اظهارات اخیر ملایعقوب، وزیر دفاع طالبان موجی از واکنشها و انتقادها را به همراه داشته است. داوود ناجی، رئیس کمیته سیاسی جبهه آزادی افغانستان گفته است که «جامعه با سیستم و قانون مدرن اداره میشود نه با نصیحت.»
ملا یعقوب روز یکشنبه ۲۶ دلو در مراسم سالروز خروج شوروی سابق از افغانستان در کابل خطاب به طالبان گفت کاری نکنید که «مردم عاقل شما را دیوانه خطاب کنند.» او از نیروهای طالبان خواست به فکر آینده و نسلهای بعدی باشند و تاریخی از خود برجای نگذارند که «آیندگان شرمسار آن باشند.»
وزیر دفاع طالبان افزود: «باید تاریخی سفید و مایه افتخار به جا گذاشته شود، نه تاریخی که با رنگ سیاه یا سرخ نوشته شود.»
رئیس کمیته سیاسی جبهه آزادی افغانستان با بازنشر این اظهارات ملایعقوب در حساب کاربری خود در اکس، نوشت: «وقتی قوانین قرنحجری باشد، انتقاد از حاکمان جرم باشد، جامعه طبقهبندی شده باشد، سراسر کشور صحنه نمایش وحشت و دادگاه های صحرایی اعدام و شلاق باشد، تیغبران بهدست زنگیهای مست باشد، نصیحت اخلاقی جواب نمیدهد.»
برخی کاربران شبکههای اجتماعی نیز با اشاره به محدودیتهای اعمال شده توسط طالبان گفتهاند که مقامهای آن باید اندیشه را در «عدالت، تدبیر، احترام به حقوق مردم، آزادی فکری و آموزش دختران نشان دهند؛ حرف کافی نیست.»
کاربران افغان میگویند «دعوت به عقلانیت زمانی معنا دارد، که رفتار خود طالبان نیز عقلانی باشد.»
«طالبان انتقام میگیرند»
لینا روزبه، فعال مدنی و خبرنگار هم به اظهارات ملایعقوب واکنش نشان داده و از آن اظهار تعجب کرده است. او در اکس نوشت ملایعقوب باید «اول برود تروریستان خود را نصیحت کند.»
به گفته خانم روزبه، افراد طالبان انتقامگیری میکنند.
او گفت: «کسی که انتقام میگیرد دقیقا خود طالب است، هم خانه مردم را ویران کرد و انسان کشت تا به قدرت برسد و هم در حال حاضر مصروف کشتار مخالفین رژیم خود، نظامیان سابق و دیگر افراد است.»
با وجود اعلام عفو عمومی از سوی هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان، شماری از کارمندان حکومت پیشین، بهویژه نظامیان در بیش از چهار سال گذشته کشته شدهاند.
طالبان وحدت را در اطاعت میداند
با این حال، بلال ارزگانی، سخنگوی فرماندهی پولیس طالبان در ارزگان، ضمن «غیرانسانی و غیراسلامی» خواندن این اقدام، اعلام کرد که تحقیقات برای شناسایی و پیگرد عاملان این رویداد آغاز شده است.
آقای ارزگانی نسبت دادن این موضوع به طالبان را کار «حلقات مغرض» دانست و آن را محکوم کرد، اما نزدیکان این نظامی تاکید دارند که نیروهای طالبان عامل اصلی این اقدام هستند.
در تصاویر و ویدیوهایی که به افغانستان اینترنشنال رسیده، دیده میشود که قبر این افسر پیشین پولیس بهگونه کامل ویران شده و لحد او نمایان است. این تصاویر تایید میکند که پیکر وی از خاک بیرون کشیده شده است.
یکی از نزدیکان صدیقالله گفت: «نه تنها پیکر او را بیرون آوردهاند، بلکه به برخی از اعضای بدنش نیز آسیب زدهاند.»
