محمود سیادت، رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و افغانستان روز دوشنبه ۲۹ سرطان گفت بستهشدن مرز افغانستان و پاکستان برای ایران یک فرصت طلایی بود که تهران آنرا از دست داد. آقای سیادت گفت ایران از فرصت استفاده نکرد اما اوزبیکستان در یک سال صادرات به افغانستان را ۴۱ درصد افزایش داد.
این بازرگان در نشست بررسی چالشهای اشتغال و سرمایهگذاری شهروندان افغانستان در اتاق بازرگانی کرمان گفت کشورهای رقیب، بهویژه اوزبیکستان، سهم بیشتری از بازار افغانستان به دست آوردند.
تجارت رسمی میان افغانستان و پاکستان از ماه میزان ۱۴۰۴، در پی تشدید تنشهای مرزی و بسته شدن گذرگاههای مرزی، بهشدت مختل شد.
تمایل افغانها به سرمایهگذاری در ایران
محمود سیادت همچنین گفت به دلیل شرایط اقتصادی در امارات متحده عربی و افزایش تورم در ترکیه، برخی بازرگانان افغان مستقر در این دو کشور، به حضور و سرمایهگذاری در ایران تمایل پیدا کردهاند.
رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و افغانستان در عین حال خواستار تسهیل فعالیت اقتصادی شهروندان افغانستان در ایران شد و گفت ارائه خدمات اقامتی، صدور مجوزهای قانونی و ایجاد دفاتر ویژه برای فعالان اقتصادی خارجی، میتواند به گسترش همکاریهای تجاری دو کشور کمک کند.
او همچنین به برخی موانع پیش روی بازرگانان و نیروی کار افغانستان در ایران اشاره کرد و گفت محدودیتهای تردد، ممنوعیت فعالیت در برخی مناطق، دشواری دریافت مجوزهای لازم و مشکلات مرتبط با اقامت، از جمله چالشهایی است که به گفته او باید برطرف شود تا همکاریهای اقتصادی میان دو کشور توسعه یابد.
اظهارات رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و افغانستان در حالی مطرح میشود که جنگ در منطقه و اختلال در مسیرهای دریایی خلیج فارس، تجارت ایران و افغانستان را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
بندر چابهار، که در سالهای اخیر به یکی از مسیرهای اصلی تجارت افغانستان با هند و بازارهای جهانی تبدیل شده بود، در هفتههای اخیر از تنشهای نظامی و آسیب به زیرساختهای اطراف آن متأثر شده و نگرانیها درباره افزایش هزینه حملونقل و اختلال در صادرات و واردات افغانستان را افزایش داده است.
او گفت نهادهای مسئول به تلاشهای خود برای بررسی این رویداد و شناسایی عاملان آن، ادامه میدهند. سخنگوی والی طالبان دوشنبه، ۲۹ سرطان انگیزه سیاسی در قتل ننگیالی را «نادرست و بیاساس» خواند.
گربز گفت این نظامی پیشین هنگام عیادت از یک بیمار در نزدیکی شفاخانه ابدالی در شهرک دوازدهصد فامیلی خوست «توسط دشمنانش با شلیک گلوله تفنگچه» کشته شده است.
افغانستان اینترنشنال روز یکشنبه به نقل از منابع خود گزارش داد که افراد مسلح یک عضو پیشین قطعه حفاظتی خوست را در منطقه «دوازدهصد فامیلی» کشتهاند.
سخنگوی طالبان همچنین تایید کرد که او حدود ۱۰ روز پیش به افغانستان بازگشته بود.
منابع محلی میگویند سیدنظر، برادر کوچک ننگیالی نیز حدود دو سال پیش در حمله افراد مسلح ناشناس در خوست کشته شده بود.
کشتار ادامه دارد
در آستانه پنج سالگی حکومت طالبان، کشتار نظامیان پیشین در سراسر افغانستان ادامه دارد.
منابع افغانستان اینترنشنال در سه روز گذشته از کشتهشدن دو نظامی سابق در ولایتهای دایکندی و غزنی و زخمی شدن یک نظامی پیشین در قندهار خبر دادهاند.
رهبر طالبان در نخستین روزهای بازگشت به قدرت عفو عمومی اعلام کرد اما سازمان ملل میگوید نیروهای این گروه به عفو عمومی وفادار نماندند و نظامیان سابق در پنج سال گذشته بهطور هدفمند ترور شدهاند.
یک گزارش تحقیقی افغانستان اینترنشنال نشان میدهد حتی در مواردی که طالبان عاملان ترورهای هدفمند را بازداشت کرده، از ارائه اطلاعات در مورد آن خودداری کرده و معلومات را پنهان کرده است.
ننگیالی در حکومت پیشین عضو نیروهای محافظتی خوست بود. این نیروها با حمایت سازمان اطلاعات مرکزی امریکا تشکیل شده بود. اعضای این نیروها به تجهیزات پیشرفته نظامی مجهز بودند و شمار آنان حدود هفت هزار نفر برآورد میشد.
