داعش از مسلمانان خواسته است که در تعطیلات آخر هفته عید پاک در سراسر جهان، کلیساها و کنیسهها را به آتش بکشند. این تهدید نگرانیهای گستردهای ایجاد کرده است. شبکه تبلیغاتی داعش خواستار حملات در ایالات متحده، اروپا، روسیه، سوریه، تونس و مراکش در طول تعطیلات عید پاک شده است.
این فراخوان در واکنش به بسته شدن مسجد الاقصی در قدس صورت گرفته است.
در آخرین شماره روزنامه «النبا»، این گروه همچنین خواستار حملات در طول تعطیلات یهودیان به مناسبت «پسح» شدهاند. این هشدارها پس از آن منتشر شدند که اسرائیل در اواخر فبروری مسجد الاقصی را بست و تاریخ بسته ماندن آن را تا اواسط اپریل تمدید کرد.
امروز ۳۴ روز از زمانی میگذرد که اسرائیل مسجد الاقصی را به روی نمازگزاران به بهانه نگرانیهای امنیتی در جریان جنگ با ایران بسته است. اسرائیل وضعیت اضطراری سراسری اعلام کرده و گردهماییهای عمومی، از جمله در اماکن مقدس، را ممنوع کرده است.
تشکیلات خودگردان فلسطین بسته شدن مسجد الاقصی را محکوم کرده است. این مسجد از سال ۱۹۶۷ تا پیش از این باز بوده است.
مرکز حقوق بشر افغانستان در گزارش جدیدی اعلام کرد که طالبان حقوق و آزادیهای مردم، به ویژه زنان را به طور سیستماتیک نقض میکند.
در این گزارش موارد شکنجه، آزار و اذیت شهروندان کشور ثبت شده است. در این گزارش گفته شده که خبرنگاران و فعالان حقوق بشر، به ویژه کنشگران زن، در بازداشتگاههای طالبان شکنجه میشوند و حتی مورد آزار و اذیت جنسی قرار میگیرند.
شدیدترین شکل تبعیض بر زنان
این مرکز گفته که در سال ۱۴۰۴ شدیدترین شکل تبعیض بر زنان و دختران در افغانستان اعمال شده و قانون امر به معروف فشار بر زنان را بیشتر کرده است.
در گزارش آمده است که زنان در افغانستان ترس دایمی از بازداشت، آزار و بدرفتاری طالبان دارند. این گزارش میگوید برخی از فعالان حقوق زن در بازداشتگاههای طالبان شکنجه شدهاند و در برخی موارد آزار جنسی نیز ثبت شده است.
در این گزارش آمده است که اگر محرومیت دختران از آموزش بالاتر از صنف ششم تا سال ۲۰۳۰ ادامه یابد، حدود ۴ میلیون دختر از فرصت ادامه تحصیل در دوره متوسطه محروم خواهند شد و از هرگونه امکان ادامه تحصیل در سطح عالی باز خواهند ماند.
این گزارش گفته که زنان نخستین قربانی تغییر نظام در افغانستان بودهاند.
بازداشت و شکنجه
در گزارش مرکز حقوق بشر افغانستان آمده است که بازداشتشدگان در نظام طالبان، بهویژه نیروهای پیشین، فعالان مدنی، فعالان حقوق زن، خبرنگاران و افراد وابسته به گروههای مسلح مخالف طالبان در سال گذشته با بدرفتاری و شکنجه روبهرو بودهاند.
گزارش میگوید نظارتخانههای استخبارات طالبان، بهویژه ریاست ۴۰، به محل اصلی شکنجه تبدیل شده و شماری از افراد زیر شکنجه جان دادهاند.
این گزارش از بازداشت و شکنجه خبرنگاران نیز یادآوری کرده و گفته است ۱۷ خبرنگار و کارمند رسانه از سوی طالبان در سال گذشته بازداشت شدند.
بر اساس این گزارش، از زمان بازگشت طالبان به قدرت تا اکنون دستکم ۱۶۵ خبرنگار و کارمند رسانهای بازداشت شدهاند. مرکز حقوق بشر افغانستان گفته برخی از خبرنگاران نیز شکنجه شدند.
