ولودیمیر زلسنکی، رئیسجمهور اوکراین سهشنبه اعلام کرد که کییف در حال گفتوگو با واشنگتن درباره امکان حضور نیروهای ایالات متحده در اوکراین بهعنوان بخشی از تضمینهای امنیتی است.
زلنسکی همچنین ادعای حمله به اقامتگاه پوتین را «کاملا ساختگی» خواند و گفت این موضوع با هدف توجیه حملات بیشتر علیه اوکراین و امتناع روسیه از برداشتن گامهای لازم برای پایان دادن به جنگ، مطرح شده است.
رئيسجمهور اوکراین در گفتوگو با خبرنگاران گفت که متعهد به پایان دادن به جنگ است و آماده است در هر قالبی با ولادیمیر پوتین، رئيسجمهور روسیه دیدار کند.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، روز یکشنبه گفت که او و زلنسکی «شاید بسیار نزدیک» به توافقی برای پایان دادن به جنگ هستند، هرچند مسائل «دشوار» مربوط به قلمرو همچنان باقی مانده است.
ترامپ نسبت به زلنسکی در مورد تضمینهای امنیتی محتاطتر بود. با این حال، او گفت که آنها ۹۵ درصد مسیر رسیدن به چنین توافقی را طی کردهاند و انتظار دارد کشورهای اروپایی «بخش بزرگی» از آن تلاش را با پشتیبانی امریکا بر عهده بگیرند.
روسیه روز سهشنبه به دنبال متهم کردن کییف به حمله به اقامتگاه پوتین، گفت موضع خود را در مذاکرات سختتر خواهد کرد.
کییف ادعای حمله به اقامتگاه رئیسجمهور روسیه را بیاساس و با هدف به بنبست کشاندن گفتوگوهای صلح دانسته است.
در پی تشدید تنشها در یمن، قطر با استقبال از بیانیههای عربستان سعودی و امارات متحده عربی اعلام کرد این مواضع نشاندهنده اولویت دادن به منافع منطقهای است؛ همزمان خروج نیروهای امارات از یمن، اختلاف میان دو قدرت منطقه خلیج فارس را آشکارتر کرده است.
وزارت خارجه قطر سهشنبه اعلام کرد بیانیههای اخیر عربستان سعودی و امارات متحده عربی درباره تحولات یمن، بیانگر «تعهد به اولویت دادن به منافع منطقه» است. دوحه در عین حال بر ضرورت حفظ وحدت و تمامیت ارضی یمن تاکید کرد.
این واکنش پس از آن منتشر شد که امارات اعلام کرد نیروهای باقیمانده خود را از یمن خارج میکند؛ تصمیمی که در پی حمایت عربستان از درخواست خروج نیروهای اماراتی ظرف ۲۴ ساعت اتخاذ شد. این تحول بهعنوان یکی از جدیترین بحرانها میان دو متحد سابق خلیج فارس و تولیدکنندگان بزرگ نفت توصیف شده است.
ساعاتی پیش از این اعلام، نیروهای ائتلاف به رهبری عربستان بندر مکلا در جنوب یمن را هدف حمله هوایی قرار دادند. ریاض گفت این حمله محمولهای از سلاح مرتبط با امارات را هدف گرفته است؛ حملهای که به گفته ناظران، مهمترین تشدید تنش تاکنون در شکاف رو به گسترش میان دو پادشاهی خلیج فارس به شمار میرود.
در واشنگتن، وزارت خارجه امریکا اعلام کرد مارکو روبیو با فیصل بن فرحان آل سعود درباره تنشهای یمن و پیامدهای آن برای امنیت و ثبات منطقه گفتوگو کرده است.
عربستان و امارات که زمانی دو ستون اصلی امنیت منطقهای محسوب میشدند، طی سالهای اخیر در موضوعاتی از جمله سهمیههای نفتی تا نفوذ ژئوپلیتیک دچار واگرایی شدهاند. وزارت دفاع امارات اعلام کرد ماموریت نیروهای ضدتروریسم خود در یمن را بهطور «داوطلبانه» پایان داده است؛ نیروهایی که تنها حضور باقیمانده این کشور پس از پایان رسمی عملیات نظامی در سال ۲۰۱۹ بودند. به گفته این وزارتخانه، ماموریت باقیمانده محدود به پرسنل تخصصی و در هماهنگی با شرکای بینالمللی بوده است.
