ریچارد لیزی، نماینده ویژه بریتانیا برای افغانستان، به مناسبت روز جهانی آزادی مطبوعات گفت خبرنگاران افغان در شرایط دشوار به فعالیت حیاتی خود ادامه میدهند و صدای نگرانیها و خواستههای مردم میشوند. آقای لینزی روز یکشنبه در یادداشتی در شبکه اکس بر اهمیت آزادی بیان تاکید کرد.
او گفت که هفته گذشته با خبرنگاران افغان دیدار کرده است. به گفته او، این خبرنگاران با وجود شرایط دشوار، نگرانیها و منافع مردم افغانستان را بازتاب میدهند.
نماینده ویژه بریتانیا برای افغانستان افزود که خبرنگاران افغان صدای مردمی میشوند که بیش از همه به آن نیاز دارند.
نهادهای بینالمللی از وضعیت آزادی رسانهها در افغانستان ابراز نگرانی میکنند.
دفتر حقوق بشر سازمان ملل میگوید پس از بازگشت طالبان به قدرت، آزادی رسانهها در افغانستان بهشدت آسیب دیده و خبرنگاران در فضای محدود، خصمانه و زیر فشار سانسور، نظارت و محدودیتهای حقوقی کار میکنند. این دفتر همچنان گفته است که مرکز خبرنگاران افغانستان در سال ۲۰۲۵ دستکم ۳۴ مورد بازداشت خبرنگاران را ثبت کرده است.
گزارشگران بدون مرز نیز در شاخص آزادی مطبوعات ۲۰۲۶، افغانستان را در جایگاه ۱۷۵ از میان ۱۸۰ کشور قرار داده است.
عبدالمتین قانع، سخنگوی وزارت داخله طالبان، روز شنبه (۱۲ ثور) با نشر خبرنامهای اعلام کرد که در این دیدار درباره «موضوعات مهم» گفتوگو شده است.
این دیدار در ادامه رایزنیها و هماهنگیهای درونی میان حلقات مختلف طالبان، بهویژه حلقه حقانی، در ماههای اخیر انجام شده است.
سراجالدین حقانی در مواردی از تمرکز قدرت در حلقه قندهار و بهویژه انحصار تصمیمگیری در سطح رهبری طالبان انتقاد کرده است. او همچنین از رویکردهای مبتنی بر گفتوگو و تعامل سیاسی، چه در داخل و چه در بیرون از افغانستان، نیز حمایت کرده است.
وزیر داخله طالبان همچنین بارها با حامد کرزی و عبدالله عبدالله، مقامات دولت پیشین، نیز دیدار کرده و از سیاستمداران و مخالفان طالبان خواسته است به افغانستان برگردند.
این رویکرد سراجالدین حقانی با سیاستهای هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان، که بر تمرکز قدرت در حلقه رهبری تأکید دارد و دیدارهایش را عمدتا به افراد نزدیک و مورد اعتماد محدود میکند، تفاوتهایی دارد.
افزون بر آن، سراجالدین حقانی و رهبر طالبان بر سر برخی موضوعات کلیدی از جمله روند صلح با مخالفان و مسئله آموزش زنان اختلافنظر دارند. پیشتر انعامالحق، جنرال بازنشسته پاکستانی، نیز در مقالهای تصریح کرد که رهبر طالبان و حقانی بر سر مسائل مختلف از جمله ممنوعیت آموزش دختران، نحوه روابط با پاکستان و سیاستهای داخلی باهم اختلاف دارند.
عبدالمنان عمری، از چهرههای نزدیک به خانواده بنیانگذار طالبان، نیز بهعنوان یکی از منتقدان تمرکز قدرت در دست هبتالله آخندزاده شناخته میشود.
به باور شماری از کارشناسان، دیدارهای اخیر میان این چهرهها میتواند بخشی از تلاشها برای بازتعریف توازن قدرت در درون طالبان و ایجاد هماهنگی میان حلقات مختلف این گروه باشد؛ حلقاتی که درباره شیوه اداره حکومت، میزان تمرکز قدرت و نحوه تعامل با جریانهای سیاسی دیگر دیدگاههای متفاوتی دارند.
