همزمان با بنبست در گفتوگوهای امریکا و ایران، نشانههای تازهای از افزایش تنش در خاورمیانه دیده میشود. ترامپ به ایران هشدار داده است که «زمان در حال تمام شدن است»، اسرائیل از آمادگی دوباره برای جنگ سخن گفته و عربستان و امارات هدف حملههای پهپادی قرار گرفتهاند.
رسانههای اسرائیلی گزارش دادهاند که ارتش اسرائیل در حالت آمادهباش قرار گرفته و در صورت آغاز حملههای تازه امریکا، احتمال دارد زیرساختهای انرژی ایران را هدف قرار دهد.
در همین حال، گزارش شده است که دهها هواپیمای باری امریکا حامل مهمات از پایگاههایی در آلمان وارد تلآویو شدهاند. رسانههای اسرائیلی انتقال مهمات را بخشی از آمادگی برای ازسرگیری جنگ با ایران دانستهاند.
در امریکا نیز فشارها برای برخورد سختتر با ایران افزایش یافته است. لینزی گراهام، سناتور جمهوریخواه، از ترامپ خواسته است که در صورت بازگشت به جنگ، زیرساختهای انرژی ایران را هدف قرار دهد. او گفته است که امریکا باید ایران را «بیشتر آسیب بزند» تا تهران به شرایط واشنگتن در گفتوگوهای هستهای تن دهد.
مقامهای ایرانی با ادبیات تندتری به این تهدیدها واکنش نشان دادهاند. محسن رضایی، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام و فرمانده پیشین سپاه پاسداران، به امریکا هشدار داده است که محاصره بندرهای ایران را پایان دهد. او گفته است که نیروهای مسلح ایران «انگشت بر ماشه» اند و همزمان مسیر دیپلوماسی نیز ادامه دارد.
تنش بر سر تنگه هرمز و حملات پهپادی
همزمان، جمهوری اسلامی گفته است که تنگه هرمز اکنون زیر کنترول نظامی سپاه پاسداران قرار دارد. گزارشها از جنوب جزیره هرمز نشان میدهد که تدابیر امنیتی در این منطقه شدیدتر شده و مقامهای ایرانی گفتهاند عبور کشتیها باید با هماهنگی طرف ایرانی و نیروهای نظامی انجام شود.
دامنه تنشها طی بیستوچهار ساعت گذشته دوباره به کشورهای عربی حوزه خلیج فارس نیز رسیده است. عربستان سعودی گفته است پدافند هوایی این کشور سه پهپاد را که از حریم هوایی عراق وارد خاک عربستان شده بودند، رهگیری کرده است. ریاض همچنین از «حق پاسخ در زمان مناسب» سخن گفته است.
کویت و قطر در بیانیههای جداگانه حملههای پهپادی به عربستان سعودی را محکوم کردهاند. کویت گفته است این رویداد نقض قطعنامه ۲۸۱۷ شورای امنیت سازمان ملل متحد است و قطر آن را «تجاوز ردشده» و نقض حاکمیت عربستان خوانده است. هر دو کشور از اقدامهای عربستان برای حفاظت از خاک و شهروندانش حمایت کردهاند.
امارات متحده عربی نیز از حمله پهپادی در نزدیکی نیروگاه هستهای براکه در الظفره خبر داده است. مقامهای اماراتی گفتهاند این حمله باعث آتشسوزی در یک جنراتور برق شده، اما سطح تشعشعات عادی مانده و فعالیت نیروگاه آسیب ندیده است. عمان این حمله را محکوم کرده و با امارات اعلام همبستگی کرده است.
ادمه بنبست دیپلوماتیک
این تحولات با تشدید پیامرسانی غیررسمی دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، به جمهوری اسلامی همراه بود.
او از بعد از ظهر یکشنبه به وقت شرق امریکا انتشار پستهایی در شبکههای اجتماعی درباره مساله ایران را از سر گرفت و در اولین پست خود در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «ساعت برای ایران در حال تیکتاک کردن است. بهتر است آنها خیلی سریع دستبهکار شوند، در غیر این صورت چیزی از آنها باقی نخواهد ماند. زمان بسیار حیاتی است!»
پس از آن تا پایان روز یکشنبه در یک بازه زمانی دو ساعته، ۹ پست درباره ایران، جنگ علیه جمهوری اسلامی و وضعیت تنگه هرمز در شبکههای اجتماعی منتشر کرده که همه آنها حاوی پیام تصویری بود. ترامپ عکسهای هوش مصنوعی از شلیک به کشتیهای تندرو با پرچم جمهوری اسلامی و همچنین نمودار مدتزمان جنگ ایران در قیاس با دیگر جنگهای امریکا را برای چندمین بار باز نشر کرد.
همزمان با انتشار این تصاویر، رسانه امریکایی اکسیوس گزارش داد که ترامپ شنبه ۲۶ ثور در زمین گلف خود در ویرجینیا با مشاوران امنیت ملی دیدار کرد و انتظار میرود روز سهشنبه نیز برای بررسی گزینهها با تیم امنیت ملی خود دیدار و گزینههای اقدام نظامی درباره ایران را بررسی کند.
رئیسجمهور ایالات متحده همچنین پیش از نشست کابینه امنیتی اسرائیل برای بررسی تحولات ایران، لبنان و غزه، با بنیامین نتانیاهو گفتوگو کرد؛ آن هم در شرایطی که در اسرائیل گمانهزنیها درباره احتمال از سرگیری جنگ با ایران، در صورت نبود نشانهای از پیشرفت دیپلوماتیک، شدت گرفته است.
