از بالون گاز تا حمله داعش؟ دشواری گزارش واقعیت در افغانستان

رسانه‌های پاکستانی گزارش داده‌اند که محمد صادق خان و ریچارد لینزی در این دیدار، دیدگاه‌های خود را درباره تحولات اخیر منطقه و نگرانی‌های گسترده امنیتی مطرح کرده‌اند.

به گزارش این رسانه‌ها، محور اصلی گفت‌وگوها، افزایش ناامنی‌های مرزی و پیامدهای آن برای ثبات منطقه بوده است؛ موضوعی که در ماه‌های اخیر به یکی از چالش‌های اصلی در روابط اسلام‌آباد و طالبان بدل شده است.

این گفت‌وگوها در حالی انجام می‌شود که منابع محلی می‌گویند نیروهای طالبان عصر دوشنبه، ۲۹ جدی در ولسوالی معروف ولایت قندهار با نیروهای پاکستانی درگیر شدند. به گفته این منابع، علت دقیق این درگیری هنوز روشن نیست و این رویداد پس از حدود نیم ساعت متوقف شده است.

سمیع‌الله، شهروند ۵۵ ساله که با خانواده‌اش از ایران اخراج شده و در خیمه‌ای در حومه کابل زندگی می‌کند، به رویترز گفت: «به نقطه‌ای رسیده‌ایم به مرگ راضی‌ایم.»

این شهروند که با دو پسر ۱۸ ساله و ۲۰ ساله‌اش و همسران آن‌ها از ایران اخراج شده، می‌گوید وضعیت زندگی آن‌ها روز به روز بدتر می‌شود.

برنامه جهانی غذا برآورد کرده است که حدود ۱۷ میلیون نفر در افغانستان با گرسنگی حاد دست‌وپنجه نرم می‌کنند. این سازمان هم‌زمان از کاهش گسترده کمک‌های بین‌المللی خبر داده است.

سمیع‌الله گفت که ماموران جمهوری اسلامی این خانواده را در ایران بازداشت و سپس اخراج کردند. اکنون آن‌ها در خیمه‌ای دست‌ساخت در حاشیه پایتخت افغانستان زندگی می‌کنند.

او گفت که هنگام بازداشت فقط توانسته‌اند برخی از لوازم ضروری را با خود بگیرند و پس‌انداز این خانواده که می‌توانست زمستان آن‌ها را بگذراند، در ایران جا مانده است.

ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی طالبان به رویترز گفت که مهاجرانی که از کشورهای همسایه اخراج می‌شوند، در افغانستان تا حدودی کمک‌ در زمینه حمل‌ونقل، مسکن، مراقبت‌های صحی و غذا دریافت می‌کنند.

او افزود با توجه به‌ این‌که افغانستان چهار دهه جنگ را پشت سر گذاشته، ریشه‌کن کردن فقط به زودی ناممکن است. مجاهد گفت:‌ «برنامه‌های اقتصادی زمان‌بر هستند و تأثیر فوری بر زندگی مردم ندارند.»

برنامه جهانی غذا می‌گوید که ایران و پاکستان در یک کارزار گسترده، ۲.۵ میلیون افغان را اخراج کرده‌اند.

جمهوری اسلامی پس از جنگ ۱۲ روزه با اسرائيل و پاکستان در پی افزایش تنش‌ها با طالبان افغان بر سر حمایت این گروه از طالبان پاکستانی، روند اخراج مهاجران افغان را شدت بخشیدند.

از سوی دیگر، با بازگشت دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور امریکا به قدرت، بودجه سازمان‌های بین‌المللی امدادی مانند برنامه جهانی غذا به طور قابل توجهی کاهش یافت. سایر کشورها نیز کمک‌های خود را به این سازمان‌ها کاهش داده‌اند؛ امری که میلیون‌ها نفر را در سراسر جهان در معرض خطر قرار داده است.

جان آیلیف، رئیس برنامه جهانی غذا در افغانستان، گفت که با فرا رسیدن زمستان خشک فرصت‌های کاری از میان رفته و هم‌زمان موج بازگشت افغان‌ها جمعیت را به انداره یک‌دهم افزایش داده است. او گفت:‌ «بسیاری از این افغان‌ها در ایران و پاکستان کار می‌کردند و پول به کشور می‌فرستادند.» او افزود: «این حواله‌ها شریان حیاتی افغانستان بود.»

او همچنین گفت که سال گذشته بزرگ‌ترین جهش سوءتغذیه‌ای بود که تاکنون در افغانستان ثبت شده و براساس پیش‌بینی‌ها این وضعیت بدتر خواهد شد.

رئیس برنامه جهانی غذا در افغانستان گفت طبق برآوردها در سال جاری میلادی ۲۰۰ هزار کودک دیگر دچار سوءتغذیهٔ حاد خواهند شد.

یک مقام ارشد وزارت تجارت بنگلادش به رسانه‌های این کشور گفته است که این نشست ماهیت رسمی نداشته و در جریان آن هیچ سند یا پیشنهاد مکتوبی میان دو طرف تبادله نشده است.

به گفته این مقام، معاون وزیر تجارت طالبان گفت که اداره این گروه به دنبال صادرات بدون تعرفه نزدیک به ۴۵ قلم کالا، از جمله پنبه، به بنگلادش است و هم‌زمان پیشنهاد داده که در صورت توافق، طالبان تعرفه را از روی تقریبا همه کالاهای عمده صادراتی بنگلادش بر می‌دارد.

در این دیدار همچنین گفته شده است که طالبان، بنگلادش را منبع مهم برای تامین پوشاک، دارو، نوشیدنی‌ها، محصولات شیرینی‌پزی و ادویه‌جات بسته‌بندی‌شده می‌داند.

