برنامه اسکان بشر سازمان ملل متحد اعلام کرد که در پی بازگشت گسترده مهاجران افغان، فردا ۲۹ ثور نشستی درباره چالشهای مهاجرت، اسکان و توسعه شهری در افغانستان برگزار میشود. این نشست در حاشیه سیزدهمین مجمع جهانی توسعه شهری در شهر باکو، پایتخت آذربایجان برگزار میشود.
این مجمع ششروزه از روز یکشنبه در باکو آغاز شده و قرار است در سومین روز آن، برنامهای ویژه درباره افغانستان برگزار شود. در این برنامه، مقامها و کارشناسان درباره چالشهای ناشی از بازگشت مهاجران، اسکان بیجاشدگان، فشار بر زیرساختهای شهری، تغییرات اقلیمی و ارائه خدمات اساسی گفتوگو خواهند کرد.
برنامه اسکان بشر سازمان ملل متحد در افغانستان روز دوشنبه ۲۸ ثور با نشر پیامی اعلام کرد که از سال ۲۰۲۳ تاکنون بیش از پنج میلیون مهاجر افغان به کشور بازگشتهاند؛ روندی که به گفته این نهاد، باعث افزایش بیسابقه جمعیت در افغانستان شده است.
این نهاد هشدار داده که بازگشت گسترده مهاجران، فشار سنگین اقتصادی، اجتماعی و انسانی بر افغانستان وارد کرده و نیاز به خدمات شهری، فرصتهای شغلی، مسکن و حمایتهای اجتماعی را بهطور چشمگیری افزایش داده است.
وزارت خارجه طالبان حملات پهپادی به تاسیسات غیرنظامی در امارات را محکوم، و در مورد افزایش خشونت در منطقه ابراز نگرانی کرد. این وزارت در بیانیهای گفته است که تشدید خشونتها در منطقه نگرانکننده است.
وزارت خارجه طالبان در اعلامیهای که روز دوشنبه منتشر شد حمله پهپادی به ویژه بر نیروگاه هستهای براکه را محکوم کرد.
امارات شب گذشته اعلام کرد یک پهپاد به ژنراتور برق بیرون از محدوده داخلی نیروگاه براکه در منطقه الظفره برخورد کرده است.
مقامهای امارات گفتند در این رویداد کسی زخمی نشده و سطح ایمنی پرتویی تغییر نکرده است.
به گفته وزارت دفاع امارات سه پهپاد از سمت مرز غربی وارد قلمرو این کشور شدند که دو پهپاد دیگر رهگیری و منهدم شدند.
وزارت خارجه امارات این حمله را «اقدام تروریستی بدون تحریک» خوانده و گفته است که هدف قرار دادن تاسیسات هستهای صلحآمیز تهدیدی برای امنیت کشور و منطقه است.
آژانس بینالمللی انرژی اتمی گفته است که سطح تشعشعات در نیروگاه براکه عادی مانده و گزارشی از زخمی شدن کسی دریافت نشده است.
وزارت داخله طالبان روز دوشنبه اعلام کرد از ولسوالی خاشرود ولایت نیمروز ۲۲۵ هزار تابلیت نشهآور کشف و ضبط کرده است. این وزارت میگوید یک نفر را در پیوند با این موضوع بازداشت کرده است.
وزارت داخله طالبان در بیانیهای اعلام کرد فرد بازداشتشده پس از تحقیقات به «مراجع قضایی» تحویل داده خواهد شد.
طبق گزارشها، پس بازگشت طالبان به قدرت، در بیش از چهار سال گذشته استفاده از تابلیتهای نشئهآور به شدت افزایش یافته است.
محاکم طالبان افراد متهم به فروش و قاچاق این مواد را به علاوه حکم زندان به ضرب شلاق نیز مجازات میکنند.
دفتر مواد مخدر و جرایم سازمان ملل در آخرین گزارش خود نوشت که در سال جاری میلادی، کشت کوکنار در افغانستان ۲۰ درصد نسبت به پارسال کاهش یافته، اما تولید و قاچاق مواد مخدر مصنوعی به ویژه متآمفتامین افزایش یافته است.
سازمان ملل دلیل روی آوردن عاملان به مواد مخدر مصنوعی را سهولت در زمینه تولید، دشواری در شناسایی، و مقاومت بیشتر در برابر تغییرات اقلیمی عنوان کرده است.
