شماری از خبرنگاران تبعیدی افغان در فرانسه شبکه تلویزیونی جدیدی به نام «نیمروز» تاسیس کردند. مسئولان این رسانه میگویند که تمرکز این تلویزیون بر پوشش رویدادهای افغانستان، منطقه و جهان است.
در اعلامیه تلویزیون نیمروز که روز پنجشنبه نشر شده، آمده است که این رسانه بهعنوان یک رسانه مستقل در فرانسه فعالیت رسمی خود را آغاز کرده است.
مسئولان تلویزیون نیمروز میگویند که این رسانه به ابتکار شماری از خبرنگاران در تبعید ایجاد شده است و به اصول حرفهای ژورنالیسم، آزادی بیان، دسترسی آزاد به اطلاعات و بازتاب صدای شهروندان متعهد است.
در این اعلامیه آمده است که تلویزیون نیمروز میخواهد صدای شهروندانی را بازتاب دهد که در شرایط محدودیت رسانهای کشور، فرصت کمتری برای شنیده شدن دارند.
این رسانه یادآوری کرده است که رسانههای مستقل داخل افغانستان با فشارها و محدودیتهای گسترده روبهرو هستند و میلیونها دختر در افغانستان از حق آموزش محروم شدهاند.
تلویزیون نیمروز گفته است که تلاش میکند روایتهای واقعی، مستقل و حرفهای را از طریق خبرها، گزارشهای متنی و محتوای تحلیلی منتشر کند. این رسانه همچنان بر اهمیت تنوع فرهنگی و زبانی و حفظ ارزشهای انسانی و حقوق بشری تأکید کرده است.
تلویزیون نیمروز اعلام کرده است که در حال حاضر محتوای خود را از طریق وبسایت رسمی و شبکههای اجتماعی در قالب خبرها، گزارشهای متنی و محتوای تحلیلی نشر میکند.
فضای رسانهای افغانستان پس از بازگشت طالبان در اسد ۱۴۰۰ بهشدت محدود شده است. یوناما در گزارشی درباره آزادی رسانهها در افغانستان نوشته است که خبرنگاران و کارمندان رسانهای با تهدید، بازداشت خودسرانه، بدرفتاری، پیگرد قضایی و محدودیتهای جدی در کار روزانه روبهرو بودهاند.
دیدبان حقوق بشر نیز میگوید طالبان با بازداشت و شکنجه خبرنگاران، محدود کردن گزارشدهی و دخالت مستقیم در کار اتاقهای خبر، فضای رسانهای افغانستان را بهشدت تضعیف کرده است.
ممنوعیت نشر تصاویر موجودات زنده نیز دستکم در ۲۵ ولایت کشور عملی شده است.
یک پناهجوی افغان از ماکو، مرز ایران و ترکیه، میگوید روز دوشنبه، ۱۴ ثور، شماری از جوانان افغان که قصد داشتند وارد ترکیه شوند، توسط نیروهای مرزی این کشور بهشدت لتوکوب شدند.
در ویدیوی که در اختیار ما قرار گرفته آثار و ضرب و شتم در بدن مهاجران افغان دیده میشود. افغانستان اینترنشنال به طور مستقل نمیتواند ادعای لتوکوب مهاجران توسط مرزبانان ترکیه را تایید کند.
این مهاجران میگویند مرزبانان ترکیه «گوشهای مهاجران را بریدهاند» و دست و پاهای آنها در اثر لتوکوب شکسته است.
یکی از مهاجران به شرط حفظ هویت اش، گفت که نیروهای مرزی ترکیه مهاجران را پس از بازداشت به محل دور از دید دوربین منتقل کرده و لتوکوب میکنند.
این مهاجران گفتند که شماری از زخمیها برای درمان به تهران منتقل شدهاند.
یک پناهجوی افغان که از حدود ۲۰ روز است در نزدیکی یکی از مرزهای ترکیه برای عبور به این کشور تلاش میکند، میگوید شاهد برخورد «وحشتناک» مرزبانان ترکیه با مهاجران بوده است.
