اتحادیه اروپا روز پنجشنبه ۹ دلو، تحریمهای جدیدی را علیه جمهوری اسلامی تصویب کرد که افراد و نهادهای دخیل در سرکوب معترضان در ایران را هدف قرار میدهد. این تحریمها در واکنش به ادامه سرکوب اعتراضات در ایران و کشتهشدن شهروندان در جریان اعتراضات ماه جدی وضع شده است.
اتحادیه اروپا همزمان اعلام کرد روند قرار دادن نام سپاه پاسداران در فهرست سازمانهای تروریستی را دنبال میکند. این موضوع با حمایت شماری از مقامهای ارشد کشورهای عضو اتحادیه اروپا همراه بوده است.
وزیر خارجه فرانسه با حمایت از قرار گرفتن سپاه پاسداران در فهرست گروههای تروریستی گفت نباید برای «جنایتهای ارتکابیافته» مصونیت وجود داشته باشد. وزیر خارجه فنلند نیز تاکید کرد مقامهای جمهوری اسلامی مسئول کشتهشدن هزاران نفر از شهروندان در ایران و سرکوب خشن جامعه هستند و شایسته هیچگونه همدلی نیستند، بلکه باید بابت اعمالشان پاسخگو باشند.
وزیر خارجه اسپانیا نیز اعلام کرد این کشور از تحریمها و قرار گرفتن سپاه پاسداران در فهرست تروریستی اتحادیه اروپا حمایت میکند و تاکید کرد اروپا باید از همه ابزارها برای توقف سرکوب در ایران استفاده کند.
ایران اواخر ماه جدی شاهد اعتراضات گستردهای بود. شورای سردبیری ایران اینترنشنال اخیرا در بیانیهای اعلام کرد که بیش از ۳۶ هزار و ۵۰۰ نفر در اعتراضات ایران بهدست جمهوری اسلامی «قتل عام» شدند.
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی ایران میگوید که واشنگتن بهدنبال گفتوگوی واقعی و مذاکره نیست. او گفت: «مدام از گفتوگو و مذاکره سخن میگویند اما کدام گفتوگو؟ ما هم با گفتوگوی واقعی موافقیم، اما رئیسجمهور امریکا به دنبال گفتوگو و مذاکره نیست بلکه دنبال تحمیل است.»
او در یادداشتی در اکس تأکید کرد که مذاکره در سایه تهدید و جنگ نهتنها راهحل نیست، بلکه به افزایش تنشها در منطقه دامن میزند.
قالیباف افزود: «مذاکره زیر سایه جنگ به تشدید بحرانها در منطقه منجر میشود.»
آقای قالیباف تصریح کرد که ایران هرگز دیپلوماسی مبتنی بر احترام متقابل را رد نکرده، اما «دیکته کردن» را مذاکره نمیداند و آن را نمیپذیرد.
او تاکید کرد که هرگونه گفتوگو بدون تضمین منافع مردم ایران، فاقد معنا و اعتبار است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهورامریکا، روز گذشته از ایران خواست هرچه سریعتر پای میز مذاکره بیاید و بر سر یک توافق عادلانه و منصفانه مذاکره کند.
ترامپ هشدار داد زمان در حال از دست رفتن است و موضوع کاملا فوری است. رئیس جمهور امریکا تهدید کرد «همانطور که قبلا یکبار به ایران گفتم: توافق کنید. آنها این کار را نکردند و نتیجه آن عملیات چکش نیمهشب بود؛ تخریب گسترده ایران. حمله بعدی بسیار بدتر خواهد بود! نگذارید دوباره چنین اتفاقی بیفتد.»
خبرگزاری رویترز به نقل از منابع آگاه گزارش داد دونالد ترامپ در حال بررسی مجموعهای از گزینهها علیه جمهوری اسلامی است که از آن جمله میتوان به انجام حملات هدفمند به نیروهای امنیتی و رهبران جمهوری اسلامی اشاره کرد.
رئيس ارتش پاکستان میگوید نیروهای مسلح این کشور در حال تجربه یک تحول بزرگ در بخشهای گوناگوناند و در حال حاضر فناوری ماهیت جنگ را بازتعریف کرده است. مارشال عاصم منیر گفت: «ماهیت جنگ بهطور گستردهای تکامل یافته و پیشرفتهای فناوری این تحول را پیش میبرند.»
