درباره این دیدار خودداری کردهاند. وزارت داخله آلمان تنها به خبرگزاری ایآردی تایید کرد که «گفتوگوهای فنی» انجام شده است.
به نوشته تاگسشاو، طالبان گفته که مذاکرات محدود به اخراج مهاجران نبوده و موضوع همکاری در زمینههای مختلف، از جمله مواد مخدر، نیز مطرح شده است.
ترکیب هیئت آلمانی که به کابل سفر کرده هنوز مشخص نیست اما ایآردی گزارش داده است که نماینده طرف آلمانی در این نشست رئیس یک اداره وزارت داخله، مسئول پولیس فدرال، بوده است.
آلمان پس از بازگشت طالبان به قدرت در اگست ۲۰۲۱ هیچ روابط دیپلوماتیک مستقیمی با این گروه ندارد و پس از سقوط دولت پیشین افغانستان، سفارت خود در کابل را تعطیل کرده است.
پیشتر، روزنامه بیلد آلمان گزارش داده بود که مقامهای وزارت داخله این کشور در ماه اکتوبر به کابل خواهند رفت تا درباره اخراج منظم «مجرمان» با استفاده از پروازهای تجاری با طالبان گفتوگو کنند.
تلاش وزیر داخله آلمان برای مذاکره با طالبان درباره اخراج پناهجویان افغان با انتقادهای گسترده احزاب اپوزیسیون روبرو شده است. پیشتر سخنگوی سیاست داخلی حزب سبزها، این مذاکرات را نقد کرد و گفت که احزاب حاکم در حال «چاپلوسی» برای یک گروه تروریستی هستند.
فرمانده مرزبانی خراسان رضوی روز یکشنبه در یک نشست خبری اعلام کرد در نیمه نخست سال گذشته خورشیدی از ورود ۱۹ هزار مهاجر افغان جلوگیری شده بود اما این رقم در سال جاری به دلیل اخراج گسترده و تلاش دوباره مهاجران برای ورود به ایران افزایش یافته است.
دستکم یکونیم میلیون مهاجر افغان در سال جاری میلادی از ایران و پاکستان اخراج شده اند. با این حال، به دلایل عمدتاً اقتصادی، مهاجرت افغانها به این کشورها همچنان ادامه دارد.
مهاجران افغان از طریق مرزهای میلک و دوغارون در خراسان رضوی و ماهیرود در خراسان جنوبی به افغانستان اخراج میشوند.
با وجود اجرای طرحهای اخراج مهاجران افغان، گزارشها نشان میدهد این سیاست جمهوری اسلامی موفق نبوده است.
در حال حاضر، روزانه بهطور میانگین دو تا سه هزار مهاجر افغان از گذرگاه دوغارون اخراج میشوند. افزایش دو برابری ورود غیرمجاز و ادامه تلاشها برای ورود، نشان میدهد اخراج مهاجران بدون حل مشکلات اقتصادی و اجتماعی آنان نتیجه پایدار نداشته است.
پیشتر ریچارد بنت، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل برای افغانستان هشدار داد که اقدامات ایران و پاکستان برای اخراج مهاجران افغان، خطر بیثباتی را افزایش میدهد. به گفته او اخراج افغانها خطر جدی آزار و خشونت علیه مهاجران را به همراه دارد.
کارشناسان سازمان ملل میگویند مهاجران پس از بازگشت به افغانستان در معرض عدم دسترسی به آموزش، بحران انسانی، قحطی و وخامت شدید شرایط زندگی قرار میگیرند.
