تام توگندهات، وزیر پیشین امنیت بریتانیا، به اظهارات وزیر تحصیلات عالی طالبان درباره منع تحصیل زنان واکنشی تند نشان داد. او گفت آنچه امروز بر افغانستان حاکم است بلایی «ترسناک» است. او محرومکردن زنان و دختران افغان از ابتداییترین حقوق انسانی را بهشدت نکوهش کرد.
آقای توگندهات روز دوشنبه در شبکه اکس نوشت که طالبان محروم کردن زنان و دختران از حقوق اساسی را با یک «ایدیولوژی نفرتانگیز اسلامگرایانه» توجیه میکند.
توگندهات که قبلا وزیر امنیت بود، اکنون رئیس کمیته روابط خارجی پارلمان بریتانیا است. او ویدیویی از ندا محمد ندیم، وزیر تحصیلات عالی طالبان را در صفحه خود نشر کرده است. آقای ندیم در این ویدیو که در ماه سنبله ۱۴۰۳ منتشر شد، پرسش در مورد آموزش و تحصیل دختران را تا امر ثانی ممنوع کرد.
مقامهای طالبان در چهارسال گذشته بارها گفتهاند که شرایط برای بازگشایی مکاتب دخترانه مساعد نیست، هرچند مدعی هستند که امنیت به طور کامل حاکم شده و پروژههای بزرگ زیربنایی در حال اجرا است.
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان گفت که بخشهایی از جامعه افغانستان با تحصیل دختران موافق نیستند.
طالبان از زمان ظهورش در اوایل دهه هفتاد خورشیدی با کار و آموزش زنان مخالف بوده است.
آقای توگندهات بدون نام بردن از امریکا، توافق این کشور با طالبان را عامل وضعیت کنونی زنان افغان دانست که انتقادی نادر از توافق صلح دوحه از سوی یک سیاستمدار برجسته بریتانیا- متحد امریکا- به حساب میآید.
او گفت که پس از توافق صلح، «افغانستان به چنین سرنوشتی به حال خود رها شد. این صلح برای چه کسی بوده است؟ برای افغانها نبوده است.»
مقامهای امریکایی با این که میدانستند حکومت اشرف غنی نمیتواند در برابر طالبان مقاومت کند، در ۱۴۰۰ افغانستان خارج شدند. همزمان با آخرین روزهای خروج، رئیس جمهور از افغانستان خارج شد و ارتش افغانستان فروپاشید.
وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان روز دوشنبه، ۶ دلو، اعلام کرد که به استثنای سه نهاد، مجوز فعالیت همه سازمانهای حامی رسانهها را لغو کرده است.
طالبان مدعی شد نهادهایی که مجوزشان لغو شدهاند، «به جای حل مشکلات خبرنگاران و رسانهها، مشکلات بیشتری ایجاد کردهاند و در سطح بینالملللی به اعتبار نهادهای رسانهای افغانستان آسیب زدهاند.»
اشاره این وزارت احتمالا به گزارشهای انتقادی سازمانهای بینالمللی درباره وضعیت آزادی بیان و رسانهها در افغانستان است که به کمک خبرنگاران و نهادهای ناظر در داخل تهیه میشوند.
وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان مشخص نکرده سه نهادی که مجوزشان تمدید شده، چه نام دارند اما مرکز خبرنگاران افغانستان گفت که تنها مجوز کمیته مصونیت خبرنگاران افغان، بنیاد حمایت از خبرنگاران و رسانههای افغانستان و مرکز مطبوعاتی افغان تمدید شدهاند.
این مرکز گفته است که سرنوشت نهادهایی که از وزارت عدلیه طالبان جواز فعالیت گرفتهاند، مشخص نیست و احتمال میرود در برابر این نهادها نیز اقدام شود.
این مرکز به نقل از مسئول یکی از نهادهای حامی رسانهها نوشت که طالبان پیش از لغو جواز این نهاد، فعالیتهای آن را ارزیابی و بررسی نکرده بود. او گفت که «هدف اداره حاکم سرکوب نهادهای مستقل و کنترول همه امور است.»
مرکز خبرنگاران افغانستان گفته است طالبان صرفا جواز نهادهایی را لغو کرده که به دلیل محدودیتهای وضعشده از سوی طالبان، بیشتر در زمینه آموزش خبرنگاران و کارمندان رسانه فعالیت داشتند.
مرکز خبرنگاران درباره بسته شدن نهادهای حامی خبرنگاران و رسانهها هشدار داده است. زیرا، طالبان میخواهد کنترول کامل بر نهادهای ناظر بر آزادی بیان و رسانهها در افغانستان داشته باشد.
طالبان رسانههای داخلی را از انتقاد از سیاستها و مقامهای این گروه برحذر کرده است.
روز یکشنبه، وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان از حامیان این گروه در شبکههای اجتماعی تقدیر کرد و از آنها خواست که به نفع اداره طالبان تبلیغ کنند.
تاجمیر جواد، معاون استخبارات طالبان، در این نشست در ارگ تاکید کرد که رهبری طالبان به «مبارزه قلمی و فرهنگی» توجه دارد، زیرا حامیان این گروه در رسانهها و شبکههای اجتماعی در «مشروعیتبخشی به جنگ طالبان و افشای اقدامات دشمن» نقش ارزشمندی داشتند.
طالبان پس از به قدرت رسیدن رسانهها را سرکوب کرده است و شبکههای خبری مستقل مجبور شدهاند که محتوای خود را سانسور کنند یا تبلیغات طالبان را منتشر کنند.