ریاض در مقابل، امارات را متهم کرده که شورای انتقالی جنوب یمن (STC) را برای تضعیف دولت مرکزی و پیشروی به سمت مرزهای عربستان تحت فشار قرار داده و امنیت ملی این کشور را «خط قرمز» خوانده است. این تندترین موضعگیری عربستان در اختلاف با همسایهای است که پیشتر در ائتلافی مشترک علیه حوثیهای همسو با حکومت ایران همکاری میکرد.
به نوشته رویترز، هرچند خروج محدود نیروهای امارات میتواند بهطور موقت از شدت تنشها بکاهد، اما پرسش اصلی همچنان باقی است: آیا ابوظبی حمایت سیاسی یا مالی خود از شورای انتقالی جنوب را متوقف خواهد کرد یا نه. عربستان اعلام کرده انتظار دارد امارات هرگونه پشتیبانی از این گروه جداییطلب را پایان دهد.
در همین حال، رشاد العلیمی، رییس شورای ریاستجمهوری مورد حمایت عربستان در یمن، به نیروهای اماراتی ۲۴ ساعت مهلت داد خاک یمن را ترک کنند. امارات ضمن ابراز شگفتی از حمله هوایی اخیر گفت محمولههای هدفگرفتهشده حاوی سلاح نبوده و مقصد آنها نیروهای اماراتی بوده است، اما تاکید کرد بهدنبال راهحلی برای جلوگیری از تشدید تنش است.
این اختلافات در حالی رخ میدهد که عربستان و امارات هر دو از بازیگران کلیدی اوپک هستند و هرگونه شکاف میان آنها میتواند بر اجماع این گروه درباره سطح تولید نفت اثر بگذارد. قرار است اعضای اوپکپلاس یکشنبه بهصورت آنلاین دیدار کنند؛ نشستی که به گفته منابع آگاه، احتمالاً به تمدید سیاست حفظ سطح تولید در سهماهه نخست سال منجر خواهد شد.
همزمان با افزایش تنشها، شاخصهای اصلی بورس در کشورهای خلیج فارس با کاهش مواجه شدند؛ نشانهای از نگرانی بازارها نسبت به پیامدهای سیاسی و اقتصادی بحران جدید در یمن.
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی در واکنش به قرار گرفتن نام سپاه پاسداران ایران در فهرست سازمانهای تروریستی کانادا، نیروی دریایی این کشور را مشمول اقدام متقابل دانست و آن را بهعنوان «سازمان تروریستی» اعلام کرد.
وزارت امور خارجه ایران سهشنبه ۹ جدی در بیانیهای اعلام کرد این تصمیم بر اساس ماده هفت قانون «اقدام متقابل در برابر اعلام سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بهعنوان سازمان تروریستی توسط امریکا» مصوب سال ۱۳۹۸ اتخاذ شده است.
طبق این ماده، تمامی کشورهایی که از تصمیم امریکا در این زمینه تبعیت یا از آن حمایت کنند، مشمول اقدام متقابل جمهوری اسلامی میشوند.
در این بیانیه آمده است که سپاه پاسداران یکی از ارکان رسمی نیروهای مسلح در ایران است و معرفی آن بهعنوان نهاد تروریستی، نقض قواعد شناختهشده بینالمللی به شمار میرود.
پیش از این و در سال ۲۰۱۲، کانادا روابط دیپلماتیک خود را با تهران قطع کرد و از ۲۹ جوزای ۱۴۰۲، سپاه پاسداران را در فهرست سازمانهای تروریستی قرار داد.
استرالیا، اکوادور، دنمارک، بریتانیا، پاراگوئه، سویدن، عربستان سعودی، بحرین و ایالات متحده امریکا کشورهایی هستند که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران را بهعنوان یک گروه تروریستی شناسایی کرده یا خواستار قرار گرفتن آن در فهرست گروههای تروریستی شدهاند.
در سومین روز اعتراضات مردمی در شهرهای مختلف ایران و کشیده شدن دامنه تظاهرات به دانشگاهها، حکومت این کشور پیشنهاد گفتوگو با معترضان را مطرح کرد. این اعتراضات در واکنش به افزایش بیپیشینه نرخ دالر و بلند رفتن سرسامآور هزینههای زندگی آغاز شده است.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، روز سهشنبه در پیامی در شبکههای اجتماعی نوشت که از وزیر داخله خود خواسته است به «مطالبات مشروع» معترضان گوش بدهد.
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی حکومت نیز گفت که سازوکاری برای گفتوگو ایجاد خواهد شد و این روند شامل مذاکره با رهبران معترضان خواهد بود.
