در پی بسته شدن حریم هوایی شماری از کشورها به دلیل جنگ در خاورمیانه و اوکراین، درآمد اداره طالبان از حق عبور پروازهای بینالمللی افزایش چشمگیری یافته است. بنا بر گزارشها، طالبان سالانه بیش از ۷۰ میلیون دالر از شرکتهای هوایی حق عبور دریافت میکند.
رسانه «بلونیوز» سوئیس گزارش داد که شرکتهای هواپیمایی به دلیل مسدود شدن مسیرهای مهم پروازی، اکنون بیشتر از فضای افغانستان استفاده میکنند. با این حال، نبود سیستم کنترول پرواز در افغانستان پرسشهایی جدی را درباره امنیت این پروازها ایجاد کرده است.
بر اساس این گزارش، در حال حاضر هر هفته نزدیک به دو هزار هواپیما از حریم هوایی افغانستان عبور میکند. این رقم حدود پنج برابر بیشتر از یک سال پیش است.
اداره طالبان برای هر پرواز ۷۰۰ دالر دریافت میکند که در مجموع حدود ۱.۴ میلیون دالر در هفته و بیش از ۷۲ میلیون دالر در سال میشود.
از یک سو مسیرهای پروازی میان اروپا و آسیا محدود شده است و از سوی دیگر، جنگ اوکراین در شمال و درگیریهای خاورمیانه در جنوب باعث شده است که بسیاری از شرکتهای هواپیمایی مسیرهای خود را تغییر داده و بیشتر از فضای افغانستان یا عربستان سعودی عبور کنند.
بلونیوز مینویسد که در اروپا، شرکتهای هواپیمایی هزینه مسیر و فرود را بر اساس فاصله و وزن هواپیما میپردازند، اما در افغانستان وضعیت متفاوت است. به گفته این رسانه، طالبان برای هر هواپیما یک مبلغ ثابت دریافت میکند و وزن یا طول مسیر در آن تاثیری ندارد.
عربستان سعودی نیز از افزایش پروازها سود میبرد، اما هزینهها را بر اساس معیارهای بینالمللی تعیین میکند و به گونه متوسط حدود ۸۰۰ دالر برای هر پرواز دریافت میدارد.
این گزارش میافزاید که وضعیت افغانستان از نظر زیرساختی نگرانکننده است. این کشور سیستم فعال کنترول پرواز ندارد و پیلوتها باید خودشان در حریم هوایی افغانستان با یکدیگر هماهنگ شوند و موقعیت و سرعت خود را به هم اطلاع دهند.
اطلاعات پرواز از طریق ایمیل به مقامهای طالبان فرستاده میشود و آنها نیز هزینهها را از همین طریق دریافت میکنند.
فوزیه کوفی، عضو پارلمان در حکومت پیشین پنجشنبه، ۲۷ حمل به دعوت شهابالدین دلاور، رئیس کمیسیون تماس طالبان با شخصیتهای سیاسی افغانستان مبنی بر بازگشت به وطن واکنش نشان داد. او گفت افغانستان خانه مشترک همه است و باید در فضای آزاد، باعزت و آبرومندانه در خدمت این خانه بود.
خانم کوفی تاکید کرد که برای سکوت در سایه حاکمیت طالبان در بدل «امنیت طالبانی» به کشور بر نمیگردد.
او در یادداشتی در پاسخ به دعوت شهابالدین دلاور نوشت: «اگر هدف از دعوت شخصیتهای سیاسی این باشد که آنان به کشور بازگردند تا رژیم طالبان را به رسمیت بشناسند، از سیاست فاصله بگیرند، حق سخن گفتن و فعالیت سیاسی نداشته باشند و حضورشان در سایه نظام امنیتی طالبان تنها مانند میلیونها زن افغان در حصر خانگی محدود شود، این نه آشتی ملی است و نه راهحل بحران افغانستان.»
شهابالدین دلاور، رئیس کمیسیون تماس طالبان با شخصیتهای سیاسی افغانستان، پیشتر از فوزیه کوفی، عبدرب الرسول سیاف، رهبر پیشین جهادی، محمد محقق و عبدالرشید دوستم خواست به افغانستان بازگردند.
فوزیه کوفی، که از منتقدان سرسخت طالبان است و بارها از سیاستهای این گروه انتقاد کرده و بر تشکیل حکومت همهشمول تاکید دارد، برای بازگشت به افغانستان پنج شرط اساسی را مطرح کرده است.
او نوشت به وطن باز میگردد اگر حق فعالیت سیاسی، تشکیل حزب، برگزاری نشست، سخنرانی و حضور آزاد در رسانهها ممکن باشد.
تضمین آزادی بیان، پایان دادن به بازداشت، تهدید و خاموش سازی منتقدان دومین شرطی است که خانم کوفی مطرح کرده است.
آغاز گفتوگوی ملی برای ایجاد نظام مشروع مبتنی بر اراده مردم، قانون اساسی پاسخگو و فراگیر، آزادی دیدار با مردم و سفر به ولایات از دیگر شرطهای است که این سیاستمدار مخالف طالبان برای برگشت به کشور مطرح کرده است.
پیششرطهای خانم کوفی برای بازگشت به کشور، یک افغانستان استوار بر ارزشهای دموکراتیک را ترسیم میکند که در آن انتخابات، آزادی بیان، برابری جنسیتی و حقوق همه شهروندان به دور از تبعیض به رسمیت شناخته شود. ارزشهایی که طالبان در چهار سال سلطه بر افغانستان به هیچ یک از آنها پایبند نبوده است.
فوزیه کوفی تاکید و تکرار کرد که افغانستان با حذف زنان، خاموشکردن منتقدان و محدودساختن سیاست، به ثبات نمیرسد. به باور او، «ثبات واقعی از عدالت، مشارکت و اعتماد ملی به وجود میآید.»
