پاکستان و کانادا درباره تهدیدهای تروریستی برخاسته از افغانستان گفت‌و‌گو کردند

این بررسی که بر اساس تحلیل گزارش‌های بانک جهانی و مقایسه آن با آمارهای رسمی طالبان تهیه شده، نشان می‌دهد مجموع درآمدهای داخلی این گروه از سپتمبر ۲۰۲۱ تا می ۲۰۲۶ به ۱۳.۷ میلیارد دالر رسیده که با احتساب ماه‌های جون و جولای ۲۰۲۶ الی حدود ۱۴ میلیارد دالر افزایش می‌یابد.

این آمار بر اساس بررسی ۴۱ گزارش بانک جهانی پس از تسلط طالبان تهیه شده و با ارقام منتشرشده از سوی ادارات طالبان نیز مقایسه گردیده است.

روند صعودی درآمدها

بررسی اطلاعات مالی موجود نشان می‌دهد که درآمدهای داخلی طالبان در پنج سال گذشته روندی صعودی داشته است. این درآمدها از حدود ۴۲۰ میلیون دالر در چهار ماه پایانی سال ۲۰۲۱ به ۲.۲ میلیارد دالر در سال ۲۰۲۲، ۲.۷ میلیارد دالر در سال ۲۰۲۳ و ۳.۴ میلیارد دالر در سال ۲۰۲۴ افزایش یافته است.

در سال ۲۰۲۵ درآمدهای داخلی طالبان به حدود ۴ میلیارد دالر رسید که بالاترین رقم ثبت‌شده از زمان بازگشت این گروه به قدرت است. در سه ماه نخست سال ۲۰۲۶ نیز حدود ۹۴۰ میلیون دالر درآمد ثبت شده است.

اتکای بیشتر به مالیات، گمرکات و معادن

طالبان پس از تسلط بر افغانستان، ساختارهای مالیاتی و گمرکی حکومت پیشین را حفظ کرد و بر افزایش درآمدهای داخلی تمرکز کرد. این گروه همزمان ده‌ها قرارداد استخراج معادن طلا، زغال‌سنگ، مس، آهن و دیگر مواد معدنی را با شرکت‌های داخلی و خارجی امضا کرد.

با این حال، منتقدان می‌گویند نبود شفافیت مالی، نظارت مستقل و محدودیت دسترسی رسانه‌ها، ارزیابی دقیق درآمدهای واقعی، به‌ویژه در بخش معادن را دشوار کرده است.

در کنار درآمدهای داخلی طالبان یوناما اخیراً اعلام کرد که جامعه جهانی طی پنج سال گذشته حدود ۱۶ میلیارد دالر کمک بشردوستانه به افغانستان ارائه کرد.

بر این اساس، مجموع درآمدهای داخلی طالبان و کمک‌های بشردوستانه بین‌المللی که در این دوره وارد اقتصاد افغانستان شده، به حدود ۳۰ میلیارد دالر می‌رسد. با این حال، این دو منبع ماهیت متفاوتی دارند: درآمدهای داخلی در اختیار اداره طالبان قرار می‌گیرد، اما کمک‌های بشردوستانه از طریق سازمان ملل و نهادهای امدادرسان دیگر توزیع شده و وارد بودجه حکومت طالبان نشده است.

امنیت پیش از توسعه

آمارهای رسمی طالبان نشان می‌دهد که حدود ۵۱ درصد بودجه سالانه این گروه به بخش‌های نظامی و امنیتی اختصاص یافته است. در مقابل، سهم بخش‌های عمرانی و زیربنایی کمتر از ۱۰ درصد کل بودجه اداره طالبان بوده است.

این الگوی هزینه‌کرد نشان می‌دهد که بخش عمده منابع دولتی صرف هزینه‌های امنیتی و جاری شده است.