منابع محلی روز دوشنبه به افغانستان اینترنشنال گفتند که در پستهای دولتی ولسوالیهای نسی، شکی، جرم، شهر بزرگ، کشم، ارگو، یفتل و چند ولسوالی دیگر تغییرات آمده است.
این جابهجاییها پس از حمله غافلگیرکننده گروهی تازهتأسیس به نام «سپاهی میهن» انجام شد؛ حملهای که بامداد جمعه موجب شد ولسوالی یفتل برای چند ساعت از کنترول طالبان خارج شود.
برکناری مقامات یفتل
سه روز پس از سقوط چند ساعته یفتل به دست جبهه سپاهی میهن، مقامهای محلی طالبان در این ولسوالی برکنار شدند.
منابع محلی به افغانستان اینترنشنال گفتند که روز دوشنبه قرار است ولسوال و فرمانده جدید پولیس طالبان در این ولسوالی معرفی شوند.
مولوی قدیر غفوری به عنوان ولسوال جدید یفتل و جهانخان نوری فرمانده پولیس جدید یفتل تعیین شدهاند.
در شهربزرگ نیز تغییراتی آمده و عبدالوهاب فاروقی به عنوان فرمانده جدید پولیس گماشته شده است.
تغییرات در نسی پس از انتقال فاتح به کابل
پس از آنکه طالبان جمعهخان فاتح فرمانده ناراضی را از نسی به کابل فراخواند، این گروه ولسوال و فرمانده پولیس ولسوالی نسی را برکنار و افراد جدیدی را منصوب کرد.
همچنین برای ولسوالی جرم نیز فرمانده جدید پولیس تعیین شده است.
سمیعالله رسولی بهعنوان ولسوال نسی، حیاتالله الماس بهعنوان فرمانده پولیس این ولسوالی و شمسالله خالد بهعنوان فرمانده پولیس ولسوالی جرم منصوب شدهاند و کار خود را آغاز کردهاند.
این تغییرات پس از آن صورت گرفت که اختلافات داخلی طالبان در ولسوالی نسی طی هفتههای اخیر شدت گرفت. این اختلافات زمانی به اوج رسید که جمعهخان فاتح، از فرماندهان محلی طالبان، و نیروهای تحت امر او از اجرای دستورهای مقامهای ارشد این گروه سرپیچی کردند.
جمعهخان فاتح سرانجام پس از چند هفته مذاکره و رایزنی با میانجیگری رئیس ستاد ارتش طالبان، از بدخشان به کابل منتقل شد.
لین اودانل، روزنامهنگار در تحلیلی در اندیشکده لوی نوشت که طالبان پس از تسلط دوباره بر افغانستان اکنون وارد مرحله دشوارتری شده است؛ مرحلهای که باید کنترول منابع درآمدی و مراکز قدرت محلی را در دست بگیرند.
به باور خانم اودانل، بدخشان به دلیل ذخایر غنی طلا، سنگهای قیمتی، سرب و هممرزی با چین، پاکستان و تاجیکستان، به مهمترین میدان این رقابت تبدیل شده است. او میگوید اختلاف میان جمعهخان فتح و حاجی بشیر نورزی، تنها بر سر معادن نیست، بلکه بخشی از تلاش رهبری طالبان برای اعمال کنترول مستقیم بر ولایتهای دور از مرکز است.
در مقاله اندیشکده لوی آمده است ممنوعیت کشت خشخاش و کاهش درآمد ناشی از تریاک، اهمیت معادن را برای طالبان افزایش داده است. رقابت بر سر کنترول این منابع را تشدید کرده و با کاهش درآمد ناشی از تریاک، معادن به یکی از مهمترین منابع اقتصادی حکومت طالبان در بدخشان تبدیل شده است.
«رویارویی میان جمعهخان فاتح، از فرماندهان بانفوذ طالبان در بدخشان، و حاجی بشیر نورزی، از نزدیکان هبتالله آخندزاده، به نمادی از تلاش رهبری طالبان برای مهار مراکز قدرت محلی تبدیل شده است». اندیشکده لووی میگوید بازداشت جمعهخان فتح و آزادی او پس از اعلام وفاداری به رهبری طالبان، نشان داد که قندهار ترجیح میدهد اختلافهای داخلی را بدون رویارویی نظامی مدیریت کند.
این تحلیل در حالی منتشر میشود که مقامهای ارشد طالبان، از جمله محمدیعقوب مجاهد وزیر دفاع و فصیحالدین فطرت رئیس ستاد ارتش طالبان در ماههای اخیر چندین بار به بدخشان سفر کردهاند؛ سفرهایی که همزمان با افزایش تنشهای امنیتی، شکلگیری گروههای مسلح جدید علیه طالبان و اختلافها بر سر مدیریت معادن و کنترل این ولایت انجام شده است.