سازمان عفو بینالملل اعلام کرد شمار اعدامها در جهان در سال ۲۰۲۵ به بالاترین سطح ثبتشده در ۴۴ سال گذشته رسید. به گفته این سازمان افغانستان تحت کنترول طالبان تنها کشور در جنوب آسیا بود که در این سال ۶ نفر را اعدام کرد. جمهوری اسلامی نیز در این سال ۲۱۵۹ نفر را اعدام کرد.
بر اساس گزارش سالانه سازمان حقوق بشری عفو بینالملل درباره «احکام و اجرای اعدامها در سال ۲۰۲۵» که دوشنبه ۲۸ ثور منتشر شد، دستکم دو هزار و ۷۰۷ نفر در ۱۷ کشور جهان اعدام شدند؛ رقمی که از زمان آغاز ثبت این آمار از سوی عفو بینالملل در سال ۱۹۸۱، بیسابقه توصیف شده است.
عفو بینالملل اعلام کرد طالبان در سال ۲۰۲۵ شش نفر را اعدام کرده است.
به گفته این سازمان، تمامی اعدامها در طول سال بهصورت علنی (در ملأ عام) اجرا شدهاند. دستکم یک حکم اعدام نیز به اتهام «کفرگویی» صادر شده است.
عفو بینالملل اعلام کرد مقامهای جمهوری اسلامی نیز دستکم دو هزار و ۱۵۹ نفر را در سال ۲۰۲۵ اعدام کردند؛ آماری که بیش از دو برابر سال ۲۰۲۴ است و بیشترین سهم را در افزایش جهانی اعدامها داشته است.
این گزارش همچنین اعلام کرد که عربستان سعودی شمار اعدامهای خود را به دستکم ۳۵۶ مورد رسانده و بهطور گسترده از مجازات اعدام برای برخورد با جرایم مرتبط با مواد مخدر استفاده کرده است.
در سال گذشته میلادی شمار اعدامها در کویت از ۶ به ۱۷، در مصر از ۱۳ به ۲۳، در سنگاپور از ۹ به ۱۷ و در ایالات متحده از ۲۵ به ۴۷ مورد افزایش یافت.
در مجموع، شمار اعدامهای ثبتشده در جهان نسبت به سال قبل ۷۸ درصد افزایش داشته است.
در سال ۲۰۲۴ دستکم هزار و ۵۱۸ مورد اعدام ثبت شده بود.
این آمار شامل هزاران اعدامی نمیشود که عفو بینالملل معتقد است همچنان در چین انجام میشود.
اعدامهای مرتبط با مواد مخدر
عفو بینالملل اعلام کرد سیاستهای سختگیرانه در «مبارزه با مواد مخدر» یکی از عوامل اصلی افزایش اعدامها بوده است.
بر اساس این گزارش، نزدیک به نیمی از اعدامهای ثبتشده در سال ۲۰۲۵ - معادل هزار و ۲۵۷ مورد - به جرایم مرتبط با مواد مخدر مربوط بودهاند؛ از جمله در ایران، چین، سنگاپور، عربستان سعودی و کویت.
از میان این کشورها، ایران با ۹۹۸ اعدام مرتبط با مواد مخدر، بیشترین سهم را داشته است.
طالبان مجازات اعدام را برای قاچاق مواد مخدر اجرا نمیکند.
اگنس کالامار، دبیرکل عفو بینالملل، گفت: «اقلیتی شرمآور از حکومتها از مجازات اعدام برای ایجاد ترس، سرکوب مخالفتها و تنبیه گروههای به حاشیه رانده شده، استفاده میکنند.»
او افزود: «از چین، ایران، کوریای شمالی و عربستان سعودی تا یمن، کویت، سنگاپور و امریکا، این کشورها از اعدام برای ایجاد ترس و نمایش قدرت حکومت استفاده میکنند.»
کشورهای مجری اعدام همچنان در اقلیتاند
عفو بینالملل تاکید کرد با وجود افزایش اعدامها، کشورهای مجری این مجازات همچنان در اقلیت قرار دارند.
امریکا، ایران، چین، سومالی، عراق، عربستان سعودی، کوریای شمالی، مصر، ویتنام و یمن، پنج سال متوالی در میان کشورهایی بودهاند که همچنان اعدام اجرا میکنند.
در مقابل، این سازمان اعلام کرد روند جهانی لغو مجازات اعدام ادامه دارد. زمانی که عفو بینالملل در سال ۱۹۷۷ فعالیت علیه اعدام را آغاز کرد، تنها ۱۶ کشور مجازات اعدام را لغو کرده بودند، اما اکنون این تعداد به ۱۱۳ کشور رسیده است.