با وجود افزایش درآمدهای داخلی و ادامه کمک‌های بین‌المللی، شاخص‌های معیشتی افغانستان همچنان بهبود چشمگیری نشان نمی‌دهد. بر اساس تازه‌ترین برآوردهای سازمان ملل متحد، شمار افراد نیازمند به کمک‌های بشردوستانه در افغانستان از ۲۷ میلیون نفر به حدود ۲۹ میلیون نفر افزایش یافته است.

اقتصاددانان می‌گویند افزایش درآمدهای دولتی، اگر عمدتاً صرف هزینه‌های امنیتی و جاری شود، لزوماً به بهبود وضعیت اقتصادی مردم منجر نمی‌شود. به باور آنان، کاهش بحران معیشتی در افغانستان مستلزم سرمایه‌گذاری در بخش‌های تولیدی، ایجاد فرصت‌های شغلی، افزایش شفافیت مالی و گسترش تعامل با اقتصاد جهانی است.

کمشنری عالی سازمان ملل در امور پناهجویان با ابراز تأسف از جان‌باختن پنج شهروند افغان در ولایت نیمروز اعلام کرد که جست‌وجو برای یافتن ۱۴ نفر دیگر که در این رویداد ناپدید شده‌اند، همچنان ادامه دارد.

این نهاد در بیانیه‌ای گفت: «این تراژدی یادآور بهای سنگین انسانی سفرهای خطرناک و نامنظم است و نشان می‌دهد که باید حمایت و فرصت‌های بیشتری فراهم شود تا مردم مجبور نشوند جان خود را در چنین سفرهایی به خطر بیندازند.»

این سازمان افزود که همراه با سازمان‌های همکار خود در محل حضور دارند و از خانواده‌های آسیب‌دیده حمایت می‌کنند.

گرفتار در دشت مارگو؛ مرگ در مسیر ایران

واکنش این نهاد پس از آن منتشر شد که پیکر پنج شهروند افغان در دشت‌های ولسوالی چهاربرجک ولایت نیمروز پیدا شد. بر اساس گزارش‌ها، این افراد حدود هشت روز پیش با یک موتر حامل ۱۹ تا ۲۱ مسافر از شهر زرنج به سوی مرز ایران حرکت کرده بودند، اما در دشت مارگو با طوفان شن، گرمای شدید و خرابی موتر روبه‌رو شدند.

گل‌محمد قدرت، سخنگوی فرماندهی امنیه طالبان در نیمروز، این رویداد را تأیید کرده و گفت که مسافران در شرایط دشوار جوی و محیطی گرفتار شدند و بر اثر تشنگی و سختی مسیر جان باختند.

به گفته منابع محلی، موتر حامل مسافران چندین بار در میان تپه‌های شنی گیر کرده بود. با وجود ادامه جست‌وجو، تاکنون تنها پیکر پنج نفر پیدا شده و سرنوشت ۱۴ مسافر دیگر همچنان نامعلوم است.

منابع محلی گفتند که شماری از جان‌باختگان باشندگان ولایت بلخ و شماری دیگر باشندگان ولسوالی غورماچ ولایت بادغیس بودند.

تصاویر منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی نشان می‌دهد پیکر قربانیان در میان ریگزارهای دشت مارگو پراکنده بوده و برخی از اجساد زیر شن‌های بیابان مانده‌اند.

مهاجرت قاچاقی؛ مسیری مرگبار

این رویداد بار دیگر خطرهای مرگبار مسیرهای قاچاقی مهاجرت را برجسته کرده است. هزاران شهروند افغان برای رسیدن به کشورهای همسایه و یافتن امنیت یا فرصت‌های اقتصادی، هر سال این مسیرها را انتخاب می‌کنند.

در سال‌های اخیر، محدودیت‌های بیشتر بر مهاجرت قانونی، دشواری دریافت ویزا و بازگشت اجباری شماری از مهاجران افغان از کشورهای همسایه، فشار بر متقاضیان مهاجرت را افزایش داده است. بسیاری از خانواده‌ها ناچار شده‌اند میان ماندن در شرایط دشوار اقتصادی و پذیرفتن خطر سفرهای قاچاقی یکی را انتخاب کنند.