ملک ستیز، پژوهشگر حقوق و روابط بینالملل، نیز پیشتر به افغانستان اینترنشنال گفت که دیدارهای متعدد سراجالدین حقانی با شماری از مقامات دولت پیشین از جمله حامد کرزی و شماری از مقامات «چپی» نشان میدهد که حقانی خود را برای یک مرحله جدید آماده میکند.
کارشناسان معتقدند که تمرکزگرایی و تصمیمگیریهای یکجانبه در سطح رهبری طالبان، بهویژه توسط هبتالله آخندزاده، از عوامل اصلی تشدید اختلافات داخلی دانسته میشود؛ وضعیتی که گفته میشود، زمینه رایزنیهای غیررسمی و گفتوگوهای درونگروهی میان شبکه حقانی و حلقات نزدیک به قندهار را افزایش داده است.
پیشتر محمد رادمنش، کارشناس مسایل نظامی، نیز به افغانستان اینترنشنال گفت که سراجالدین حقانی بهمنظور تقویت موقعیت خود در برابر اختلافات و تهدیدهای درونطالبانی درصدد تقویت روابط درونگروهی و سربازگیری از میان هواداران خود است.
بهنظر میرسد دیدار حقانی با برادر ملاعمر نیز نشانهای از تلاشهای درونی برای تقویت همگرایی در ساختار قدرت طالبان است؛ ساختاری که هرچند در ظاهر یکپارچه به نظر میرسد، اما در درون با دیدگاههای متفاوت و رقابتهای پنهان روبهرو است.
کازومی اوگاوا، مدیر بخش ماینپاکی سازمان ملل گفت: «زمانی که بودجهها به سمت بخشهای دفاعی هدایت شده و از کمکهای بشردوستانه دور میشوند، پیامدهای آن در میدان بهطور مستقیم دیده میشود.»
او افزوده است که در افغانستان، هر روز یک کودک بر اثر ماینها جان خود را از دست میدهد.
او در نشست مدیران اقدام علیه ماین و مشاوران سازمان ملل در ژنو تأکید کرده است که در بحبوحه افزایش درگیریها و کاهش کمکهای بشردوستانه، حمایت کافی برای ماینزدایی و آموزش خطرات ماینها وجود ندارد.
بر اساس بیانیه سازمان ملل، در نوار غزه حدود ۹۰ درصد افرادی که در اثر ماینهای انفجارنشده ناشی از جنگ میان حماس و اسرائیل آسیب دیدهاند، غیرنظامیان هستند و بخش عمده آنان را کودکان تشکیل میدهند.
در این بیانیه همچنین آمده است که بین پنج تا ۱۰ درصد مهمات در غزه منفجر نشده و اکنون بهعنوان تهدیدی مرگبار در این منطقه باقی مانده است.
سازمان ملل تاکید کرده است که با اقدامات ماینزدایی، آموزش خطرات و افزایش حمایتهای بشردوستانه میتوان از تلفات غیرنظامیان جلوگیری کرد.
خانم اوگاوا وضعیت سوریه را نیز «تکاندهنده» توصیف کرده است. به گفته او، در حالی که در یک کشور آلوده به ماین معمولا حدود ۳۰۰ نفر در سال بر اثر انفجار مهمات کشته میشوند، در سوریه این رقم به حدود ۲۰۰ نفر در هفته میرسد.
افغانستان سومین کشور قربانی مواد انفجاری در جهان است. به گفته یوناما، هر ماه حدود ۵۰ نفر بر اثر انفجار مهمات باقیمانده از جنگ کشته یا زخمی میشوند که نزدیک به ۸۰ درصد آنان کودکاناند.
براساس آمارمنتشرشده از سوی طالبان در حال حاضر، هفت میلیون نفر در افغانستان با خطرات ناشی از ماین و مهمات منفجر نشده مواجهاند.