او با اشاره به این تحولات، بر ضرورت دگرگونی در همه سطوح تاکید کرد و افزود: «نیروهای مسلح پاکستان به سرعت در حال پذیرش و جذب فناوری هستند.»
رئیس ارتش پاکستان افزود در آینده، مانورهای فناورانه جایگزین مانورهای فیزیکی خواهند شد و به گفته او بهطور بنیادی شیوه انجام عملیاتهای تهاجمی و تدافعی را دگرگون خواهند کرد.
او گفت در روند اعمال این تغییرات در ارتش پاکستان، نوآوری، بومیسازی و سازگاری، بهعنوان عناصر بنیادین باقی خواهند ماند.
عاصم منیر این اظهارات را روز پنجشنبه هنگام بازدید از پایگاه نظامی بهاولپور بیان کرد. شاخه رسانهای ارتش پاکستان گفت نظامیان این پایگاه درباره امور عملیاتی، آموزشی و اداری ارتش با تمرکز ویژه بر آمادگیها برای جنگ چنددامنهای به عاصم منیر گزارش دادند.
کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا روز پنجشنبه در دیدار با شی جینپینگ، رئيسجمهور چین گفت که لندن در پی ایجاد روابط گسترده با بیجینگ برای تقویت رشد و امنیت است.
آقای استارمر اولین نخستوزیر بریتانیا در هشت سال گذشته است که به بیجینگ رفته است. او در این سفر چهار روزه با رئیسجمهور چین دیدار کرد.
نخستوزیر بریتانیا به رغم برخی نگرانیهای مربوط به جاسوسی و حقوق بشر، بهبود روابط با دومین اقتصاد دنیا را در اولویت کار خود قرار داده است.
استارمر در آغاز دیدار به شی گفت: «چین بازیگری حیاتی در صحنه جهانی است و ضروری است که ما روابطی پیچیدهتر و پیشرفتهتر بسازیم.»
او افزود که باید فرصتهای همکاری میان دو طرف شناسایی شوند و همزمان امکان گفتوگوی معنادار درباره حوزههایی که در آن اختلاف نظر وجود دارد نیز وجود داشته باشد.
شی جینپینگ گفت روابط چین با بریتانیا «فراز و نشیبهایی» را پشت سر گذاشته که به نفع هیچ یک از دو کشور نبوده و افزود بیجینگ آماده است یک شراکت راهبردی بلندمدت را توسعه دهد.
استارمر تازهترین رهبر غربی است که وارد موجی از دیپلوماسی با چین شده است. این اقدامات در حالی صورت میگیرد که کشورها با توجه به غیرقابلپیشبینی بودن ایالات متحده تحت رهبری دونالد ترامپ، در حال سبک و سنگین کردن گزینههای خود هستند.
تهدیدهای گاهوبیگاه ترامپ درباره اعمال تعرفههای تجاری و اصرار او برای بهدست گرفتن کنترل گرینلند، قلمرو خودمختار دنمارک، متحدان دیرینهای مانند بریتانیا را آزرده کرده است.
به گزارش سیانان، دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، پس از آنکه گفتوگوهای مقدماتی میان واشنگتن و تهران درباره محدودسازی برنامه هستهای و تولید موشکهای بالستیک ایران به نتیجه نرسید، در حال بررسی گزینه یک حمله گسترده و جدید علیه حکومت ایران است.
منابع آگاه به این شبکه خبری گفتهاند که این تغییر رویکرد، تنها چند هفته پس از آن رخ میدهد که ترامپ بهطور جدی احتمال اقدام نظامی را در واکنش به سرکوب خونین اعتراضات سراسری در ایران بررسی کرده بود.
سیانان مینویسد ترامپ روز چهارشنبه در شبکه اجتماعی تروث سوشال خواستار آن شد که ایران برای دستیابی به «توافقی منصفانه و عادلانه ـ بدون سلاح هستهای» پای میز مذاکره بیاید و هشدار داد حمله بعدی امریکا به ایران «بسیار شدیدتر» از حمله تابستان گذشته خواهد بود؛ حملهای که طی آن، ارتش ایالات متحده سه سایت هستهای ایران را هدف قرار داد.