مسیرهای قاچاقی از افغانستان به ایران، به‌ویژه از بیابان‌های نیمروز، با خطرهایی مانند گرمای شدید، تشنگی، گم شدن در بیابان، تیراندازی مرزبانان ایرانی، سوءاستفاده قاچاقبران و حوادث مرگبار همراه است.

کمشنری عالی سازمان ملل در امور پناهجویان می‌گوید این رویداد نشان می‌دهد که برای جلوگیری از تکرار چنین حوادثی، باید زمینه‌های حمایت، فرصت‌های معیشتی و راه‌های امن و قانونی مهاجرت برای مردم فراهم شود.

ضیاءالله هاشمی، سخنگوی وزارت تحصیلات عالی طالبان در ۲۴ سرطان در اکس نوشت اظهارنظر درباره تحصیلات عالی و پیشرفت افغانستان برازنده کسانی است که در دوره مسئولیت خود کارنامه مثبت و عملی داشته‌اند.

این سخنگوی طالبان خطاب به حامد کرزی نوشت که وی «حق اظهارنظر درباره مسایل افغانستان را ندارد» و مدعی شد که رئیس‌جمهور پیشین افغانستان «تاریخ خوبی» برای کشور برجا نگذاشته است.

در پنج سال گذشته حامد کرزی بارها خواستار بازگشایی مکتب‌ها و دانشگاه‌ها به‌روی دختران شده ولی این نخستین باری است که طالبان واکنشی شدیدالحن به آن نشان می‌دهند.

این واکنش پس از آن مطرح شد که حامد کرزی هم‌زمان با اعلام نتایج کانکور سال ۱۴۰۵، از ادامه محرومیت دختران در این آزمون ابراز تاسف کرد و خواستار بازگشایی هرچه زودتر مکاتب و دانشگاه‌های دخترانه شد.

آقای کرزی گفت افغانستان زمانی به ترقی و توسعه می‌رسد که از دانش و توانایی دختران و پسران خود استفاده کند.

«هبت‌الله و کرزی در انتخابات رقابت کنند»

معصوم استانکزی، رئیس هیئت مذاکره‌کننده حکومت پیشین، انتقاد وزارت تحصیلات عالی طالبان از کرزی را خلاف اصول اسلامی خواند.

او در اکس نوشت که هر شهروند افغانستان حق دارد آموزش فرزندان کشور را مطالبه کند.

آقای استانکزی همچنین پرسیده است که آیا رهبر طالبان حاضر است در یک انتخابات عمومی با حامد کرزی رقابت کند تا روشن شود مردم به کدام طرف گرایش دارند.

محمدحلیم فدایی، والی پیشین پکتیا، نیز مخالفت با آموزش و دانش را آشتی‌ناپذیر خواند. او از کارنامه حامد کرزی دفاع کرد و نوشت کرزی نخستین رهبر در تاریخ افغانستان بود که قدرت را به‌گونه مسالمت‌آمیز انتقال داد.

سمیع یوسفزی، خبرنگار افغان، کرزی را یک رهبر ملی و «مرد میدان روزهای دشوار افغانستان» خواند و از برخورد وزارت تحصیلات عالی طالبان با او انتقاد کرد.

عبدالستار حسینی، نماینده پیشین مجلس و عضو ارشد جبهه آزادی افغانستان، در فیسبوک نوشت که طالبان صلاحیت سلب حق اظهارنظر از شخصیت‌های سیاسی افغانستان را ندارد.