بر اساس این گزارش، ویتنام مجازات اعدام را برای هشت جرم، از جمله انتقال مواد مخدر، رشوه و اختلاس، لغو کرده و گامبیا نیز اعدام را برای قتل، خیانت و برخی جرایم علیه حکومت کنار گذاشته است.
عفو بینالملل همچنین از تلاشها در قرغیزستان، لبنان و نایجیریا برای جلوگیری از بازگشت یا گسترش مجازات اعدام خبر داد.
اعدام در حاکمیت طالبان در افغانستان
بر بنیاد گزارشهای منتشر شده توسط طالبان این گروه در نزدیک به پنج سال حاکمیت دوباره خود در افغانستان دستکم ۱۲ نفر را در ولایتهای فراه، لغمان، غزنی، جوزجان، بادغیس، نیمروز و خوست در حضور صدها تماشاگر اعدام کرده است.
در دوره پیشین اداره طالبان در اواخر دهه ۱۹۹۰ نیز اعدامها و سنگسارهای علنی یکی از اصلیترین نشانههای حکومت آنان بود.
مقامات طالبان از اعدام بنام قصاص یاد میکنند و میگویند «اجرای قصاص» براساس شریعت اسلامی صورت میگیرد و اجرای آن را برای جلوگیری از «جرایم سنگین و ارتکاب قتل» در افغانستان لازمی میدانند.
وزارت صحت طالبان و برنامه افغانستان عاری از فلج کودکان روز دوشنبه ۲۸ ثور اعلام کردند که دور دوم کارزار واکسین پولیو در ۲۰ ولایت افغانستان آغاز شده است. به گفته وزارت صحت طالبان، قرار است در این برنامه چهار روزه بیش از ۸.۳ میلیون کودک در ۲۰ ولایت کشور واکسین شوند.
وزارت صحت طالبان اعلام کرد که این کارزار ولایتهای مناطق مرکزی، جنوبی، شرقی، غربی، جنوبشرقی، شمالی و شمالشرقی افغانستان را تحت پوشش قرار میدهد.
به گفته این وزارت، کارزار واکسین پولیو در ولایتهای قندهار، هلمند، ارزگان و زابل از روز سهشنبه آغاز خواهد شد.
کارزار واکسین پولیو در افغانستان با همکاری نهادها و سازمانهای صحی بینالمللی اجرا میشود. وزارت صحت عامه طالبان نیز در بیانیهای از علمای دینی، بزرگان قومی و خانوادهها خواسته است تا از تیمهای واکسیناسیون حمایت کنند و برای تطبیق بهتر این برنامه همکاری داشته باشند.
پیش از آغاز ماه می میلادی، تاجالدین اویوالی، نماینده یونیسف در افغانستان، اعلام کرده بود که در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۲ میلیون کودک در افغانستان واکسین پولیو دریافت کردهاند.
افغانستان و پاکستان همچنان تنها دو کشور جهان هستند که ویروس پولیو در آنها بهگونه کامل ریشهکن نشده است.
براساس آمارهای رسمی، سال گذشته ۹ مورد فلج کودکان در افغانستان و ۳۰ مورد در پاکستان ثبت شده بود. همچنین در سال ۲۰۲۶ تاکنون سه مورد مثبت پولیو در ولایتهای جنوبی قندهار و هلمند شناسایی شده است.
همزمان با بنبست در گفتوگوهای امریکا و ایران، نشانههای تازهای از افزایش تنش در خاورمیانه دیده میشود. ترامپ به ایران هشدار داده است که «زمان در حال تمام شدن است»، اسرائیل از آمادگی دوباره برای جنگ سخن گفته و عربستان و امارات هدف حملههای پهپادی قرار گرفتهاند.
رسانههای اسرائیلی گزارش دادهاند که ارتش اسرائیل در حالت آمادهباش قرار گرفته و در صورت آغاز حملههای تازه امریکا، احتمال دارد زیرساختهای انرژی ایران را هدف قرار دهد.
در همین حال، گزارش شده است که دهها هواپیمای باری امریکا حامل مهمات از پایگاههایی در آلمان وارد تلآویو شدهاند. رسانههای اسرائیلی انتقال مهمات را بخشی از آمادگی برای ازسرگیری جنگ با ایران دانستهاند.
در امریکا نیز فشارها برای برخورد سختتر با ایران افزایش یافته است. لینزی گراهام، سناتور جمهوریخواه، از ترامپ خواسته است که در صورت بازگشت به جنگ، زیرساختهای انرژی ایران را هدف قرار دهد. او گفته است که امریکا باید ایران را «بیشتر آسیب بزند» تا تهران به شرایط واشنگتن در گفتوگوهای هستهای تن دهد.