به گفته منابع مطلع، گزینههایی که اکنون روی میز ترامپ قرار دارد شامل حملات هوایی به رهبران حکومت ایران و مقامهای امنیتی مسئول کشتار معترضان، همچنین حمله به تاسیسات هستهای و نهادهای دولتی جمهوری اسلامی است. با این حال، منابع تاکید کردهاند که ترامپ هنوز تصمیم نهایی نگرفته، اما با استقرار یک ناوگروه ضربتی جدید امریکا در منطقه، دامنه گزینههای نظامی خود را گستردهتر از هفتههای گذشته میداند.
بر اساس این گزارش، ناوگروه ضربتی ناو هواپیمابر «یواساس آبراهام لینکلن» روز دوشنبه وارد اقیانوس هند شده و در حال نزدیکشدن به ایران است؛ حضوری که میتواند هم برای اجرای حملات احتمالی و هم برای محافظت از متحدان منطقهای امریکا در برابر واکنش احتمالی حکومت ایران به کار گرفته شود.
سیانان گزارش داده است که اوایل این ماه میلادی، امریکا و ایران از طریق تبادل پیامهایی غیرمستقیم ـ از جمله با میانجیگری دیپلوماتهای عمان و تماسهایی میان استیو ویتکاف، نماینده ویژه ترامپ، و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه حکومت ایران ـ درباره امکان برگزاری دیداری برای جلوگیری از اقدام نظامی امریکا گفتوگو کرده بودند. با این حال، به گفته منابع، بحث کوتاهی درباره دیدار حضوری هرگز به نتیجه نرسید و با تشدید تهدیدهای نظامی ترامپ، هیچ مذاکره مستقیم و جدیای میان دو کشور شکل نگرفته است.
به نوشته سیانان، مشخص نیست چرا ترامپ بار دیگر تمرکز خود را بر برنامه هستهای ایران گذاشته است؛ برنامهای که او تابستان گذشته مدعی شده بود در پی حملات امریکا «بهطور کامل نابود شده است». با این حال، ارزیابیهای اطلاعاتی اخیر امریکا نشان میدهد ایران در حال بازسازی تاسیسات هستهای خود در عمق بیشتری زیر زمین است و همچنان در برابر فشارها برای توقف غنیسازی اورانیوم مقاومت میکند. همچنین جمهوری اسلامی بازرسی تاسیسات هستهای خود توسط نهاد ناظر هستهای سازمان ملل را ممنوع کرده است.
در کنار تهدیدهای نظامی، امریکا پیششرطهایی را نیز برای هرگونه دیدار با مقامهای ایرانی مطرح کرده است؛ از جمله پایان دائمی غنیسازی اورانیوم، اعمال محدودیتهای جدید بر برنامه موشکهای بالستیک و توقف کامل حمایت حکومت ایران از نیروهای نیابتی در منطقه. به گفته منابع، بزرگترین مانع در این مسیر، درخواست امریکا برای محدودسازی برد موشکهای بالستیک ایران است؛ موضوعی که برای اسرائیل اهمیت حیاتی دارد. جمهوری اسلامی با این خواسته مخالفت کرده و اعلام کرده تنها درباره برنامه هستهای گفتوگو خواهد کرد؛ پاسخی که به گفته منابع، امریکا به آن واکنشی نشان نداده و دو طرف را در بنبست قرار داده است.
سیانان همچنین گزارش داده است که در حالی که واشنگتن همچنان بهطور رسمی اعلام میکند آماده تعامل با تهران است، همزمان خود را برای سناریوی نظامی آماده میکند. ارتش امریکا در حال انتقال سامانههای پدافند هوایی، از جمله آتشبارهای اضافی پاتریوت، به منطقه است و برنامههایی نیز برای استقرار سامانههای دفاع موشکی «تاد» در دست دارد. علاوه بر این، نیروی هوایی امریکا قرار است رزمایش چندروزهای در خاورمیانه برگزار کند تا آمادگی عملیاتی خود را در شرایط دشوار به نمایش بگذارد.
در سوی مقابل، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه حکومت ایران، روز چهارشنبه هشدار داد نیروهای مسلح جمهوری اسلامی آماده پاسخ «فوری و قدرتمند» به هرگونه تجاوز به خاک، حریم هوایی یا آبهای ایران هستند. وزارت خارجه جمهوری اسلامی اعلام کرده این موضعگیری در واکنش به تهدیدهای اخیر ترامپ بیان شده است.