تمیم عاصی، معین پیشین پالیسی و استراتیژی وزارت دفاع، نیز نوشت که حامد کرزی برای فراهم کردن بورسیه‌ها و فرصت‌های آموزشی برای جوانان افغانستان تلاش می‌کرد. به گفته او، میلیون‌ها جوان افغان، از جمله فرزندان اعضای طالبان، در دوره ریاست‌جمهوری کرزی در داخل و خارج از کشور تحصیل کردند.

طالبان پس از بازگشت به قدرت، آموزش دختران بالاتر از صنف ششم را منع کرد. این گروه در قوس ۱۴۰۱ تحصیل زنان و دختران در دانشگاه‌ها را نیز متوقف کرد. افغانستان اکنون تنها کشور جهان است که دختران در آن از آموزش بالاتر از دوره ابتدایی محروم اند.

حامد کرزی در سال‌های اخیر بارها خواستار بازگشایی مکاتب و دانشگاه‌ها به روی دختران شده است. او آموزش دختران را حق مسلم آنان خوانده و گفته است که ادامه محرومیت دختران از آموزش، به زیان افغانستان است.

وزارت دفاع طالبان دوشنبه اعلام کرد که نورالرحمن نصرت، رئیس عملیات نظامی ارتش با سعدی شریفی، سفیر تاجیکستان درباره «مسائل مرزی» گفت‌وگو کرده‌ است.

وزارت دفاع طالبان دوشنبه، ۲۹ سرطان در خبرنامه‌ای نوشت دو طرف در این نشست بر روابط مبتنی بر حسن‌نیت و تقویت همکاری‌های دوجانبه تاکید کرده‌اند.

در خبرنامه جزئياتی از گفت‌وگوهای دو طرف نیامده است.

• 

  مقر نیروهای مرزی طالبان در خواهان بدخشان هدف حمله قرار گرفت

این دیدار یک روز پس از آن انجام شد که افراد مسلح ناشناس بامداد یکشنبه، ۲۸ سرطان، به یک کندک مرزی طالبان در ولسوالی خواهان ولایت بدخشان حمله کردند.

تاکنون هیچ گروهی مسئولیت این حمله را به عهده نگرفته اما نیروهای طالبان پس از این حمله شماری از باشندگان محلی را به اتهام این حمله بازداشت کردند.

کندک مرزی طالبان حدود ساعت ۲ بامداد با راکت و چندین نوع سلاح هدف حمله قرار گرفته است.
خواهان یکی از ولسوالی‌های ولایت بدخشان در شمال‌شرق افغانستان است که در امتداد رود پنج واقع شده و با تاجیکستان مرز مشترک دارد.

تمرکز طالبان بر کنترول بدخشان

طالبان اخیرا همه تمرکز خود را برای سرکوب و کنترول نارضایتی‌ها در بدخشان متمرکز کرده است.

در هفته‌های گذشته مقامات درجه یک امنیتی طالبان به شمول محمدیعقوب مجاهد وزیر دفاع، فصیح‌الدین فطرت رئيس ستاد ارتش و عبدالحق وثیق رئيس استخبارات این گروه برای کنترول نارضایتی‌ها به بدخشان سفر کرده‌اند.

از جمله یعقوب مجاهد در سفر خود از مرز پاکستان، چین و تاجیکستان دیدار کرد.

بامداد جمعه ولسوالی یفتل بدخشان به دست یک گروه تازه‌تاسیس به نام سپاهی میهن برای ساعاتی سقوط کرد. طالبان نگران است با افزایش نارضایتی‌های محلی کنترول مناطقی در بدخشان از دستش خارج شود.

• 

  قیوم ملنگ چگونه یفتل بدخشان را سقوط داد؟

کشورهای آسیای مرکزی نیز نگرانی‌های خودش را دارد. به ویژه کشورهای منطقه نگران است با افزایش بی‌ثباتی گروه‌های شبه‌نظامی تندرو مثل داعش، القاعده و… در نقاط مرزی قدرت بگیرند.