خانم مهاجرانی روز سهشنبه در اظهاراتی که رسانههای دولتی منتشر کردند، گفت: «ما بهطور رسمی اعتراضات را به رسمیت میشناسیم، صدای آنها را میشنویم و میدانیم که این اعتراضات، ریشه در فشارهای اقتصادی بر زندگی مردم دارد.»
ویدیوهایی که خبرگزاری رویترز آنها را راستیآزمایی کرده، نشان میدهد اعتراضات در برخی خیابانهای تهران با شعارهایی از جمله «رضاشاه، روحت شاد» آغاز شده است. در همین حال، رضا پهلوی، نواده رضاشاه، پادشاه فقید ایران، در پیامی تازه از عموم مردم ایران خواست به اعتصابات و اعتراضات سراسری بپیوندند.
تلویزیون دولتی ایران تصاویری از تجمع معترضان در مرکز تهران پخش کرد. خبرگزاری فارس، نزدیک به سپاه پاسداران، نیز گزارش داد که صدها دانشجو در چهار دانشگاه تهران به معترضان پیوستهاند.
با این حال، مقامهای ایرانی هنوز مشخص نکردهاند که گفتوگو با معترضان در چه سطح و با چه سازوکاری انجام خواهد شد. در اعتراضات پیشین، حکومت ایران معمولاً با سرکوب و بازداشتهای گسترده به مطالبات معترضان واکنش نشان داده بود.
ویدیوهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند ماموران امنیتی سهشنبه نهم جدی به سمت مردم معترض در خیابان ملت تهران به صورت مستقیم شلیک کردند.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران روز سهشنبه در دیدار با اتحادیههای صنفی و فعالان بازار گفت که حکومت تمام تلاش خود را برای حل مشکلات اقتصادی و کاهش نگرانیهای مردم بهکار خواهد بست.
شماری از معترضان میگویند که وعدههای حکومت برای کاهش آتش تنش و اعتراض است تا اراده واقعی برای معضلات گسترده اقتصادی و معیشتی مردم.
فشار اقتصادی و نقش تحریمها
اقتصاد ایران به علت فشار تحریمهای سنگین بین المللی، به خصوص در دوره ترامپ، وارد بحران عمیقی شده است. اقتصاد ایران که به واردات وابسته است، به علت کمبود ارز دچار نوسانات است. چنانچه، ریال واحد پول ایران، شدیداً ارزش خود را از دست داده و بهای کالاهای اساسی از جمله غذا و دارو به طرز طاقت فرسایی بالا رفته است.
خبرگزاری رویترز نوشت که مقامهای ایرانی چندین نشست سطحبالا برای مدیریت بحران اقتصادی و مهار نارضایتی عمومی برگزار کردهاند. اما، سوءمدیریت اقتصادی، فساد مالی و شکافهای عمیق طبقاتی، فشار بر زندگی مردم را تشدید کرده و بسیاری از کالاهای اساسی از توان خرید بخش بزرگی از جامعه خارج شده است.
طبق دادههای پلتفرمهای خصوصی تبادل ارز، نرخ دالر روز سهشنبه به حدود یک میلیون و ۴۰۰ هزار ریال رسید. این در حالی است که ایران سال جاری را با نرخ حدود ۸۱۷ هزار ریال در برابر یک دالر آغاز کرده بود.
در همین حال، روز دوشنبه رئیس بانک مرکزی ایران استعفا داد. رسانههای داخلی گزارش دادند که سیاستهای اخیر آزادسازی اقتصادی حکومت فشار بیشتری بر بازار ارز وارد کرده است.
روزنامه فایننشالتایمز در گزارشی با اشاره به اعتراضات تازه بازاریها در ایران درباره وضعیت اقتصادی این کشور نوشت که ارزش پول ملی ایران به پایینترین سطح خود در تاریخ این کشور سقوط کرده و از زمان جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل در ماه جوزا، حدود ۴۰ درصد از ارزش آن کاسته شده است.
این روزنامه افزود: «سقوط ارزش پول ملی همزمان با کاهش درآمدهای نفتی، تحت تاثیر تحریمهای امریکا، شتاب گرفته است. نرخ تورم سالانه ایران در ماه دسامبر به ۴۲.۲ درصد رسید.»
در کنار بحران داخلی، ایران همچنان با فشارهای شدید بینالمللی روبهرو است و این بحرانها بر نرخ ارز تاثیر گذاشته است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، روز دوشنبه هشدار داد که اگر ایران برنامههای موشکی یا هستهای خود را از سر بگیرد، از حمله تازه به این کشور حمایت خواهد کرد.