سپردن دستگاه قضا به افراد بدون تحصیلات حقوقی
گزارش میگوید تغییرات ایجادشده در دستگاه عدلی و قضایی توسط طالبان یک عقبگرد جدی در زمینه دسترسی به عدالت بوده است. بر بنیاد این گزارش، نظام قضایی فعلی استقلال ندارد و بر اساس تفسیر سختگیرانه طالبان از شریعت احکام صادر میکند.
همچنین زنان از ادارات عدلی و قضایی بهگونه کامل حذف شدهاند.
در گزارش آمده است که قانون امر به معروف به محتسبان طالبان صلاحیتهای گسترده داده است تا افراد را بدون رعایت روندهای قانونی بازداشت، تهدید، تنبیه و حتا تا سه روز حبس کنند. گزارش میگوید این قانون به محتسبان اجازه میدهد مجازاتی را که خودشان «مناسب» تشخیص میدهند، اعمال کنند.
گزارش مرکز حقوق بشر افغانستان از اصولنامه جزایی طالبان انتقاد کرده و میگوید این سند با حاکمیت قانون ناسازگار است، طبقهبندیهای تبعیضآمیز را نهادینه میکند، مجازاتهای غیرانسانی را گسترش میدهد و تعریف متهم را از چارچوبهای معمول حقوقی دور میسازد.
مجازاتها، شلاق و اعدام
گزارش مرکز حقوق بشر افغانستان میگوید طالبان در سال ۱۴۰۴ خورشیدی صدها حکم شلاق و جزای تعزیری صادر کرده و در نتیجه این احکام، ۱۰۸۷ نفر در ولایتهای مختلف شلاق زده شدهاند.
در گزارش آمده است که بیشتر این مجازاتها در محضر عام اجرا شده و بیشتر قربانیان مردان بودهاند. زنان نیز بیشتر به اتهام رابطه خارج از ازدواج و فرار از منزل شلاق زده شدهاند.
در این سال پنج نفر به اتهام قتل عمد اعدام شدهاند.
موسی محمودی، رئیس اجرایی مرکز حقوق بشر افغانستان، میگوید طالبان در سال ۱۴۰۴ بهطور گسترده و سیستماتیک حقوق بشر را نقض کرده و شکنجه به یکی از روشهای رایج در برخورد با افراد مظنون تبدیل شده است.
تلفات افراد ملکی در سال ۱۴۰۴
گزارش میگوید در سال ۱۴۰۴ خورشیدی، ۳۱۰ نفر کشته و ۹۷۴ تن دیگر زخمی شدهاند.
مرکز حقوق بشر افغانستان گفته است که علت بیش از ۹۰ درصد تلفات افراد ملکی، درگیریهای مرزی میان نیروهای طالبان و نیروهای پاکستانی و نیز حملات هوایی پاکستان در شهرهای مختلف افغانستان بوده است.
گزارش تصریح میکند که هزینه اصلی این درگیریها را مردم ملکی افغانستان میپردازند و در هر درگیری دهها تن از مردم ملکی کشته و زخمی میشوند.
وضعیت کودکان در نظام زیر سلطه طالبان
در گزارش درباره وضعیت کودکان در افغانستان نیز آمده است که فقر، گرسنگی، نبود دسترسی به آموزش با کیفیت، نبود دسترسی به خدمات صحی، سوءاستفاده جنسی، خشونت فزیکی در محیط خانواده و بیرون از خانه، ازدواج اجباری و زیرسن، ناامنی، قاچاق و استفاده از کودکان در صفوف نیروهای مسلح از عمدهترین مشکلات کودکان افغانستان است.
مرکز حقوق بشر افغانستان گفته که وخامت اوضاع در افغانستان منجر شده تا ۸.۷ میلیون تن در سطح اضطراری ناامنی غذایی قرار بگیرند. همچنین، ۴۵ درصد مرگومیر کودکان در افغانستان ناشی از سوءتغذیه است و در حال حاضر میزان سوءتغذیه حاد در ۲۷ ولایت از ۳۴ ولایت بالاتر از حد اضطرار است و به سرعت در حال بدتر شدن است.