نگرانی کشورهای منطقه

مقام‌های روسیه و کشورهای آسیای میانه در هفتم جوزا در سومین نشست دبیران شورای امنیت روسیه-آسیای میانه، سازوکارهای مقابله با تهدیدات امنیتی را بررسی کردند.

• 

  دبیر شورای امنیت روسیه: حدود ۲۳ هزار شبه‌نظامی در افغانستان فعالیت دارند

سرگئی شویگو، دبیر شورای امنیت روسیه در ۲۴ ثور در بیست‌ویکمین نشست دبیران سازمان همکاری شانکهای گفت در حال حاضر بین ۱۸ تا ۲۳ هزار شبه‌نظامی، عضو بیش از ۲۰ گروه در افغانستان فعالیت دارند. او تاکید کرد که توجه به وضعیت افغانستان برای کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای «اهمیت ویژه» دارد.

تیریا واتردال، رئیس کمیته ناروی برای افغانستان، روز یکشنبه ۲۸ سرطان در نشست حمایت از آموزش افراد دارای معلولیت در کابل گفت که برای حمایت مؤثر از افراد دارای معلولیت، اقدامات بیشتری لازم است و کرامت و حقوق انسانی آنان باید به‌طور کامل رعایت شود.

آقای واتردال همچنین با اشاره به پیامدهای سال‌ها جنگ در افغانستان، خدمت به مردم، به‌ویژه افراد دارای معلولیت، را مسئولیتی مشترک دانست.

نشست حمایت از آموزش افراد دارای معلولیت روز یکشنبه با حضور نمایندگان شماری از نهادها و مؤسسات ملی و بین‌المللی و سازمان‌های حامی افراد دارای معلولیت در کابل برگزار شد.

به گفته مقام‌های طالبان، هدف از برگزاری این نشست، ایجاد فرصت‌های آموزشی برای افراد دارای معلولیت، ارتقای کیفیت آموزش‌های تخنیکی و مسلکی، بررسی راهکارهای توانمندسازی این قشر و تقویت همکاری‌های مشترک بوده است.

غلام‌سعید احساس، معاون اداره آموزش‌های تخنیکی و مسلکی طالبان، در این نشست گفت فراهم کردن زمینه آموزش برای همه اقشار جامعه، به‌ویژه افراد دارای معلولیت، از اولویت‌های اساسی این اداره است.

بر اساس آمار اداره آموزش‌های تخنیکی و مسلکی طالبان، شمار مراکز آموزش ویژه در افغانستان به ۳۶ مرکز رسیده است. این اداره می‌گوید با گسترش این مراکز، دسترسی شمار بیشتری از افراد دارای معلولیت به آموزش‌های تخنیکی و مسلکی فراهم شده است.

کمیته ناروی برای افغانستان (ان‌ای‌سی) یک نهاد امدادرسان غیردولتی است که از سال ۱۹۸۰ در افغانستان فعالیت می‌کند. این سازمان در بخش‌هایی مانند خدمات صحی، آموزش، حمایت از افراد دارای معلولیت، توسعه روستایی و کمک‌های بشردوستانه فعالیت دارد و پیش از این نیز اعلام کرده است که خدمات خود را بر اساس اصول بشردوستانه و بدون در نظر گرفتن ملاحظات سیاسی ارائه می‌کند.

افغانستان از جمله کشورهایی است که به دلیل بیش از چهار دهه جنگ، آمار بالایی از افراد دارای معلولیت را دارد. بر اساس برآورد سازمان ملل، حدود ۱.۵ میلیون نفر در این کشور با معلولیت‌های قابل توجه زندگی می‌کنند. نهادهای بین‌المللی می‌گویند بقایای جنگ، از جمله ماین‌های زمینی و مهمات منفجرنشده، در کنار عوامل دیگری مانند بیماری‌ها، حوادث ترافیکی و دسترسی محدود به خدمات درمانی، از مهم‌ترین عوامل افزایش معلولیت در افغانستان به شمار می‌روند.