شماری از معلمان افغان به افغانستان اینترنشنال گفتند که در سهماه گذشته معاش دریافت نکردهاند و اداره طالبان توانایی پرداخت حقوق شان را ندارد. آنها گفتند که به علت نرسیدن به موقع دستمزدها مجبور شدهاند که به گرفتن قرض برای تامین نیازهای اولیه خود رو بیاورند.
یکی از این معلمان که به دلیل نگرانیهای امنیتی نخواست نامش فاش شود، به افغانستان اینترنشنال گفت: «سه ماه است که معاش نداریم. کرایه خانه، مواد خوراکی و سایر مصارف همه بر دوش ماست، اما درآمد ما صفر است. این وضعیت زندگی ما را بسیار دشوار کرده است.»
او افزود که بسیاری از معلمان اکنون مجبور شدهاند از قرضه استفاده کنند، «اما اگر این وضعیت ادامه یابد، حتی امکان قرض گرفتن نیز برایشان باقی نخواهد ماند.»
معلم دیگری نیز به شرط افشا نشدن نامش گفت: «کار بدون معاش ممکن نیست. اگر این وضعیت ادامه پیدا کند، شاید بسیاری از معلمان مکاتب را ترک کنند.»
این معلمان تاکید دارند که پرداخت نشدن معاشها نه تنها وضعیت اقتصادی آنان را وخیم ساخته، بلکه بر صحت روانیشان نیز تاثیر منفی گذاشته است.
آنان چندین بار به وزارت معارف طالبان شکایت کردهاند، اما این وزارت کمبود بودجه را دلیل تاخیر در پرداخت معاشها عنوان کرده است.
این شکایتها در حالی مطرح میشود که بر اساس گزارشهای سازمان ملل، نظام آموزش و پرورش افغانستان با بحران عمیق و بیسابقهای مواجه است.
این نهادها هشدار دادهاند که میلیونها کودک از مکتب بازماندهاند، کیفیت آموزش بهشدت کاهش یافته و کمبود معلمان زن، منع آموزش دختران و وضعیت نامناسب مکاتب، نظام آموزش را با چالشهای جدی مواجه ساخته است.
تصویری از این رویداد توجه زیادی را به خود جلب کرده است که در آن دیده میشود نمازگزاران به نشانه همبستگی، با دستان بسته و باز بر جنازه قربانیان نماز میخوانند.
کاربران شبکههای اجتماعی از این صحنه به عنوان «نماد همبستگی اجتماعی و مذهبی مردم» یاد کردهاند.
این عکس مربوط به ادای نماز جنازه برای اجساد سلطان احمد ارباب و دو فرزندش است که روز سهشنبه در قریه دهمهری ولسوالی انجیل هرات برگزار شد.
آنها روز جمعه، ۲۱ حمل در حمله چهار مرد مسلح ناشناس در قریه دهمهری ولسوالی انجیل کشته شدند. در این رویداد، به گفته طالبان ۱۱ نفر کشته شدند که متعلق به اهل تشیع بودند.
تا هنوز هیچ گروهی مسئولیت این حمله را به عهده نگرفته است و طالبان نیز انگشت اتهام را به سوی هیچ گروهی دراز نکرده است. پیش از این، گروه داعش مسئولیت حمله به شیعیان در افغانستان را به عهده گرفته بود، اما درباره حمله هرات اظهارنظر نکرده است.
محمد اسماعیل خان، سیاستمدار سرشناس ولایت هرات، اعضای گروه طالبان را متهم کرده است که در این تیراندازی دست داشتهاند.
در واکنش به این کشتار هولناک، صدها نفر روز سهشنبه همزمان با مراسم خاکسپاری قربانیان، با برگزاری یک راهپیمایی گسترده، نارضایتی خود را از نبود امنیت برای اقلیتهای مذهبی ابراز کرده و همبستگی خود را با خانوادههای قربانیان و شیعیان هرات نشان دادند.
شماری از دکانداران به صف عزاداران پیوسته و بازارهای قدیم هرات برای چند ساعت بسته شد.
برخی کاربران این اعتراض و همبستگی را واکنش جامعه هرات به سیاستها و رفتار طالبان و عاملان این کشتار دانستهاند.
ناصر میری، کاربر افغان باور دارد که این حادثه نشانه خشونت هدفمند علیه شیعیان افغانستان است. او نوشت: «این دیگر اعتراض نیست، فریاد خفهشده مردمی است که هر روز قربانی میدهند! تا کی باید شیعیان هدف قرار بگیرند و فقط وعده و سکوت تحویل بگیرند؟»
شماری از کاربران حضور شیعیان و سنیها در راهپیمایی و نماز جنازه را نشانه این دانستند که مردم در هرات، «از هر رنگ و نژادی، با هر دین و آئینی، سالها با محبت و احترام در روزهای شادی و غم، کنار هم ماندند و ایستادند.»
شماری از کاربران نیز معتقدند که راهپیمایی امروز حامل پیامی درباره ناامنی بوده است. یک کاربر به نام عالم اخلاقی در اکس نوشت: «این گردهمایی نشاندهنده همبستگی مردم در برابر هر نوع حملات تروریستی در مقابل مردم است و از طرفی اعتراض به ضعف امنیتی دستگاه حاکم.»