در پی ضربالاجل عربستان سعودی، امارات متحده عربی روز سهشنبه اعلام کرد که به ماموریت نیروهایش در یمن پایان داده و از این کشور خارج میشوند. این نیروها آخرین واحدهای نظامی امارات هستند که در سالهای اخیر در یمن حضور داشتند.
وزارت دفاع امارات روز سهشنبه در بیانیهای اعلام کرد که این تصمیم به طور داوطلبانه، پس از «ارزیابی همهجانبه» و در پی تحولات اخیر گرفته شده است.
امارات گفته است که این نیروها در چارچوب تلاشهای مشترک بینالمللی برای مقابله با تروریسم در یمن حضور داشتند.
تنها چند ساعت پیش از این اعلامیه، ائتلاف به رهبری عربستان سعودی بندر مکلا در جنوب یمن را هدف حمله هوایی قرار داد. ریاض گفته است که در این حمله، محمولهای را هدف قرار داده که با امارات مرتبط بوده است.
تنشها میان عربستان سعودی و امارات متحده عربی، دو متحد پیشین و از قدرتهای اصلی خلیج فارس، در ماههای اخیر بهگونه بیسابقهای افزایش یافته است. عربستان پیشتر اعلام کرده بود که از امارات خواسته است نیروهایش را ظرف ۲۴ ساعت از یمن خارج کند. این وضعیت نشاندهنده شکاف عمیق میان دو کشور است.
ریاض، امارات را متهم کرده است که از جداییطلبان جنوب یمن، موسوم به شورای انتقالی جنوب، حمایت کرده و آنان را به انجام عملیات نظامی تحریک کرده است. به گفته عربستان، دامنه این عملیات تا نزدیکی مرزهای این کشور گسترش یافته است که میتواند امنیت ملی آن را به خطر اندازد.
امارات متحده گفت که از حمله هوایی به بندر مکلا «غافلگیر» شده و تاکید کرده است که محموله هدف قرارگرفته شامل سلاح نبوده و قرار بود به دست نیروهای اماراتی در یمن برسد. این کشور همچنین خواستار برخورد مسئولانه با تحولات اخیر در یمن و جلوگیری از تشدید تنشها شده است.
در همین حال، رشاد العلیمی، رئیس شورای ریاستجمهوری یمن که از سوی عربستان حمایت میشود، در یک سخنرانی تلویزیونی امارات را به دامنزدن به بحران در یمن متهم کرده و گفته است که حمایت ابوظبی از شورای انتقالی جنوب باعث تضعیف اقتدار حکومت یمن شده است. شورای انتقالی جنوب این اتهامها را رد کرده و گفته است که امارات همچنان شریک اصلی در مبارزه با حوثیهای مورد حمایت ایران است.
در سومین روز اعتراضات بازاریان در ایران، مغازهداران در شهرهای مختلف از جمله تهران، اصفهان، اهواز، شیراز، کرمانشاه و نجفآباد مغازههای خود را تعطیل کردند و دست به تجمعات اعتراضی زدند. معترضان شعارهای ضد حکومتی از جمله «مرگ بر دیکتاتور» و «مرگ بر اصل ولایت فقیه» سر دادند.
معترضان در تجمعات خود همچنین شعارهای «نه غزه، نه لبنان، جانم فدای ایران»، «مرگ بر این گرانی، میرویم تا سرنگونی»، «این آخرین نبرده، پهلوی برمیگرده» و «رضاشاه، روحت شاد» سر دادند.
اعتصاب بازاریان در ایران در واکنش به افزایش قیمت ارز و وضعیت اقتصادی، از روز یکشنبه ۷ جدی آغاز شد.
قیمت هر دالر امریکا روز سهشنبه از ۱۲۴ هزار تومان فراتر رفت.
بر اساس اعلام بانک مرکزی، قیمت فروش اسکناس دالر امریکا در تالار دوم مرکز مبادله ارز و طلا، روز سهشنبه به بیش از ۱۲۴ هزار و ۱۴۰ تومان رسید.
نرخ ارز در ایران در ماههای اخیر روندی پیوسته و افزایشی داشته و به سطوح بیسابقهای نسبت به دالر امریکا رسیده است اما افزایش قیمت فراتر از ۱۲۴ هزار تومان رکورد جدیدی محسوب میشود.
افزایش سریع نرخ ارز یکی از دلایل اصلی تورم بالا در ایران است. طبق گزارشهای رسمی، نرخ تورم سالانه در ایران به بیش از ۴۲ درصد رسیده و قیمت کالاهای اساسی مانند غذا و دارو بهطور چشمگیری افزایش یافته است.