ابوالفضل شکارچی، سخنگوی ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی، یکشنبه در واکنش به اظهارات رئیسجمهور امریکا گفت اگر تهدیدهای ترامپ عملی شود، امریکا «با سناریوهای جدید، تهاجمی و غافلگیرکننده روبهرو خواهد شد و در باتلاقی خودساخته فرو خواهد رفت».
او در پیامی خطاب به رهبران کشورهای عضو سازمان ملل که روز یکشنبه ۲۷ ثور از سوی دفتر مطبوعاتیاش منتشر شد، افزود قرغیزستان بر اساس این دیدگاه، کمکهای بشردوستانه مداوم به مردم افغانستان از جمله زنان و کودکان ارائه میدهد.
او همچنین از ادغام تدریجی اقتصادی و سیاسی افغانستان در جامعه جهانی حمایت کرد.
رئیسجمهور قرغیزستان در این پیام، بر تعهد بیشکک به ارائه حمایتهای انسانی به اقشار آسیبپذیر در افغانستان تاکید کرد.
این اظهارات در چارچوب تلاشهای قرغیزستان برای جلب آرای کشورها به منظور کسب کرسی عضویت غیر دائم شورای امنیت سازمان ملل بیان شده است.
انتخابات اعضای غیردائم شورای امنیت سازمان ملل متحد برای تعیین ۵ کرسی از ۱۰ کرسی غیردائم (برای دوره ۲۰۲۸-۲۰۲۷) در تاریخ ۳ جون ۲۰۲۶ در مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویارک برگزار میشود.
سادیر جباروف از رهبران خواست تا از قرغیزستان برای عضویت غیر دائم در شورای امنیت سازمان ملل حمایت کنند.
سادیر جباروف پیشتر نیز بر لزوم ثبات در افغانستان برای امنیت کشورهای آسیای میانه تاکید کرده بود.
روسیه متحد و شریک راهبردی قرغیزستان پیشتر اعلام کرد که در حال حاضر بین ۱۸ تا ۲۳ هزار شبهنظامی در افغانستان فعالیت دارند. سرگئی شویگو، دبیر شورای امنیت روسیه تاکید کرد که توجه به وضعیت افغانستان برای کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای «اهمیت ویژه» دارد.
در همین حال، تحقیر و خشونت امر به معروف علیه یک روحانی شیعه واکنشهای گستردهای به دنبال داشته است. آقای حسینداد شریفی گفت که امر به معروف طالبان او را به دلیل ثبت «نکاح موقت» لتوکوب کردند. او گفت که طالبان اخیراً دهها روحانی شیعه را بازداشت کرده و از آنان تعهد گرفتهاند.
شریفی از طالبان خواست سیاست خود را تغییر دهد و به مذهب، علما و مردم شیعه توهین نکند.
عبداللطیف منصور، وزیر احیا و انکشاف دهات، روز یکشنبه، ۲۷ ثور با سید حسن فاضلزاده، از چهرههای برجسته اهل تشیع و شماری دیگر از نمایندگان جامعه شیعه دیدار کرد. او مدعی شد که در حال حاضر در افغانستان نظام اسلامی حاکم است و تمام مردم با «خوشحالی» از این نظام حمایت میکنند. او افزود: «نظام ما به همه مذاهب احترام دارد.»
طالبان در ماههای پسین چندین روحانی شیعه را بهدلایل مختلف در کابل، هرات و دیگر شهرهای افغانستان بازداشت کرده است. حسین عظیمی، روحانی با نفوذ شیعه در ۱۳ حمل در شهرک جبرئیل هرات توسط افراد مسلح طالبان بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شد. طالبان از ارائه اطلاعات درباره مکان نگهداری و دلیل بازداشت این روحانی خودداری کرد.
در یک رویداد دیگر، در ۲۸ حوت شماری از روحانیون شیعه در هرات بهدلیل خودداری از تجلیل عید در تاریخ اعلام شده توسط طالبان، بازداشت شدند.
از سویی هم شماری از دانشجویان دانشگاه بلخ در ۲۱ حمل با ارائه شواهد و مدارک به افغانستان اینترنشال گفتند طالبان با توزیع یک سند از آنها تعهد گرفته است تا مذهب خود را به حنفی تغییر دهند.
افغانستان اینترنشنال در سوم دلو سال گذشته، بر اساس یک سند گزارش داد که شورای علمای طالبان در بدخشان در یک مکتوب رسمی اعلام کرده است که پیروان مذهب اسماعیلیه اگر به «مذهب سنی» بگروند، از پاداش مالی و مصونیت امنیتی برخوردار خواهند شد.
بازداشت، لتوکوب و برخورد تحقیرآمیز با روحانیون شیعه و افزایش فشار بر شهروندان شیعه مذهب واکنشهای زیادی را در میان سیاستمداران و کاربران شبکههای اجتماعی برانگیخته است. جریانهای مخالف طالبان و کاربران شبکههای اجتمای و منتقدان، این گروه را به تبعیض مذهبی و اعمال فشار بر شیعیان افغانستان متهم کردهاند.
فعالان حقوق بشر میگویند طالبان با نادیده گرفتن «قانون احوال شخصیه شیعیان»، تلاش میکنند فقه حنفی را به صورت اجباری بر تمام بخشهای زندگی شهروندان حاکم کند.
