روزنامهنگاران زن در بیستمین جشنواره بینالمللی روزنامهنگاری در پروجای ایتالیا، درباره وضعیت خبرنگاران زن تحت حاکمیت طالبان صحبت کردند. زهرا جویا، بنیانگذار رسانه رخشانه گفت که خبرنگاران زن برای حفظ امنیت خود از نامهای مستعار استفاده میکنند و حتی هویت یکدیگر را نمیدانند.
الکس کرافورد، خبرنگار ارشد اسکای نیوز و امی فریس-راتمن، خبرنگار پیشین رویترز در کابل، در این میزگرد با عنوان «گزارشدهی در دوران آپارتاید جنسیتی در افغانستان» به بررسی وضعیت رسانهها و محدودیتهای خبرنگاران زن در افغانستان پرداختند.
زهرا جویا در این نشست گفت که فعالیت مخفی خبرنگاران زن یک ساختار عمدی است تا در صورت بازداشت یکی از اعضا، امکان شناسایی دیگران وجود نداشته باشد.
خانم جویا در سخنان خود به مواردی از گزارشدهی درباره خشونت علیه زنان اشاره کرد و گفت برخی از این گزارشها شامل مستندات مستقیم از بازداشت و آزار زنان بوده است.
سردبیر رسانه رخشانه با اشاره به قانون جدید جزایی طالبان که در جنوری امسال منتشر شد، گفت طالبان هر قانون ممکن را علیه زنان به سلاح تبدیل کردهاند.
نقد روایتهای غربی
امی فریس-راتمن، خبرنگار ارشد پیشین رویترز در کابل در این نشست گفت برداشتهای نادرست در برخی رسانههای غربی وجود دارد که زنان افغان را منفعل یا پذیرای محدودیتها نشان میدهد.
او گفت این استدلال اینکه زنان افغان متفاوتاند، آزادی نمیخواهند یا بهخاطر فرهنگ یا دین سرکوب را میپذیرند، دائما تکرار میشود.
خانم فریس-راتمن این روایت را نادرست دانست و آن را با توجیهات تاریخی در دورههای تبعیض مقایسه کرد.
او گفت: «تصور کنید کسی در دوران آپارتاید میگفت: بیشتر سیاهپوستان اصلا به آن رستورانت نمیرفتند، پس چرا شکایت میکنید؟ دقیقا همین را در باره زنان افغانستان میگویند. اما چون موضوع زنان است، ظاهرا پذیرفتنیتر است.»
خانم فریس-راتمن همچنین در بخشی از صحبتهایش گفت که فعالیتهای خبرنگاری زنان در افغانستان تحت کنترول طالبان هیچ شباهتی به یک دفتر خبری سنتی ندارد.
او افزود پنج سال پیش همین سازمان با نامها و عکسهای واقعی فعالیت میکردند. به گفته خانم فریس-راتمن این تضاد نشان میدهد که چگونه یک جامعه میتواند در مدت کوتاهی برای نیمی از جمعیتش فروبپاشد.
محدودیتهای گسترده برای خبرنگاران
الکس کرافورد نیز در این نشست گفت شرایط دسترسی خبرنگاران در افغانستان بهشدت محدود شده و آنان تنها تحت نظارت مستقیم طالبان اجازه فعالیت دارند.
به گفته او، پرداختن به موضوعات مربوط به آموزش زنان و وضعیت حقوق بشر بهطور مشخص از سوی طالبان محدود شده است.
او تأکید کرد خبرنگاران مردی که هنوز میتوانند وارد افغانستان شوند، وظیفه دارند از این امتیاز با صداقت و شجاعت استفاده کنند، وارد فضاهای زنانه شوند، از بخشهای زایمان گزارش بگیرند، و آنچه میبینند را بیپرده روایت کنند؛ کاری که همکاران زنشان از آن محروماند.
خانم کرافورد با نقد یک برنامه مستند مشهور درباره جنایات جنگی گفت که در این برنامه حتی یکبار هم نامی از زنان برده نشد.
فراموشی تدریجی بحران افغانستان
شرکتکنندگان در این میزگرد همچنین هشدار دادند که با گذشت زمان، توجه رسانههای جهانی به وضعیت افغانستان کاهش یافته و بحران زنان این کشور به حاشیه رانده شده است.
الکس کرافورد تأکید کرد آنچه در افغانستان رخ میدهد تنها «محدودیت» نیست؛ بلکه پاککردن کامل آموزش زنان، نابودکردن امکان کار، گرفتن راه رشد دختران و خاموشکردن صدای آنان است.
خانم کرافورد در سخنانش از جامعه رسانهای، فعالان مدنی و هر شهروند آگاه دیگری خواست تا هر کاری میتوانند برای آگاهی جهانی از وضعیت زنان افغانستان انجام دهند.
او گفت هر خبرنگاری یک گزارش بنویسد، از شبکههای اجتماعیاش استفاده کند، با نمایندگان پارلمان حرف بزند و مطمئن شود زنان افغان در هر جایی که درباره آینده آنان تصمیم گرفته میشود، حضور دارند.