گزارش میگوید مقامهای حاکم هیچ قانون یا ساختاری که مانع استخدام کودکان در نیروهای مسلح شود تدوین و اجرا نکردهاند.
مرکز حقوق بشر افغانستان تصریح کرده است که هرچند آمار دقیق از شمار کودکان در صفوف نیروهای مسلح طالبان وجود ندارد، اما شهروندان افغانستان روزانه شمار زیادی از کودکان را در صفوف این نیروها مشاهده میکنند. همچنین به نقل از گزارش سالانه ۲۰۲۵ وزارت خارجه امریکا آمده است که طالبان و دیگر گروهها کودکان را به گونه غیرقانونی جلب و جذب کرده و از آنان در جبهات و نقشهای لجستیکی استفاده میکنند.
بحرانی شدن وضعیت اقتصادی مردم
گزارش مرکز حقوق بشر افغانستان میگوید پس از تسلط طالبان، وضعیت حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی تغییر کرده و بسیاری از دستاوردهای دوره جمهوریت از بین رفته است.
بر اساس گزارش، در حال حاضر به گونه تخمینی ۹.۵ میلیون نفر در افغانستان با ناامنی غذایی روبهرو هستند و حدود ۴.۶ میلیون تن از مادران و کودکان دچار سوءتغذیه اند.
گزارش میگوید آمار دقیق و بهروز از سطح بیکاری در افغانستان منتشر نشده است. با این حال، در گزارش سال ۲۰۲۵ مربوط به گروه بانک جهانی آمده است که از هر چهار جوان، یک نفر بیکار است.
در گزارش آمده است که تغییر اداره، عدم توسعه بخش خصوصی، فرار سرمایه از کشور، نبود سرمایهگذاری خارجی به دلیل عدم اطمینان از ثبات، و برگشت چند میلیون مهاجر افغان از کشورهای همسایه که بازار کار را تحت فشار قرار داده است، از عمدهترین دلیلهای افزایش بیکاری به شمار میرود.
گزارش میگوید هرچند تورم در افغانستان در مقایسه با کشورهای منطقه بالا نیست، اما کاهش سطح درآمد مردم به دلیل بیکاری و بحران اقتصادی باعث شده است که در توان خرید مردم کاهش بیاید.
مرکز حقوق بشر افغانستان با استناد به منابع بینالمللی گفته است که بیش از نصف جمعیت کشور، یعنی ۲۴.۴ میلیون نفر، به کمکهای بشردوستانه نیاز دارند.
کاهش کمیت و کیفیت آموزش
گزارش مرکز حقوق بشر افغانستان میگوید کمیت و کیفیت آموزش در افغانستان به شدت کاهش یافته است. به گفته این مرکز کمبود کمکهای بینالمللی، بیتوجهی طالبان به آموزش مدرن، نظارت ضعیف و نبود سرمایهگذاری در این افت نقش دارند.
همچنین، نظامی آموزشی افغانستان از فقدان زیرساخت و کمبود شدید معلمان رنج میبرد.
محدود شدن فعالیتهای فرهنگی و هنری
در گزارش آمده است که جشن نوروز، که از بزرگترین و تاریخیترین جشنهای افغانستان و کشورهای منطقه است، مانند سالهای قبل به علت ممانعت طالبان با سکوت و در خلوت خانهها برگزار شد.
گزارش میگوید طالبان دروازههای مکانهای فرهنگی و مذهبی از جمله زیارت روضه در مزار شریف و زیارت سخی در کابل را به روی مردم بست و مانع برافراشتن علم نوروزی در این مکانها شد. همچنان در بند ۲۱ ماده ۲۲ قانون امر به معروف و نهی از منکر، تجلیل از جشن نوروز، شب یلدا و دیگر جشنهای فرهنگی خلاف شریعت اسلام توصیف و ممنوع شده است.