سیانان در ادامه با استناد به گزارشهای اطلاعاتی امریکا مینویسد اگرچه جمهوری اسلامی پس از حملات ماریکا و اسرائیل به تاسیسات هستهای و نیروهای نیابتیاش و همچنین اعتراضات گسترده اخیر، در یکی از ضعیفترین موقعیتهای تاریخی خود قرار دارد، اما وارد آوردن «ضربهای قاطع» که به فروپاشی رژیم بینجامد، تضمینشده نیست. ترامپ و برخی مقامهای ارشد دولت او از جمله مارکو روبیو، وزیر خارجه امریکا، گفتهاند حکومت ایران اکنون «ضعیفتر از همیشه» است، اما همزمان اذعان کردهاند که هیچکس نمیداند در صورت کنار رفتن علی خامنهای چه کسی قدرت را در دست خواهد گرفت.
این گزارش میافزاید که برخلاف مورد ونزوئلا، که پیش از اقدام امریکا گفتوگوهایی برای ایجاد یک ساختار انتقالی انجام شده بود، چنین زمینهای در مورد ایران وجود ندارد. افزون بر این، برخی متحدان کلیدی امریکا از جمله عربستان سعودی و امارات متحده عربی اعلام کردهاند اجازه استفاده از حریم هوایی و خاک خود را برای عملیات نظامی علیه ایران نخواهند داد؛ موضعی که بازتاب نگرانیهای عمیق منطقهای از پیامدهای یک درگیری گسترده است.
سیانان در پایان مینویسد هدف قرار دادن رهبر جمهوری اسلامی نیز با چالشهای جدی روبهروست. مقامهای اسرائیلی پس از درگیری ماه جوزا میان ایران و اسرائیل اذعان کردهاند که با وجود ضربات سنگین اولیه، امکان شناسایی و هدفگیری علی خامنهای فراهم نشده بود؛ موضوعی که پیچیدگی هرگونه سناریوی نظامی علیه جمهوری اسلامی ایران را برجستهتر میکند.
عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، در واکنش به اظهارات رئیسجمهور امریکا درباره «اعزام یک ناوگان دیگر به سوی ایران» گفت که جمهوری اسلامی آماده دفاع از خود است و به تعبیر وی، نیروهای نظامی این کشور «انگشت به ماشهاند.»
عراقچی گفت: «نیروهای مسلح شجاع ما انگشت بر ماشه آمادهاند و درسهای ارزشمند بهدستآمده از جنگ ۱۲روزه این امکان را به ما داده است که پاسخهایی قویتر، سریعتر و عمیقتر ارائه کنیم.»
او در عین حال، از مذاکرات هستهای با امریکا استقبال کرد اما گفت که از حق غنی سازی اورانیوم نمیگذرند. این در حالیست که توقف کامل غنیسازی در ایران از خواستههای اصلی حکومت ترامپ است.
رئیسجمهور امریکا، جمهوری اسلامی را تهدید کرده است که اگر به خواستههایش تن ندهد با حملات سنگین روبهرو خواهد شد.
علی شمخانی، نماینده علی خامنهای در شورای دفاع جمهوری اسلامی به این تهدید ترامپ واکنش نشان داد و در شبکه اکس نوشت: «ضربه محدود توهم است. هر اقدام نظامی از سوی امریکا، از هر مبدا و در هر سطحی، آغاز جنگ محسوب میشود و پاسخ آن فوری، همهجانبه و بیسابقه خواهد بود.»
شمخانی در ادامه نوشت در صورت حمله، پاسخ تهران، « متجاوز، قلب تلآویو و همه پشتیبانی کنندگان از متجاوز را هدف میگیرد».
همچنان، علی محمد نائینی، سخنگوی سپاه پاسداران نیز گفت که گزینه نظامی علیه ایران شکست خورده است. او تاکید کرد که «برای همه سناریوهای امریکاییها برنامه داریم و بر وضعیت میدان مسلط هستیم.»
او گفت: «مقامات کاخ سفید در شرایط سردرگمی و استیصال قرار گرفتهاند.»