فرماندهی پولیس طالبان در ارزگان مدعی است که به فرمان عفو عمومی هبتالله آخندزاده، رهبر این گروه، پایبند هستند و اجازه چنین اقداماتی را نمیدهند.
یونس الکوزی، از دوستان صدیقالله، میگوید که او در سال ۲۰۲۱ در مرکز قندهار توسط طالبان ترور شده بود. به گفته وی، یکی از برادران صدیقالله نیز در دولت پیشین وظیفه فرماندهی نظامی را بر عهده داشت.
با وجود ممانعت طالبان، شماری از جوانان با خرید گل و تحفه روز عاشقان (والنتاین) را تجلیل کردند. مخاطبان افغانستان اینترنشنال با ارسال ویدیوهایی میگویند که ماموران طالبان در برخی مناطق مانع خرید و فروش گل شدهاند.
پیش از این، سخنگوی وزارت امر به معروف طالبان از ترویج روز عاشقان در افغانستان ابراز تاسف کرده و گفته بود که والنتاین در بیست سال گذشته در کشور رواج یافته و «ریشههای عمیقی در جامعه دوانده است.»
این اظهارات با واکنشهای گسترده و متفاوتی در شبکههای اجتماعی روبهرو شد. یکی از کاربران در فیسبوک با انتقاد از این موضعگیری نوشت که طالبان در برابر مسئله حیاتی آموزش زنان و دختران سکوت کردهاند، اما در مورد تجلیل از چنین مناسبتهایی بهسرعت اظهار نظر میکنند. کاربر دیگری نیز تاکید کرد که بدون توجه به مخالفت طالبان، مناسبتهایی چون والنتاین، روز زن و روز مادر را جشن خواهد گرفت.
در مقابل، برخی دیگر از کاربران با تجلیل از این روز مخالفت کرده و آن را عاملی برای «انحراف جوانان» و بیگانه با رسم و رواجهای کشور دانستند.
با این حال، شماری از شهروندان بر جنبههای عاطفی و انسانی این روز تاکید دارند. زنی در فیسبوک نگاشته است که جوانان افغانستان به جای جنگ و کشتار، به عشق و دوست داشتن باور دارند.
کاربر دیگری نیز با ابراز تعجب از مخالفتها نوشت: «عشق به همسر، دختر یا والدین چه مشکلی دارد؟ میتوان با یک تحفه کوچک یا شاخه گل آنها را خوشحال کرد.»
همچنین، شماری از کاربران هشدار دادند که سختگیریهای بیمورد در مسائل اجتماعی که آسیبی به دین و نظام نمیرساند، تنها باعث فاصله گرفتن مردم از ارزشهای دینی میشود.
روزنامه هشت صبح در مقالهای این پرسش را مطرح کرده که چرا بازتاب عینی حرف مقامهای طالبان در عملکرد روزمره رژیم طالبان دیده نمیشود؟
در مقاله آمده است که علاوه بر ملایعقوب، خود ملاهبتالله آخندزاده، رهبر طالبان و سراجالدینحقانی وزیر داخله طالبان در سخنرانیهایشان دم از ضرورت تامین وحدت میزنند.
روزنامه نوشت از گفتار و رفتار مقامهای طالبان برمیآید که هدفشان از وحدت، «وحدت در اطاعت» است، نه «وحدت در مشارکت».
نویسنده بر این باور است که در نگاه طالبان وحدت بهمعنای پذیرش بیچونوچرای نظم موجود و حذف یا به حاشیهراندن صداهای مخالف است، نه لزوما تقسیم عادلانه قدرت، شمولیت سیاسی و بهرسمیتشناسی تکثر اجتماعی ـ فرهنگی.
در مقاله همچنین آمده است که عمر چندساله رژیم طالبان نشان میدهد که این رژیم هنوز مبتنی بر تمرکز و اطاعت مطلق از مرجع خاص اداره میشود و حرف اول و آخر را کسی میزند که در قندهار نشسته است.
