سازمان حمایت از رسانههای افغانستان سومین سمپوزیم جهانی آزادی بیان را روز جمعه (۳۰ عقرب) در برلین، پایتخت آلمان برگزار کرد. این نشست برای حمایت از رسانهها و خبرنگاران افغانستان برگزار شده است.
در این نشست نمایندگان شماری از سازمانهای بینالمللی، خبرنگاران و پژوهشگران از کشورهای مختلف جهان حضور داشتند.
رساندن صدای روزنامهنگاران بهویژه زنان خبرنگار که در حاکمیت طالبان تحت تهدید و سانسور قرار دارند، از جمله دیگر اهداف این برنامه است.
نصیراحمد اندیشه، نماینده افغانستان در ژنو در این برنامه با اعلام اینکه «آزادی مطبوعات تجمل نیست و اکسیژن کرامت انسانی» است، گفت: «در حاکمیت طالبان، ژورنالیسم مستقل آخرین سنگر در برابر نابودی است.»
به گفته وی، رسانههای تبعیدی افغانستان ۷۰ درصد پوشش مستقل اخبار کشور را ارائه میدهند و حمایت جهانی از آنان معیار تعهد به حقوق بشر است.
حامد عبیدی، رئیس سازمان حمایت از رسانههای افغانستان در آلمان هم در این نشست گفت که یافتههای این سازمان نشان میدهد که رسانهها در چهار سال گذشته شاهد بیش از ۵۵۰ مورد نقض و خشونت و بیش از ۲۵ فرمان محدودکننده از سوی طالبان بودهاند. به گفته او، روزنامهنگاری انتقادی تقریبا از میان رفته است.
طبق اظهارات حامد عبیدی، بسیاری از خبرنگاران برای جلوگیری از بازداشت و شکنجه مخفیانه کار میکنند.
او وضعیت خبرنگاران افغان در کشورهای همسایه را نیز خطرناک خواند. حامد عبیدی میگوید نبود اسناد قانونی، فشارهای امنیتی و خطر اخراج اجباری زندگی آنان را تهدید میکند.
او در عین حال خواستار حمایت فوری، ویزای بشردوستانه و جلوگیری از اخراج آنان شد.
عبیدی همچنین گفت که رسانههای تبعیدی با کاهش شدید منابع مالی روبهرو اند و ادامه فعالیت آنان نیازمند حمایت پایدار، امنیت دیجیتال، مهارتهای راستیآزمایی، رسیدگی به سلامت روانی خبرنگاران و ظرفیتسازی فنی است.
بازداشت خودسرانه خبرنگاران افغان
ریچارد بنت، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل برای افغانستان که در این برنامه آنلاین صحبت کرد، گفت که خبرنگاران و کارمندان رسانهای در افغانستان همچنان با سانسور، تهدید، ارعاب، بازداشت خودسرانه و توقیف روبهرو اند.
او گفت که زنان خبرنگار به دلیل محدودیتها با موانع مضاعف مواجهاند و ممنوعیت نشر برنامههای سیاسی و الزام تأیید قبلی محتوا بر فعالیت رسانهها تأثیر گذاشته است.
ریچارد بنت میگوید رسانههای تبعیدی به دلیل تنگنای مالی با دشواری روبهرو شدهاند و کاهش منابع میتواند توانایی آنان را در گزارشگری و مستندسازی محدود سازد.
او تأکید کرده است که حمایت از این رسانهها یک ضرورت اساسی برای نظارت حقوق بشری و پاسداری از هویت مدنی افغانستان است.
آقای بنت از دولتها و نهادهای بینالمللی خواست که حمایت پایدار خود را از رسانهها در تبعید ادامه دهند.
معاون وزارت خارجه هند در امور افغانستان، ایران و پاکستان است. او گفت: «خوشحالم اعلام کنم که گذرگاه هوایی حمل و نقل باری در مسیرهای کابل-دهلی و کابل-آمریتسار فعال شده و پروازهای باری در این مسیرها بهزودی آغاز خواهد شد.»
به گفته او، این اقدام نشاندهنده احیای روابط مستقیم تجاری هند با افغانستان است و انتظار میرود حرکت کالا بین دو کشور افزایش یافته و روابط تجاری تقویت شود.
این مقام هندی همچنین گفت: «تمام تشریفات از جانب ما انجام شده است. ما منتظر دریافت تمامی مدارک از طرف آنها (افغانها) هستیم. پس از تکمیل پروازهای باربری آغاز خواهد شد.»