سیما سمر، رئیس پیشین کمیسیون مستقل حقوق بشر، میگوید مردان در افغانستان در برابر محرومیت دختران و زنان از حق آموزش، مقاومت نکردهاند.
او روز پنجشنبه در یک نشست آنلاین به مناسبت انتشار گزارشی درباره وضعیت وخیم حقوق بشر در افغانستان گفت که پنج سال محرومیت آموزش دختران در افغانستان، خسارتی جبرانناپذیر است. به گفته او، ادامه این وضعیت، شرایط زندگی را هم در شهرها و هم در روستاهای افغانستان وخیمتر میسازد.
او افزود که مردم در برابر این محرومیت واکنش جدی نشان ندادهاند، در حالیکه برای تماشای اعدام یا شلاقزدن افراد، شمار زیادی در ورزشگاهها و محلهای عمومی تجمع میکنند.
به باور او، حتی مردان در داخل خانوادهها نیز برای حمایت از حق آموزش دختران و زنان اقدامی لازم را انجام ندادهاند.
رئیس پیشین کمیسیون حقوق بشر افغانستان همچنین هشدار داد که نباید اجازه داده شود نقض حقوق بشر به یک امر عادی تبدیل شود.
طالبان از پنج سال پیش، دختران بالاتر از صنف ششم را از رفتن به مکتب منع کرده است. همچنین، حق تحصیل در دانشگاهها و آموزش در رشتههایی مانند پزشکی نیز از آنان سلب شده است. نهادهای حقوق بشری میگویند آنچه طالبان بر زنان و دختران در افغانستان اعمال کرده است، مصداق آشکار «آپارتاید جنسیتی» است.
اداره طالبان میگوید حملات توپخانهای و پهپادی پاکستان به زخمی و کشته شدن افراد ملکی منجر شده است. حمدالله فطرت، یکی از سخنگویان طالبان، اعلام کرد که از روز چهارشنبه ۱۲ حمل، حملات موشکی، توپخانهای و پهپادی پاکستان در ولایتهای کنر، پکتیکا و خوست ادامه داشته است.
سخنگوی طالبان روز پنجشنبه در بیانیهای گفت که در نتیجه این حملات، ۲۵ غیرنظامی زخمی شده و ۲ تن جان باختهاند.
به گفته حمدالله فطرت در ولسوالیهای سرکانو و منوره ولایت کنر، ۱۵۵ گلوله هاوان و توپهای دوربرد شلیک شده که در پی آن دو کودک زخمی و یک موتر تخریب شده است. همچنین، در منطقه دوسرکه از مربوطات ناواپاس ولسوالی سرکانو، دهها گلوله توپخانه پاکستان اصابت کرده که در نتیجه آن ۸ کودک زخمی و ۲ تن کشته شدهاند.
او افزود که در ولسوالی شکین ولایت پکتیکا نیز در پی حمله پهپادی پاکستان، ۳ غیرنظامی زخمی شدهاند.
طالبان به طور پیوسته کشته و زخمی شدن نیروهایش در آتشباری ارتش پاکستان را رد کرده است. اما پاکستان میگوید که اهداف حملات آن تاسیسات نظامی طالبان است و نه اماکن ملکی. این کشور کشته شدن افراد ملکی در حملات خود را رد میکند. با این حال، سازمان ملل کشته و زخمی شدن مردم عادی در حملات پاکستان را تایید کرده است.
سخنگوی طالبان روز پنجشنبه گفت که ۱۸۵ گلوله توپ دوربرد به ولسوالی سرکانو ولایت کنر شلیک شده که در نتیجه آن ۱۰ غیرنظامی زخمی شده اند. به گفته او، در مناطق مختلف ولسوالیهای منوره، دانگام، ناری و شلتن ولایت کنر نیز ۱۷۸ گلوله توپ و هاوان فرود آمده، اما تلفات جانی در پی نداشته است.
معاون سخنگوی طالبان همچنین گفت که در منطقه جندو غره ولسوالی زازی میدان ولایت خوست، در اثر حمله پهپادی پاکستان، ۲ غیرنظامی زخمی شده اند.