این پناهجویان از سازمان خواستند که خشونت و بدرفتاری با مهاجران افغان را تحقیق و بررسی کند.
یک پناهجوی دیگر نیز پیشتر گفته بود مرزبانان ترکیه سگها را به جان مهاجران رها میکنند تا آنان را زخمی کنند.
در روزهای گذشته نیز ویدیویی دیگری به دست افغانستان اینترنشنال رسید که از وضعیت دردناک شماری از کارگران مهاجر افغان در مرز ترکیه حکایت داشت.
در این ویدیو نیز مهاجران مدعی بودند که از سوی نظامیان ترکیه مورد شکنجه قرار گرفتهاند.
تحقیقات افغانستان اینترنشنال نشان میدهد پناهجویانی که پس از تحولات اسد ۱۴۰۰ بهدلیل فقر، بیکاری و نقض گسترده حقوق بشر از افغانستان فرار کردهاند، در مسیر ایران و ترکیه با خشونتهای شدید روبهرو شدهاند.
خشونت مرزبانان، گروگانگیران و همچنین حوادث طبیعی در این مسیر، در مواردی به مرگ پناهجویان انجامیده است. مقامهای ترکیه تاکنون در مورد این ادعاها اظهار نظر نکردهاند.
کمیسیون شیعیان هفته پیش در پی افزایش ناامنی در غرب کابل تشکیل جلسه داد و وضعیت امنیتی در این منطقه را بررسی کرد. اعضای رهبری این کمیسیون بر رسیدگی جدی به امنیت شهروندان این منطقه تأکید کردند.
منابع آگاه روز پنجشنبه به افغانستان اینترنشنال گفتند که مقامهای طالبان از بازتاب نگرانی این کمیسیون درباره وضعیت امنیتی غرب کابل ناخرسند بودند و از اعضای رهبری این نهاد خواستند که در بیانیه نشست امروز، «از امنیت سراسری در کشور تشکر کنند.»
پس از بازگشت طالبان به قدرت، دستکم هفت حمله مرگبار علیه شیعیان در مناطق مختلف ولایت هرات، از جمله شهرک جبرئیل و ولسوالیهای انجیل و گذره رخ داده است. این حملات که شامل انفجارها، تیراندازیها و ترورهای هدفمند بوده، در مجموع دهها کشته و زخمی برجا گذاشته است.
پیش از این نیز شیعیان در کابل هدف حملات داعش قرار گرفته بودند. طالبان تا اکنون نتوانسته است عاملان این حملات را بازداشت کند.
محمدعلی اخلاقی، رئیس کمیسیون عالی شیعیان افغانستان، در این جلسه گفت که این نهاد مرجع پیگیری مشکلات جامعه شیعه است و تلاش میکند مسائل مردم در مرکز و ولایات را به مقامهای طالبان منتقل کند.
اخلاقی افزود: «ما بر حل اختلافات از مسیر گفتوگو، اعتدالگرایی و تقویت همبستگی ملی پافشاری داریم.» او همچنین پیشرفتهای اخیر در بخش توسعه شهری را مثبت ارزیابی کرد.
سید حیاتالله عالمی، معاون فرهنگی این کمیسیون، نیز اعلام کرد که این نهاد به صورت جدی مشکلات جامعه شیعه را پیگیری میکند و آنها را به مسئولان مربوطه منتقل خواهد کرد.
نمایندگان جامعه شیعه چندین بار درخواستهای خود را با مقامهای ارشد طالبان در میان گذاشتهاند. این درخواستها شامل به رسمیت شناختن مذهب جعفری، مشارکت در عرصههای سیاسی، رسیدگی به پروندههای شیعیان بر اساس مذهب جعفری، و تدریس فقه و عقاید شیعه در مکاتب و دانشگاهها به دانشآموزان و دانشجویان شیعه بوده است.
محمد محقق، رهبر حزب وحدت اسلامی مردم افغانستان، در واکنشی، درخواست شورای علمای شیعه از طالبان برای رسمیت مذهب شیعه را به «سیب خواستن از بید» تشبیه کرده بود.