مقامهای ایرانی با ادبیات تندتری به این تهدیدها واکنش نشان دادهاند. محسن رضایی، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام و فرمانده پیشین سپاه پاسداران، به امریکا هشدار داده است که محاصره بندرهای ایران را پایان دهد. او گفته است که نیروهای مسلح ایران «انگشت بر ماشه» اند و همزمان مسیر دیپلوماسی نیز ادامه دارد.
تنش بر سر تنگه هرمز و حملات پهپادی
همزمان، جمهوری اسلامی گفته است که تنگه هرمز اکنون زیر کنترول نظامی سپاه پاسداران قرار دارد. گزارشها از جنوب جزیره هرمز نشان میدهد که تدابیر امنیتی در این منطقه شدیدتر شده و مقامهای ایرانی گفتهاند عبور کشتیها باید با هماهنگی طرف ایرانی و نیروهای نظامی انجام شود.
دامنه تنشها طی بیستوچهار ساعت گذشته دوباره به کشورهای عربی حوزه خلیج فارس نیز رسیده است. عربستان سعودی گفته است پدافند هوایی این کشور سه پهپاد را که از حریم هوایی عراق وارد خاک عربستان شده بودند، رهگیری کرده است. ریاض همچنین از «حق پاسخ در زمان مناسب» سخن گفته است.
کویت و قطر در بیانیههای جداگانه حملههای پهپادی به عربستان سعودی را محکوم کردهاند. کویت گفته است این رویداد نقض قطعنامه ۲۸۱۷ شورای امنیت سازمان ملل متحد است و قطر آن را «تجاوز ردشده» و نقض حاکمیت عربستان خوانده است. هر دو کشور از اقدامهای عربستان برای حفاظت از خاک و شهروندانش حمایت کردهاند.
امارات متحده عربی نیز از حمله پهپادی در نزدیکی نیروگاه هستهای براکه در الظفره خبر داده است. مقامهای اماراتی گفتهاند این حمله باعث آتشسوزی در یک جنراتور برق شده، اما سطح تشعشعات عادی مانده و فعالیت نیروگاه آسیب ندیده است. عمان این حمله را محکوم کرده و با امارات اعلام همبستگی کرده است.
ادمه بنبست دیپلوماتیک
این تحولات با تشدید پیامرسانی غیررسمی دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، به جمهوری اسلامی همراه بود.
او از بعد از ظهر یکشنبه به وقت شرق امریکا انتشار پستهایی در شبکههای اجتماعی درباره مساله ایران را از سر گرفت و در اولین پست خود در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «ساعت برای ایران در حال تیکتاک کردن است. بهتر است آنها خیلی سریع دستبهکار شوند، در غیر این صورت چیزی از آنها باقی نخواهد ماند. زمان بسیار حیاتی است!»
پس از آن تا پایان روز یکشنبه در یک بازه زمانی دو ساعته، ۹ پست درباره ایران، جنگ علیه جمهوری اسلامی و وضعیت تنگه هرمز در شبکههای اجتماعی منتشر کرده که همه آنها حاوی پیام تصویری بود. ترامپ عکسهای هوش مصنوعی از شلیک به کشتیهای تندرو با پرچم جمهوری اسلامی و همچنین نمودار مدتزمان جنگ ایران در قیاس با دیگر جنگهای امریکا را برای چندمین بار باز نشر کرد.
همزمان با انتشار این تصاویر، رسانه امریکایی اکسیوس گزارش داد که ترامپ شنبه ۲۶ ثور در زمین گلف خود در ویرجینیا با مشاوران امنیت ملی دیدار کرد و انتظار میرود روز سهشنبه نیز برای بررسی گزینهها با تیم امنیت ملی خود دیدار و گزینههای اقدام نظامی درباره ایران را بررسی کند.
رئیسجمهور ایالات متحده همچنین پیش از نشست کابینه امنیتی اسرائیل برای بررسی تحولات ایران، لبنان و غزه، با بنیامین نتانیاهو گفتوگو کرد؛ آن هم در شرایطی که در اسرائیل گمانهزنیها درباره احتمال از سرگیری جنگ با ایران، در صورت نبود نشانهای از پیشرفت دیپلوماتیک، شدت گرفته است.
ابوالفضل شکارچی، سخنگوی ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی، یکشنبه در واکنش به اظهارات رئیسجمهور امریکا گفت اگر تهدیدهای ترامپ عملی شود، امریکا «با سناریوهای جدید، تهاجمی و غافلگیرکننده روبهرو خواهد شد و در باتلاقی خودساخته فرو خواهد رفت».