این تصمیم در جریان سفر نورالدین عزیزی، وزیر صنعت و تجارت طالبان به دهلی اتخاذ شده است.
وزارت امور خارجه هند از سفر هیئت طالبان استقبال کرده و تاکید کرده است که این اقدام بخشی از حمایت مستمر هند از توسعه و رفاه مردم افغانستان است.
این اقدام در حالی انجام شده است که روابط تجاری افغانستان با پاکستان در پی درگیریهای اخیر، متوقف شده است. طالبان در ماههای گذشته بخش عمدهای از صادرات و واردات خود را از مسیر پاکستان به ایران و کشورهای آسیای مرکزی منتقل کرده است.
چهارمین مجمع وزیران اتحادیه اروپا – هند و اقیانوس آرام در روزهای پنجشنبه و جمعه، ۲۹ و ۳۰ عقرب با حضور حدود ۷۰ وزیر و نماینده بلندپایه از اتحادیه اروپا و کشورهای منطقه در بروکسل برگزار میشود.
وزارت خارجه آلمان با انتشار تصاویری از این دیدار اعلام کرد که برلین قصد دارد تبادلات دوجانبه خود با اسلامآباد را تقویت کند. با این حال، در بیانیه منتشرشده به جزئیات گفتوگوهای مربوط به افغانستان اشارهای نشده است.
پیش از این گزارش شده بود که برلین با اسلامآباد در حال گفتوگو است تا افغانهایی را که از پاکستان اخراج شده بودند دوباره به این کشور بازگرداند. هنوز مشخص نیست که آیا این موضوع در دیدار وزیران خارجه دو کشور مطرح شده است یا خیر.
در افغانستان اولین بار نشرات تلویزیونی با تاسیس رادیو تلویزیون ملی در سال ۱۹۷۸ میلادی در زمان حکومت کمونیستی تحت حمایت شوروی آغاز شد؛ رسانهای که اکنون تحت کنترول طالبان فعالیت میکند.
طالبان در بیش از چهار سال گذشته، به دستور رهبر خود، هبتالله آخنداده، تلاش کرده رسانههای تصویری افغانستان را محدود یا حتی متوقف کند. قانون موسوم به امر به معروف و نهی از منکر طالبان، پخش تصویر موجودات زنده را منع کرده است.
این قانون را رهبر طالبان در ماه اسد پارسال «توشیح» کرد که در کنار محدودیتهای گسترده علیه رسانه، سایر حقوق و حریم خصوصی شهروندان به ویژه زنان را نقض میکند.
در ماه جوزای سال جاری، یک عضو دفتر طالبان در قطر به افغانستان اینترنشنال گفت: «ملا هبتالله در تمام عمر خود هرگز به رادیو گوش نداده، تلویزیون تماشا نکرده و با رسانههای دیجیتال مدرن تماس نداشته است.»
با این حال، منابع دیگر از میان طالبان گفته بودند که هبتالله آخندزاده «به ندرت رادیو گوش میدهد.»
به گفته مرکز خبرنگاران افغانستان، طالبان در راستای اجرای قانون امر به معروف، پخش موجودات زنده را در بیش از ۲۰ ولایت افغانستان ممنوع کرده است. اقدامی که نقض آزادی بیان و تداوم سرکوب رسانهها در افغانستان تحت کنترول طالبان خوانده شده است.
علاوه بر ممنوعیت پخش تصویر موجودات زنده، طالبان به طور گستردهای سانسور را در افغانستان حاکم کرده است. تمام رسانههای داخلی زیر نظارت و هدایت طالبان فعالیت میکنند و حاکمان کابل، کوچکترین انتقاد را برنمیتابند.
دیدهبان حقوق بشر در گزارشی در اوایل ماه جاری اعلام کرد که طالبان در چهار سال گذشته آزادی رسانه و بیان را در افغانستان بهگونه کامل از میان برده است.
این سازمان گفت که پس از بازگشت طالبان به قدرت، روزنامهنگاران افغان با موجی از بازداشت، سانسور، شکنجه و خودسانسوری اجباری روبهرو شدهاند.
در این گزارش آمده است که استخبارات طالبان و وزارت امر به معروف و نهی از منکر تمام محتوای رسانهای را زیر نظارت دارند و کوچکترین انتقاد از مقامهای طالبان میتواند به بازداشت یا شکنجه خبرنگاران بینجامد.