گزارشها حاکی است که طالبان با وضع مجموعهای از محدودیتهای مذهبی، فشار بر دانشجویان اهل تشیع را در برخی دانشگاهها افزایش داده است. بر اساس این گزارشها، وزارت تحصیلات عالی طالبان از برخی دانشجویان شیعه تعهد گرفته است که مذهب خود را تغییر دهند.
نگرانیهای امنیتی در غرب کابل
این نشست در حالی برگزار میشود که گزارشهای متعددی از افزایش ناامنی و سرقتهای مسلحانه در غرب کابل منتشر شده است.
منابع محلی به افغانستان اینترنشنال گفتند که باشندگان در مناطقی مانند شهرک اتفاق، کتهبلندی و شهرک جاغوریها، برای مقابله با ناامنی و تأمین امنیت خود اقدام کردهاند. چنانکه ساکنان این مناطق پهرهداری نوبتی در کوچهها راهاندازی کردهاند و در برخی مراکز تجاری نیز نگهبانان اضافی گماشته شدهاند.
همزمان، شیعهها هر از گاهی آماج حملات هدفمند داعش قرار میگیرند. افراد مسلح ناشناس سوار بر موتورسیکلت، روز جمعه ۲۱ حمل ۱۴۰۵، به تجمع غیرنظامیان شیعه در منطقه دهمیری ولسوالی انجیل هرات تیراندازی کردند. این محل نزدیک یک زیارتگاه شیعیان بود و مردم برای تفریح و زیارت جمع شده بودند. در این رویداد، دستکم ۱۱ نفر به شمول زنان و کودکان کشته و شماری زخمی شدند.
پولیس طالبان در هرات تا هنوز مهاجمان این حمله را بازداشت نکرده است..
چالشهای اقتصادی و پروژهها
مقامهای این کمیسیون از پروژههای اقتصادی طالبان ابراز خوشبینی کردهاند. با این حال، منابع محلی میگویند پروژههای قابل توجه دولتی در مناطق هزارهنشین اجرا نشده است. به گفته آنان، طالبان نهتنها توجهی به پروژههای توسعهای در هزارهجات ندارند، بلکه مانع اجرای پروژههای مردمی نیز میشوند.
بهعنوان نمونه، طالبان مانع بهرهبرداری شفاخانه «علی بن ابیطالب» در منطقه انگوری جاغوری و کلینیک «سنگشانده» جاغوری شدهاند که با هزینه شخصی مردم ساخته شدهاند.
بودجه توسعهای طالبان در سال ۱۴۰۳ نشان میدهد که بیش از ۶۰ درصد آن به کابل اختصاص یافته بود؛ جایی که طالبان مایل است مردم و رسانهها دستاوردهای ادارهشان را در آنجا ببینند.
وضعیت سیاسی جامعه شیعه
فعالان جامعه شیعه افغانستان تأکید دارند که شیعیان همچنان با تبعیض سازمانیافته «نژادی» و «مذهبی» روبهرو اند. به استثنای دو سه نفر در ردههای میانی برخی وزارتخانهها، شیعهها بهطور کامل از بدنه حکومت حذف شدهاند. آنان فعالیتهای این کمیسیون را به باد انتقاد گرفتهاند.
حمیده لسانی، فعال حقوق بشر، به افغانستان اینترنشنال گفت که اگر کمیسیون عالی شیعیان واقعاً نماینده درد مردم است، چرا در برابر کوچهای اجباری هزارهها، بیکاری گسترده جوانان، محرومیت دختران از آموزش و تبعیضهای آشکار خاموش بوده است؟
او گفت: «مردم بیشتر از نشست و تعریف از دستاوردها، نیاز به صدایی دارند که در کنار رنجهای واقعیشان بایستد، از دردهایشان بگوید و مشکلاتشان را واقعاً حل کند.»
بارها از انحصارطلبی قومی و مذهبی اداره طالبان انتقاد شده است، اما این گروه تأکید میکند که از تمام اقوام افغانستان نمایندگانی در حکومت آن حضور دارند.