تشدید جو امنیتی
به گزارش ایراناینترنشنال، فضای برخی شهرها امنیتی شده و ماموران حکومت برای مقابله با اعتراضات مردم به مناطق مختلف گسیل شدهاند.
در میدان «ولیعصر» در مرکز تهران ماموران حکومتی مستقر شدهاند و جو امنیتی ایجاد شده است. همچنین در منطقه آریاشهر نیز جو مشابهی حاکم است.
از سوی دیگر در مناطقی از مشهد از جمله میدان «آزادی» و میدان «هفتتیر» جو امنیتی با حضور ماموران حکومت گزارش شده است.
با استقرار ماموران حکومتی در مرکز شهر گرگان، استان گلستان، فضای این شهر همزمان با اعتراضات امنیتی شده است.
سخنگوی دولت: وقتی مردم صدایشان را بلند میکنند نشانه فشار بالاست
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی حکومت ایران در واکنش به اعتراضات گسترده معیشتی و اقتصادی، گفت که دولت با صبوری به این صداها گوش خواهد داد، «زیرا باور داریم که مردم ما به اندازه کافی صبور هستند و زمانی که صدای خود را بلند میکنند، نشاندهنده فشار بالایی است که بر آنها وارد میشود.»
سخنگوی حکومت مسعود پزشکیان گفت: «واکنش طبیعی نسبت به فشار اقتصادی و معیشتی، همان چیزی است که در سطح جامعه مشاهده میشود.»
او افزود: «بر این موضوع تاکید میکنم که اعتراضات مردم را به رسمیت میشناسیم و بر تجمعات مسالمتآمیز که در قانون اساسی ما نیز به رسمیت شناخته شدهاند، تأکید داریم. همه ما باید به انسجام ملی کشور کمک کنیم.»
تهران و ۱۸ استان دیگر چهارشنبه تعطیل اعلام شدند
کارگروه مدیریت مصرف بهینه انرژی استان تهران اعلام کرد در پی کاهش شدید دما و با هدف تامین پایدار انرژی، تمامی ادارات، موسسات دولتی، مراکز تجاری، مدارس، دانشگاهها، مراکز آموزش عالی، بانکها و شهرداریهای استان تهران، چهارشنبه ۱۰ جدی تعطیل خواهند بود.
خبرگزاری ایسنا سهشنبه ۹ جدی در گزارشی نوشت بر اساس این تصمیم، مراکز درمانی، امدادرسان، خدماتی، واحدهای انتظامی و شعب کشیک بانکها، از تعطیلی مستثنا هستند.
به گزارش ایراناینترنشنال، دانشجویان دانشگاه بهشتی، مقابل بسیجیان که با پرچمهای جمهوری اسلامی به سمت آنها آمدهاند، شعار «بسیجی سپاهی، داعش ما شمایی» سردادند.
دانشجویان دانشگاه تهران با اشاره به محاصره امنیتی اطراف این دانشگاه، از شهروندان خواستند به سمت دانشگاه تهران حرکت کنند تا امکان پیوستن دانشجویان به مردم فراهم شود.
ویدیوهای منتشر شده نشان میدهند ماموران امنیتی روز سهشنبه نهم جدی به سمت مردم معترض در خیابان ملت تهران به صورت مستقیم شلیک میکنند.
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، در جلسه علنی مجلس گفت که اعتراضهای مردم درباره مشکلات معیشتی باید پاسخ داده شود و «جریانهای «سازمانیافته و بدخواه» میخواهند اعتراضها را به «آشوب» و «اغتشاش» تبدیل کنند. او افزود: «جوانانی که میتوانند ماهواره و موشک بسازند، اگر فرصت یابند میتوانند ناترازیهای مدیریتی را برطرف کنند.»
اعتراضات مردمی در ایران واکنشهای گستردهای را در عرصه بینالمللی بهدنبال داشته است.
نفتالی بنت، نخستوزیر پیشین اسرائیل، در پیامی از حمایت جهان آزاد از مبارزه مردم ایران علیه جمهوری اسلامی گفت.
مایک والتز، سفیر امریکا در سازمان ملل، در حمایت از اعتراضات مردم ایران در شبکه اکس نوشت: «مردم ایران آزادی میخواهند. آنها مدت زیادی است که از دست آیتاللهها رنج کشیدهاند.»
رئیسجمهور امریکا نیز از شلیک به معترضان و کشتن آنها به دست حکومت ایران انتقاد کرد.