پاکستان تاکنون به طور رسمی درباره این حملات اظهارنظر نکرده است. این درگیریها همزمان با برگزاری مذاکرات میان نمایندگان طالبان و پاکستان در شهر اورومچی چین انجام میشود، مذاکراتی که با میانجیگری چین با هدف کاهش تنشها و یافتن راه حلی برای درگیریها برگزار شده است.
طالبان ابراز امیدواری کرده است که مذاکرات اورومچی به نتیجه برسد. گفته میشود پاکستان تحت فشار چین در این گفتوگوها شرکت کرده است. با این حال، پاکستان به رغم درخواستهای متحدانش، حملات خود را به افغانستان ادامه داده است.
این کشور پس از پایان آتشبس موقت عید فطر اعلام کرده بود که حملات خود را از سر گرفته است.
در حالی که مذاکرات میان طالبان و پاکستان در شهر اورومچی چین جریان دارد، منابع محلی از وقوع درگیری تازه میان نیروهای مرزی طالبان و پاکستان در ولایت خوست خبر دادند.
سبحانالله عزام، رئیس اطلاعات و فرهنگ طالبان در خوست، اعلام کرد که این درگیری در ولسوالی گوربز، در منطقه غلامخان رخ داده است.
تا کنون جزئیاتی درباره تلفات و خسارات احتمالی این درگیری منتشر نشده است. با این حال، منابع محلی گزارش دادهاند که در نقاط مرزی ولسوالیهای علیشیر، تریزی و زازی میدان نیز صدای تیراندازی شنیده شده است.
این درگیری درحالی رخ میدهد که چین تلاش کرده است پاکستان را به گفتوگو با طالبان متقاعد کند. منابع میگویند که هدف چین از این مذاکرات کاهش تنش، بازگشایی مسیرهای تجاری و آتشبس احتمالی است.
اوزبیکستان نیز روز پنجشنبه از پاکستان خواست که به مذاکرات با طالبان ادامه دهد.
وزیران خارجه اوزبیکستان و پاکستان روز پنجشنبه در یک تماس تلفنی درباره وضعیت افغانستان گفتوگو کردند. بختیار سعیدوف، وزیر خارجه اوزبیکستان، از تلاشها برای کاهش تنشها میان طالبان و پاکستان استقبال کرده است.
وزیر امور خارجه اوزبیکستان در گفتوگو با اسحاق دار، وزیر امور خارجه پاکستان، بر «اهمیت ادامه گفتوگو برای حل مسائل از راههای دیپلوماتیک» تاکید کرده است.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که مذاکرات میان طالبان و پاکستان در شهر اورومچی چین در جریان است. هیئتی از وزارتهای امور خارجه، دفاع، داخله و استخبارات طالبان برای اشتراک در این گفتوگوها به چین سفر کرده است.
گفته میشود که پاکستان تحت فشار چین در این مذاکرات اشتراک کرده است.
اوزبیکستان از جمله کشورهایی است که نسبت به افزایش تنش میان طالبان و پاکستان پیوسته ابراز نگرانی کرده است. این کشور به دلیل روابط نزدیک تجارتی و اقتصادی با هر دو طرف، از پیامدهای این تنشها متاثر شده است.
در پی تشدید تنشها، مسیرهای ترانزیتی میان آسیای مرکزی و آسیای جنوبی در ماههای اخیر با اختلال مواجه شده است. این در حالی است که کشورهای آسیای مرکزی در تلاش بودند تا از طریق پروژههای منطقهای و مسیر افغانستان به بازارهای جنوب آسیا دسترسی پیدا کنند، اما این تنشها موانعی در برابر طرحهای تجاری مذکور ایجاد کرده است.
اوزبیکستان همچنان در نظر دارد حجم تجارت خود با پاکستان را به پنج میلیارد دالر افزایش دهد. همزمان، سطح روابط تجارتی این کشور با افغانستان تحت اداره طالبان به حدود ۱.۷ میلیارد دالر رسیده است که در تاریخ روابط اقتصادی دو طرف، بیسابقه توصیف میشود.