طالبان تلاش دارد سهم بیشتری از بازار بنگلادش را در بخش صادرات مواد غذایی خشک، میوه‌ها، سنگ‌ها، زعفران و بادام به دست آورد.

در بیانیه کارشناسان سازمان ملل که روز دوشنبه ۲۹ جدی منتشر شده، آمده است که طالبان پس از بازگشت به قدرت در سال ۲۰۲۱، کارزاری سیستماتیک و نهادینه‌شده برای حذف زنان و دختران افغان به راه انداخته است. کارزاری که به گفته این کارشناسان با ممنوعیت آموزش دختران پس از صنف ششم، محدودیت شدید حق کار زنان و حذف عملی آنان از زندگی عمومی همراه بوده است.

در این بیانیه، از حکومت‌ها خواسته شده است افزون بر درج آپارتاید جنسیتی در متن معاهده، از عادی‌سازی حاکمیت طالبان جلوگیری کنند، مسیرهای امن و درازمدت مهاجرتی برای زنان و دختران افغان ایجاد کنند و از نهادهای مدنی به رهبری زنان حمایت پایدار کنند.

فعالان حقوق زن افغانستان بارها هشدار داده اند بدون حضور مستقیم و موثر زنان افغان در روندهای بین‌المللی، هیچ سازوکار عدالت‌محور نمی‌تواند بازتاب‌دهنده واقعیت‌های موجود این کشور باشد.

استقبال فوزیه کوفی از بیانیه کارشناسان سازمان ملل

فوزیه کوفی، از چهره‌های سرشناس فعال حقوق زنان، از اعلامیه کارشناسان حقوق بشر حمایت کرده و از دولت‌ها خواسته بر اساس خواست این کارشناسان، آپارتاید جنسیتی را در افغانستان به‌رسمیت بشناسند.

او روز دوشنبه ۲۹ جدی در حساب کاربری خود در اکس نوشت که مشارکت واقعی زنان افغانستان در روندهای بین‌المللی عدالت، شرط اساسی هرگونه تلاش برای پاسخ‌گویی و جلوگیری از تداوم نقض گسترده حقوق بشر در این کشور است.

طالبان پس از بازگشت دوباره به افغانستان قوانین سخت‌گیرانه‌ای علیه زنان در این کشور وضع کرده‌ است. این گروه آموزش دختران را پس از صنف ششم ممنوع کرده و در عمل، راه دسترسی میلیون‌ها دختر به آموزش متوسطه و عالی را بسته است.

زنان به‌گونه گسترده از کار در اداره‌های دولتی، نهادهای غیرحکومتی، رسانه‌ها و بسیاری از بخش‌های خصوصی منع شده‌اند.

حضور زنان در فضای عمومی توسط این گروه به‌شدت محدود شده و سفر بدون محرم، حضور در پارک‌ها، ورزشگاه‌ها، حمام‌های عمومی و بسیاری از فضاهای اجتماعی ممنوع یا محدود شده است.

همچنان تمام اشکال مشارکت سیاسی و مدنی زنان توسط طالبان از میان برداشته شده و هیچ زنی در ساختار تصمیم‌گیری طالبان حضور ندارد.

طالبان این افراد را ساعت‌ها بازجویی کرده و وسایل الکترونیک مانند تلفن‌های هوشمند شان را با خود برده‌اند.

پس از این که حکومت پاکستان شماری از مهاجران افغان تحت پوشش حکومت آلمان را به افغانستان اخراج کرد، آنها در یک مهمان‌خانه در مرکز شهر کابل جا به جا شدند. منابع گفتند که هزینه‌های آنها از سوی حکومت آلمان پرداخت می‌شد.

آنها جز دهها نفری هستند که پس از سقوط کابل با وعده پذیرش در مهمانخانه موسسه آلمانی جی‌آی‌زی در پاکستان اقامت داشتند و قرار بود به آلمان منتقل شوند.

شبکه خبری آی‌آردی آلمان نوشت که نیروهای امنیتی طالبان برخی از این افراد را ساعت‌ها مورد بازجویی قرار داده‌اند. گفته می‌شود که آن‌ها در اتاق‌های شان محبوس شده و تلفن‌های هوشمندشان ضبط شده است. همچنین از جریان بازجویی‌ها فیلم‌برداری شده و از افراد پرسیده شده است که چرا می‌خواستند به آلمان بروند.

منابع افغانستان اینترنشنال گفتند که ماموران طالبان در جریان بازجویی از پناهجویان افغان پرسیدند که چه زمانی از پاکستان بازگشته‌اند، چه مدت در آن کشور اقامت داشتند، چرا قصد رفتن به آلمان را دارند و مصارف آنان از سوی چه نهادی پرداخت می‌شود. همچنین، در مورد وظایف قبلی نیز از آنها سوال شده است.

منابع گفتند که طالبان سه کارمند مهمان‌خانه محل پناهجویان مذکور در کابل را روز یکشنبه با خود بردند اما از آن میان یک‌ نفر روز دوشنبه به قید ضمانت آزاد شده است.

منابع می‌گویند تا آخرین ساعات دوشنبه ۲۹ جدی به وقت کابل، هیچ یک از این افراد اجازه خروج از مهمان‌خانه را نداشتند.

ده‌ها شهروند افغانستان که پذیرش آلمان را دارند، پس از ماه‌ها انتظار در پاکستان و در سایه تهدید بازداشت و اخراج، هنوز در وضعیت نامعلوم به‌سر می‌برند. شماری از آنان را پولیس پاکستان به افغانستان اخراج کرده است.