صنم کبیری نیز نوشته است که «اعتراضات گسترده مردم هرات به دلیل نبود امنیت همچنان ادامه دارد.» او افزود: «نبود امنیت، فقر، بیکاری و افزایش دزدیهای مسلحانه در چند سال اخیر به شکل بیسابقهای افزایش یافته است. متاسفانه، هیچکس مسئولیت این وضعیت را بر عهده نمیگیرد.»
باشندگان مناطق فقیرنشین کابل میگویند به دلیل کمبود آب صحی، مجبور هستند از آب غیربهداشتی استفاده کرده یا آب آشامیدنی را به قیمت بلند از فروشندگان سیار خریداری کنند.
مردم آب را از جاهای دور منتقل میکنند. معروفه، باشنده دهمزنگ کابل به خبرگزاری اسوشیتدپرس گفت: «این ظروف انتقال آب خیلی سنگین اند و دیگر توان حمل شان را نداریم.»
در حالی که افغانستان با یکی از شدیدترین خشکسالیهای دهههای اخیر مواجه است، زنان بیش از هر گروه دیگری بار این بحران را به دوش میکشند. ادامه این روند، سلامت جسمی و روانی زنان را تهدید میکند و بر شدت فقر و نابرابریهای جنسیتی میافزاید.
کمبود آب بار سنگین اقتصادی بر دوش مردم پایتخت گذاشته است. ولی محمد، ۹۰ ساله و باشنده کابل به اسوشیتدپرس گفت: «ما پول غذا نداریم. چگونه میتوانیم آب تهیه کنیم؟»
این باشنده کابل میگوید طالبان لولههایی را که برخی ساکنان منطقه آنها برای انتقال آب از یک چاه عمومی به خانههای شان کشیده بودند، قطع کردند. محمد گفت: «آنها آب ما را قطع کردند. آنها روز دارند و حتی دلیل کار خود را هم به ما نمیگویند.»
اما برخی دیگر از ساکنان درباره قطع این لولهها گفتند لولههایی که به خانهها کشیده شده بود باعث کاهش سطح آب چاه شد که در نتیجه کسانی که در بالا دست منطقه زندگی میکردند، از آب محروم شده بودند.
کابل که در درهای مرتفع در میان کوههای هندوکش قرار دارد، بهسرعت در حال از دست دادن آبهای زیرزمینیاش است. مردم این شهر بیشتر به آبهای زیرزمینی که از چاهها استخراج میشود، متکی اند. این در حالیست که سطح آبهای زیرزمینی با سرعت نگرانکنندهای کاهش یافته و برخی چاهها باید تا عمق ۱۵۰ متر حفر شوند تا به آب برسند.
بر مبنای گزارش سازمان بینالمللی «مرسی کورپس» در ماه جوزای سال گذشته، سطح آبهای زیرزمینی کابل طی یک دهه گذشته ۲۵ تا ۳۰ متر کاهش یافته است. تغییرات اقلیمی، کاهش بارندگی و برفباری و افزایش جمعیت از عوامل اصلی این بحران است.
تخمین زده میشود که جمعیت کابل حدود ۶ میلیون نفر است. برگشت دهها هزار مهاجر افغان از کشورهای همسایه جمعیت پایتخت را افزایش داده و بحران بی آبی را بیشتر کرده است.
مطیعالله عابد، سخنگوی وزارت انرژی و آب طالبان، هشدار داده است که «وضعیت آب در شهر کابل در حالت بحرانی قرار دارد.» او عوامل اصلی بحران آب را «افزایش جمعیت، کاهش میزان بارندگی و افزایش مصرف» عنوان کرده است.
او گفت که برای مدیریت بحران، محدودیتهایی بر استخراج آب زیرزمینی وضع شده و برای شرکتها و گلخانهها سهمیه تعیین شده است. همچنان بند شاهوعروس در سال ۲۰۲۴ افتتاح شده و ظرفیت بند قرغه افزایش یافته است.
به نقل از اسوشیتدپرس، پروژههای بزرگتر مانند انتقال آب از پنجشیر و احداث بند شاهتوت به دلیل مشکلات مالی و فنی به تعویق افتاده است.این دو پروژه در مجموع میتوانند برای حدود ۴ میلیون نفر آب فراهم کنند.
شفیعالله زاهدی، رئیس عملیات شرکت آبرسانی کابل، به اسوشیتدپرس گفت که بودجه حدود ۱۳۰ میلیون دالری خط انتقال آب پنجشیر تایید شده و پس از ارزیابی مجدد، «کار عملی آن آغاز خواهد شد.»
نجیبالله سدید، کارشناس منابع آب، به اسوشیتدپرس گفت که در افغانستان پروژههای زیربنایی آبرسانی در اولویت حکومتها قرار نداشته است. او تاکید کرد که آب از حقوق اساسی مردم است و باید به عنوان اولویت ملی در نظر گرفته شود.
پیشتر شماری از باشندگان شهر کابل به افغانستان اینترنشنال گفتند که از یکسو بیکاری و اقتصاد شکننده و از دیگرسو کمبود آب آشامیدنی سالم باعث شده است تا آنان بین آب و غذا یکی را انتخاب کنند.
برای خانوادههای فقیر در شهر کابل با درآمد روزانه کمتر از دو دالر در روز آنان باید هر هفته سه دالر را برای خرید آب مصرف کنند.