سازمان گزارشگران بدون مرز با انتشار گزارش سالانه خود در ماه قوس گفت که روزنامهنگاری در افغانستان تحت کنترول طالبان، با سانسور بیامان خفه شده است. به گفته این سازمان، از زمان بازگشت طالبان به قدرت، بیش از ۱۶۵ فعال رسانهای بازداشت شدهاند. ۲۵ نفر آنها در سال ۲۰۲۵ بازداشت شدهاند.
به گزارش نهادهای حامی رسانهها و خبرنگاران، در حال حاضر دستکم پنج خبرنگار و فعال رسانهای در افغانستان در بازداشت بهسر میبرند و برخی از آنان از سوی محاکم طالبان به زندان محکوم شدهاند.
اما این نخستین باری است که طالبان مستقیما بر نهادهایی فشار وارد میکند که برخی از آنها سالها در افغانستان در حمایت از خبرنگاران و رسانهها فعالیت کردهاند.
نیویارک تایمز گزارش داد که طالبان از امریکا خواسته است آزادی این زندانی بخشی از هر توافق آتی با حکومت ترامپ در مورد رهایی شهروندان امریکا از بازداشت این گروه باشد.
بر اساس اطلاعاتی که سه فرد آگاه از روند مذاکرات در اختیار نیویارک تایمز قرار دادهاند، مقامهای امریکایی و طالبان طی ماههای گذشته بهطور محرمانه درباره آزادی زندانیان امریکایی در افغانستان گفتوگو کردند.
نیویارک تایمز که به تازگی با ذبیحالله مجاهد سخنگوی طالبان گفتوگو کرده، نوشته است که طالبان خواستار آزادی فردی به نام محمد رحیم است که از سال ۲۰۰۸ در زندان گوانتانامو نگهداری میشود. این فرد به همکاری با اسامه بن لادن در شبکه القاعده متهم است.
در گزارشهای قبلی آمده است که محمد رحیم، نامهرسان و مترجم اسامه بنلادن بود و شهروند افغانستان است.
این نخستین بار است که طالبان چنین خواستی را بهصورت علنی مطرح میکند.
ایالات متحده طالبان را به «دیپلوماسی گروگانگیری» متهم کرده و اعلام کرده است تا زمانی که همه شهروندان امریکایی آزاد نشوند، هیچ تعامل علنی تازهای با طالبان انجام نخواهد شد.
سرنوشت مبهم محمودشاه حبیبی
امریکا بارها از طالبان خواسته است که سرنوشت محمودشاه حبیبی، شهروند افغان-امریکایی و رئیس اداره هوانوردی ملکی پیشین افغانستان را مشخص کند. اما، طالبان بازداشت وی را رد کرده است.
ایالات متحده گفته است، برای دریافت معلوماتی که منجر به شناسایی محل و بازگشت سالم محمود شاه حبیبی شود، تا ۵ میلیون دالر جایزه پرداخت خواهد کرد.
اداره تحقیقات فدرال ایالات متحده (افبیآی) گفته است که حبیبی در سال ۲۰۲۲ در افغانستان و چند روز پس از کشته شدن ایمنالظواهری، رهبر القاعده بازداشت شده اما طالبان این ادعا را نمیپذیرد.
ذبیحالله مجاهد به نیویارک تایمز گفت که تنها دنیس والتر کویل و پالینسیس جکسون در بازداشت این گروه است.
دنیس والتر کویل، استاد دانشگاه است که از جنوری سال گذشته توسط طالبان بازداشت شده و پالینسیس جکسون، نظامی پیشین ارتش این کشور که تاریخ بازداشت آن مشخص نیست.
ایالات متحده: آزادی محمد رحیم بخشی از هیچ توافقی در آینده نخواهد بود
وزارت خارجه امریکا اعلام کرده است طالبان باید همه شهروندان امریکایی بازداشتشده در افغانستان را فوراً آزاد کند. نیویارک تایمز به نقل از مقامهای امریکایی نوشت که با وجود درخواست طالبان، محمد رحیم بخشی از هیچ توافق آینده برسر مبادله زندانیان نخواهد بود.
محمد رحیم که اکنون ۶۰ ساله است، هرگز در امریکا بهطور رسمی محاکمه یا متهم نشده و بر اساس گزارش سنای امریکا، در دوران بازداشت در گوانتانامو با روشهای خشن، از جمله محرومیت طولانیمدت از خواب، بازجویی شده است.
امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان نیز اتهام امریکا مبنی بر گروگانگیری شهروندان امریکایی و آزادی آنها در بدل زندانیان طالب از زندانهای امریکا را رد کرده بود. او همچنین گفته است طالبان خواهان گشایش در روابطش با امریکا، از جمله بازگشایی سفارت امریکا در کابل، است.
ایالات متحده طالبان را بهعنوان حاکم مشروع افغانستان بهرسمیت نمیشناسد، اما فرستادگان امریکایی طی یک سال گذشته چندین بار برای آزادی زندانیان امریکایی به افغانستان سفر کردند. به گفته کاخ سفید، دستکم چهار شهروند امریکایی در دوره دوم ریاستجمهوری ترامپ از نزد طالبان آزاد شدهاند و این آزادیها در قالب تبادل زندانیان نبوده است.
طالبان در ماه میزان سال جاری پس از دیدار در کابل با آدم بوهلر، فرستاده ویژه دونالد ترامپ در امور گروگانها، یک شهروند افغان-امریکایی را با میانجی گری قطر آزاد و او را به دوحه منتقل کرد.
این شهروند امریکایی از قوس ۱۴۰۳ در افغانستان بازداشت شده بود و آزادی او در پی سفر نماینده ترامپ انجام شد.
